Công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư từ thực tiễn tỉnh bình dương

Nghiên cứu về sức khỏe sinh sản (SKSS) trong và ngoài nước đều nhìn nhận phụ nữ di cư nói chung và nữ công nhân… 259 trang · Học viện Khoa học Xã hội · 2023.

• Tác giả: Lê Thị Phương Hải
• Người hướng dẫn: PGS. Lê Thanh Sang
• Trường học: Học viện Khoa học Xã hội
• Chuyên ngành: Công tác xã hội
• Đề tài: Công Tác Xã Hội Trong Chăm Sóc Sức Khỏe Sinh Sản Cho Nữ Công Nhân Nhập Cư Tại Bình Dương
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
• 1.2. Các nghiên cứu liên quan đến thực trạng chăm sóc sức khỏe sinh sản của nữ lao động di cư và nữ công nhân nhập cư
• 1.3. Các nghiên cứu liên quan đến các hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân và nữ công nhân nhập cư
• 1.4. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở Việt Nam
• 1.5. Các nghiên cứu liên quan đến thực trạng chăm sóc sức khỏe sinh sản của nữ lao động di cư và nữ công nhân nhập cư
• 1.6. Các nghiên cứu liên quan đến các hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ lao động di cư và nữ công nhân nhập cư
• 1.7. Đánh giá tình hình nghiên cứu và những vấn đề liên quan đến luận án
• 1.8. Những kết quả nghiên cứu luận án sẽ kế thừa và tiếp tục phát triển
• 1.9. Những vấn đề đặt ra với luận án
• 1.10. Tiểu kết chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC XÃ HỘI TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SẢN ĐỐI VỚI NỮ CÔNG NHÂN NHẬP CƯ VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Nữ công nhân nhập cư với vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản
• 2.2. Khái niệm và đặc điểm nữ công nhân nhập cư. Chăm sóc sức khỏe sinh sản và công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản
• 2.3. Hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 2.4. Khái niệm hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 2.5. Các hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 2.6. Các lý thuyết ứng dụng cho công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 2.7. Chính sách, pháp luật liên quan đến chăm sóc sức khỏe sinh sản cho người di cư và lao động nhập cư ở Việt Nam
• 2.8. Một số yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 2.9. Phương pháp luận và phương pháp nghiên cứu của luận án
• 2.9.1. Phương pháp luận
• 2.9.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2.9.3. Phương pháp thực nghiệm công tác xã hội cá nhân
• 2.9.4. Khung phân tích
• 2.9.5. Tổ chức nghiên cứu
• 2.9.6. Nghiên cứu luận
• 2.9.7. Nghiên cứu thực tiễn
• 2.10. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG CÔNG TÁC XÃ HỘI CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SẢN ĐỐI VỚI NỮ CÔNG NHÂN NHẬP CƯ VÀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG
• 3.1. Khái quát về địa bàn nghiên cứu
• 3.2. Thực trạng về chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 3.3. Nhận thức, hành vi về chăm sóc sức khỏe sinh sản của nữ công nhân nhập cư
• 3.4. Điều kiện sống của nữ công nhân nhập cư
• 3.5. Mạng lưới xã hội của nữ công nhân nhập cư trong chăm sóc sức khỏe sinh sản
• 3.6. Các hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 3.6.1. Hoạt động mang tính phòng ngừa
• 3.6.2. Hoạt động mang tính can thiệp
• 3.7. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc tiếp nhận các hoạt động công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 3.7.1. Đặc điểm của nữ công nhân nhập cư ảnh hưởng đến việc tiếp nhận các hoạt động hỗ trợ chăm sóc sức khỏe sinh sản trong công tác xã hội
• 3.7.2. Đặc điểm của mạng lưới xã hội ảnh hưởng đến việc tiếp nhận các hoạt động hỗ trợ chăm sóc sức khỏe sinh sản trong công tác xã hội
• 3.7.3. Những mong đợi của nữ công nhân nhập cư về đặc điểm của người hỗ trợ
• 3.8. Tiểu kết chương 3
• 4. CHƯƠNG 4: ỨNG DỤNG PHƯƠNG PHÁP CÔNG TÁC XÃ HỘI CÁ NHÂN TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE SINH SẢN ĐỐI VỚI NỮ CÔNG NHÂN NHẬP CƯ TẠI BÌNH DƯƠNG
• 4.1. Sự cần thiết của ứng dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân
• 4.2. Kết quả tiến trình ứng dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư
• 4.2.1. Tiếp nhận thân chủ
• 4.2.2. Thu thập thông tin
• 4.2.3. Chẩn đoán vấn đề, phân tích nguyên nhân và xác định vấn đề ưu tiên
• 4.2.4. Lập kế hoạch can thiệp
• 4.2.5. Triển khai kế hoạch
• 4.2.6. Đánh giá việc ứng dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân
• 4.3. Tiểu kết chương 4
• KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH KHOA HỌC CỦA TÁC GIẢ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Công Tác Xã Hội Sức Khỏe Sinh Sản 55 Ký Tự

Nghiên cứu về sức khỏe sinh sản (SKSS) trong và ngoài nước đều nhìn nhận phụ nữ di cư nói chung và nữ công nhân nhập cư (NCNNC) nói riêng là nhóm dân số chịu nhiều rủi ro khi đối diện với các vấn đề SKSS. Các báo cáo cho thấy NCNNC thường gặp phải những vấn đề SKSS như nhiễm khuẩn đường sinh sản, mang thai ngoài ý muốn và phá thai không an toàn. Dù được đánh giá là nhóm nguy cơ cao cần có những ưu tiên can thiệp về CSSKSS, tuy nhiên, trong bối cảnh các chính sách và chiến lược liên quan đến CSSKSS dường như chưa xem người di cư là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương cần được bảo vệ. Cần có những chính sách và những quy định đặc thù về CSSKSS dành cho nhóm người di cư nói chung và NCNNC nói riêng nhằm đảm bảo đời sống SKSS của nhóm cư dân này trong bối cảnh hiện nay. Việc tìm hiểu thực trạng CSSKSS và những hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC ở Bình Dương, cũng như những yếu tố tác động đến hoạt động CT trong CSSKSS được xem là mang tính khả thi và có ý nghĩa cả về mặt lý luận và thực tiễn.

1.1. Tầm Quan Trọng Của Chăm Sóc Sức Khỏe Sinh Sản Cho Nữ Công Nhân

Với một lực lượng lao động nữ đang chiếm đa số trong dòng người nhập cư, việc quan tâm nghiên cứu đời sống của nữ công nhân nhập cư, đặc biệt đối với vấn đề chăm sóc sức khỏe sinh sản (CSSKSS) đang trở nên hết sức cần thiết. Các nghiên cứu liên quan sức khỏe sinh sản (SKSS) trong và ngoài nước đều nhìn nhận phụ nữ di cư nói chung và nữ công nhân nhập cư (NCNNC) nói riêng là nhóm dân số chịu nhiều rủi ro khi đối diện với các vấn đề SKSS.

1.2. Vai Trò Của Công Tác Xã Hội Trong CSSKSS Cho NCNNC

Công tác xã hội (CTXH) có vai trò quan trọng trong trợ giúp cá nhân, gia đình và cộng đồng đang đối diện với những khó khăn thông qua việc nâng cao năng lực của bản thân, nối kết với các nguồn lực hỗ trợ nhằm giải quyết những trở ngại và hướng đến an sinh trong đời sống. CTXH hướng đến việc phòng ngừa, hỗ trợ, can thiệp và giải quyết những khó khăn liên quan đến các vấn đề CSSKSS nảy sinh do sự hạn chế về nhận thức CSSKSS, thiếu hụt các nguồn lực hỗ trợ CSSKSS hoặc những trở ngại đến từ chính điều kiện của thân chủ, gia đình và môi trường sống trong tiếp cận các dịch vụ CSSKSS.

II. Thách Thức Sức Khỏe Sinh Sản Cho Nữ Công Nhân tại Bình Dương 58 Ký Tự

Bình Dương, cùng với sự phát triển công nghiệp, lực lượng lao động cũng liên tục tăng nhanh và phần lớn là lao động nữ nhập cư, tính đến tháng 3/2021 có 79.397 lao động nữ chiếm 55%. Bên cạnh những đóng góp to lớn của nữ lao động nhập cư nói chung và NCNNC nói riêng đối với sự phát triển của Bình Dương, sự biến động dân số do tăng nhanh lao động trên địa bàn tỉnh đã dẫn đến những khó khăn trong giải quyết vấn đề an sinh xã hội cho người nhập cư trong đó có vấn đề CSSKSS đối với NC C. Tình trạng CSSKSS đối với NCNNC Bình Dương vẫn đang còn nhiều tồn tại, việc thiếu thông tin liên quan SKSS, hạn chế sự hiểu biết về các biện pháp tránh thai và các quyền trong quá trình mang thai, sinh con; tình trạng có thai ngoài muốn cao.

2.1. Thực Trạng Tiếp Cận Dịch Vụ Y Tế Của NCNNC Ở Bình Dương

Những hoạt động hỗ trợ CSSKSS đối với NCNNC ở Bình Dương cũng được chính quyền quan tâm lồng ghép thông qua các Đề án và chương trình của tỉnh. Bên cạnh đó, các mô hình/chương trình CSSKSS dành cho công nhân ở Bình Dương, đặc biệt công nhân trong các nhà máy, xí nghiệp ở các khu công nghiệp cũng được các Trung tâm CSSKSS của tỉnh, trung tâm HIV/AIDS, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam, các tổ chức phi chính phủ triển khai.

2.2. Rào Cản Ảnh Hưởng Đến Sức Khỏe Sinh Sản Của NCNNC

Tuy nhiên, kết quả thực hiện các hoạt động hỗ trợ này dường như chưa thật sự hiệu quả như mong đợi bởi đối diện với những thách thức đến từ người lao động như thời gian làm việc căng thẳng, tâm lý sợ giảm thu nhập và năng suất, lịch trình sống bận rộn; việc khó hợp tác với nhà máy để tiến hành các hoạt động dự án, đặc biệt trong giờ làm việc, lo sợ về tính bảo mật thông tin trong tiếp cận dịch vụ CSSKSS, sự phân biệt đối xử từ người dân và chính quyền địa phương, cán bộ y tế.

III. Phương Pháp Giải Pháp CTXH Chăm Sóc SKSS tại Bình Dương 60 Ký Tự

Với tư cách là những người được đào tạo chuyên nghiệp về CTXH, nhân viên xã hội (NVXH) cần xuất phát từ chính nhu cầu về CSSKSS, đặc điểm, điều kiện và môi trường sống của cá nhân nhằm tăng cường năng lực CSSKSS của cá nhân, gia đình và cộng đồng; kết nối các nguồn lực hỗ trợ trong CSSKSS, giải quyết những rào cản trong tiếp cận và sử dụng các dịch vụ CSSKSS một cách hiệu quả, cải thiện và phát triển các chính sách xã hội. Trong quá trình hỗ trợ, NVXH cần có kiến thức CSSKSS; vận dụng các giá trị, đạo đức, nguyên tắc và kỹ năng chuyên môn CTXH nhằm mang đến hiệu quả bền vững trong quá trình trợ giúp.

3.1. Ứng Dụng Lý Thuyết Hỗ Trợ Xã Hội trong CTXH

Nghiên cứu này vận dụng lý thuyết hỗ trợ xã hội làm căn cứ xem xét các hoạt động CTXH trong CSSKSS. Lý thuyết hỗ trợ xã hội cho phép phân tích mạng lưới xã hội của NCNNC, xác định các nguồn lực hỗ trợ hiện có và tiềm năng, từ đó xây dựng các can thiệp phù hợp để tăng cường khả năng tiếp cận dịch vụ và cải thiện tình trạng SKSS.

3.2. Vận Dụng Lý Thuyết Hệ Thống Sinh Thái Nhận Thức Hành Vi

Nghiên cứu cũng sử dụng lý thuyết hệ thống sinh thái và lý thuyết nhận thức – hành vi nhằm định hướng cho quá trình can thiệp giải quyết những vấn đề SKSS mà NCNNC đang đối diện. Lý thuyết hệ thống sinh thái giúp xem xét ảnh hưởng của các yếu tố môi trường (gia đình, công việc, cộng đồng) đến SKSS của NCNNC, trong khi lý thuyết nhận thức - hành vi tập trung vào việc thay đổi nhận thức và hành vi có hại cho sức khỏe.

3.3. Đánh Giá Nhu Cầu Xây Dựng Chương Trình Hỗ Trợ

NVXH cần thực hiện đánh giá nhu cầu SKSS của NCNNC một cách toàn diện, bao gồm các vấn đề về sức khỏe thể chất, tinh thần, tình dục và sinh sản. Dựa trên kết quả đánh giá, NVXH xây dựng các chương trình hỗ trợ phù hợp, bao gồm giáo dục sức khỏe, tư vấn tâm lý, kết nối dịch vụ y tế và hỗ trợ tài chính.

IV. Ứng Dụng Phương Pháp CTXH Cá Nhân tại Bình Dương 59 Ký Tự

Luận án tiến hành thực nghiệm tác động của phương pháp CT cá nhân trong hỗ trợ NCNNC đang gặp những vấn đề SKSS, từ đó đưa ra những khuyến nghị và các giải pháp phù hợp nhằm cải thiện và nâng cao hiệu quả của hỗ trợ CSSKSS đối với NCNNC. Quá trình này bao gồm các bước: tiếp nhận thân chủ, thu thập thông tin, chẩn đoán vấn đề, phân tích nguyên nhân và xác định vấn đề ưu tiên, lập kế hoạch can thiệp, triển khai kế hoạch và đánh giá việc ứng dụng phương pháp CTXH cá nhân.

4.1. Quy Trình Ứng Dụng Phương Pháp CTXH Cá Nhân Hiệu Quả

Để ứng dụng phương pháp CTXH cá nhân hiệu quả, NVXH cần xây dựng mối quan hệ tin cậy với thân chủ, lắng nghe và thấu hiểu những khó khăn của họ. NVXH cũng cần trang bị kiến thức chuyên môn vững chắc về các vấn đề SKSS và các phương pháp can thiệp hiệu quả.

4.2. Đánh Giá Hiệu Quả Điều Chỉnh Kế Hoạch Can Thiệp

Trong quá trình can thiệp, NVXH cần thường xuyên đánh giá hiệu quả của các hoạt động và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết. NVXH cũng cần khuyến khích sự tham gia tích cực của thân chủ vào quá trình can thiệp và trao quyền cho họ tự giải quyết các vấn đề của mình.

V. Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Tiếp Nhận Hỗ Trợ CSSKSS Của CN 59 Ký Tự

Nghiên cứu cũng chỉ ra những yếu tố ảnh hưởng đến hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC như đặc điểm của người nhận hỗ trợ, đặc điểm người hỗ trợ, đặc điểm của mạng lưới xã hội của NCNNC và đặc điểm chính sách hỗ trợ CSSKSS.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Mạng Lưới Xã Hội Trong CSSKSS

Mạng lưới xã hội đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ NCNNC tiếp cận thông tin, dịch vụ CSSKSS. NVXH cần tăng cường kết nối NCNNC với các nguồn lực hỗ trợ trong cộng đồng, bao gồm các tổ chức y tế, tổ chức xã hội và nhóm tự giúp đỡ.

5.2. Ảnh Hưởng Của Đặc Điểm Cá Nhân Đến Quá Trình Hỗ Trợ

Đặc điểm cá nhân của NCNNC (tuổi tác, trình độ học vấn, thu nhập, tình trạng hôn nhân) có thể ảnh hưởng đến quá trình tiếp nhận hỗ trợ. NVXH cần hiểu rõ những đặc điểm này để xây dựng các can thiệp phù hợp.

VI. Khuyến Nghị Giải Pháp Nâng Cao CTXH Về SKSS 54 Ký Tự

Đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC. Các giải pháp này tập trung vào việc tăng cường năng lực cho NVXH, cải thiện chính sách hỗ trợ CSSKSS và nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của CSSKSS cho NCNNC.

6.1. Đào Tạo Nâng Cao Năng Lực Cho NVXH Về CSSKSS

NVXH cần được đào tạo chuyên sâu về các vấn đề SKSS, các phương pháp can thiệp hiệu quả và kỹ năng làm việc với NCNNC. Cần có các chương trình đào tạo thường xuyên để cập nhật kiến thức và kỹ năng cho NVXH.

6.2. Cải Thiện Chính Sách Dịch Vụ Hỗ Trợ CSSKSS

Chính phủ cần ban hành các chính sách hỗ trợ CSSKSS toàn diện cho NCNNC, bao gồm bảo hiểm y tế, dịch vụ chăm sóc sức khỏe ban đầu và hỗ trợ tài chính. Cần tăng cường tiếp cận các dịch vụ CSSKSS cho NCNNC, đặc biệt là ở các khu công nghiệp.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Cộng Đồng Về SKSS Cho NCNNC

Cần có các chiến dịch truyền thông để nâng cao nhận thức của cộng đồng về tầm quan trọng của CSSKSS cho NCNNC. Các chiến dịch này cần tập trung vào việc xóa bỏ định kiến và phân biệt đối xử với NCNNC.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Vấn đề nữ hóa trong di cư lao động là một hiện tượng nhân khẩu - xã hội nổi bật tại Việt Nam. Theo kết quả Điều tra di cư nội địa quốc gia năm 2015 của Tổng cục Thống kê và Quỹ Dân số Liên Hợp Quốc (UNFPA, 2016), tỷ lệ di cư của nữ giới đạt 17,7%, cao hơn so với nam giới (16,8%). Tại tỉnh Bình Dương — một trung tâm công nghiệp lớn — tính đến tháng 3/2021 có khoảng 779.397 lao động nữ, chiếm tỷ lệ 55% lực lượng lao động. Sự gia tăng nhanh chóng của nhóm dân số này đặt ra nhiều áp lực đối với hệ thống an sinh xã hội, đặc biệt là lĩnh vực chăm sóc sức khỏe sinh sản (CSSKSS). Nữ công nhân nhập cư (NCNNC) đối mặt với nhiều rủi ro như thiếu thông tin, hạn chế hiểu biết về các biện pháp tránh thai, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn, nạo phá thai không an toàn và mắc các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản.

Khoảng trống nghiên cứu được tác giả xác định xuất phát từ hai khía cạnh:

• Về mặt thực tiễn chính sách: Các chính sách, chiến lược chăm sóc sức khỏe hiện hành chưa nhìn nhận đầy đủ người di cư và NCNNC là nhóm đối tượng dễ bị tổn thương đặc thù để có các can thiệp tương thích. Các chương trình hỗ trợ tại doanh nghiệp và địa phương còn gặp nhiều rào cản về thời gian làm việc ca kíp, tâm lý sợ giảm thu nhập, tính bảo mật thông tin và sự kỳ thị.
• Về mặt lý luận công tác xã hội: Các nghiên cứu về công tác xã hội (CTXH) trong lĩnh vực CSSKSS trên thế giới và tại Việt Nam chủ yếu tập trung vào các chủ đề riêng lẻ như HIV/AIDS, vô sinh hoặc thai kỳ ở phụ nữ nói chung, thiếu vắng các nghiên cứu hệ thống và can thiệp thực nghiệm toàn diện dành riêng cho nhóm NCNNC tại các khu công nghiệp.

Mục tiêu nghiên cứu tổng quát của luận án là tìm hiểu, đánh giá và phân tích thực trạng CSSKSS của NCNNC tại tỉnh Bình Dương cùng các yếu tố ảnh hưởng; tiến hành thực nghiệm tác động của phương pháp CTXH cá nhân trong hỗ trợ NCNNC giải quyết các vấn đề sức khỏe sinh sản (SKSS); từ đó đề xuất các khuyến nghị và giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động hỗ trợ này.

Nhiệm vụ nghiên cứu được xác định gồm 4 nội dung:

1. Làm rõ cơ sở lý luận về NCNNC, CSSKSS và hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC; vận dụng lý thuyết hỗ trợ xã hội, lý thuyết hệ thống sinh thái và lý thuyết nhận thức - hành vi để xác định khung phân tích và các yếu tố ảnh hưởng.
2. Mô tả, đánh giá thực trạng CSSKSS và các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC tại địa bàn nghiên cứu.
3. Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến việc tiếp nhận hoạt động CTXH trong CSSKSS của NCNNC (đặc điểm cá nhân, người hỗ trợ và mạng lưới xã hội).
4. Vận dụng thực nghiệm phương pháp CTXH cá nhân trong hỗ trợ NCNNC giải quyết vấn đề SKSS và đề xuất các giải pháp khả thi.

Hệ thống câu hỏi nghiên cứu gồm:

1. Thực trạng CSSKSS của NCNNC và các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC tại địa bàn tỉnh Bình Dương đang diễn ra hiện nay như thế nào?
2. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến việc triển khai các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC tại địa bàn tỉnh Bình Dương hiện nay?
3. Việc vận dụng phương pháp CTXH cá nhân trong giải quyết các vấn đề liên quan SKSS của NCNNC hiện nay như thế nào?
4. Để nâng cao chất lượng của các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC tại cộng đồng hiện nay cần có những giải pháp nào?

Hệ thống giả thuyết nghiên cứu gồm:

1. NCNNC còn hạn chế trong nhận thức và hành vi CSSKSS liên quan đến kế hoạch hóa gia đình, quan hệ tình dục trước hôn nhân, phá thai an toàn và bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản; họ chưa quan tâm đúng mức đến CSSKSS do khó khăn kinh tế và không gian sống; người thân, bạn bè là nguồn trợ giúp chính.
2. Các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC tại Bình Dương triển khai thiếu đồng nhất; các hoạt động cung cấp kỹ năng, thông tin về quyền và hỗ trợ tâm lý chưa phổ biến.
3. Các đặc điểm nhân khẩu của NCNNC (học vấn, hôn nhân, thời gian cư trú) và đặc điểm mạng lưới xã hội (người thân, bạn bè, mạng xã hội) có ảnh hưởng đến việc tiếp nhận các hoạt động hỗ trợ.
4. Vận dụng phương pháp CTXH cá nhân tạo ra những thay đổi tích cực trong việc giải quyết vấn đề SKSS của NCNNC; việc nâng cao chất lượng cần đồng bộ các giải pháp từ NCNNC, nhân viên xã hội và chính quyền địa phương.

Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC.

Khách thể nghiên cứu: NCNNC làm việc tại các nhà máy, xí nghiệp thuộc khu công nghiệp, sinh sống tại các khu nhà trọ ngoài cộng đồng trên địa bàn khảo sát, trong độ tuổi sinh sản từ 18 đến 49 tuổi, có thời gian tạm trú từ 6 tháng trở lên và chưa có hộ khẩu thường trú tại Bình Dương; cùng đội ngũ nhân viên xã hội bán chuyên nghiệp tại địa phương (cán bộ Đề án Đoàn kết tập hợp thanh niên công nhân, cán bộ Đoàn Thanh niên, cán bộ Hội Phụ nữ).

Phạm vi nghiên cứu:

• Không gian: Phường Bình Chuẩn (thành phố Thuận An) và phường Mỹ Phước (thị xã Bến Cát), tỉnh Bình Dương.
• Thời gian: Đề tài triển khai từ tháng 10/2019; thời gian khảo sát thực địa từ tháng 3/2021 đến tháng 7/2021; thời gian can thiệp thực nghiệm phương pháp CTXH cá nhân từ tháng 4/2022 đến tháng 9/2022.
• Nội dung: Tập trung vào 2 nhóm hoạt động CTXH chính gồm hoạt động phòng ngừa (cung cấp kiến thức, kỹ năng, thông tin luật, thông tin quyền) và hoạt động can thiệp (hỗ trợ tâm lý, kết nối dịch vụ); thực nghiệm tác động trên 01 trường hợp điển hình.

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Tổng quan tình hình nghiên cứu được tác giả phân chia theo hai tuyến không gian quốc tế và trong nước:

Các nghiên cứu quốc tế:

• Về thực trạng SKSS: Ip, Wan-Yim và cộng sự (2011) chỉ ra hiểu biết tránh thai thấp và nhận thức sai lệch của lao động nữ di cư tại Quảng Đông (Trung Quốc). Zheng và cộng sự (2001) ghi nhận tại 5 thành phố của Trung Quốc, đa số NCNNC trẻ chưa lập gia đình không dùng biện pháp tránh thai khi quan hệ tình dục trước hôn nhân. Lu và cộng sự (2012) tại Quảng Châu chỉ ra tỷ lệ không dùng bao cao su thường xuyên và tỷ lệ mắc nhiễm khuẩn đường sinh sản không qua điều trị y tế. Puri (2004, 2006) tại Nepal ghi nhận hành vi tình dục trước hôn nhân, thiếu kỹ năng từ chối quan hệ nguy cơ và nhận thức sai lệch về lây nhiễm HIV. Nishigaya (2002) và Read (2021) tại Campuchia chỉ ra các rủi ro về HIV, gánh nặng kinh tế và nhu cầu chưa được đáp ứng về các biện pháp tránh thai hiện đại ở nữ công nhân may mặc. Báo cáo của UNFPA (2014) tại Campuchia cho thấy 75% nữ công nhân tìm đến dịch vụ phá thai tư nhân và dưới 2% nhận biết dấu hiệu nguy hiểm thai kỳ. Wu Ruilian (2011) tại Thâm Quyến ghi nhận 46% phụ nữ mang thai ngoài ý muốn phá thai tại nhà hoặc phòng khám tư nhân nhỏ. Về rào cản, Peng và cộng sự (2010) tại Bắc Kinh chỉ ra 94% lao động nhập cư không có bảo hiểm y tế và làm việc trên 12 giờ/ngày.
• Về hoạt động hỗ trợ và can thiệp CTXH: Zhang (2007) xác định 6 nhóm quyền SKSS cơ bản (thông tin, tiếp cận, riêng tư, bảo mật, tôn trọng). Alzate (2009) khẳng định vai trò của CTXH trong thúc đẩy quyền tình dục và sinh sản. Srinivasan (2012) tại Ấn Độ phản ánh việc vi phạm luật lao động ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe nữ công nhân. Hartmann và cộng sự (2016) và WHO (2011) nhấn mạnh giáo dục pháp luật về phá thai và bình đẳng giới. Blyth (2008) và Bell (2007) đề xuất các can thiệp giáo dục SKSS và kế hoạch hóa gia đình trong CTXH. Về kỹ năng, Bandyopadhyay (2002) và Cai và cộng sự (2013) (dựa trên mô hình IMB) chỉ ra sự thiếu hụt kỹ năng đàm phán tình dục an toàn và kỹ năng tự hiệu quả. Về can thiệp tâm lý và kết nối dịch vụ, Auslander (2016), Wong (2008), WHO (2009) và Chib và cộng sự (2013) khẳng định vai trò của hỗ trợ cảm xúc qua các mối quan hệ tin cậy; trong khi Zhou và cộng sự (2019), Loganathan (2020) và Wright, Bird & Frost (2015) phân tích các rào cản tiếp cận và nhấn mạnh vai trò của CTXH trong kết nối dịch vụ y tế.

Các nghiên cứu tại Việt Nam:

• Về thực trạng SKSS và rào cản: Nghiên cứu của Trần Thị Đức Hạnh, Lê Thị Kim Ánh và Bùi Thị Thu Hà (2016) tại các khu công nghiệp ghi nhận 27,8% NCNNC không sử dụng biện pháp tránh thai trong 6 tháng. Lê Thị Kim Ánh và cộng sự (2012) tại khu công nghiệp Sài Đồng (Hà Nội) chỉ ra 25,4% phụ nữ có triệu chứng nhiễm khuẩn đường sinh sản nhưng chủ yếu chỉ khám khi bệnh nặng. Điều tra di cư 2004 và 2015 của Tổng cục Thống kê và UNFPA (2006, 2016) cho thấy tỷ lệ dùng biện pháp tránh thai ở người di cư thấp hơn người không di cư và chỉ 8,8% biết cần khám cho bạn tình khi mắc bệnh lây truyền qua đường tình dục. Đoàn Minh Lộc, Võ Minh Dũng và cộng sự (2007) chỉ ra tình trạng mang thai ngoài ý muốn và phá thai ở người di cư tự do tại Hà Nội và TP.HCM. Đặng Nguyên Anh (2009) ghi nhận 76% nữ di cư tự chữa bệnh bằng thuốc mua ngoài tiệm hoặc đông y; Lan và cộng sự (2008), Ngo và cộng sự (2007) cũng chỉ ra thói quen tìm đến hiệu thuốc tư nhân. Vũ Thị Hoàng Lan (2012) phân tích rào cản từ niềm tin y học truyền thống "cân bằng âm dương" và đánh giá các mô hình dự án của ActionAid, Marie Stopes International (2004-2008) tại TP.HCM và Bình Dương. Nguyễn Thị Hồng Xoan (2010), Trương Siền Anh (2009), ActionAid (2011), UNFPA (2008) tại Bình Định, Nguyễn Thị Vân Anh và Nguyễn Hồng Phương (2011) làm rõ rào cản từ bảo hiểm y tế, hộ khẩu tạm trú, thu nhập thấp, thời gian làm việc bình quân 9,6 giờ/ngày, áp lực sản xuất và tâm lý e ngại kỳ thị. Nguyen và cộng sự (2022), Trần Xuân Bách và cộng sự (2019) nhấn mạnh lỗ hổng kiến thức HIV/STI và hành vi tình dục không an toàn ở công nhân khu công nghiệp phía Bắc.
• Về góc độ tiếp cận CTXH: Lê Thị Thu Ngân (2018) ứng dụng CTXH nhóm cung cấp kiến thức tránh thai tại khu công nghiệp Bắc Thăng Long (Hà Nội); Phạm Thị Thu Hà (2016) tại khu công nghiệp Samsung (Bắc Ninh) nghiên cứu dịch vụ truyền thông, tư vấn và kết nối nguồn lực; Đào Văn Dũng (2012) phân tích CTXH trong chăm sóc sức khỏe; Nguyễn Thị Mai Hương (2016) nghiên cứu mô hình tương trợ cho nữ lao động di cư tại Cầu Giấy (Hà Nội); Hoàng Thiên Trang (2017) tại Ba Đình (Hà Nội) xác định các mảng hoạt động nâng cao nhận thức, kết nối dịch vụ xã hội và tham vấn tâm lý; Nguyễn Văn Cùng (2019) tại Bắc Giang và Vĩnh Phúc đề xuất truyền thông đồng đẳng và dịch vụ CSSKSS tại chỗ; Phan Thị Kim Liên (2015), Nguyễn Quang Huy (2015), Nguyễn Mạnh Tiến (2015), Lê Thị Thu Hiền (2017) và Phạm Quỳnh Phương và cộng sự (2021) phân tích lối sống khép kín, tâm lý "khách tạm" và gánh nặng vai trò kép của công nhân nhập cư tại Bình Dương.

Khoảng trống luận án giải quyết: Phần lớn các công trình trong nước chỉ dừng lại ở khảo sát dịch tễ, xã hội học hoặc đánh giá các dự án y tế can thiệp ngắn hạn. Chưa có công trình nào xây dựng hệ thống cơ sở lý luận và đánh giá thực nghiệm toàn diện về các hoạt động CTXH (bao gồm cả phòng ngừa và can thiệp cá nhân) trong lĩnh vực CSSKSS dành riêng cho đối tượng NCNNC tại địa bàn công nghiệp hóa nhanh như tỉnh Bình Dương.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Luận án vận dụng 3 lý thuyết nền tảng trong chuyên ngành Công tác xã hội:

1. Lý thuyết hỗ trợ xã hội (Social Support Theory): Làm cơ sở để phân loại, đo lường và đánh giá các dạng thức hỗ trợ mà NCNNC tiếp nhận, bao gồm: hỗ trợ thông tin (kiến thức, quyền, pháp luật), hỗ trợ kỹ năng, hỗ trợ cảm xúc/tâm lý và hỗ trợ vật chất/kết nối dịch vụ từ mạng lưới chính thức và phi chính thức.
2. Lý thuyết hệ thống sinh thái (Ecological Systems Theory): Đặt NCNNC vào trung tâm của các tầng hệ thống môi trường tương tác đa chiều (vi mô: bản thân, gia đình, bạn bè, bạn trọ; trung mô: nhà máy, xí nghiệp, trạm y tế; ngoại vi: chính sách địa phương, hệ thống tổ chức đoàn thể; vĩ mô: hệ thống pháp luật, chuẩn mực văn hóa - giới) để phân tích các yếu tố ảnh hưởng và rào cản CSSKSS.
3. Lý thuyết nhận thức - hành vi (Cognitive Behavioral Theory - CBT): Cung cấp khung định hướng cho tiến trình can thiệp CTXH cá nhân, tập trung nhận diện những nhận thức sai lệch, rào cản tâm lý của thân chủ về SKSS, từ đó tái cấu trúc nhận thức và định hình các hành vi chăm sóc sức khỏe an toàn, tự chủ.

Khái niệm công cụ cốt lõi được định nghĩa chuẩn xác trong văn bản:

• Nữ công nhân nhập cư (NCNNC): Những người nữ từ các tỉnh thành khác chuyển đến Bình Dương sinh sống và làm công ăn lương tại các công ty, nhà máy thuộc khu công nghiệp, chưa có hộ khẩu thường trú, tạm trú từ 6 tháng trở lên, sống ngoài cộng đồng và trong độ tuổi sinh sản (18–49 tuổi).
• Hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC: Hệ thống các hoạt động chuyên môn do nhân viên xã hội thực hiện nhằm trợ giúp NCNNC tăng cường nhận thức, kỹ năng, tháo gỡ rào cản tâm lý và kết nối nguồn lực dịch vụ, bao gồm 2 nhóm chính:
  • Nhóm hoạt động phòng ngừa: Cung cấp kiến thức SKSS; cung cấp kỹ năng CSSKSS; cung cấp thông tin về quyền CSSKSS; cung cấp thông tin về luật liên quan CSSKSS.
  • Nhóm hoạt động can thiệp: Hỗ trợ tâm lý; kết nối các dịch vụ CSSKSS.

Hợp phần phương pháp	Mô tả chi tiết trong luận án
Phương pháp nghiên cứu lý luận	Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa các văn bản chính sách, pháp luật và công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến NCNNC và CSSKSS.
Phương pháp định lượng	Điều tra bằng bảng hỏi cấu trúc trên mẫu NCNNC tại 2 phường Bình Chuẩn (Thuận An) và Mỹ Phước (Bến Cát). Sử dụng thống kê mô tả (tần số, tỷ lệ %) và thống kê suy luận (kiểm định sự khác biệt, mối quan hệ chéo giữa các biến nhân khẩu, mạng lưới xã hội và mức độ tiếp nhận hỗ trợ).
Phương pháp định tính	Phỏng vấn sâu cá nhân và thảo luận nhóm với NCNNC, cán bộ đề án thanh niên công nhân, cán bộ công đoàn, cán bộ phụ nữ và nhân viên y tế cơ sở.
Phương pháp thực nghiệm CTXH cá nhân	Triển khai can thiệp thực nghiệm trên 01 trường hợp NCNNC gặp khủng hoảng SKSS theo tiến trình 6 bước chuẩn mực của CTXH cá nhân.

Nguồn dữ liệu của nghiên cứu gồm: Dữ liệu thứ cấp từ các văn bản pháp luật, báo cáo của UBND tỉnh Bình Dương, Liên đoàn Lao động tỉnh, Tổng cục Thống kê, UNFPA; Dữ liệu sơ cấp thu thập qua bảng hỏi khảo sát thực tế, biên bản phỏng vấn sâu và hồ sơ quản lý ca can thiệp thực nghiệm tại địa bàn.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu

Chương này tổng hợp có hệ thống các tài liệu học thuật quốc tế và trong nước về thực trạng SKSS của lao động di cư và các can thiệp hỗ trợ. Tác giả khái quát các vấn đề phổ biến gồm kế hoạch hóa gia đình, nhiễm khuẩn đường sinh sản, quan hệ tình dục trước hôn nhân và phá thai không an toàn. Luận án phân tích các yếu tố rào cản như học vấn, thu nhập, thời gian làm việc ca kíp kéo dài (bình quân trên 9,6 giờ/ngày), tình trạng cư trú tạm bợ và sự thiếu vắng chính sách y tế đặc thù. Tác giả chỉ ra rằng các can thiệp CTXH trước đây ở Việt Nam chủ yếu mang tính lồng ghép trong các dự án y tế hoặc mô hình hỗ trợ chung, chưa hình thành khung lý luận hoàn chỉnh về CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC.

Chương 2: Cơ sở lý luận về công tác xã hội trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư và phương pháp nghiên cứu

Chương 2 làm rõ hệ thống khái niệm, đặc điểm tâm lý - xã hội của NCNNC (tính tiết kiệm, chịu khó, tâm thế "khách tạm", lối sống khép kín và gánh nặng vai trò kép). Tác giả chuẩn hóa nội hàm 4 hoạt động phòng ngừa và 2 hoạt động can thiệp CTXH. Chương này phân tích hệ thống chính sách, pháp luật Việt Nam (Chiến lược Dân số đến năm 2030, Luật Lao động, Luật Bình đẳng giới), chỉ ra khoảng trống thiếu chính sách đặc thù cho NCNNC. Tác giả thiết lập khung phân tích dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết hỗ trợ xã hội, lý thuyết hệ thống sinh thái và lý thuyết nhận thức - hành vi; đồng thời trình bày quy trình phương pháp luận, thiết kế chọn mẫu, quy trình thu thập dữ liệu và quy trình thực nghiệm CTXH cá nhân 6 bước.

Chương 3: Thực trạng hoạt động công tác xã hội chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư và các yếu tố ảnh hưởng

Chương 3 trình bày các kết quả phân tích thực chứng tại Bình Dương:

• Về nhận thức và hành vi: NCNNC có nhận thức không đồng đều; tỷ lệ hiểu biết đầy đủ về các biện pháp tránh thai hiện đại, dấu hiệu nhiễm khuẩn đường sinh sản và tác hại của phá thai không an toàn còn hạn chế. Nhiều trường hợp duy trì thói quen tự mua thuốc điều trị hoặc tìm đến phòng khám tư nhân do lo ngại chi phí, thời gian và sự kỳ thị.
• Về tiếp nhận các hoạt động CTXH: Luận án thống kê mức độ tiếp cận các hoạt động hỗ trợ phòng ngừa và can thiệp:

Nhóm hoạt động CTXH	Nội dung hoạt động cụ thể	Thực trạng tiếp nhận và nguồn cung cấp chính
Hoạt động phòng ngừa	Cung cấp thông tin về quyền CSSKSS	Tỷ lệ tiếp nhận còn thấp; chủ yếu tiếp nhận qua truyền thông đại chúng và mạng xã hội.
	Cung cấp thông tin về luật liên quan CSSKSS	Chủ yếu được tiếp nhận qua công đoàn cơ sở và cán bộ đề án, nhưng nội dung còn tản mạn.
	Cung cấp kiến thức CSSKSS	Hoạt động phổ biến nhất; nguồn cung cấp từ cán bộ y tế, đoàn thể và internet.
	Cung cấp kỹ năng CSSKSS	Ít được triển khai; NCNNC thiếu kỹ năng thương lượng tình dục an toàn và từ chối.
Hoạt động can thiệp	Hỗ trợ tâm lý	Rất hạn chế từ nguồn chính thức; chủ yếu dựa vào mạng lưới phi chính thức (bạn bè, người thân).
	Kết nối dịch vụ CSSKSS	Còn mang tính đơn lẻ, thiếu cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa doanh nghiệp và cơ sở y tế công.

• Về các yếu tố ảnh hưởng: Kết quả kiểm định thống kê cho thấy:
  • Đặc điểm nhân khẩu của NCNNC: Trình độ học vấn, tình trạng hôn nhân, mức thu nhập, thời gian cư trú và thời gian làm việc có mối liên hệ/sự khác biệt có ý nghĩa thống kê đối với mức độ tiếp nhận các hoạt động hỗ trợ.
  • Đặc điểm mạng lưới xã hội: Sự hỗ trợ từ bạn bè cùng giới, cán bộ y tế, nhân sự công ty và mạng xã hội tác động trực tiếp đến khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ của NCNNC.
  • Mong đợi đối với người hỗ trợ: NCNNC đặc biệt coi trọng các tiêu chí: có kiến thức chuyên môn về SKSS, biết giữ bí mật đời tư, thấu hiểu nhu cầu của công nhân và ưu tiên người hỗ trợ là nữ giới (cùng giới tính).

Chương 4: Ứng dụng phương pháp công tác xã hội cá nhân trong chăm sóc sức khỏe sinh sản đối với nữ công nhân nhập cư tại Bình Dương

Chương 4 mô tả chi tiết việc thực nghiệm tiến trình CTXH cá nhân trên 01 trường hợp NCNNC gặp khó khăn về SKSS tại Bình Dương theo 6 bước:

1. Tiếp nhận thân chủ: Thiết lập mối quan hệ tin cậy, lắng nghe tích cực, bảo đảm nguyên tắc giữ bí mật và tôn trọng quyền tự quyết.
2. Thu thập thông tin: Tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, điều kiện kinh tế, môi trường sống khu trọ, lịch sử sức khỏe và các rào cản tâm lý của thân chủ.
3. Chẩn đoán vấn đề, phân tích nguyên nhân và xác định vấn đề ưu tiên: Lập bảng xếp hạng ưu tiên các vấn đề cần giải quyết (giải tỏa căng thẳng tâm lý, điều trị dứt điểm viêm nhiễm đường sinh sản, trang bị kiến thức tránh thai an toàn).
4. Lập kế hoạch can thiệp: Xác định mục tiêu ngắn hạn, dài hạn, phân công trách nhiệm và nguồn lực kết nối.
5. Triển khai kế hoạch: Thực hiện tham vấn tâm lý, giáo dục hành vi SKSS cá nhân hóa, kết nối thân chủ đến cơ sở y tế chuyên khoa uy tín để khám và điều trị an toàn.
6. Đánh giá và lượng giá: Đo lường sự thay đổi về nhận thức, trạng thái tâm lý ổn định và hành vi CSSKSS chủ động của thân chủ sau can thiệp, khẳng định tính hiệu quả và khả năng thích ứng của phương pháp CTXH cá nhân.

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận:

• Bổ sung và làm sáng tỏ hệ thống lý luận về CTXH trong CSSKSS đối với nhóm đối tượng đặc thù là NCNNC tại các khu công nghiệp ở Việt Nam.
• Xác lập khung phân tích hoạt động CTXH trong CSSKSS gồm hai nhóm chức năng: phòng ngừa (kiến thức, kỹ năng, luật, quyền) và can thiệp (hỗ trợ tâm lý, kết nối dịch vụ).
• Xác định và chuẩn hóa các nguyên tắc đạo đức và nghiệp vụ cốt lõi khi can thiệp CTXH trong lĩnh vực SKSS đối với NCNNC: nguyên tắc giữ bí mật thông tin (tính riêng tư), nguyên tắc cá biệt hóa hoàn cảnh, nguyên tắc tôn trọng quyền tự quyết và bảo đảm sự tham gia chủ động của thân chủ.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn:

• Cung cấp bức tranh thực chứng toàn diện về thực trạng nhận thức, hành vi và các rào cản CSSKSS của NCNNC tại tỉnh Bình Dương.
• Chỉ ra thực trạng các hoạt động hỗ trợ tại cộng đồng còn thiếu tính đồng bộ; chứng minh ảnh hưởng của các yếu tố nhân khẩu (học vấn, hôn nhân, thời gian cư trú) và đặc điểm của nhân viên hỗ trợ (chuyên môn, thấu hiểu, giữ bí mật, cùng giới) đến việc tiếp nhận dịch vụ.
• Minh chứng tính khả thi, hiệu quả can thiệp sâu của quy trình CTXH cá nhân 6 bước đối với việc giải quyết khủng hoảng SKSS của NCNNC trong bối cảnh sau đại dịch Covid-19.

Đóng góp về mặt chính sách và giải pháp đề xuất:

• Nhóm giải pháp hoàn thiện chính sách: Đề xuất xây dựng cơ chế, chính sách CSSKSS đặc thù cho lao động di cư; mở rộng quyền tiếp cận dịch vụ y tế công bằng; lồng ghép các gói dịch vụ SKSS vào bảo hiểm y tế linh hoạt cho người tạm trú.
• Nhóm giải pháp đối với tổ chức thực hiện: Tăng cường vai trò của tổ chức Công đoàn, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ và Ban quản lý các khu công nghiệp; thiết lập mạng lưới phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ sở y tế và các đề án thanh niên công nhân tại địa phương.
• Nhóm giải pháp chuyên môn CTXH: Chuẩn hóa quy trình can thiệp CTXH tại cộng đồng; bồi dưỡng nâng cao kiến thức SKSS, kỹ năng tham vấn và đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ nhân viên xã hội bán chuyên nghiệp; phát triển mô hình kết nối dịch vụ y tế thân thiện với công nhân.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu:

• Không gian khảo sát giới hạn tại 02 địa bàn cấp xã/phường (phường Bình Chuẩn thuộc thành phố Thuận An và phường Mỹ Phước thuộc thị xã Bến Cát) của tỉnh Bình Dương.
• Về thực nghiệm tác động: Do ảnh hưởng của bối cảnh dịch bệnh Covid-19, giới hạn thời gian và tính phức tạp, nhạy cảm của vấn đề SKSS, nghiên cứu mới chỉ tiến hành thực nghiệm trên 01 trường hợp NCNNC bằng phương pháp CTXH cá nhân.
• Lực lượng trợ giúp tại địa bàn nghiên cứu chủ yếu là nhân viên xã hội bán chuyên nghiệp (cán bộ đoàn thể, cán bộ đề án), chưa có đội ngũ nhân viên xã hội chuyên nghiệp được đào tạo bài bản phụ trách mảng CSSKSS.

Hướng nghiên cứu tiếp theo:

• Mở rộng phạm vi khảo sát định lượng sang các khu công nghiệp, khu chế xuất tại các tỉnh, thành phố khác có mật độ nhập cư cao.
• Triển khai thực nghiệm tác động trên quy mô nhiều ca hơn và mở rộng sang phương pháp CTXH nhóm (các nhóm tương trợ, giáo dục đồng đẳng) và CTXH cộng đồng trong CSSKSS cho NCNNC.
• Nghiên cứu sâu về các mô hình phối hợp liên ngành giữa doanh nghiệp, cơ quan bảo hiểm, cơ sở y tế và nhân viên xã hội chuyên trách tại nơi làm việc.

Giá trị tham khảo

Luận án là tài liệu tham khảo chuyên môn hữu ích cho:

• Học viên, nghiên cứu sinh, giảng viên các ngành Công tác xã hội, Xã hội học, Y tế công cộng, Nghiên cứu Giới và Dân số học: Giá trị tham khảo nổi bật nằm ở Chương 2 (khung lý luận kết hợp 3 lý thuyết, hệ thống khái niệm chuẩn hóa) và Chương 4 (quy trình can thiệp thực nghiệm CTXH cá nhân 6 bước kèm hệ thống bảng lượng giá mục tiêu).
• Cán bộ quản lý lao động, cán bộ Công đoàn các cấp, cán bộ Hội Phụ nữ và Ban quản lý các khu công nghiệp: Giá trị tham khảo nằm ở Chương 3 với hệ thống số liệu thực trạng, phân tích rào cản tiếp cận dịch vụ và các yếu tố ảnh hưởng, giúp xây dựng các chương trình truyền thông, chăm lo đời sống nữ công nhân sát với thực tế.
• Các cơ quan hoạch định chính sách an sinh xã hội, y tế và dân số: Phần Kết luận và Khuyến nghị cung cấp các luận cứ thực tiễn để điều chỉnh chính sách bảo hiểm y tế, dịch vụ y tế công cộng hướng tới nhóm lao động di cư.

Câu hỏi thường gặp

1. Hoạt động CTXH trong CSSKSS đối với NCNNC trong luận án bao gồm những nội dung cụ thể nào? Trong nghiên cứu này, hoạt động CTXH trong CSSKSS được phân thành 2 nhóm chính: Nhóm hoạt động phòng ngừa (cung cấp kiến thức CSSKSS, cung cấp kỹ năng liên quan CSSKSS, cung cấp thông tin về quyền và cung cấp thông tin về luật liên quan CSSKSS) và Nhóm hoạt động can thiệp (hỗ trợ tâm lý và kết nối dịch vụ CSSKSS).

2. Khách thể nghiên cứu của đề tài được xác định theo những tiêu chí nào? Khách thể là NCNNC đang sinh sống tại các khu nhà trọ ngoài cộng đồng và làm việc tại các công ty, nhà máy thuộc khu công nghiệp tại phường Bình Chuẩn (thành phố Thuận An) và phường Mỹ Phước (thị xã Bến Cát), trong độ tuổi sinh sản từ 18 đến 49 tuổi, có thời gian tạm trú từ 6 tháng trở lên và chưa có hộ khẩu thường trú tại Bình Dương; cùng lực lượng nhân viên xã hội bán chuyên nghiệp tại địa bàn.

3. Những lý thuyết chuyên ngành nào được tác giả sử dụng làm nền tảng phân tích và can thiệp? Luận án kết hợp 3 lý thuyết: Lý thuyết hỗ trợ xã hội (xem xét các dạng thức hỗ trợ phòng ngừa và can thiệp), Lý thuyết hệ thống sinh thái (phân tích tương tác giữa cá nhân NCNNC với môi trường sống, nhà máy, khu trọ và chính sách) và Lý thuyết nhận thức - hành vi (định hướng tiến trình can thiệp cá nhân nhằm thay đổi nhận thức và hành vi SKSS).

4. Quy trình thực nghiệm phương pháp CTXH cá nhân trong luận án được tiến hành qua những bước nào? Tiến trình thực nghiệm gồm 6 bước chuẩn mực: (1) Tiếp nhận thân chủ; (2) Thu thập thông tin; (3) Chẩn đoán vấn đề, phân tích nguyên nhân và xác định vấn đề ưu tiên; (4) Lập kế hoạch can thiệp; (5) Triển khai kế hoạch; (6) Đánh giá và lượng giá kết quả can thiệp.

5. NCNNC tại Bình Dương có những mong đợi chủ yếu nào đối với người hỗ trợ CSSKSS? Kết quả kiểm định cho thấy NCNNC ưu tiên người hỗ trợ có đủ kiến thức chuyên môn về SKSS, có kỹ năng giữ bí mật thông tin riêng tư, thấu hiểu hoàn cảnh và nhu cầu của công nhân, đồng thời ưu tiên người hỗ trợ là nữ giới (cùng giới tính).

Kết luận

Luận án của tác giả Lê Thị Phương Hải đã giải quyết vấn đề cấp thiết về CSSKSS đối với NCNNC tại tỉnh Bình Dương dưới góc tiếp cận chuyên ngành Công tác xã hội. Công trình hệ thống hóa cơ sở lý luận vững chắc dựa trên sự kết hợp giữa lý thuyết hỗ trợ xã hội, hệ thống sinh thái và nhận thức - hành vi; đồng thời chỉ ra thực trạng tiếp nhận các hoạt động phòng ngừa và can thiệp tại cộng đồng. Luận án khẳng định tính khả thi và hiệu quả của phương pháp CTXH cá nhân trong việc tháo gỡ rào cản tâm lý, nâng cao năng lực và giải quyết khủng hoảng SKSS cho NCNNC. Các phát hiện và khuyến nghị của đề tài đóng góp luận cứ thực tiễn quan trọng cho việc hoàn thiện chính sách an sinh xã hội và nâng cao chất lượng dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho lao động di cư.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU oạt động CT trong CSSKSS đối với NCNNC là một trong những vấn đề dành được nhiều sự quan tâm, nghiên cứu của các quốc gia trên thế giới cả về mặt l luận và thực ti n. hững vấn đề SKSS của lao động di cư nói chung và NCNNC nói riêng đã và đang trở thành những vấn đề xã hội cấp thiết; vì vậy, việc giải quyết thấu đáo những vấn đề này góp phần đảm bảo an sinh xã hội. Ch nh vì thế, để có những cơ sở triển khai đề tài đã chọn, tác giả đã kế thừa, tiếp thu có chọn lọc, đánh giá, phân t ch và đúc kết quan trọng liên quan đến những vấn đề nền tảng của luận án thông qua các công trình l luận và thực ti n trong và ngoài nước. Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài 1.

Các nghiên cứu liên quan đến thực trạng chăm sóc sức khỏe sinh sản của nữ lao động di cư và nữ công nhân nhập cư Các nghiên cứu liên quan CSSKSS trên thế giới cho thấy nữ lao động di cư và NCNNC là nhóm d bị tổn thương khi đối diện các vấn đề SKSS, th o đó kế hoạch hóa gia đình; các bệnh lây truyền qua đường tình dục, nhi m khuẩn đường sinh sản, HIV/AIDS; quan hệ tình dục không an toàn và mang thai ngoài ý muốn được xem là những vấn đề SKSS phổ biến thường được đề cập trong nhóm cư dân này. Trong lĩnh vực kế hoạch hóa gia đình, nghiên cứu của p, Wan‐Yim và cộng sự (2011) về “ ế t ứ t độ ề tr t ữ độ ậ ưở r đạ ” Knowledge of and attitude to contraception among migrant woman workers in mainland China) chỉ ra rằng lao động nữ di cư tại Quảng Đông, Trung Quốc có những hiểu biết về tránh thai thấp cũng như có những nhận thức sai lệch về cách sử dụng các biện pháp tránh thai tương đối cao. Chẳng hạn họ tin rằng có thể chấp nhận và an toàn khi tham gia vào các hành vi tình dục mà không cần sử dụng các biện pháp tránh thai hay việc sử dụng biện pháp tránh thai sẽ ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và giảm sự thỏa mãn tình dục. Về hành vi, nghiên cứu “ tì d sử d ng bi n pháp tránh thai c động nữ trẻ ậ ư ư ậ đì tại 5 thành ph ở Trung Qu ” (Sexual behaviour and contraceptive use among unmarried, young women migrant workers in five cities in China) của Zheng và cộng sự (2001) cho thấy đa phần NCNNC trẻ chưa lập gia đình ở năm thành phố của Trung Quốc đều không bao giờ sử dụng biện pháp tránh thai trong quan hệ tình dục trước hôn nhân.

Họ chỉ nhận thức được các biện pháp tránh thai sau khi mang 11 thai ngoài ý muốn và bắt đầu sử dụng một phương pháp chỉ sau khi họ sinh con hoặc phá thai. Trong khi đó, nghiên cứu của Lu và cộng sự (2012) về “ ì trạng sức khỏe sinh sản, tình d c và kiến thức liên quan c a nữ động nhậ ư tại Quảng Châu, Trung Qu c: khảo sát cắt ” Sexual and reproductive health status and related knowledge among female migrant workers in Guangzhou, China: a cross-sectional survey) cũng cho thấy tồn tại tình trạng không sử dụng bao cao su thường xuyên trong nhóm C C chưa lập gia đình khi quan hệ tình dục dù đây được xem là biện pháp hiệu quả nhất để ngăn ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục.