CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI.1 Đặc điểm hàng hoá trong doanh nghiệp Thương mại.1 Khái niệm hàng hoá: - Hàng hoá là đối tượng kinh doanh của các doanh nghiệp thương mại, là đối tượng được doanh nghiệp thương mại mua vào, bán ra với mục địch kiếm lời. - Hàng hoá đa dạng và nhiều chủng loại khác nhau và thường xuyên biến động trong quá trình kinh doanh nên cần theo dõi tình hình nhập, xuất, tồn trên các mặt: số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị.2 Đặc điểm của hàng hoá: - Hàng hoá rất đa dạng và phong phú: Hàng hoá có xu hướng sản xuất không ngừng, phù hợp với nhu cầu tiêu dùng của thị trường, đối với công ty Trường Xuân thì hàng hoá chủ yếu là xăng dầu nên chủng loại hàng hoá được hạn chế. - Hàng hoá có đặc tính lý, hoá, sinh học khác nhau, những đặc tính này có ảnh hưởng lớn đến quá trình thu mua, vận chuyển, bảo quản và dự trữ đối với từng loại hàng hoá. - Trong lưu thông hàng hoá thay đổi quyền sở hữu nhưng chưa được đưa vào sử dụng.
Khi kết thúc quá trình lưu thông, hàng hoá mới được đưa vào sử dụng để đáp ứng cho nhu cầu tiêu dùng hay sản xuất. - Hàng hoá có vai trò quan trọng trong các doanh nghiệp thương mại. Nghiệp vụ lưu chuyển hàng hoá với quá trình: Mua nhập hàng, dự trữ bảo quản hàng hoá, bán hàng là nghiệp vụ kinh doanh cơ bản trong DNTM. Vốn dự trữ hàng hoá chiếm tỷ trọng lớn trong tổng vốn lưu động trong DN.
- Sau mỗi chu kỳ sản xuất kinh doanh thì vốn lưu động lại thay đổi hình thái biểu hiện từ hình thái vốn tiền tệ sang hình thái vốn hàng hoá, sau đó lại SV: Nguyễn Thị Chiên 9 Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Khoa kế toán – Học viện Tài chính quay trở về vốn tiền tệ. Như vậy quá trình vận động của hàng hoá cũng chính là quá trình vận động của vốn kinh doanh trong doanh nghiệp. Việc tăng tốc độ lưu chuyển của vốn kinh doanh không thể tách rời việc dự trữ và tiêu thụ hàng hoá một cách hiệu quả. Có thể nói việc hàng hoá rất đa dạng và phong phú vậy nên cần có công tác kế toán hiệu quả để đẩy mạnh quay vòng vốn, có như vậy thì doanh nghiệp mới có thể trụ được trên thị trường đầy cạnh tranh này.3 Vai trò của hàng hoá trong DNTM: Trong DNTM, hàng hoá là bộ phận của hàng tồn kho, thuộc tài sản lưu động của doanh nghiệp, ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận kinh doanh của DN.
Do vậy cần phải theo dõi, quản lý thường xuyên về số lượng, chất lượng. Vấn đề các DNTM quan tâm hang đầu đó là lợi nhuận, do vậy chỉ một biến động nhỏ về giá cả của hàng hoá trên thị trường mà DN không nắm bắt cùng các nguyên nhân ảnh hưởng khách quan và chủ quan khác cũng sẽ ảnh hưởng rất nhiều đến lợi nhuận của DN.2 Yêu cầu quản lý và nhiệm vụ của hạch toán hàng hoá: Trong điều kiện kinh tế đang phát triển ngày một đa dạng, các loại hình DN cạnh tranh ngày càng gay gắt, các DNTM muốn tồn tại và phát triển đòi hỏi phải làm ăn có hiệu quả. Một trong những giải pháp tối ưu cho vấn đề này là DN phải chú ý đến công tác quản lý hàng hoá sao cho đạt hiệu quả nhất.1 Yêu cầu quản lý: Hàng hoá trong doanh nghiệp thương mại có một tầm quan trọng rất lớn, nó ảnh hưởng đến mục tiêu và sự tồn tại của doanh nghiệp nên bất kỳ DNTM nào cũng muốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh được tiến hành thường xuyên liên tục, không bị gián đoạn thì các DN phải có một lượng hàng hoá dự trữ nhất định. Tuy nhiên lượng hàng hoá dự trữ luôn bị biến động do hoạt động kinh tế tài chính diễn ra ở các khâu mua, bán hàng hoá.
Do đó để có một SV: Nguyễn Thị Chiên 10 Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Khoa kế toán – Học viện Tài chính lượng hàng hoá thường xuyên trong doanh nghiệp thì DN cần phải xây dựng kế hoạch mua hàng cũng như tiêu thụ một cách cụ thể, phù hợp với quá trình hoạt động thực hiện chức năng của doanh nghiệp, thực hiện chức năng của doanh nghiệp và đảm bảo cho doanh nghiệp hoạt động một cách có hiệu quả. Do vậy để đáp ứng được yêu cầu quản lý, kế toán hàng hoá trong doanh nghiệp cần thực hiện tốt các nhiệm vụ sau: - Phản ánh, kiểm tra giám sát tình hình thực hiện quá trình mua hàng về chủng loại, số lượng, quy cách, giá cả… đảm bảo cho quá trình mua hàng đáp ứng được nhu cầu về hàng hoá phục vụ cho quá trình hoạt động của doanh nghiệp, đồng thời tăng nhanh vòng quay của vốn lưu động. - Tổng hợp đúng đắn chính xác kịp thời, đầy đủ các khoản chi phí cấu thành giá mua vào, tính toán chính xác trị giá thực tế của từng loại hàng hoá, cung cấp tài liệu phục vụ cho quá trình kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch mua hàng hoá, phục vụ tính toán trị giá thực tế của hàng hoá xuất kho. - Tổ chức bảo quản hàng hoá cũng như hàng đang đi đường, phải có một hệ thống phương tiện vận chuyển phù hợp với tính chất, đặc điểm của từng loại hàng hoá để hạn chế những hao hụt, hư hỏng, mất mát xảy ra trong quá trình bảo quản và vận chuyển.
Tóm lại cần quản lý chặt chẽ từ khâu mua, khâu bảo quản, dự trữ và vận chuyển.2 Nhiệm vụ của kế toán hàng hoá: - Tổ chức ghi chép, phản ánh tổng hợp số liệu về tình hình thu mua, vận chuyển, bảo quản, tình hình nhập xuất và tồn kho hàng hoá. Tính trị giá vốn thực tế của hàng hoá đã thu mua và nhập kho, kiểm tra tình hình thực hiện kế hoạch thu mua hàng hoá về mặt số lượng, chủng loại, giá cả, thời hạn nhằm đảm bảo cung cấp đầy đủ kịp thời cho quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. SV: Nguyễn Thị Chiên 11 Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Khoa kế toán – Học viện Tài chính - Áp dụng đúng đắn các phương pháp về kỹ thuật hạch toán hàng hoá, hướng dẫn kiểm tra các bộ phận trong doanh nghiệp thực hiện đầy đủ chế độ kế toán ban đầu về hàng hoá (lập chứng từ, luân chuyển chứng từ) mở các sổ… thực hiện các chế độ đúng phương pháp quy định nhằm đảm bảo sử dụng thống nhất trong công tác kế toán, tạo điều kiện cho công tác lãnh đạo, chỉ đạo công tác kế toán trong phạm vi ngành kinh tế và toàn bộ nền kinh tế quốc dân. - Phản ánh kịp thời, đầy đủ và chi tiết sự biến động của hàng hoá ở bất kỳ thời điểm nào.
Nhằm đảm bảo hàng hoá ở cả hai chỉ tiêu hiện vật và giá trị. - Phản ánh, giám đốc tình hình thực hiện kế hoạch tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả kinh doanh của doanh nghiệp như: mức bán ra, doanh thu bán hàng về thời gian và địa điểm theo tổng số và theo từng nhóm hàng.3 Vai trò của kế toán hàng hoá: - Nhờ có kế toán hàng hoá mà quá trình thu mua hàng hoá tiết kiệm được nhiều chi phí, làm cho trị giá nhập không bị đội lên nhiều. - Việc ghi chép sổ sách đầy đủ làm cho việc kiểm tra đối chiếu hàng hoá trong kho và trên sổ sách được thực hiện nhanh, hiệu quả hơn rất nhiều. - Nhờ việc báo cáo của kế toán hàng hoá đã cho biết số lượng hàng hoá tồn trong kho có đáp ứng được nhu cầu thị trường trong bao nhiêu ngày để cho bộ phận kinh doanh sắp xếp tổ chức thu mua cho kịp thời.3 Kế toán hàng hoá trong các DNTM: 1.1 Quy định chung về hạch toán hàng hoá tồn kho: Kế toán hàng hoá tồn kho phản ảnh các tài khoản thuộc nhóm hàng tồn kho phải được thực hiện theo quy định của chuẩn mực kế toán 02 – Hàng tồn kho về việc xác định giá gốc hàng hoá tồn kho, theo phương pháp tính trị giá HTK.
SV: Nguyễn Thị Chiên 12 Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Khoa kế toán – Học viện Tài chính 1.2 Xác định giá trị của hàng hoá: - Nguyên tắc xác định giá gốc hàng hoá tồn kho được quy định cụ thể cho từng loại vật tư, hàng hoá, theo nguồn hình thành và thời điểm tính giá. - Đối với doanh nghiệp nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ thì hàng hoá được phản ánh theo giá mua chưa có thuế GTGT đầu vào. Đối với DN nộp thuế theo phương pháp trực tiếp thì hàng hoá được phản ánh theo giá mua có cả thuế GTGT đầu vào.1 Phương pháp xác định trị giá HTK: Công thức tính giá HTK: Trị giá Trị giá HTK Trị giá hàng Trị giá hàng xuất HTK cuối = đầu kỳ + nhập trong kỳ - bán trong kỳ kỳ Các phương pháp xác định giá trị HTK: - Đối với phương pháp đích danh: Theo phương pháp này khi xuất kho hàng hoá thì căn cứ vào số lượng xuất kho của lô nào và đơn giá thực tế của lô đó để tính trị giá vốn thực tế của hàng hoá xuất kho. ĐKAD: Phương pháp này phù hợp với các doanh nghiệp mà trị giá hàng tồn kho lớn và mang tính chất đơn lẻ có thể theo dõi riêng và nhận diện được từng lô hàng.
Phù hợp với DN tổ chức kế toán vật liệu thủ công. Phương pháp đơn giản, dễ tính toán. Chi phí của hàng bán ra phù hợp. Nhược điểm: Không phù hợp với những DN có tình hình xuất vật liêu hàng hoá nhiều và có giá trị nhỏ.
- Đối với phương pháp bình quân gia quyền: Trị giá vốn của hàng hoá xuất kho được căn cứ vào số lượng hàng hoá xuất kho và đơn giá bình quân gia quyền theo công thức: SV: Nguyễn Thị Chiên 13 Lớp: CQ50/21.09 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Luận văn tốt nghiệp Khoa kế toán – Học viện Tài chính Trị giá vốn thực tế +Trị giá vốn thực tế của Đơn giá Tồn đầu kỳ hàng tăng tr ong kỳ bình quân = Số lượng hàng hoá+ Số lượng hàng tồn đầu kỳ tăng trong kỳ Tuy nhiên cách tính này khối lượng tính toán ít, nhưng chỉ tính được trị giá mua thực tế của hàng hoá tại thời điểm cuối kỳ nên không thể cung cấp thông tin kịp thời.