Tröôøng Ñaïi hoïc Sö phaïm Kyõ thuaät Thaønh Phoá Hoà Chí Minh Khoa In & Truyeàn Thoâng Giaùo trình : COÂNG NGHEÄ IN Bieân soaïn : Cheá Quoác Long Naêm 2009 Löu haønh noäi boä Giaùo trình Coâng ngheä In Khoa In & Truyeàn Thoâng – Boä moân In Chöông 1 : MÔÛ ÑAÀU MUÏC ÑÍCH MOÂN HOÏC : Khaùi quaùt ñaëc ñieåm cuûa caùc phöông phaùp in , trang thieát bò töông öùng vôùi töøng phöông phaùp in vaø coâng ngheä cuûa noù 1. GIÔÙI THIEÄU : Toång quan veà Coâng ngheä In Ngaønh In ñaõ coù moät lòch söû hình thaønh vaø phaùt trieån laâu ñôøi, söï phaùt trieån maïnh meõ trong theá kyû 20 ñaõ laøm thay ñoåi boä maët cuûa Coâng ngheä In theá giôùi. Trong nhöõng naêm gaàn ñaây cuøng vôùi söï phaùt trieån vöôït baäc cuûa caùc ngaønh vaät lyù, hoaù hoïc vaø Coâng ngheä thoâng tin ñaõ goùp phaàn thuùc ñaåy söï tieán boä cuûa ngaønh in cuõng nhö laøm thay ñoåi hoaøn toaøn boä maët cuûa ngaønh Coâng nghieäp naøy. Cuøng vôùi ñoøi hoûi ngaøy caøng cao cuûa söï phaùt trieån veà kinh teá vaø xaõ hoäi, caùc loaïi aán phaåm vaø bao bì cuõng ñoøi hoûi phaûi ñaùp öùng ñöôïc nhieàu hôn veà soá löôïng vaø ñeïp hôn veà myõ thuaät.
Chính vì theá ñaõ ñöa ñeán nhieàu söï caûi tieán mang tính caùch maïng trong ngaønh In veà trang thieát bò vaø Coâng ngheä nhö heä thoáng in Kyõ thuaät soá, caùc phöông phaùp in NIP, söï keát hôïp nhieàu phöông phaùp in treân cuøng moät heä thoáng…. • Caùc phöông phaùp in truyeàn thoáng : In Offset, In Oáng Ñoàng, In Flexo vaø in Löôùi • Caùc phöông phaùp in NIP : In Laser, in phun • Caùc phöông phaùp in ñaëc bieät : In tieàn, in treân caùc vaät lieäu khoâng truyeàn thoáng Ñaây laø caùc PP in chuû yeáu cuûa Coâng ngheä in hieän nay, noù bao goàm caû caùc PP in truyeàn thoáng vaø caùc PP in môùi. Vôùi moãi PP in coù lòch söû hình thaønh vaø phaùt trieån khaùc nhau. Saûn phaåm cuûa chuùng cuõng coù tính rieâng bieät, do ñoù veà baûn chaát chuùng cuõng khaùc nhau.
Caùc PP in truyeàn thoáng ñaõ ñöôïc söû duïng trong saûn xuaát In töø raát laâu vaø hieän nay vaãn laø caùc PP in chieám öu theá. Haàu heát caùc saûn phaåm ñeàu ñöôïc saûn xuaát töø caùc PP In naøy. PP NIP ñang ñöôïc öùng duïng roäng raõi, nhöng chuû yeáu laø trong caùc thieát bò vaên phoøng vaø in caù nhaân, gaàn ñaây caùc PP naøy ñöôïc söû duïng nhieàu trong in caùc Poster quaûng caùo vaø nhaõn haøng. Trong caùc phöông phaùp in keå treân thì in Offset chieám tyû troïng cao nhaát, trong hai daïng in Offset laø tôø rôøi vaø in cuoän thì in Offset tôø rôøi chieám tyû troïng raát cao.
Neáu xeùt treân soá löôïng maùy in söû duïng vaø tyû troïng saûn phaåm thì in Offset tôø rôøi chieám öu theá vôùi 80% cô caáu maùy moùc vaø saûn phaåm Sheetfed Offset Others Hình 1.1 : Maùy in Offset tôø rôøi Bieân soaïn : Cheá Quoác Long 1 Giaùo trình Coâng ngheä In Khoa In & Truyeàn Thoâng – Boä moân In Giôùi thieäu moân hoïc Moân hoïc naøy cung caáp nhöõng kieán thöùc toång quaùt veà caùc thieát bò vaø coâng ngheä cuûa caùc phöông phaùp in. Nhöõng ñaëc tính tieâu bieåu cuûa töøng phöông phaùp in laøm neàn taûng cho caùc moân hoïc chuyeân ngaønh, noù cuõng cung caáp nhöõng thoâng tin vaø caùc ñaëc tröng tieâu bieåu cuûa thieát bò cuûa moãi phöông phaùp in töông öùng. Caùc saûn phaåm cuûa Coâng ngheä In Haàu heát caùc saûn phaåm caàn trang trí ñeàu laø saûn phaåm cuûa quaù trình in hoaëc döôùi hình thöùc naøy hoaëc döôùi hình thöùc khaùc. Trong ngaønh in thöôøng chia ra caùc daïng saûn phaåm theo daïng in bao bì, in aán phaåm vaø in thöông maïi.
Bao bì bao goàm caùc daïng bao bì hoäp, bao bì carton, bao bì maøng nhöïa meàm, caùc loaïi maøng phöùc hôïp… Ñaây laø nhöõng saûn phaåm coù soá löôïng haøng in lôùn vaø do ñoù ñoøi hoûi phaûi coù nhöõng thieát bò phuø hôïp Hình 1.2 : Caùc daïng bao bì vaø nhaõn haøng In aán phaåm bao goàm caùc saûn phaåm saùch baùo, taïp chí, nguyeät san… ñaây laø nhöõng saûn phaåm ñoøi hoûi thôøi gian saûn xuaát nhanh, giaù thaønh töông ñoái reû.3 : Caùc daïng saùch, baùo… 2 Bieân soaïn : Cheá Quoác Long Giaùo trình Coâng ngheä In Khoa In & Truyeàn Thoâng – Boä moân In Saûn phaåm in thöông maïi laø nhöõng daïng Brochure, Poster, thieäp, caùc saûn phaåm duøng cho quaûng caùo…. Nhöõng saûn phaåm naøy ñoøi hoûi chaát löôïng in cao keøm vaøo ñoù laø nhöõng daïng hieäu öùng nhö phuû boùng, môø hay coù caùc hình aûnh ñoøi hoûi phaûi gaáp, caán beá phöùc taïp Hình 1.4 : Caùc saûn phaåm cuûa in thöông maïi Xu höôùng phaùt trieån • Cô caáu saûn phaåm: Döï ñoaùn trong nhöõng naêm tôùi saûn löôïng caùc saûn phaåm cao caáp (nhö cataloge, bao bì myõ phaåm…) seõ taêng vaø chieám 45% saûn löôïng in toaøn caàu. Töông töï nhö vaäy caùc saûn phaåm reû tieàn (nhö baùo chí …) cuõng gia taêng vaø chieám saûn löôïng töông öùng 100% 90% 28% 27% Saûn phaåm cao caáp 80% 35% 36% 45% 70% 60% Chaát löôïng trung bình 50% 49% 49% 34% 30% 10% 40% Caùc saûn phaåm reû tieàn 30% 45% 20% 34% 31% 10% 23% 24% 0% 1973 1981 1986 1990 2010 Hình 1.4 : Bieåu ñoà döï ñoaùn cô caáu saûn phaåm ñeán naêm 2010 Hình 1.5 : Xu höôùng phaùt trieån cuûa saûn phaåm ñeán 2010 Caùc saûn phaåm trung bình seõ thu heïp saûn löôïng vaø chæ coøn chieám 10% saûn löôïng in toaøn caàu. Lyù do chính cuûa söï thay ñoåi cô caáu naøy laø do khuynh höôùng naâng cao giaù trò saûn phaåm qua caùc hình thöùc bao bì vaø quaûng caùo.
Saûn phaåm giaù reû coù khuynh höôùng ñöôïc phaùt mieãn phí. Maët khaùc cuøng vôùi söï phaùt trieån kinh teá vaø thu nhaäp cao hôn ôû caùc nöôùc ñang phaùt trieån laøm gia taêng caùc saûn phaåm tieâu duøng cao caáp. • Saûn phaåm in : Theo caùc phaân tích vaø thoáng keâ cuûa Printpromotion thì töø nay ñeán naêm 2010 saûn phaåm coù möùc taêng tröôûng cao nhaát laø bao bì vaø coù tính oån ñònh cao Caùc saûn phaåm khaùc coù tyû troïng taêng tröôûng thaáp hôn, ñoù laø do nhu caàu veà saûn phaåm vaø khuynh höôùng tieâu duøng. Chi phí cuûa bao bì chieám khaù cao trong tyû troïng saûn xuaát, bao bì khoâng chæ laø nôi chöùa saûn phaåm maø coøn laø caùch cung Bieân soaïn : Cheá Quoác Long 3 Giaùo trình Coâng ngheä In Khoa In & Truyeàn Thoâng – Boä moân In caáp thoâng tin vaø laø moät hình thöùc quaûng caùo, vì theá hình thöùc cuûa bao bì luoân phaûi ñoåi môùi, in aán ñeïp ñeå coù theå gaây aán töôïng vôùi ngöôøi tieâu duøng.
Hộp carton 3 - 4% Bao bì mềm 3 - 4% Nhãn decal 6 - 8% Nhãn dán 0 - 2% màng một lớp 12 - 15% Quảng cáo 3,8% In thöông maïi 2,7% 2,8% Sách Báo 1,8% Tạp chí 3,2% Taêng tröôûng ñeán 2010 0 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 Hình 1.6 : Tieâu ñieåm laø thò tröôøng bao bì ñeán 2010 Bieåu ñoà cho thaáy caùc saûn phaåm thoâng thöôøng nhö bao bì meàm, bao bì carton, caùc saûn phaåm in thöông maïi vaø aán phaåm taêng tröôûng vôùi möùc ñoä thaáp. Rieâng bao bì maøng moät lôùp coù möùc taêng tröôûng raát cao veà saûn löôïng. Do ñoù vieäc thay ñoåi cô caáu veà saûn xuaát vaø cung caáp thieát bò cho thò tröôøng naøy ñöôïc chuù troïng raát nhieàu. • Naâng cao naêng löïc saûn xuaát cuûa thieát bò : Tieâu bieåu cho xu höôùng naøy laø bieán moät maùy in Offset thaønh moät toå hôïp bao goàm caùc ñôn vò traùng phuû tröôùc in, traùng phuû sau in, beá caán, ñuïc loã… nhaèm ruùt bôùt thôøi gian saûn xuaát vaø giaûm hö hoûng.
Möïc thoâng thöôøng Phuû matt taïi ñôn vò cuoái cuøng Ñoä boùng cao Heä thoáng saáy khoâ lieân hôïp Hình 1.6 : Maùy in Offset ñöôïc phaùt trieån theâm caùc thieát bò gia coâng 4 Bieân soaïn : Cheá Quoác Long Giaùo trình Coâng ngheä In Khoa In & Truyeàn Thoâng – Boä moân In 2. CAÙC THUAÄT NGÖÕ CÔ BAÛN In : In laø moät quaù trình sao cheùp (hay laäp laïi) trong ñoù möïc in taùc ñoäng vaøo Vaät lieäu in theo moät quy trình nhaát ñònh ñeå chuyeån taûi thoâng tin (hình aûnh, chöõ vieát, hình veõ thoâng qua moät vaät theå mang hình aûnh laøm trung gian (ví duï nhö baûn in) Vaät theå mang hình aûnh trung gian : Laø nôi löu tröõ taát caû caùc yeáu toá thoâng tin caàn thieát (hình aûnh, chöõ vieát, hình veõ) tieáp xuùc vôùi möïc in, nhaän möïc taïo ra söï laäp laïi lieân tuïc caùc hình aûnh hay chöõ vieát treân Vaät lieäu in nhôø quaù trình in (trong thöïc teá coøn noù ñöôïc goïi laø baûn in hay khuoân in ) Baûn in : Laø coâng cuï truyeàn möïc xuoáng vaät lieäu in hay vaät trung gian ñeå laäp laïi hình aûnh, chöõ vieát, hình veõ. Moät baûn in coù theå duøng ñeå taïo ra nhieàu taøi lieäu khaùc nhau Hình aûnh in : Laø thoâng tin ñöôïc cung caáp bôûi toaøn boä caùc phaàn töû in coù treân baûn in ( hình aûnh, chöõ vieát, hình veõ) vaø ñöôïc theå hieän treân vaät lieäu in, laø saûn phaåm cuûa quaù trình in. Phaàn töû in : Laø vuøng nhaän möïc treân baûn in vaø truyeàn möïc ñeán vaät lieäu in hay vaät trung gian ( ví duï : beà maët chöõ, ñöôøng keû, haït trame, caùc loã ) trong suoát quaù trình in.
Möïc in : laø chaát lieäu mang maøu saéc, theå hieän maøu treân vaät lieäu in thoâng qua quaù trình in Vaät lieäu in : Laø vaät nhaän caùc hình aûnh in ( nhö giaáy, maøng plastic, maøng kim loaïi.) Maùy in : Laø thieát bò thöïc hieän quaù trình in theo moät quy trình cho tröôùc. Quy trình in : laø quaù trình taùi laäp laïi thoâng tin theo moät thuû tuïc hay trình töï nhaát ñònh. Tính phaân cöïc : Taát caû caùc PP in ñeàu phaûi baûo ñaûm söï caùch bieät giöõa phaàn töû in vaø phaàn töû khoâng in treân baûn in, ñaây laø yeâu toá quan troïng ñeå ñaûm baûo chaát löông hình aûnh caàn in Chu kyø in : Qua moät voøng quay cuûa oáng baûn, truyeàn möïc qua vaät lieäu in 3. PHAÂN LOAÏI Döïa vaøo nguyeân taéc söû duïng baûn in ngöôøi ta phaân ra coù hai kyõ thuaät in sau : 3.1 Kyõ thuaät in duøng baûn in : Caùc thoâng tin ñaàu vaøo töø nguyeân baûn (nhö slide, film, hình aûnh, döõ lieäu daïng soá, baûn in, caùc tôø in roài.
) ñöôïc chuyeån ñoåi töông öùng qua caùc vaät theå trung gian roài sau ñoù ñöôïc taùi laäp laïi qua qua trình in vôùi caùc maùy in phuø hôïp. Kyõ thuaät in naøy ñoøi hoûi phaûi duøng baûn in nhö caùc phöông phaùp in : in phaúng ( Offset ), in cao ( Typo, Flexo ), in loõm vaø in löôùi. Kyõ thuaät naøy cho pheùp in vôùi 1 soá löôïng lôùn caùc tôø in gioáng nhau, muoán thay ñoåi noäi dung caàn phaûi taïo laïi baûn in khaùc.