CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN XUẤT KHẨU HÀNG DỆT MAY THEO HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO VIỆT NAM - EU 1. Cơ sở lý luận về xuất khẩu hàng dệt may 1. Khái niệm hàng dệt may Theo điều 1, khoản 28, Luật thương mại 2005 “Xuất khẩu hàng hóa là việc hàng hóa được đưa ra khỏi lãnh thổ Việt Nam hoặc đưa vào khu vực đặc biệt nằm trên lãnh thổ Việt Nam được coi là khu vực hải quan riêng theo quy định của pháp luật”. Như vậy có thể hiểu rằng: XK hàng dệt may là việc các DN Việt Nam sản xuất hàng dệt may và bán cho khách hàng ở nước ngoài, đưa hàng dệt may ra khỏi lãnh thổ Việt Nam.
Khái niệm ngành dệt may: Ngành hàng dệt may là một trong những ngành chủ đạo của công nghiệp sản xuất hàng tiêu dùng, liên quan đến việc sản xuất sợi, dệt nhuộm, vải, thiết kế sản phẩm, hoàn tất hàng may mặc và cuối cùng là phân phối hàng may mặc đến tay người tiêu dùng. Đặc điểm ngành dệt may Ngành dệt may có một số đặc điểm như sau: Một là, về nhu cầu và tiêu thụ. Trong thương mại quốc tế, ngành dệt may đóng vai trò quan trọng và thường là một trong những ngành chủ lực xuất khẩu. Sản phẩm dệt may mang những đặc điểm độc đáo, từ chất lượng đến thẩm mỹ, ảnh hưởng sâu rộng đến quy trình sản xuất, phân phối và xuất khẩu.
Việc hiểu và đáp ứng nhu cầu và tiêu thụ đa dạng trên thị trường tiêu thụ là chìa khóa để tăng cường tính cạnh tranh và đảm bảo thành công trong xuất khẩu. Khả năng đáp ứng nhanh chóng với các xu hướng mới trong sản xuất là điều quan trọng. Trong thương mại quốc tế hàng dệt may có một số đặc điểm như sau: Sản phẩm dệt may rất phong phú về yêu cầu, tùy thuộc vào đặc điểm và nhu cầu của từng nhóm tiêu dùng. Mỗi nhóm tiêu dùng có những đặc trưng riêng, bao gồm văn hóa, phong tục, tập quán và các nhân tố tự nhiên như thời tiết.
Sự đa dạng trong nhu cầu 8 về trang phục được tạo ra bởi sự khác biệt về giới tính, độ tuổi và các yếu tố khác như phong cách sống và công việc, từ đó thúc đẩy sự phát triển và sáng tạo trong ngành dệt may. Do đó, việc nghiên cứu thị trường để hiểu rõ hơn về sở thích, xu hướng và mong muốn của từng nhóm tiêu dùng là vô cùng quan trọng. Chỉ thông qua việc này, các DNDM mới có thể tạo ra sản phẩm phù hợp, từ đó tối ưu hóa hiệu quả kinh doanh và tăng cường cạnh tranh trên thị trường. Một điểm đặc biệt quan trọng của sản phẩm dệt may là vấn đề liên quan đến thương hiệu.
Thương hiệu không chỉ đơn thuần là tên gọi của sản phẩm mà còn là cách mà khách hàng nhận biết và đánh giá chất lượng, giá trị và phong cách của sản phẩm đó. Một thương hiệu mạnh mẽ được xây dựng dựa trên uy tín và chất lượng của sản phẩm. Khả năng sản xuất những sản phẩm dệt may chất lượng cao, đa dạng về kiểu dáng, màu sắc và chất liệu sẽ tạo ra niềm tin từ phía khách hàng. Sự nhất quán trong việc duy trì chất lượng cũng là yếu tố quan trọng để xây dựng lòng trung thành từ khách hàng.
Ngoài ra, thương hiệu còn phản ánh phong cách và giá trị của khách hàng. Các thương hiệu dệt may thời trang cao cấp thường tập trung vào việc tạo ra sản phẩm mang đậm phong cách trong khi các thương hiệu dành cho lứa tuổi trẻ có thể tập trung vào sự sáng tạo và cá nhân hóa. Sản phẩm dệt may cần chú trọng đến yếu tố thời vụ để đảm bảo sự phù hợp và hấp dẫn đối với khách hàng. Thời tiết là một yếu tố quan trọng.
Trong mùa hè, việc sản xuất các sản phẩm như áo sơ mi mỏng, váy đầm mát mẻ sẽ thu hút khách hàng, trong khi vào mùa đông, áo len và áo khoác dày hơn sẽ được ưa chuộng hơn. Ngoài ra, việc phân tích các sự kiện đặc biệt như mùa lễ, các dịp kỷ niệm hay sự kiện thời trang cũng giúp sản phẩm dệt may đáp ứng được nhu cầu tiêu thụ của khách hàng một cách hiệu quả và linh hoạt. Hai là, đặc điểm sản xuất. Một đặc điểm quan trọng của ngành sản xuất dệt may là sự phụ thuộc vào lao động giản đơn và là là lợi thế của các quốc gia có nguồn lao động dồi dào với chi phí lao động thấp.
Đặc biệt, ngành này không đòi hỏi sự sử dụng công nghệ sản xuất quá phức tạp hoặc tiên tiến, cùng với việc vốn đầu tư ban đầu có thể duy trì ở mức tương đối thấp. Với những đặc tính này, ngành dệt may thường phù hợp 9 với các quốc gia đang trong giai đoạn phát triển và đang bắt đầu quá trình công nghiệp hóa. Ba là, đặc điểm về thị trường. Mức thuế thường cao hơn đối với các sản phẩm dệt may so với các hàng công nghiệp khác, và từng quốc gia nhập khẩu cũng thường áp đặt các quy định riêng biệt đối với hàng dệt may.
Những biện pháp bảo hộ này nhằm bảo vệ sản xuất trong nước và hạn chế nhập khẩu, và chúng đã có ảnh hưởng không nhỏ đến thị trường mặt hàng này trên toàn cầu và ảnh hưởng đến cả sản xuất và XK hàng dệt may. Điều này tạo ra một môi trường thị trường đa dạng và phức tạp, khi mỗi nước có thể có các quy định và chính sách không giống nhau về XNK và sản xuất hàng dệt may. Các DNDM phải điều chỉnh các kế hoạch kinh doanh phù hợp với các quy định này và khai thác được các cơ hội thị trường. Sự bảo hộ trong ngành là một yếu tố quyết định ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất và thương mại trên toàn cầu.
Vai trò của ngành hàng dệt may trong nền kinh tế Ngành dệt may góp phần bảo đảm nhu cầu tiêu dùng cần thiết cho hầu hết các ngành nghề sinh hoạt. Dệt may là một ngành đem lại thặng dư XK cho nền kinh tế, góp phần giải quyết vấn đề việc làm. Thứ nhất, tạo công ăn việc làm. Ngành dệt may đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra công ăn việc làm cho một lượng lớn người lao động trên toàn thế giới, đặc biệt là ở các nước có nền công nghiệp phát triển mạnh.
Đầu tiên, nó tạo ra hàng triệu việc làm trên khắp thế giới. Từ những công nhân nhà máy đến các nhà thiết kế, kỹ sư vật liệu và nhân viên vận chuyển, ngành dệt may cung cấp một loạt các cơ hội nghề nghiệp cho người lao động ở nhiều cấp độ khác nhau. Đặc biệt, đối với các nền kinh tế đang phát triển, ngành dệt may thường là một nguồn thu nhập quan trọng và là cơ hội để giảm đói nghèo và tăng cường phát triển kinh tế. Điều đặc biệt của ngành này là nhu cầu về lao động rất lớn, đồng thời không yêu cầu khắt khe về trình độ học vấn.
Do đó, ngành dệt may trở thành một nguồn việc làm quan trọng đối với những người dân ở các vùng nông thôn hoặc có trình độ học vấp phải khá thấp. Vai trò chính của ngành dệt may là tạo ra công ăn việc làm cho hàng triệu lao động trên khắp thế giới, bao gồm cả những người lao động nông thôn, lao động di dân. Việc tạo ra công ăn việc làm không chỉ giúp 10 giảm tỷ lệ thất nghiệp mà còn góp phần vào việc ổn định và nâng cao chất lượng cuộc sống. Tại nhiều quốc gia, ngành dệt may thường thương phân bố chủ yếu ở các khu vực xa thành phố hoặc khu vực có thu nhập thấp.
Việc này mang lại một lợi ích lớn cho cộng đồng địa phương bằng cách tạo ra cơ hội việc làm và thu nhập cho những người dân trong khu vực, giúp họ thoát khỏi tình trạng nghèo đói và cải thiện điều kiện sống. Đặc biệt, ngành dệt may còn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra việc làm cho phụ nữ và người lao động có trình độ thấp, tạo điều kiện cho họ tham gia vào lực lượng lao động và kiếm được thu nhập cho gia đình. Thứ hai, ngành dệt may là một ngành đem lại thặng dư xuất khẩu cho nền kinh tế. Ngành dệt may không chỉ đóng vai trò quan trọng trong việc là một nguồn thặng dư xuất khẩu quan trọng cho nền kinh tế.
Đẩy mạnh XK hàng dệt may không chỉ là một mục tiêu hàng đầu mà còn là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế của nhiều quốc gia. Một trong những lợi ích lớn nhất của việc phát triển xuất khẩu hàng dệt may là tạo ra nguồn thu ngoại tệ lớn cho quốc gia xuất khẩu và giúp tích lũy phục vụ tái đầu tư vào hoạt động kinh doanh. Nguồn thu ngoại tệ này được sử dụng để xử lý nợ nước ngoài, đầu tư vào các lĩnh vực phát triển khác, hoặc thậm chí là để tăng cường dự trữ ngoại hối, giúp củng cố ổn định tài chính cho quốc gia. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các quốc gia đang phát triển, nơi mà việc có nguồn cung ngoại tệ ổn định có thể giúp họ đối phó với các thách thức tài chính và tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững.
Hơn nữa, ngành dệt may được khuyến khích xuất khẩu nhằm tăng khoản thu thúc đẩy sự chuyển đổi sang các ngành công nghiệp nặng và tạo điều kiện tốt đa phát triển của các ngành công nghiệp phụ trợ khác. Thứ ba, ngành dệt may góp phần đóng góp cho chuỗi giá trị toàn cầu, gia tăng giá trị. Ngành dệt may không chỉ là lĩnh vực quan trọng của nền kinh tế thế giới mà còn đóng góp sâu sắc vào nhiều khía cạnh của xã hội và môi trường. Ngành dệt may đóng vai trò chủ chốt trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Không chỉ là một ngành công nghiệp lớn với hàng triệu người lao động trên khắp thế giới, ngành dệt may còn là một phần không thể thiếu của chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong chuỗi giá trị toàn cầu, ngành dệt may có thể được chia thành các giai đoạn như thiết kế, sản xuất vải, cắt may, và phân 11 phối sản phẩm. Mỗi giai đoạn này đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra sản phẩm cuối cùng và đáp ứng nhu cầu của thị trường. DNDM không chỉ sản xuất ra hàng hóa mà còn tham gia vào các hoạt động thiết kế, nghiên cứu và phát triển, vận chuyển và bán lẻ trên phạm vi toàn cầu.
Một điểm đặc biệt của ngành dệt may là khả năng tăng cường giá trị sản phẩm.