CHƯƠNG 1 – NGHĨA VỤ CỦA NHÀ THẦU THIẾT KẾ XÂY DỰNG THEO HỢP ĐỒNG Như đã giới thiệu, việc xem xét các nội dung về ràng buộc nghĩa vụ của nhà thầu thiết kế xây dựng nhằm hướng đến tìm kiếm sự chặt chẽ hơn trong việc ký kết hợp đồng kinh tế là điều cần thiết và quan trọng cho tất cả các đối tác tham gia vào hoạt động xây dựng tại Việt Nam; và nội dung của chương này là tìm hiểu các sự kiện thực tế xảy ra trên thị trường hoạt động xây dựng trong nước, thông qua việc phân tích cụ thể nội dung của bản hợp đồng mẫu là Hợp đồng tư vấn về việc “Lập dự án đầu tư, Thiết kế cơ sở, Thiết kế kỹ thuật và Tổng dự toán xây dựng công trình Nhà ga Hành khách Quốc tế MR” (viết tắt “Hợp đồng MR”). Quy mô của dự án Nhà ga hành khách Quốc tế MR là loại Công trình dân dụng, công cộng thuộc dự án nhóm A và là công trình cấp 119. Theo quy định của Luật xây dựng về điều kiện năng lực của tổ chức, cá nhân khi tham gia hoạt động xây dựng20 và theo nguyện vọng của các bên đối tác của hợp đồng, nhà thầu thực hiện dịch vụ này là liên danh của 3 công ty: Công ty C Consultants Pte Ltd, Công Ty TNHH P và Công Ty TNHH A (Hợp đồng MR đặt tên là “Liên danh tư vấn C-A-P”). Trong liên danh này, nhà thầu C giữ vai trò là tư vấn chính với nhiệm vụ thực hiện “Thiết kế cơ sở, Thiết kế kỹ thuật xây dựng công trình Nhà ga Hành khách Quốc tế MR”21; vì vậy, phạm vi phân tích của chương này được giới hạn trong việc tìm hiểu những nội dung của Hợp đồng MR quy định về nghĩa vụ của nhà thầu C liên quan đến công việc thiết kế đã ký kết.
C là nhà thầu thiết kế nước ngoài, có trụ sở đặt tại Singapore và đã có giấy phép hoạt động thiết kế xây dựng cho dự án này tại Việt Nam. 19 Phụ lục B của Hợp đồng MR. Để xác định phân loại công trình xây dựng, tham khảo mục A.7 Phụ lục A Quy chuẩn QCVN 03:2012/BXD; xác định phân nhóm dự án đầu tư, tham khảo Luật đầu tư công 49/2014/QH13, từ Điều 6 – 10; xác định phân cấp CTXD, tham khảo Thông tư 03/2016/TT-BXD, mục 1. 20 Luật xây dựng Chương 8, từ Điều 148; Nghị định 59/2015/NĐ-CP, Chương 4 mục 2, từ Điều 57.
21 Hợp đồng MR, Mục 2.1 và Phụ lục A. Nhiệm vụ và trách nhiệm của nhà thầu C. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 Nội dung trình bày sau đây sẽ cho thấy các quy định về nghĩa vụ của nhà thầu C đối với phạm vi công việc đã ký và được thể hiện trong Hợp đồng MR. NGHĨA VỤ CỦA NHÀ THẦU THIẾT KẾ XÂY DỰNG Các nội dung quy định về nghĩa vụ của nhà thầu có thể tìm thấy tại một số điều khoản của hợp đồng, bao gồm cả quy định chung và riêng cho từng loại công việc.
Cụ thể như sau: 1. Yêu cầu kỹ thuật đối với hồ sơ thiết kế kỹ thuật22 Điều 5 của hợp đồng đặt ra các yêu cầu kỹ thuật và chất lượng của hồ sơ thiết kế được thực hiện bởi các nhà thầu là phải đáp ứng được yêu cầu của chủ đầu tư, phải tuân thủ theo các quy định hiện hành của Nhà nước Việt Nam và các quy trình, quy phạm chuyên ngành phù hợp. Chất lượng và yêu cầu kỹ thuật riêng cho hồ sơ thiết kế của nhà thầu C như sau: - Phù hợp với quy hoạch xây dựng, cảnh quan, điều kiện tự nhiên và các quy định đã được phê duyệt trong dự án đầu tư xây dựng công trình; - Phù hợp với thiết kế công nghệ ngành hàng không; - Nền móng các hạng mục công trình được thiết kế bảo đảm bền vững, không bị lún nứt, biến dạng quá giới hạn cho phép làm ảnh hưởng đến tuổi thọ công trình, các công trình lân cận; - An toàn, tiết kiệm, phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn xây dựng được áp dụng, các tiêu chuẩn về phòng, chống cháy, nổ, bảo vệ môi trường và những tiêu chuẩn liên quan; - Đồng bộ trong từng hạng mục công trình, đáp ứng yêu cầu vận hành, sử dụng công trình; đồng bộ với các công trình liên quan; - Thiết kế an toàn cho phương tiện và người khi xảy ra sự cố; - Khai thác tối đa thuận lợi và hạn chế bất lợi của thiên nhiên nhằm đảm bảo lợi ích của dự án; 22 Hợp đồng MR, Điều 5. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 - Thiết kế các hệ thống kỹ thuật phải thể hiện đầy đủ và chi tiết hệ thống thiết bị, ghi chú các thông số kỹ thuật chủ yếu dựa trên các thông số đã nêu trong thuyết minh thiết kế kỹ thuật, đảm bảo đủ điều kiện để lập tiên lượng dự toán và lập thiết kế bản vẽ thi công.
Đây là những yêu cầu thuần tuý chuyên môn, mà khi nhìn vào có thể thấy rằng nội dung đa số là mang tính tổng quát, các khái niệm “phù hợp”, “tiết kiệm”, “đầy đủ”. thực ra là các khái niệm không có định lượng cụ thể, có thể dẫn đến các nhận xét cảm tính, áp đặt từ phía người tiếp nhận hồ sơ. Ví dụ khi nhà thầu chuyển giao hồ sơ thiết kế theo đúng tiến độ, người tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ của chủ đầu tư có thể lấy lý do là các chi tiết thiết kế kỹ thuật thể hiện chưa đầy đủ cho thi công và yêu cầu bổ sung thêm. Đôi khi việc bổ sung này chỉ là thể hiện nhiều hơn các mặt cắt chi tiết thiết kế, mà thực ra là không cần thiết.
Có thể ở thời điểm này, lý do thực sự là phía chủ đầu tư muốn trì hoãn tiến độ thiết kế, hoặc có lý do cá nhân từ phía người tiếp nhận và kiểm tra hồ sơ. Các quy định định tính như vậy thường không có chuẩn mực để giám sát, kiểm tra, kết quả nghiệm thu sản phẩm thường đến từ mối quan hệ thuận thảo từ hai phía nhà thầu và người tiếp nhận hồ sơ của chủ đầu tư. Mặc dù vậy, nhà thầu TKXD vẫn phải hoàn thành hồ sơ thiết kế với những yêu cầu này, các bước tiếp theo của dự án mới có thể tiếp tục được thực hiện. Nghĩa vụ chung của nhà thầu thiết kế23 Nhìn chung, các quy định về nghĩa vụ của nhà thầu thiết kế thể hiện trong điều khoản này của hợp đồng cũng cho thấy nội dung chung chung, hay nói cụ thể hơn là không có tính ràng buộc chặt chẽ.
Các nội dung có liên quan cụ thể hơn đến nghĩa vụ của nhà thầu TKXD như sau: 10. Nhà thầu đảm bảo rằng tất cả các công việc Nhà thầu thực hiện theo Hợp đồng này phải phù hợp với Hồ sơ yêu cầu. Trong quá trình thực hiện dịch vụ tư vấn, nhà thầu phải tuân thủ các quy định của pháp luật Việt Nam về việc sử dụng các tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng. 23 Hợp đồng MR, Điều 10.
Quyền và nghĩa vụ chung của Nhà thầu. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhà thầu phải thực hiện và chịu trách nhiệm đối với các sản phẩm tư vấn của mình. Công tác thiết kế phải do các kiến trúc sư, kỹ sư có đủ điều kiện năng lực thực hiện theo quy định của pháp luật, trình độ thực hiện, đáp ứng yêu cầu của dự án.
Nhà thầu phải nộp hóa đơn, chứng từ về việc mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp theo quy định hiện hành cho chủ đầu tư, trong vòng 7 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu hoặc đề nghị. Nhà thầu phải xem xét lại thiết kế hoặc bổ sung bất kỳ hạng mục thiếu sót hoặc thiết kế không phù hợp để thi công, hoặc không đáp ứng yêu cầu quy cách kỹ thuật vât liệu xây dựng có tại địa phương hoặc có sự khác biệt giữa từng phần thiết kế, trong vòng 7 ngày làm việc kể từ khi nhận được yêu cầu hoặc đề nghị. Nhà thầu phải thực hiện quyền giám sát tác giả trong suốt thời gian thi công công trình theo tiến độ đều đặn thường xuyên, trường hợp Chủ đầu tư yêu cầu giải quyết khẩn cấp, đại diện tư vấn phải có mặt ngay lập tức để giải quyết các vấn đề kỹ thuật yêu cầu. Nghĩa vụ quy định ở điều 10.15 phù hợp cho sử dụng trong giai đoạn thi công dự án, bởi vì ở giai đoạn thiết kế, nhà thầu có nghĩa vụ phải hoàn thành công việc theo tiến độ đã thoả thuận trong hợp đồng để hồ sơ thiết kế được nghiệm thu.16 của hợp đồng yêu cầu “đại diện tư vấn phải có mặt ngay lập tức”: nội dung này khi nhìn vào thì thấy rất quyết liệt, nhưng thực ra sẽ không khả thi vì khái niệm “có mặt ngay lập tức” không thể định lượng cụ thể về thời gian được vì sẽ còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố, đặc biệt với C là nhà thầu nước ngoài, không có trụ sở tại Việt Nam.
Bồi thường và giới hạn trách nhiệm24 Một điều khoản khác của hợp đồng cũng có liên quan đến những quy định về nghĩa vụ của nhà thầu đối với dịch vụ đã ký kết là yêu cầu về bồi thường và 24 Hợp đồng MR, Điều 17. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 12 giới hạn trách nhiệm bồi thường. Theo đó, nhà thầu “phải bồi thường tất cả các chi phí khắc phục thực tế và gánh chịu những tổn hại cho Chủ đầu tư đối với các khiếu nại, hỏng hóc, mất mát” và các chi phí có liên quan đến: - Tổn hại thân thể, ốm đau, bệnh tật hay chết của bất cứ người nào xảy ra do nguyên nhân của sản phẩm tư vấn; - Hư hỏng bất cứ tài sản nào mà những hư hỏng này: • Phát sinh do nguyên nhân của sản phẩm tư vấn; • Được quy cho sự thiếu trách nhiệm, cố ý hoặc vi phạm Hợp đồng bởi Nhà thầu, các nhân viên của Nhà thầu hoặc thầu phụ thiết kế, hoặc bất cứ người trực tiếp hay gián tiếp do Nhà thầu thuê. Và “giới hạn trách nhiệm cho một và toàn bộ các yêu cầu bồi thường sẽ không vượt quá tổng phí tư vấn phải trả cho mỗi nhà tư vấn theo Hợp đồng”.
Nếu như Điều 5 của Hợp đồng MR thiếu các yêu cầu định lượng về yếu tố kỹ thuật (như đã nhận định ở mục 1.1 của Luận văn), thì những quy định về bồi thường ở Điều 17 của hợp đồng không cho thấy yếu tố định lượng về thời gian.