CHƯƠNG 1 TONG QUAN VE HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHAP KHẨU VÀ HỆ THONG CHÍ TIỂU PHAN ANH HOẠT ĐỘNG XNK TẠI NGAN HANG THƯƠNG MẠI 1.1 TONG QUAN VE HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ XUẤT NHẬP KHẨU TAI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 1. Khái niệm và vai trò của hoạt dong tai trợ Xuất nhập khẩu của NHTM 1.1 Khái niệm tài trợ XNK Ngày nay, với xu hướng toàn cầu hoá, nền kinh tế của từng quốc gia luôn chịu ảnh hưởng và tác động của nền kinh tế thế giới. Trong bối cảnh đó, một quốc gia không thê tồn tại độc lập với quốc gia khác về mặt kinh tế, không thê không hội nhập với kinh tế thế giới nếu quốc gia đó không muốn bị cô lập. Thông qua hoạt động kinh tế quốc tế, tiềm năng và thế mạnh của nền kinh tế được phát huy đồng thời tận dụng được vốn và công nghệ tiên tiễn của các nước phát triển.
Thị trường thương mại thế giới ngày càng mở rộng dẫn đến nhu cầu XNK của các quốc gia cũng tăng lên nhăm khai thác tốt hơn lợi thế so sánh của đất nước mình. Tuy nhiên, do khả năng tài chính có hạn nên không phải lúc nao các DN XNK cũng có đủ vốn đề thu mua, chế biến hàng XK hay thanh toán tiền hàng NK. Bên cạnh đó, một số DN dù có đủ khả năng tài chính nhưng vẫn không thé XNK hang hoá do ho còn chưa có danh tiếng và uy tín trên thị thường quốc tế. Đây chính là nguyên nhân làm nảy sinh quan hệ TD và bảo lãnh của các NHTM với các DN kinh doanh XNK.
Nhờ các loại hình tài trợ XNK của NH mà nhu cầu về tài chính hoặc uy tín của thương nhân trong giao dịch thương mại quốc tế được đáp ứng, mà những nhu cầu này chính là một nét đặc trưng của giao dịch quốc tế hiện đại. Vì vay, có thể nói sự ra doi của TD tài trợ XNK là một yêu cầu tất yếu khách quan, nó gan liền với các quan hệ mua bản ngoại thương giữa các nước với nhau. Tài trợ XNK tại các NHTM dựa vào 4 nguyên tắc cơ bản sau: -Thấm định rõ khách hang Day là nguyên tac quan trọng giúp NH giảm thiêu những rủi ro có thê gặp phải, nâng cao hiệu quả kinh doanh, nâng cao uy tín và vị thế của NH trên thị trường - Hoàn trả đúng hạn ca von và lãi. SV: Phạm Văn Mạnh 3 GVHD: TS.
Trần Thị Bích Trong hợp đồng, ngân hàng và khách hàng thoả thuận với nhau số tiền vay, lãi suất cho vay và thời hạn của hợp đồng. Dé tạo điều kiện cho KH hoàn trả nợ đúng hạn, NH nên định kỳ hạn nợ phù hợp với chu kỳ sản xuất, thời gian giao hàng, thời gian tiêu thụ hàng hoá. - Khoản tài trợ phải được sử dụng đúng mục đích Khi khách hàng sử dụng vốn vay đúng mục đích và đúng với phươngán sản suất kinh doanh như đã cam kết với NH thì khoản tài trợ NH câp mới đảm bảo an toàn và hiệu qua. Dé làm được điều nay, cán bộ của NH phải thường xuyên kiểm tra giám sát quá trình sử dụng tiền vay.
- Von vay phải có tài sản tương đương làm đảm bảo Đây sẽ là nguồn thu thứ hai cho NH khi khách hàng không thanh toán được nợ vay. Bằng cách phát mãi tài sản cầm có, thé chấp, NH có thé thu hồi một phan vốn cho vay khi khách hàng không còn khả năng trả nợ NH. Cùng với sự phát triển của ngoại thương và của hệ thống NH, các phương thức thanh toán quốc tế ngày càng đa dạng đáp ứng đòi hỏi ngày càng cao của các DN. Nhờ đó, nghiệp vụ Tài trợ XNK của NH cũng phát triển dưới nhiều hình thức, góp phần phục vụ tích cực và có hiệu quả cho hoạt động XNK Tóm lại : Tài trợ Xudu nhập khẩu của ngân hàng Thương Mại là một mang dịch vụ trong hệ thống tất cả các dịch vụ chuyên biệt của Ngân hàng nhằm hỗ trợ các nhà kinh doanh Xuất nhập khẩu trong giao dịch thương mại quốc tế.
Mảng dịch vụ này mang nét chung là Ngân hàng cung ứng vôn bang tiên hoặc bảo lãnh bang uy tin cho các bên xuất khẩu, nhập khâu, giúp họ gia tăng hiệu quả trong kinh doanh và thực hiện thương vụ thành công 1.2 Vai trò của hoạt động tài trợ XNK Tài trợ XNK là một mảng dịch vụ có ý nghĩa cực kỳ quan trọng không những đối với các DN mà còn đối với cả ngân hàng đối với nền kinh tế. Nhờ hoạt động tài trợ XNK của NH mà tất cả các bên tham gia vào thương mại quốc tế đều được hưởng lợi từ chính hoạt động này. - Đối với nền kinh tế Thông qua các hình thức tai tro XNK của các NHTM, hoạt động mua ban hàng hoá XNK theo yêu cầu của thị trường được thực hiện thường xuyên, liên tục; các sản phẩm trong nước có thé thâm nhập thị trường quốc tế dé dàng hơn. Hoạt động tài SV: Phạm Văn Mạnh 4 GVHD: TS.
Tran Thi Bich trợ XNK góp phan nâng cao tính năng động của nền kinh tế và giúp ổn định thị trường. Bên cạnh đó, hoạt động tài trợ XNK của NH còn giúp các DN nói chung và các DN XNK nói riêng tồn tại và đứng vững trong cơ chế thị trường, mở rộng sản xuất kinh doanh, nâng cao uy tín và danh tiếng trên thị trường quốc tế. Và chính sự phát triển của các DN là động cơ thúc đây nền kinh tế phát triển. Thông qua tài trợ XNK của NH mà các DN có vốn dé thay đôi dây chuyền công nghệ, hiện đại hoá máy móc thiết bị nhằm tăng năng suất lao động, hạ giá thành sản phẩm, tạo ra sản phẩm phong phú đa dạng về mẫu mã chủng loại để đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của ngươi dân.
Các DN cũng có thé NK các mặt hàng tiêu dùng thiết yếu phục vụ đời sông sinh hoạt của nhân dân hoặc các mặt hàng phục vụ sản xuất mà trong nước chưa sản xuất được hay giá thành còn cao. Vì vậy, sự phát triển của các DN đã mang lại lợi ích cho người tiêu dùng. Hoạt động tài trợ của NH còn giúp tạo cho công ăn việc làm cho người lao động, giảm tỷ lệ thất nghiệp, tạo nguồn thu ngoại tệ cho ngân sách nhà nước, góp phần phục vụ cho mục tiêu phát triển kinh tế của đất nước, giúp mở rộng mối quan hệ đối ngoại với các nước trên thế giới. - Đối với các ngân hàng thương mại ; Phải khang định răng đây là mang dich vụ đặc biệt bởi nó tao nguôn thu phi và lãi lớn nhất trong số các dịch vụ kinh doanh đối ngoại của ngân hàng.
Hơn thé nữa NHTM ở những nước đang phát triển như Việt Nam có rất nhiều loại lãi suất trong quá trình tài trợ như lãi cho vay thanh toán, lãi chiết khấu chứng từ, lãi vay bắt buộc (băng mức lãi quá hạn).Vì vậy khoản tiền phí và lãi NH thu được cao do giá trị tài trợ XNK thường ở mức vừa và lớn. Việc tài tro XNK của NH gan liền với thời han thực hiện thương vụ của DN XNK nên kỳ hạn tài trợ thường ngắn (dưới 1 năm), vì vậy nó phù hợp với kỳ hạn huy động vốn của NH, giúp NH tránh các rủi ro về thanh khoản. Thông qua tài trợ XNK, các NH có thể kiểm soát các giao dịch của DN, tránh tình trạng DN được tải trợ vốn sử dụng von sai mục đích, giúp cho NH tránh rủi ro. SV: Phạm Văn Mạnh 5 GVHD: TS.
Trần Thị Bích Lợi ích quan trọng khác mà hoạt động tài trợ XNK mang lại cho NH là không những giúp thắt chặt mối quan hệ bền vững giữa NH với các DN kinh doanh XNK mà cón giúp mở rộng hoạt động và nâng cao uy tín của NH trên thị trường quốc tế. - Đối với các doanh nghiệp ; Thông qua tai trợ XNK cua NH ma nhu cau tai chính cho các thương vụ lớn của các thương nhân được đáp ứng. Trong kinh doanh quốc tế, có những thương vụ ngoại thương đòi hỏi một nguồn vốn rất lớn dé thanh toán tiền hàng mà nguồn vốn lưu động của DN nhiều khi không đáp ứng kịp thời cho nhu cầu thanh toán hàng nhập hoặc chuẩn bị hàng xuất. Chính nhờ hoạt động tài trợ của NH mà DN có thé thực hiện những hợp đồng lớn này.
Bên cạnh đó, hiệu quả của DN trong quá trình thực hiện hợp đồng tăng lên nhờ có nghiệp vụ tài trợ ngoại thương. Đối với DN xuất khẩu, vốn tài trợ giúp DN thu mua hàng đúng thời vụ; gia công chế biến và giao hàng đúng thời điểm. Đối với DN NK, vốn tài trợ của NH giúp DN mua được lô hàng lớn, giá cả hạ hơn. Cả hai trường hợp này đều giúp tăng hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp.
Tài trợ XNK cũng tạo điều kiện thuận lợi cho các DN tiểu thủ công nghiệp phát triển sản xuất, tăng nhanh sản lượng, đa dạng hoá mặt hàng XK, giúp cho các sản pham trong nước có thé thâm nhập thị trường nước ngoài dé dang hơn. Tài trợ XNK của NH còn giúp DN nâng cao uy tín trên thị trường quốc tế. Nhờ có bảo lãnh của NH, các DN có thể thực hiện các hợp đồng lớn trôi chảy, quan hệ làm ăn với các khách hàng lớn trên thế giới, từ đó không ngừng nâng cao uy tín DN trên thị trường quốc tế 1.2 Đối tượng của hoạt động tai trợ xuất nhập khẩu của NHTM 1.1 Đối tượng tài trợ xuất khẩu của NHTM Là những nhu cầu von tạm thời thiếu hụt của khách hang trong quá trình kinh doanh xuất khẩu (quá trình thu gom hàng cũng như chế biến hàng hoá chuẩn bị xuất khẩu), nhất là đối với những khách hàng là các tổ chức xuất khẩu lớn có uy tín, có những hợp đồng xuất khâu liên tục thường có nhu cau vốn ngay dé tiếp tục sản xuất SV: Phạm Văn Mạnh 6 GVHD: TS. Trần Thị Bích kinh doanh bình thường.
Và khách hàng dé được nhận cho vay tài trợ xuất khâu phải thoả mãn các điều kiện sau : e Doanh nghiệp phải được phép kinh doanh xuất khâu e Nếu doanh nghệp không có chức năng kinh doanh xuất khẩu thì phải có hop đồng uỷ thác xuất khâu e Du án phải có hiệu quả kinh tế, xác định được nguồn trả nợ, kết quả SXKD của khách hàng không bị lỗ, không có nợ quá hạn ngân hàng 1.2 Đối tượng tài trợ nhập khẩu của NHTM Là nhu cầu về tiền của các nhà nhập khẩu để thanh toán cho bên xuất khẩu trong hợp đồng muc bán hàng hoá. Thời hạn tài trợ thường là ngắn hạn.