Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Đóng tàu Sông Cấm - Phạm Thị Minh Thuần

Chuyên đề thực tập nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty CP Đóng tàu Sông Cấm. Đánh giá thực trạng tài chính và đề xuất giải pháp tối ưu nguồn vốn.

• Tác giả: Phạm Thị Minh Thuần
• Đề tài: Nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại công ty cổ phần Đóng tàu Sông Cấm
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ

Tóm tắt

I. Tổng quan hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty Cổ phần Đóng tàu Sông Cấm

Hiệu quả sử dụng vốn phản ánh năng lực quản trị tài chính của doanh nghiệp. Chỉ tiêu này đo lường mức sinh lời trên từng đồng vốn đầu tư vào sản xuất kinh doanh. Đối với ngành công nghiệp đóng tàu, nhu cầu vốn đầu tư ban đầu rất lớn. Chu kỳ sản xuất thường kéo dài qua nhiều tháng. Vì vậy, việc bảo toàn và phát triển nguồn vốn mang ý nghĩa sống còn. Công ty Cổ phần Đóng tàu Sông Cấm là đơn vị tiêu biểu trong ngành cơ khí hàng hải Việt Nam. Doanh nghiệp thực hiện sản xuất nhiều chủng loại tàu kéo và tàu đẩy xuất khẩu. Việc nghiên cứu lý luận về vốn giúp nhận diện rõ vai trò của vốn cố định và vốn lưu động. Doanh nghiệp cần xác định đúng cơ cấu vốn tối ưu để giảm thiểu rủi ro thanh khoản. Quản lý vốn hiệu quả tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng quy mô kinh doanh. Đây là cơ sở cốt lõi để nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

1.1. Khái niệm và vai trò của việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Vốn kinh doanh là quỹ tiền tệ đặc biệt phục vụ hoạt động sản xuất. Hiệu quả sử dụng vốn biểu thị mối quan hệ giữa kết quả đầu ra và lượng vốn ứng ra. Nâng cao hiệu quả vốn giúp doanh nghiệp tối đa hóa lợi nhuận ròng. Hoạt động này đảm bảo an toàn tài chính trước các biến động thị trường. Doanh nghiệp đóng tàu có chu kỳ sản xuất dài ngày nên chi phí vốn rất cao. Sử dụng vốn hợp lý giúp giảm áp lực nợ vay ngắn hạn. Đồng thời, nguồn vốn quay vòng nhanh tạo điều kiện tái đầu tư công nghệ hiện đại.

1.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng vốn doanh nghiệp

Đánh giá hiệu quả vốn dựa trên hệ thống chỉ tiêu tài chính toàn diện. Các chỉ tiêu chính gồm vòng quay vốn lưu động, kỳ luân chuyển và hàm lượng vốn. Hiệu quả sử dụng vốn cố định được đo lường qua hiệu suất sử dụng tài sản và tỷ suất sinh lời. Tỷ suất lợi nhuận trên tổng vốn (ROA) và vốn chủ sở hữu (ROE) phản ánh khả năng sinh lợi chung. Khả năng thanh toán hiện thời cũng là thước đo quan trọng để phòng ngừa rủi ro vỡ nợ. Phân tích định lượng các chỉ tiêu này chỉ ra chính xác các nút thắt tài chính cần tháo gỡ.

II. Thực trạng quản lý và hiệu quả sử dụng vốn tại Đóng tàu Sông Cấm

Hoạt động sản xuất kinh doanh tại Công ty Cổ phần Đóng tàu Sông Cấm ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực. Việc hợp tác chiến lược với các tập đoàn quốc tế như Damen mang lại nguồn đơn hàng ổn định. Doanh thu và lợi nhuận thuần duy trì mức tăng trưởng tốt qua các năm. Quy mô vốn điều lệ được mở rộng đáng kể từ nguồn lợi nhuận giữ lại. Tuy nhiên, hiệu quả sử dụng vốn vẫn bộc lộ một số hạn chế nội tại. Tốc độ luân chuyển vốn lưu động còn chậm do thời gian đóng mới kéo dài. Tỷ trọng nợ phải thu và vốn ứng trước cho nhà cung cấp chiếm tỷ lệ lớn. Lượng vốn bị chiếm dụng làm gia tăng chi phí tài chính và giảm hệ số thanh khoản nhanh. Cơ cấu vốn cố định chưa được khai thác triệt để công suất tại một số phân xưởng. Những bất cập này đòi hỏi doanh nghiệp phải phân tích chuyên sâu để tái cấu trúc dòng vốn.

2.1. Phân tích hiệu quả sử dụng vốn cố định và vốn lưu động

Vốn lưu động tại doanh nghiệp chiếm tỷ trọng chi phối trong tổng tài sản. Số ngày luân chuyển vốn bình quân chịu ảnh hưởng lớn từ khâu cung ứng vật tư. Việc chuyên môn hóa dòng sản phẩm tàu kéo đã giúp tiết kiệm đáng kể nguyên vật liệu dư thừa. Tuy nhiên, hàng tồn kho phục vụ chế tạo vỏ tàu vẫn neo ở mức cao. Đối với vốn cố định, máy móc chuyên dụng có tỷ lệ khấu hao tương đối lớn. Một số trang thiết bị chưa vận hành hết công suất thiết kế gây lãng phí chi phí khấu hao. Doanh nghiệp cần cân đối lại danh mục tài sản cố định.

2.2. Những tồn tại và nguyên nhân gây thất thoát hiệu quả vốn

Tồn tại lớn nhất nằm ở công tác quản lý các khoản phải thu khách hàng. Tình trạng khách hàng chậm thanh toán theo tiến độ thi công làm ứ đọng dòng tiền. Doanh nghiệp phải sử dụng thêm vốn vay ngắn hạn để bù đắp thiếu hụt ngân quỹ. Chi phí lãi vay tăng cao làm xói mòn biên lợi nhuận hoạt động. Ngoài ra, biến động giá thép và thiết bị nhập khẩu tạo rủi ro phát sinh chi phí ngoài dự toán. Công tác dự báo nhu cầu tiền mặt chưa thực sự bám sát thực tế sản xuất tại xưởng.

III. Giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Đóng tàu Sông Cấm

Để tối ưu hóa hiệu quả tài chính, Đóng tàu Sông Cấm cần triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Doanh nghiệp phải hoàn thiện mô hình quản trị ngân quỹ và xác định mức dự trữ tiền mặt tối ưu. Quản lý chặt chẽ khoản phải thu là nhiệm vụ cấp bách nhằm giảm thiểu rủi ro nợ xấu. Doanh nghiệp nên áp dụng các điều khoản thanh toán gắn chặt với từng mốc nghiệm thu kỹ thuật. Kiểm soát tồn kho theo mô hình tinh gọn giúp rút ngắn chu kỳ luân chuyển vốn lưu động. Đối với vốn cố định, công ty cần định hướng đầu tư chiều sâu vào công nghệ tự động hóa. Việc bảo dưỡng định kỳ và chia sẻ thiết bị giữa các dây chuyền sẽ phát huy tối đa công suất máy móc. Đồng thời, doanh nghiệp cần thực hiện triệt để chính sách tiết kiệm chi phí vận hành. Các biện pháp này sẽ trực tiếp hạ giá thành sản phẩm và nâng cao tỷ suất sinh lời của đồng vốn.

3.1. Tối ưu hóa vốn lưu động và kiểm soát khoản phải thu

Doanh nghiệp cần xây dựng quy chế tín dụng thương mại chặt chẽ cho từng đối tác. Đẩy mạnh thu hồi vốn ứng trước và hạn chế tình trạng vốn bị chiếm dụng kéo dài. Ứng dụng phần mềm quản lý kho thông minh để theo dõi chính xác mức vật tư tồn kho an toàn. Việc liên kết chặt chẽ với nhà cung cấp vật liệu giúp giảm thời gian lưu kho của thép đóng tàu. Tăng tốc độ quay vòng vốn lưu động sẽ giúp doanh nghiệp tiết kiệm hàng tỷ đồng chi phí lãi vay mỗi năm.

3.2. Nâng cao hiệu suất vốn cố định và tiết giảm chi phí sản xuất

Đổi mới công nghệ đóng tàu là chìa khóa gia tăng năng suất của tài sản cố định. Doanh nghiệp cần rà soát toàn bộ hệ thống cầu triền, ụ đà và thiết bị nâng hạ. Thanh lý kịp thời các tài sản lạc hậu, không còn nhu cầu sử dụng để thu hồi vốn. Đào tạo nâng cao tay nghề công nhân giúp hạn chế hao hụt nguyên vật liệu và sự cố kỹ thuật. Áp dụng các định mức kinh tế kỹ thuật tiên tiến để hạ giá thành đóng mới từng con tàu.

IV. Đánh giá khả năng ứng dụng giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn

Việc nâng cao hiệu quả sử dụng vốn tại Công ty Cổ phần Đóng tàu Sông Cấm là yêu cầu tất yếu trong giai đoạn mới. Các giải pháp đề xuất mang tính khả thi cao và bám sát đặc thù công nghiệp đóng tàu. Doanh nghiệp sẽ chủ động kiểm soát dòng tiền, giảm tỷ lệ nợ vay và cải thiện hệ số thanh toán. Việc tối ưu hóa cơ cấu vốn tạo động lực thúc đẩy năng lực sản xuất kinh doanh toàn diện. Doanh nghiệp không chỉ củng cố vị thế trong nước mà còn mở rộng thị phần xuất khẩu quốc tế. Bên cạnh nỗ lực tự thân, công ty cần sự hỗ trợ cơ chế từ tập đoàn chủ quản và các chính sách tài khóa của Nhà nước. Chuyên đề thực tập cung cấp tài liệu tham khảo giá trị cho sinh viên ngành tài chính doanh nghiệp. Đây là minh chứng thực tiễn về sự kết hợp giữa lý luận tài chính và thực tế quản trị công nghiệp.

4.1. Giá trị ứng dụng thực tiễn đối với quản trị doanh nghiệp

Các đề xuất giải pháp có thể áp dụng trực tiếp vào quy trình lập kế hoạch tài chính hàng năm của công ty. Lãnh đạo doanh nghiệp có thêm công cụ định lượng để đánh giá hiệu suất của từng dòng vốn. Việc tinh gọn quy trình sản xuất mang lại lợi ích tài chính rõ rệt qua việc hạ giá thành đơn vị. Khả năng thanh toán được cải thiện giúp nâng cao xếp hạng tín nhiệm của doanh nghiệp trước các ngân hàng thương mại. Mô hình này cũng mở ra hướng đi bền vững cho các đơn vị đóng tàu cùng ngành.

4.2. Bài học kinh nghiệm cho nghiên cứu học thuật tài chính

Chuyên đề hoàn thiện bức tranh thực tế về quản trị vốn trong ngành công nghiệp nặng. Nghiên cứu chứng minh rằng lý thuyết vòng quay vốn và cơ cấu tài trợ cần được điều chỉnh linh hoạt theo chu kỳ sản xuất dài. Sinh viên và học viên cao học có thể sử dụng các mô hình tính toán trong đề tài làm khung phân tích chuẩn. Đây là nguồn tài liệu hữu ích phục vụ đào tạo quản trị tài chính, kế toán và thẩm định dự án đầu tư đóng tàu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ HIỆU QUẢ SỬ DỤNG VỐN CỦA DOANH NGHIỆP 1.1 Vốn trong hoạt động của doanh nghiệp 1.1 Hoạt động cơ bản của doanh nghiệp Luật doanh nghiệp năm 2005 có quy định: “ Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản , có trụ sở giao dịch ổn định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện các hoạt động kinh doanh”. Thực tế phát triển kinh tế ở các nước trên thế giới và Việt Nam cho thấy rằng: đối với tất cả các loại hình doanh nghiệp muốn sản xuất, kinh doanh có hiệu quả thì đều phải giải quyết được ba vấn đề kinh tế cơ bản là: - Sản xuất kinh doanh cái gì ? - Sản xuất, kinh doanh như thế nào? - Sản xuất, kinh doanh cho ai ? Quyết định sản xuất, kinh doanh cái gì đòi hỏi doanh nghiệp phải tiến hành nghiên cứu thị trường. Nhu cầu của thị trường về hàng hoá và dịch vụ rất phong phú, đa dạng và ngày một tăng về số lượng cũng như chất lượng. Nhưng thực tế nhu cầu có khả năng thanh toán lại thấp hơn, cho nên muốn thoả mãn nhu cầu lớn trong khi khả năng thanh toán có hạn, người tiêu dùng phải lựa chọn từng loại nhu cầu có lợi nhất cho họ ở từng thời điểm nhất định.

Tổng nhu cầu có khả năng thanh toán của xã hội chính là căn cứ để các nhà kinh doanh quyết định việc đầu tư vào sản xuất, kinh doanh của mình. Mặt khác, do sự giới hạn của của khả năng sản xuất nên khi doanh nghiệp đưa ra một quyết định đầu tư nào đó thì luôn phải chịu một chi phí cơ 12 hội nhất định. Nghĩa là khi doanh nghiệp quyết định sản xuất, kinh doanh một loại sản phẩm, dịch vụ nào đó thì sẽ có một sản phẩm, dịch vụ khác bị bỏ qua. Việc lựa chọn, xác định được sản phẩm, dịch vụ để sản xuất, kinh doanh phù hợp với nhu cầu của thị trường và năng lực của doanh nghiệp sẽ giúp doanh nghiệp làm ăn có hiệu quả, ngược lại nếu xác định sai thì hậu quả mà doanh nghiệp phải gánh chịu sẽ là rất lớn.

Sản xuất, kinh doanh như thế nào? Quyết định sản xuất như thế nào nghĩa là do ai thực hiện và những nguồn lực, hình thức công nghệ và phương pháp sản xuất kinh doanh nào sẽ được sử dụng. Sau khi đã lựa chọn được sản xuất, kinh doanh cái gì, doanh nghiệp phải xem xét và lựa việc sản xuất, kinh doanh hàng hoá, dịch vụ đó như thế nào để đáp ứng tốt nhất nhu cầu của thị trường, với chi phí ít nhất, giành thắng lợi trong cạnh tranh nhằm thu được lợi nhuận cao nhất. Sản xuất cho ai? Quyết định sản xuất cho ai đòi hỏi phải xác định rõ ai sẽ được hưởng và được lợi từ những hàng hoá, dịch vụ. Thị trường quyết định giá cả của các yếu tố sản xuất do đó cũng quyết định thu nhập của các hàng hoá, dịch vụ.

Thu nhập của cá nhân hay tập thể phụ thuộc vào quyền sở hữu và giá trị của các yếu tố sản xuất, phụ thuộc vào lượng hàng hoá, dịch vụ và giá cả của chúng. Về nguyên tắc thì cần đảm bảo cho mọi người lao động được hưởng và được lợi từ những hàng hoá, dịch vụ của doanh nghiệp đã tiêu thụ căn cứ vào những cống hiến của họ đối với quá trình sản xuất, kinh doanh hàng hoá dịch vụ ấy.2 Vốn trong hoạt động của doanh nghiệp 1.1 Khái niệm và đặc trưng của vốn Trong cơ chế thị trường, hoạt động của các doanh nghiệp đều nhằm mục tiêu tối đa hoá giá trị tài sản của chủ sở hữu. Bất kì một doanh nghiệp nào 13 muốn tiến hành hoạt động sản xuất kinh doanh đều cần có một lượng vốn tiền tệ nhất định. Doanh nghiệp sử dụng lượng vốn tiền tệ này để mua sắm các yếu tố đầu vào của quá trình sản xuất như: sức lao động, đối tượng lao động và tư liệu lao động; kết hợp ba yếu tố đó để tạo ra đầu ra là các sản phẩm hàng hoá, hoặc dịch vụ có ích và tiêu thụ hàng hoá để thu lợi nhuận.

Lượng vốn tiền tệ ứng ra đó được gọi là vốn của doanh nghiệp. Vốn không chỉ là điều kiện tiên quyết và sống còn đối với sự ra đời của doanh nghiệp mà nó còn là một trong những yếu tố giữ vai trò quyết định trong quá trình hoạt động và phát triển của doanh nghiệp hiện nay. Do đó, chúng ta cần phải có nhận thức đúng đắn về vốn và vai trò của nó đối với quá trình sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp. Về mặt khái niệm, vốn có thể được hiểu như sau: “ Vốn của doanh nghiệp là biểu hiện bằng tiền của toàn bộ tài sản được huy động, sử dụng vào hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm mục đích sinh lời”.

Vốn có các đặc trưng cơ bản sau: Thứ nhất, vốn được biểu hiện bằng một lượng tài sản có thực Đây là đặc trưng rất cơ bản của vốn kinh doanh - vốn là một lượng tiền tệ đại diện cho một lượng hàng hoá nhất định, một tài sản có thực. Nói cách khác, vốn là biểu hiện bằng giá trị của các tài sản trong doanh nghiệp. Thứ hai, vốn phải được tích tụ, tập trung thành một lượng nhất định, đủ sức đầu tư vào một phương án kinh doanh Rõ ràng, việc huy động vốn của doanh nghiệp cần đạt tới một giới hạn nhất định nào đó thì mới đủ sức phát huy tác dụng, cũng như đáp ứng được yêu cần của phương án đầu tư. Do đó để đầu tư vào sản xuất kinh doanh, các doanh nghiệp không chỉ khai thác các tiềm năng về vốn mà còn phải tìm mọi cách để thu hút vốn.

14 Thứ ba, vốn phải vận động sinh lời Đặc trưng này của vốn xuất phát từ nguyên tắc: tiền tệ chỉ được coi là vốn khi chúng được đưa vào sản xuất kinh doanh, chúng vận động biến đổi hình thái biểu hiện nhưng điểm khởi đầu và điểm kết thúc của vòng tuần hoàn phải là tiền, lượng tiền thu về phải lớn hơn lượng tiền bỏ ra - tức là kinh doanh phải có lãi. Thứ tư, vốn có giá trị về mặt thời gian Điều này có nghĩa là một đồng vốn ở thời điểm này có giá trị khác với giá trị của một đồng vốn ở thời điểm khác. Nguyên nhân của điều này là do các nhân tố như: giá cả thị trường, lạm phát, khủng hoảng… Do đó, việc huy động và sử dụng vốn kịp thời là hết sức quan trọng đối với hoạt động sản xuất kinh doanh của một doanh nghiệp. Thứ năm, vốn gắn liền với chủ sở hữu Trong nền kinh tế thị trường, vốn luôn phải gắn liền với chủ sở hữu.

Đồng vốn vô chủ sẽ dẫn đến việc sử dụng vốn lăng phí, kém hiệu quả. Ngược lại, những đồng vốn gắn liền với chủ sở hữu, gắn với lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu thì được sử dụng đúng mục đích, sử dụng tiết kiệm có hiệu quả và sinh lời. Thứ sáu, vốn được coi như một loại hàng hoá đặc biệt Những người có vốn nhàn rỗi sẽ đưa vốn vào thị trường, còn những người cần vốn sẽ tìm đến nguồn vốn đó để mua “Quyền sử dụng vốn” và trả cho người bán một lượng tiền tệ nhất định đuợc gọi là “chi phí sử dụng vốn”. Như vậy, khác với các hàng óa thông thường , vốn khi “ bán ra” sẽ không bị mất đi quyền sở hữu mà chỉ mất đi quyền sử dụng, người mua được quyền sử dụng vốn trong một thời gian nhất định.

Đây là đặc trưng quan trọng giúp cho 15 các doanh nghiệp có phương thức huy động vốn linh hoạt trong nền kinh tế thị trường. Thứ bảy, vốn bao gồm cả giá trị của tài sản vô hình Giá trị thực của một doanh nghiệp không chỉ là phép cộng giản đơn số vốn cố định và vốn lưu động hiện có, mà còn tính đến giá trị của một số tài sản có khả năng sinh lời như: vị trí địa lý, uy tín, thương hiệu, công nghệ sản xuất, bằng phát minh sáng chế. Chúng được gọi là tài sản vô hình của doanh nghiệp.2 Phân loại vốn Có rất nhiều tiêu thức để phân loại vốn kinh doanh nhưng để thuận lợi cho quá trình quản lý và sử dụng vốn, người ta căn cứ vào đặc điểm chu chuyển của vốn khi tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh. Theo đó, vốn được chia thành hai loại: vốn cố định và vốn lưu động.1 Vốn cố định (VCĐ) Trong nền kinh tế thị trường, để có được các tài sản cố định (TSCĐ) cần thiết cho hoạt động kinh doanh, doanh nghiệp cần phải đầu tư ứng ra một lượng vốn tiền tệ nhất định.

Số vốn mà doanh nghiệp ứng ra hình thành TSCĐ được gọi là VCĐ của doanh nghiệp. “VCĐ của doanh nghiệp là bộ phận của vốn đầu tư ứng trước về TSCĐ. Đặc điểm của nó là luân chuyển giá trị dần dần từng phần trong nhiều chu kỳ kinh doanh và hoàn thành một vòng chu chuyển khi tái sản xuất được TSCĐ về mặt giá trị” Như vậy VCĐ và TSCĐ có mối quan hệ mật thiết với nhau. VCĐ là biểu hiện về mặt giá trị của TSCĐ, còn TSCĐ là biểu hiện về mặt vật chất của VCĐ.

Do đó, chúng không thể tách rời nhau mà nằm trong một thể thống nhất 16 chi phối lẫn nhau: quy mô VCĐ sẽ quyết định quy mô TSCĐ; ngược lại đặc điểm TSCĐ lại chi phối đặc điểm tuần hoàn và chu chuyển của VCĐ. * Đặc điểm luân chuyển VCĐ Là số vốn đầu tư ứng trước để mua sắm, xây dựng các TSCĐ nên quy mô của VCĐ nhiều hay ít sẽ quyết định đến quy mô TSCĐ, ảnh hưởng rất lớn đến trình độ trang bị kỹ thuật và công nghệ, năng lực sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Song ngược lại, những đặc diểm kinh tế của TSCĐ trong quá trình sử dụng lại có những ảnh hưởng quyết định, chi phối đặc điểm tuần hoàn và chu chuyển của VCĐ. Có thể khái quát những nét đặc thù về sự vận động của VCĐ trong quá trình sản xuất kinh doanh như sau: Thứ nhất, VCĐ tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh.

Điều này do đặc điểm của TSCĐ là thời gian sử dụng lâu dài và tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất kinh doanh. Thứ hai, VCĐ luân chuyển dần dần từng phần vào giá trị sản phẩm trong các chu kỳ sản xuất kinh doanh. Khi tham gia cào quá trình sản xuất, một bộ phận VCĐ được luân chuyển và cấu thành chi phí sản xuất sản phẩm (dưới hình thức chi phí khấu hao) tương ứng với phần giá trị hao mòn của TSCĐ.