Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Ngành du lịch Việt Nam đang trong tiến trình phát triển để trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, kéo theo sự mở rộng và nâng cao tiêu chuẩn của hệ thống cơ sở kinh doanh lưu trú và dịch vụ ăn uống (F&B). Trong lĩnh vực khách sạn cao cấp, chất lượng dịch vụ phụ thuộc trực tiếp vào chất lượng nguồn nhân lực phục vụ trực tiếp.

Khách sạn De L’Opera Hanoi là khách sạn boutique tiêu chuẩn 5 sao quốc tế thuộc dòng MGallery của Tập đoàn Accor, hoạt động từ năm 2011 tại Hà Nội. Trong cơ cấu dịch vụ của khách sạn, nhà hàng Café Lautrec đóng vai trò là một điểm cung cấp dịch vụ ẩm thực Âu - Địa Trung Hải chủ đạo. Sau hơn 10 năm vận hành và trải qua giai đoạn phục hồi hậu đại dịch COVID-19, chất lượng nhân lực tại nhà hàng Café Lautrec bộc lộ một số hạn chế: trình độ ngoại ngữ chưa đồng đều (đặc biệt thiếu ngoại ngữ thứ hai), kiến thức chuyên sâu về thực đơn và chương trình ưu đãi còn hạn chế, kỹ năng giao tiếp thiếu tự tin và công tác kiểm tra, đánh giá nhân sự chưa được chuẩn hóa theo quy trình định lượng.

Đề tài "Nâng cao chất lượng nhân lực nhà hàng Café Lautrec của khách sạn De L’Opera Hanoi" được tác giả Đinh Thị Hoa thực hiện nhằm giải quyết các nhiệm vụ và mục tiêu cụ thể:

  1. Mục tiêu nghiên cứu: Đánh giá toàn diện thực trạng chất lượng nguồn nhân lực tại bộ phận nhà hàng Café Lautrec dựa trên các tiêu chí về thể lực, trí lực và thái độ làm việc; từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ nhân viên, đáp ứng tiêu chuẩn vận hành của khách sạn 5 sao.
  2. Đối tượng nghiên cứu: Chất lượng nhân lực tại nhà hàng Café Lautrec thuộc khách sạn De L’Opera Hanoi.
  3. Phạm vi nghiên cứu:
    • Phạm vi không gian: Bộ phận nhà hàng Café Lautrec, khách sạn De L’Opera Hanoi (số 29 Tràng Tiền, quận Hoàn Kiếm, Hà Nội).
    • Phạm vi thời gian: Quá trình thực tập thực tế từ ngày 01/08/2022 đến ngày 31/10/2022; số liệu thứ cấp về tình hình kinh doanh và nhân sự được thu thập trong giai đoạn 2018 - 2022.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Nghiên cứu tiếp cận chất lượng nhân lực dịch vụ khách sạn - nhà hàng thông qua cấu trúc ba phương diện cơ bản:

  • Trí lực: Thể hiện qua trình độ học vấn, trình độ chuyên môn nghiệp vụ du lịch - khách sạn, kiến thức về sản phẩm/dịch vụ, kỹ năng thao tác nghề nghiệp và năng lực ngoại ngữ (tiếng Anh và ngoại ngữ thứ hai).
  • Thể lực: Thể hiện qua các chỉ số nhân trắc học như chiều cao, cân nặng và chỉ số khối cơ thể (BMI) theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) với các ngưỡng phân loại: dưới 18,5 (nhẹ cân), 18,5 - 24,9 (bình thường), 25 - 29,9 (thừa cân), 30 - 39,9 (béo phì).
  • Thái độ và tâm lực: Đánh giá qua mức độ chấp hành kỷ luật lao động, ý thức tự giác, sự chuyên cần và thái độ phục vụ khách hàng (sự niềm nở, tôn trọng, sẵn sàng hỗ trợ). Đồng thời, nghiên cứu tham chiếu 6 giá trị cốt lõi trong quản trị nhân sự của Tập đoàn Accor: Đam mê vì khách hàng, Sự đổi mới, Thành quả bền vững, Niềm tin, Tinh thần chinh phục và Sự tôn trọng.

Tác giả kết hợp các phương pháp nghiên cứu thực tiễn sau:

  • Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp: Kế thừa số liệu từ báo cáo tài chính, báo cáo nhân sự các năm 2018 - 2022 do Phòng Kinh doanh và Phòng Nhân sự khách sạn De L’Opera Hanoi cung cấp, kết hợp các tài liệu quản lý nội bộ và giáo trình chuyên ngành.
  • Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp:
    • Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi (khảo sát): Thiết kế phiếu khảo sát song ngữ (Việt - Anh) sử dụng thang đo Likert 5 mức độ (1: Rất kém, 2: Kém, 3: Bình thường, 4: Tốt, 5: Rất tốt). Khảo sát được thực hiện trực tiếp từ ngày 19/09/2022 đến ngày 20/10/2022 với 110 khách hàng sử dụng dịch vụ tại nhà hàng Café Lautrec, thu về 98 phiếu hợp lệ.
    • Phương pháp quan sát và phỏng vấn sâu: Trực tiếp tham gia quan sát quy trình phục vụ trong 3 tháng thực tập và phỏng vấn trực tiếp quản lý nhà hàng cùng nhân viên phục vụ.
  • Phương pháp xử lý số liệu: Thống kê mô tả, tổng hợp và phân tích dữ liệu trên phần mềm Microsoft Excel.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Giới thiệu khái quát về khách sạn De L’Opera Hanoi và mô tả quá trình thực tập

Chương 1 hệ thống hóa quá trình hình thành, cơ cấu tổ chức và hoạt động kinh doanh của khách sạn De L’Opera Hanoi, trực thuộc dòng MGallery Hotel Collection của Tập đoàn Accor. Khách sạn do Công ty Cổ phần Dịch vụ và Thương mại Dân chủ đầu tư, chính thức hoạt động từ tháng 11/2011 với quy mô 107 phòng ngủ cao cấp (gồm 64 phòng Deluxe, 21 phòng Grand Deluxe, 16 phòng Suite và 6 phòng Grand Suite), hệ thống nhà hàng Satine, nhà hàng Café Lautrec (44 chỗ), quầy bar La Fee Verte, cùng 3 phòng hội nghị (Salon Rameau, Debussy, Rossini) có thể liên kết thành Salon Opera với sức chứa tối đa 165 - 200 khách.

Cơ cấu bộ máy khách sạn vận hành theo mô hình trực tuyến - chức năng với 120 nhân sự (thời điểm tháng 8/2022). Trong đó, ba bộ phận chiếm tỷ trọng nhân sự lớn nhất gồm Ẩm thực (41 người, chiếm 34,2%), Buồng phòng (25 người, chiếm 20,8%) và Tiền sảnh (13 người, chiếm 10,8%).

Chỉ tiêu tài chính Năm 2018 Năm 2019 Năm 2020 Năm 2021
Tổng doanh thu (VNĐ) 111.556.159.496 115.394.043.675 30.456.099.786 19.254.085.321
- Doanh thu buồng 82.148.573.940 85.085.167.059 21.458.000.814 13.856.963.278
- Doanh thu ăn uống 26.744.518.563 27.188.905.114 8.118.562.748 4.813.506.009
- Doanh thu khác 2.696.148.971 3.119.971.502 879.536.224 585.616.034
Tổng chi phí (VNĐ) 60.330.860.034 63.075.635.439 26.590.552.516 17.521.217.640
Tổng lợi nhuận (VNĐ) 51.258.381.440 52.349.560.152 3.865.547.270 1.732.867.681
Tỷ suất lợi nhuận (%) 45,90% 46,23% 12,70% 9,90%
Tổng số đêm lưu trú (đêm) 33.400 33.400 9.976 4.500

Giai đoạn 2020 - 2021, hoạt động kinh doanh chịu tác động lớn từ đại dịch COVID-19 khiến số đêm lưu trú giảm sâu từ 33.400 đêm (2018 - 2019) xuống còn 4.500 đêm (2021). Tỷ trọng khách lưu trú nội địa tăng mạnh từ mức 16 - 18% thời kỳ trước dịch lên 75% trong năm 2021.

Mô tả quá trình thực tập của tác giả tại bộ phận F&B (từ 01/08/2022 đến 31/10/2022) phản ánh quy trình phát triển kỹ năng qua 3 giai đoạn: tháng đầu đào tạo hội nhập, chuẩn bị dụng cụ, phân loại và set-up quầy buffet; tháng thứ hai thực hiện nhiệm vụ tiếp thực (food-runner), học menu và hỗ trợ bộ phận tiệc; tháng thứ ba trực tiếp đón khách, tư vấn thực đơn, ghi order, phục vụ bàn và phối hợp với quầy buffet.


Chương 2: Thực trạng chất lượng nhân lực tại nhà hàng Café Lautrec của khách sạn De L’Opera Hanoi

Chương 2 phân tích chi tiết dữ liệu thực tế về nguồn nhân lực gồm 12 nhân sự tại nhà hàng Café Lautrec (1 Quản lý, 1 Thư ký quản lý, 1 Giám sát, 2 Đội trưởng và 7 Nhân viên phục vụ).

Tiêu chí phân loại Nhóm phân loại Năm 2020 (9 NV) Năm 2021 (10 NV) Năm 2022 (12 NV)
Giới tính Nam 6 người (66,7%) 7 người (70,0%) 7 người (58,3%)
Nữ 3 người (33,3%) 3 người (30,0%) 5 người (41,7%)
Độ tuổi 20 - 35 tuổi 6 người (66,7%) 7 người (70,0%) 9 người (75,0%)
36 - 50 tuổi 3 người (33,3%) 3 người (30,0%) 3 người (25,0%)
Trình độ học vấn (2022) Đại học - - 9 người (75,0%)
Cao đẳng - - 3 người (25,0%)
Phổ thông - - 0 người (0,0%)
Chuyên môn đào tạo (2022) Ngành Du lịch - - 8 người (66,7%)
Ngành Kinh tế - - 2 người (16,7%)
Ngành Ngoại ngữ - - 1 người (8,3%)
Ngành khác - - 1 người (8,3%)

Về thể lực, nhân viên nam đạt chiều cao trung bình 1,68m, cân nặng 61,3kg, chỉ số BMI đạt 21,7 (mức cân đối chuẩn). Nhân viên nữ có chiều cao trung bình 1,57m, cân nặng 46,5kg, chỉ số BMI đạt 18,86 (nằm sát cận dưới của ngưỡng bình thường).

Về trình độ ngoại ngữ, 100% nhân viên sử dụng được tiếng Anh (2 nhân sự đạt bậc C1, 8 nhân sự đạt bậc B2, 2 nhân sự đạt bậc B1). Tuy nhiên, nhà hàng hoàn toàn không có nhân sự giao tiếp được bằng ngoại ngữ thứ hai (như tiếng Trung Quốc, dù đây là thị trường khách chiếm tỷ trọng đáng kể).

Kết quả xử lý 98 phiếu khảo sát khách hàng (48% khách Việt Nam, 19,4% khách Mỹ, 12,2% khách Anh, 10,2% khách Úc, 10,2% quốc tịch khác; 66,3% khách lưu trú phòng) cho thấy:

Nhóm tiêu chí đánh giá Chỉ tiêu cụ thể Điểm trung bình (Thang 1-5)
Kiến thức và kỹ năng nghề nghiệp Kỹ năng xử lý tình huống 4,50
(Điểm TB nhóm: 4,16) Tác phong của nhân viên 4,48
Khả năng đáp ứng đúng yêu cầu của khách 4,10
Kỹ năng giao tiếp 3,90
Kiến thức về dịch vụ và sản phẩm 3,80
Thái độ phục vụ khách hàng Không phân biệt đối xử khách hàng 4,80
(Điểm TB nhóm: 4,60) Sự niềm nở khi đón tiếp khách 4,70
Sẵn sàng giúp đỡ, đáp ứng yêu cầu 4,50
Nhiệt tình trả lời thắc mắc 4,40

Thống kê kỷ luật lao động 9 tháng đầu năm 2022 ghi nhận các vi phạm như đi muộn (1 - 3 lần/tháng), làm việc riêng/sử dụng điện thoại trong giờ (2 - 4 lần/tháng), rời bỏ vị trí (0 - 1 lần/tháng). Công tác đánh giá nhân viên hiện tại chỉ dùng biểu mẫu 4 bậc (Kém, Trung bình, Khá, Tốt) thực hiện 1 lần/năm bởi Quản lý, thiếu tổng hợp dữ liệu và chưa gắn liền với chế độ khen thưởng - kỷ luật thực chất.


Chương 3: Một số giải pháp nâng cao chất lượng nhân lực nhà hàng Café Lautrec của khách sạn De L’Opera Hanoi

Trên cơ sở định hướng phát triển giai đoạn 2020 - 2024 của khách sạn (khôi phục hoạt động, tăng doanh thu bình quân 20%/năm, đạt tỷ lệ lấp đầy phòng 80%), tác giả đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm:

  1. Nâng cao, bổ sung kiến thức thông qua các khóa đào tạo:
    • Đào tạo kiến thức sản phẩm - dịch vụ: Tổ chức đào tạo liên tục về thành phần món ăn, công thức sốt, đồ uống kết hợp (pairing), các gói dịch vụ gia tăng và chương trình khuyến mại nội bộ.
    • Đào tạo kỹ năng giao tiếp chuyên sâu: Xây dựng chuyên đề về ngôn ngữ cơ thể, ánh mắt, cử chỉ, kỹ năng lắng nghe, thấu cảm, xử lý phàn nàn và thuyết phục khách hàng dưới sự hướng dẫn của chuyên gia ngành dịch vụ.
    • Đào tạo ngoại ngữ chuyên ngành: Mở lớp tiếng Anh giao tiếp chuyên sâu kéo dài 3 - 6 tháng trong mùa thấp điểm; mở khóa đào tạo tiếng Trung giao tiếp cơ bản kéo dài 3 tháng tập trung vào các mẫu câu chào hỏi, cảm ơn, tên món ăn và thuật ngữ thanh toán.
  2. Hoàn thiện công tác kiểm tra, đánh giá nhân viên: Thay thế biểu mẫu đánh giá cũ bằng biểu mẫu mới chi tiết, tăng tần suất đánh giá định kỳ, kết hợp đánh giá của quản lý với phản hồi chéo và gắn kết quả với chính sách khen thưởng, động viên.
  3. Thiết lập kênh thu thập đánh giá của khách hàng: Xây dựng cơ chế tiếp nhận phản hồi trực tiếp và thường xuyên về chất lượng nhân sự từ khách hàng trải nghiệm tại nhà hàng nhằm phát hiện lỗi dịch vụ và điều chỉnh kịp thời.

Kết quả và đóng góp

  • Kết quả dữ liệu thực nghiệm: Báo cáo cung cấp bức tranh số liệu về hoạt động F&B và chất lượng nhân sự tại khách sạn De L’Opera Hanoi giai đoạn 2018 - 2022. Dữ liệu khảo sát định lượng ($n = 98$) chỉ ra khoảng cách giữa thái độ phục vụ (đạt mức 4,60/5) với kiến thức sản phẩm (3,80/5) và kỹ năng giao tiếp (3,90/5).
  • Hệ thống hóa nguyên nhân tồn tại: Xác định rõ sự thiếu hụt trong công tác đào tạo định kỳ (các khóa đào tạo tiếng Anh và tiếng Trung diễn ra ngắt quãng, khóa tiếng Trung chỉ tổ chức 2 lần trong 5 năm), chính sách hỗ trợ 2.000.000 VNĐ cho chứng chỉ ngoại ngữ chưa đủ lực hút, và công tác giám sát nội bộ chưa nghiêm ngặt.
  • Đề xuất giải pháp mang tính ứng dụng: Đưa ra lộ trình đào tạo ngoại ngữ theo thời điểm mùa vụ (3 - 6 tháng mùa thấp điểm), nội dung hóa các mẫu câu tiếng Trung ngành F&B và thiết kế lại quy trình đánh giá nhân sự.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

  • Hạn chế: Nghiên cứu thực hiện trong phạm vi thời gian thực tập 3 tháng (tháng 8 đến tháng 10 năm 2022); dung lượng mẫu khảo sát dừng lại ở 98 phiếu hợp lệ tại một đơn vị nhà hàng đơn lẻ (Café Lautrec); việc xử lý dữ liệu chủ yếu sử dụng thống kê mô tả tần suất và điểm trung bình trên Excel, chưa áp dụng các mô hình phân tích hồi quy hay kiểm định nhân quả phức tạp.
  • Hướng phát triển: Mở rộng khảo sát trên toàn bộ các điểm kinh doanh ẩm thực thuộc khách sạn (nhà hàng Satine, quầy bar La Fee Verte, bộ phận tiệc) và so sánh chất lượng nhân sự theo chuẩn mực thương hiệu MGallery tại nhiều khách sạn khác nhau trong cùng hệ thống Accor.

Giá trị tham khảo

Báo cáo chuyên đề là tài liệu tham khảo thực tiễn đối với:

  • Sinh viên ngành Quản trị Khách sạn, Quản trị Dịch vụ Du lịch và Lữ hành, Quản trị Nhà hàng và Dịch vụ Ăn uống khi thực hiện chuyên đề thực tập tốt nghiệp hoặc nghiên cứu về chất lượng dịch vụ F&B.
  • Bộ phận nhân sự và quản lý ẩm thực tại các khách sạn 4 - 5 sao trong việc xây dựng khung tiêu chí đánh giá nhân viên phục vụ bàn và thiết kế chương trình đào tạo nội bộ.
  • Phần đáng tham khảo nhất là hệ thống bảng biểu thống kê nhân khẩu học, chỉ số BMI nhân viên, nhật ký quy trình công việc 3 tháng thực tập và bảng câu hỏi khảo sát sự hài lòng của khách hàng đối với nhân viên phục vụ.

Câu hỏi thường gặp

1. Cơ cấu nhân sự theo độ tuổi tại nhà hàng Café Lautrec có đặc điểm gì nổi bật?
Năm 2022, lực lượng lao động tại nhà hàng có tính trẻ hóa cao với nhóm từ 20 đến 35 tuổi chiếm 75% (9/12 người). Nhóm từ 36 đến 50 tuổi chiếm 25% (3/12 người), nắm giữ các vị trí quản lý, trợ lý và giám sát có thâm niên công tác lâu năm.

2. Điểm đánh giá của khách hàng đối với kiến thức và kỹ năng của nhân viên nhà hàng đạt mức nào?
Điểm trung bình chung đạt 4,16/5. Trong đó, kỹ năng xử lý tình huống (4,50) và tác phong (4,48) được đánh giá cao nhất; ngược lại, kỹ năng giao tiếp (3,90) và kiến thức về sản phẩm dịch vụ (3,80) nhận điểm đánh giá thấp nhất.

3. Khách sạn De L’Opera Hanoi có chính sách hỗ trợ nào đối với việc học ngoại ngữ của nhân viên?
Khách sạn áp dụng chính sách hỗ trợ tối đa 2.000.000 VNĐ cho những nhân viên đạt chứng chỉ chứng minh khả năng giao tiếp ngoại ngữ (khuyến khích tiếng Anh và tiếng Trung), tuy nhiên tỷ lệ nhân viên tham gia hưởng ứng chính sách này còn thấp.

4. Đại dịch COVID-19 ảnh hưởng như thế nào đến doanh thu của khách sạn De L’Opera Hanoi?
Tổng doanh thu khách sạn sụt giảm từ 115,39 tỷ VNĐ (năm 2019) xuống còn 30,46 tỷ VNĐ (năm 2020) và 19,25 tỷ VNĐ (năm 2021). Tỷ suất lợi nhuận giảm tương ứng từ 46,23% (2019) xuống 12,70% (2020) và 9,90% (2021).


Kết luận

Báo cáo chuyên đề thực tập tốt nghiệp của tác giả Đinh Thị Hoa đã phản ánh bức tranh thực tế về công tác quản trị và chất lượng nhân lực tại nhà hàng Café Lautrec - Khách sạn De L’Opera Hanoi. Dựa trên nguồn dữ liệu thứ cấp từ doanh nghiệp và kết quả khảo sát 98 khách hàng, nghiên cứu đã chỉ ra những điểm nghẽn về năng lực ngoại ngữ thứ hai, kiến thức thực đơn chuyên sâu và công tác kiểm tra đánh giá định kỳ. Các giải pháp đào tạo theo mùa vụ và hoàn thiện biểu mẫu đánh giá được đề xuất có tính ứng dụng thực tiễn, đóng góp trực tiếp vào mục tiêu phục hồi và nâng cao chất lượng dịch vụ của khách sạn giai đoạn 2020 - 2024.