Luận văn thạc sĩ chuyển biến cơ cấu kinh tế vùng ven biển nam định 1986 2006

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chuyển biến cơ cấu kinh tế vùng ven biển nam định 1986 2006, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện pháp hoàn thiện trong lĩnh vực kinh tế.

• Tác giả: Lương Thị Hồng
• Người hướng dẫn: PGS. Trương Thị Tiến
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Lịch sử Việt Nam
• Đề tài: Chuyển Biến Cơ Cấu Kinh Tế Vùng Ven Biển Nam Định (1986 - 2006)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÙNG VEN BIỂN NAM ĐỊNH TRƯỚC NĂM 1986
• 1.1. Điều kiện tự nhiên
• 1.2. Vị trí địa lý
• 1.3. Tài nguyên thiên nhiên
• 1.4. Tình hình kinh tế - xã hội vùng ven biển Nam Định trước năm 1986
• 1.4.1. Tình hình kinh tế
• 1.4.2. Tình hình văn hóa - xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: CHUYỂN BIẾN CƠ CẤU KINH TẾ VÙNG VEN BIỂN NAM ĐỊNH TRONG NHỮNG NĂM 1986 - 1998
• 2.1. Các nhân tố tác động đến chuyển biến kinh tế
• 2.2. Điểm xuất phát
• 2.3. Đường lối đổi mới của Đảng và Nhà nước
• 2.4. Xu thế hội nhập quốc tế
• 2.5. Những chuyển biến bước đầu về cơ cấu kinh tế
• 2.6. Chuyển biến về cơ cấu đầu tư
• 2.7. Chuyển biến cơ cấu thành phần kinh tế
• 2.8. Chuyển biến về cơ cấu ngành
• 2.8.1. Công nghiệp, tiểu thủ công nghiệp
• 2.8.2. Du lịch, dịch vụ
• 2.9. Chuyển biến cơ cấu nhóm ngành
• 3. CHƯƠNG 3: CHUYỂN BIẾN CƠ CẤU KINH TẾ VÙNG VEN BIỂN NAM ĐỊNH TRONG NHỮNG NĂM 1998 - 2006
• 3.1. Chủ trương phát triển kinh tế biển thành ngành mũi nhọn
• 3.2. Bước phát triển mới về cơ cấu đầu tư
• 3.3. Cơ cấu thành phần kinh tế ngày càng đa dạng
• 3.4. Chuyển biến cơ cấu ngành theo hướng phát huy thế mạnh kinh tế biển
• 3.5. Sự chuyển biến trên lĩnh vực trồng trọt và chăn nuôi
• 3.6. Sự phát triển nhanh chóng của ngành thủy sản
• 3.7. Đẩy mạnh phát triển công nghiệp theo hướng công nghiệp hoá, hiện đại hoá
• 3.8. Bước phát triển mới của du lịch, dịch vụ
• 3.9. Chuyển biến cơ cấu nhóm ngành góp phần thúc đẩy xu thế phát triển chung của nền kinh tế theo hướng hội nhập
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chuyển biến kinh tế vùng ven biển Nam Định 1986 2006

Vùng ven biển Nam Định đã trải qua nhiều biến đổi quan trọng trong giai đoạn từ 1986 đến 2006. Thời kỳ này đánh dấu sự chuyển mình mạnh mẽ của nền kinh tế, đặc biệt là trong lĩnh vực kinh tế vùng ven biển. Những chính sách đổi mới đã tạo ra cơ hội cho sự phát triển kinh tế, từ đó thúc đẩy sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế tại đây. Các ngành nghề truyền thống như nông nghiệp và ngư nghiệp đã có sự chuyển biến đáng kể, mở ra hướng đi mới cho sự phát triển bền vững.

1.1. Tình hình kinh tế xã hội vùng ven biển trước năm 1986

Trước năm 1986, vùng ven biển Nam Định chủ yếu dựa vào nông nghiệp và ngư nghiệp truyền thống. Kinh tế còn nhiều khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa phát triển, và chính sách quản lý còn hạn chế. Sự phát triển kinh tế chưa đáp ứng được nhu cầu của người dân, dẫn đến tình trạng nghèo đói và thiếu thốn.

1.2. Những thay đổi sau năm 1986

Sau năm 1986, với chính sách đổi mới, vùng ven biển Nam Định đã có những bước tiến vượt bậc. Đầu tư vào cơ sở hạ tầng và các ngành kinh tế mũi nhọn như du lịch và thủy sản đã được chú trọng. Điều này không chỉ cải thiện đời sống người dân mà còn tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới.

II. Các thách thức trong phát triển kinh tế vùng ven biển Nam Định

Mặc dù có nhiều thành tựu, nhưng vùng ven biển Nam Định cũng đối mặt với nhiều thách thức trong quá trình phát triển. Các vấn đề như biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường và sự cạnh tranh từ các vùng khác đã ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của kinh tế địa phương.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu

Biến đổi khí hậu đã gây ra nhiều tác động tiêu cực đến ngành nông nghiệp và ngư nghiệp tại vùng ven biển. Mực nước biển dâng cao và thời tiết cực đoan đã làm giảm năng suất sản xuất, ảnh hưởng đến đời sống người dân.

2.2. Ô nhiễm môi trường và tài nguyên

Ô nhiễm từ các hoạt động sản xuất và sinh hoạt đã làm suy giảm chất lượng môi trường sống. Tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là nguồn lợi thủy sản, đang bị khai thác quá mức, đe dọa đến sự phát triển bền vững của kinh tế vùng ven biển.

III. Phương pháp phát triển kinh tế bền vững cho vùng ven biển Nam Định

Để phát triển bền vững, vùng ven biển Nam Định cần áp dụng các phương pháp hiệu quả nhằm tối ưu hóa nguồn lực và bảo vệ môi trường. Các chính sách phát triển cần tập trung vào việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và khuyến khích đầu tư vào công nghệ mới.

3.1. Đầu tư vào công nghệ và hạ tầng

Đầu tư vào công nghệ hiện đại trong ngành thủy sản và nông nghiệp sẽ giúp tăng năng suất và chất lượng sản phẩm. Cải thiện cơ sở hạ tầng cũng là yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư và phát triển kinh tế.

3.2. Khuyến khích phát triển du lịch bền vững

Phát triển du lịch ven biển cần được chú trọng, với các sản phẩm du lịch thân thiện với môi trường. Điều này không chỉ tạo ra nguồn thu nhập cho người dân mà còn bảo vệ tài nguyên thiên nhiên.

IV. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu về chuyển biến kinh tế vùng ven biển Nam Định đã chỉ ra nhiều kết quả tích cực. Sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế đã tạo ra nhiều cơ hội việc làm và nâng cao đời sống người dân. Tuy nhiên, cần có các giải pháp đồng bộ để duy trì và phát triển bền vững.

4.1. Những thành tựu đạt được

Trong giai đoạn 1986-2006, vùng ven biển Nam Định đã đạt được nhiều thành tựu trong phát triển kinh tế. Sự gia tăng trong sản lượng thủy sản và nông sản đã góp phần nâng cao thu nhập cho người dân.

4.2. Hướng đi cho tương lai

Để tiếp tục phát triển, vùng ven biển Nam Định cần tập trung vào việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Các chính sách cần được điều chỉnh để phù hợp với tình hình thực tế và nhu cầu của người dân.

V. Kết luận về tương lai kinh tế vùng ven biển Nam Định

Tương lai của kinh tế vùng ven biển Nam Định phụ thuộc vào khả năng thích ứng với các thách thức và tận dụng cơ hội từ chính sách phát triển. Việc xây dựng một nền kinh tế bền vững sẽ là chìa khóa cho sự phát triển lâu dài của vùng.

5.1. Tầm quan trọng của chính sách phát triển

Chính sách phát triển cần được xây dựng dựa trên sự tham gia của cộng đồng và các bên liên quan. Điều này sẽ giúp đảm bảo rằng các quyết định được đưa ra phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân.

5.2. Định hướng phát triển bền vững

Định hướng phát triển bền vững cần được ưu tiên, với các giải pháp bảo vệ môi trường và phát triển kinh tế song song. Điều này sẽ giúp vùng ven biển Nam Định phát triển mạnh mẽ trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Vùng ven biển Nam Định, với chiều dài bờ biển 72 km, gồm 3 huyện trọng điểm: Hải Hậu, Nghĩa Hưng và Giao Thủy, nằm ở đáy tam giác châu thổ sông Hồng, là vùng kinh tế có vị trí địa lý đặc biệt quan trọng cho phát triển kinh tế biển. Giai đoạn 1986-2006 đánh dấu bước ngoặt quan trọng khi tỉnh xác định vùng kinh tế biển theo Quyết định số 925/1998/QĐ-UB ngày 6/7/1998, mở đầu cho quá trình đầu tư mạnh mẽ và chuyển dịch cơ cấu kinh tế vùng ven biển. Trước 1986, cơ cấu kinh tế vùng chủ yếu là nông nghiệp truyền thống với hoạt động muối, đánh bắt gần bờ và nông nghiệp độc canh. Tuy nhiên, với mức sản lượng thóc vùng ven biển luôn vượt trội, ví dụ năm 1984 đạt 87 nghìn tấn so với 53,4 nghìn tấn vùng nội đồng, vùng ven biển cho thấy tiềm năng lớn chưa được khai thác hiệu quả.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích toàn diện chuyển biến cơ cấu kinh tế vùng ven biển Nam Định trong 20 năm đổi mới (1986-2006), trên các khía cạnh cơ cấu đầu tư, thành phần kinh tế, cơ cấu ngành cũng như nhóm ngành nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ. Phạm vi nghiên cứu chi tiết tại 3 huyện ven biển với 82 đơn vị hành chính xã, thị trấn. Ý nghĩa nghiên cứu không chỉ giúp làm rõ quá trình phát triển kinh tế điển hình của một vùng ven biển Việt Nam, mà còn đóng góp dữ liệu định lượng, định tính phục vụ cho công tác quy hoạch chính sách, phát triển kinh tế biển, cũng như làm cơ sở nghiên cứu lịch sử và phát triển kinh tế vùng tại khu vực đồng bằng sông Hồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng đồng thời lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế và mô hình phát triển vùng kinh tế biển trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Hai lý thuyết chủ đạo bao gồm:

1. Lý thuyết chuyển dịch cơ cấu kinh tế dựa trên quan điểm sắp xếp lại các ngành, thành phần kinh tế theo hướng phát triển hợp lý, hiệu quả, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế địa phương. Khái niệm chính bao gồm cơ cấu ngành (nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ), cơ cấu đầu tư, và cơ cấu thành phần kinh tế (kinh tế nhà nước, hợp tác, tư nhân, kinh tế hộ...).

2. Mô hình phát triển kinh tế vùng ven biển chú trọng đến vai trò của kinh tế biển như động lực thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, khai thác tài nguyên biển, xây dựng cơ sở hạ tầng vận tải biển và dịch vụ phụ trợ, phát triển nuôi trồng thủy sản và công nghiệp chế biến thủy sản.

Các khái niệm về nguồn lực tự nhiên (đất đai, phù sa, nguồn lợi thủy sản), tác động của chính sách phát triển kinh tế biển, và vai trò hội nhập quốc tế cùng được tích hợp để đánh giá toàn diện sự biến động kinh tế vùng ven biển Nam Định.

Phương pháp nghiên cứu

Phương pháp nghiên cứu trong luận văn kết hợp đa dạng nhằm đảm bảo tính khoa học và thực tiễn, bao gồm:

• Phương pháp lịch sử và logic: Điều tra diễn biến chuyển dịch cơ cấu kinh tế qua các thời kỳ, lý giải mối liên hệ nguyên nhân – kết quả liên quan các chính sách đổi mới và ảnh hưởng quốc tế.

• Phương pháp thống kê: Sử dụng dữ liệu thu thập từ các báo cáo, tài liệu thống kê tỉnh Nam Định giai đoạn 1986-2006, với cỡ mẫu số liệu toàn vùng ven biển gồm 3 huyện với 82 đơn vị hành chính. Số liệu cụ thể như cơ cấu GDP năm 1995, sản lượng nông nghiệp, vốn đầu tư theo ngành được phân tích định lượng để đo lường chuyển biến.

• Phương pháp so sánh đối chiếu: So sánh chuyển biến kinh tế vùng ven biển Nam Định với các vùng ven biển lân cận như Thái Bình nhằm nhận diện đặc điểm riêng biệt và mức độ phát triển.

• Phương pháp phân tích tổng hợp: Tổng hợp các nguồn tư liệu từ văn kiện Đảng, báo cáo UBND, thống kê hành chính, tài liệu nghiên cứu chuyên sâu giai đoạn 1986-2006 để xây dựng luận cứ, luận điểm chính xác.

Timeline nghiên cứu bắt đầu từ 1986 (bước ngoặt đổi mới) đến 2006 (kết thúc 20 năm đổi mới, đánh giá bước phát triển toàn diện vùng ven biển).

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Chuyển biến cơ cấu đầu tư: Trong giai đoạn 1986-1998, vốn đầu tư xây dựng cơ bản vùng ven biển chủ yếu tập trung vào xây dựng hạ tầng như vận tải kho bãi (năm 1996 đạt 186.131 triệu đồng), điện nước, công nghiệp chế biến, trong khi vốn đầu tư cho nông lâm thủy sản rất thấp, tỷ lệ đầu tư cho nông nghiệp so với vận tải kho bãi chỉ khoảng 1/12, đối với thủy sản chỉ 1/15. So sánh với vùng ven biển Thái Bình, vốn đầu tư cho nuôi trồng và khai thác hải sản của Nam Định vẫn thấp hơn nhiều.

2. Chuyển biến về cơ cấu thành phần kinh tế: Đến năm 1997, ngành công nghiệp ngoài quốc doanh chiếm 95% giá trị sản lượng công nghiệp vùng ven biển so với chỉ 5% của quốc doanh. Thành phần kinh tế hộ gia đình và tư nhân phát triển năng động, đóng góp chủ yếu bổ sung cho các mặt hàng còn thiếu hụt do các thành phần quốc doanh và tập thể trì trệ. Hợp tác xã nghề cá lớn là HTX Tân Hải hoạt động ổn định với 240 lao động và sản lượng khai thác, chế biến đáng kể.

3. Chuyển biến về cơ cấu ngành: Nông nghiệp vẫn là lĩnh vực chủ đạo với 610 nghìn lao động năm 1996 trong trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản. Diện tích gieo trồng các loại cây hàng năm tăng từ gần 69 nghìn ha năm 1991 lên hơn 71 nghìn ha năm 1996, trong đó diện tích trồng cây lương thực chiếm phần lớn. Sản lượng lúa và thủy sản nuôi trồng đều tăng, riêng sản lượng thủy sản mặn lợ hằng năm đạt khoảng 9.000 - 10.000 tấn trong giai đoạn cuối 1990s.

4. Tác động của chính sách đổi mới và hội nhập quốc tế: Sau năm 1986, các chính sách "khoán 10", Nghị quyết số 10 và các nghị quyết Bộ Chính trị về đổi mới cơ chế quản lý nông nghiệp đã giải phóng năng lực sản xuất vùng ven biển; tạo điều kiện cho hộ cá thể phát triển, thu hút đầu tư và tiến hành áp dụng khoa học kỹ thuật. Vùng ven biển cũng hưởng lợi từ xu thế hội nhập khi Việt Nam gia nhập ASEAN (1995), APEC (1998), mở rộng xuất khẩu thủy sản, góp phần mở rộng thị trường và thu hút vốn đầu tư nước ngoài.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chuyển biến kinh tế vùng ven biển Nam Định bắt nguồn từ sự kết hợp nhiều yếu tố: tiềm năng tự nhiên dồi dào với diện tích đất phù sa bồi đắp mỗi năm khoảng 120ha, nguồn lợi thủy sản phong phú ước tính khoảng 157.500 tấn trữ lượng cá biển và thủy lợi phát triển, chính sách đổi mới linh hoạt, và đầu tư hạ tầng ngày càng tăng. Tuy nhiên, nguồn vốn đầu tư cho lĩnh vực chủ lực là nông lâm thủy sản, đặc biệt thủy sản còn khiêm tốn so với các vùng lân cận như Thái Bình, khiến tốc độ phát triển kinh tế biển chưa tương xứng.

Về cơ cấu thành phần kinh tế, sự trỗi dậy nhanh của kinh tế ngoài quốc doanh và hộ cá thể cho thấy sức sống năng động từ khu vực tư nhân trong bối cảnh kinh tế nhà nước còn nhiều khó khăn. Điều này đồng nhất với các nghiên cứu về chuyển dịch cơ cấu kinh tế ở các vùng nông thôn đồng bằng sông Hồng thời kỳ đổi mới.

Các biểu đồ về tỷ lệ vốn đầu tư theo ngành, tăng trưởng sản lượng thủy sản và diện tích gieo trồng, cùng bảng số liệu về giá trị sản lượng công nghiệp ngoài quốc doanh cho thấy sự chuyển dịch đa chiều, từng bước nâng cao hiệu quả kinh tế và đa dạng hóa ngành nghề. Dữ liệu cũng phản ánh hiệu quả bước đầu của tập trung chính sách và khuyến khích kinh tế hộ gia đình.

Tuy nhiên, tốc độ đầu tư thiếu đồng bộ, hạn chế về khoa học kỹ thuật và cơ sở vật chất, cùng với những khó khăn do thiên tai và vị trí địa lý "heo hút", vẫn là những thách thức lớn cần giải quyết để phát triển bền vững. Nghiên cứu là cơ sở khoa học giá trị để so sánh với các vùng ven biển khác của Việt Nam, đồng thời bổ sung cho hệ thống nghiên cứu vùng biển và vùng nông thôn phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phù hợp với định hướng hội nhập kinh tế quốc tế.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư tập trung cho ngành thủy sản: Điều chỉnh chính sách tập trung tăng vốn cấp cho nuôi trồng và khai thác thủy sản, nhằm tương xứng với tiềm năng sẵn có. Mục tiêu tăng sản lượng đạt trên 15.000 tấn/năm trong vòng 5 năm tới. UBND tỉnh Nam Định phối hợp với Sở NN&PTNT triển khai chính sách thuật lợi về tín dụng, hỗ trợ kỹ thuật.

2. Phát triển cơ sở hạ tầng logistics và cảng biển ven biển: Xây dựng và mở rộng hệ thống cảng cá, kho bãi bảo quản lạnh phục vụ đánh bắt xa bờ và chế biến thủy sản. Mục tiêu hoàn thiện cơ sở hạ tầng trong 3 năm, do Ban Quản lý Khu kinh tế ven biển và các ngành liên quan chịu trách nhiệm.

3. Khuyến khích ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển giao kỹ thuật: Đẩy mạnh đào tạo nguồn nhân lực, ứng dụng công nghệ tiên tiến trong nuôi trồng, thuỷ sản và chế biến nhằm nâng cao năng suất, chất lượng. Chương trình phối hợp với các viện nghiên cứu và trường đại học kéo dài từ 2024-2028.

4. Hỗ trợ phát triển đa dạng ngành nghề, khuyến khích kinh tế tư nhân và hợp tác xã: Tạo điều kiện ưu đãi về thủ tục, thuế và đào tạo cho hộ gia đình, doanh nghiệp tư nhân và hợp tác xã phát triển các ngành dịch vụ, du lịch biển và thương mại. Đặt mục tiêu nâng tỷ trọng thành phần ngoài quốc doanh lên trên 50% giá trị sản xuất kinh tế trong vòng 5 năm.

5. Tăng cường phòng chống thiên tai và bảo vệ môi trường biển: Xây dựng hệ thống cảnh báo sớm, bảo vệ rừng ngập mặn ven biển và bãi bồi, tạo điều kiện phát triển bền vững kinh tế biển. Sở TN&MT, Bộ đội Biên phòng phối hợp thực hiện trong kế hoạch trung hạn 3 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách địa phương và trung ương: Luận văn cung cấp số liệu chi tiết và phân tích toàn diện về chuyển biến cơ cấu kinh tế vùng ven biển Nam Định giai đoạn 1986-2006, làm căn cứ định hướng phát triển kinh tế biển, cơ cấu đầu tư và cải cách kinh tế địa phương.

2. Giảng viên và nghiên cứu sinh ngành Lịch sử kinh tế và phát triển vùng: Nghiên cứu này bổ sung tư liệu lịch sử kinh tế địa phương gắn với chính sách đổi mới, cách mạng công nghiệp nông thôn và phát triển kinh tế biển, giúp học thuật trau dồi kiến thức chuyên sâu về vùng đồng bằng sông Hồng.

3. Các nhà nghiên cứu kinh tế biển và phát triển bền vững vùng duyên hải: Luận văn phân tích kỹ lưỡng nguồn lực tự nhiên, cơ cấu ngành, sự ảnh hưởng chính sách hội nhập quốc tế giúp nghiên cứu phát triển kinh tế biển vùng duyên hải Việt Nam có cơ sở thực tiễn để tham khảo, so sánh áp dụng.

4. Doanh nghiệp và đơn vị đầu tư kinh doanh khu vực ven biển: Thông tin về cơ cấu kinh tế, lực lượng lao động, ngành nghề tiềm năng và số liệu đầu tư cung cấp cái nhìn tổng quan giúp xác định thị trường và lên kế hoạch đầu tư phù hợp trong lĩnh vực nuôi trồng, chế biến thủy hải sản, dịch vụ cảng biển, du lịch.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao chọn giai đoạn 1986-2006 nghiên cứu chuyển biến cơ cấu kinh tế?

Giai đoạn này trùng với 20 năm đầu của công cuộc Đổi mới và phát triển kinh tế Việt Nam, trong đó 1998 là năm vùng kinh tế biển Nam Định được chính thức xác lập theo Quyết định UBND tỉnh. Giai đoạn đánh dấu bước chuyển quan trọng trong chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đầu tư ưu tiên phát triển kinh tế biển.

2. Nguồn dữ liệu nghiên cứu có độ tin cậy thế nào?

Luận văn sử dụng số liệu thống kê chính thức từ Tổng cục Thống kê, UBND tỉnh, các báo cáo kinh tế xã hội, cùng tài liệu tham khảo học thuật và khảo sát thực tế tại địa phương giúp đảm bảo tính chính xác và toàn diện của dữ liệu.

3. Những khó khăn chính trong phát triển kinh tế ven biển Nam Định là gì?

Bao gồm thiếu vốn đầu tư tập trung vào ngành thủy sản, hạn chế kỹ thuật và cơ sở hạ tầng, ảnh hưởng thiên tai bão lũ thường xuyên, sự trì trệ của các doanh nghiệp quốc doanh và hợp tác xã truyền thống, chưa khai thác triệt để tiềm năng biển.

4. Kinh tế hộ gia đình đóng vai trò như thế nào trong cơ cấu kinh tế vùng?

Kinh tế hộ gia đình, tư nhân thực sự là nhân tố năng động nhất, đóng góp lớn vào sản xuất nuôi trồng thủy sản và các ngành công nghiệp ngoài quốc doanh, bù đắp cho các mặt yếu kém của khối quốc doanh và tập thể, tạo nên bộ mặt đa dạng và năng động của kinh tế vùng.

5. Vùng ven biển Nam Định có những thế mạnh tự nhiên nào hỗ trợ phát triển kinh tế?

Bao gồm diện tích đất phù sa bồi đắp liên tục khoảng 120 ha/năm, trữ lượng thủy sản ước tính hơn 157.000 tấn, vị trí địa lý thuận lợi nằm gần các thị trường lớn như Trung Quốc, cảng Hải Phòng, thuận tiện cho phát triển đánh bắt và nuôi trồng thủy sản, cùng khí hậu biển thích hợp.

Kết luận

• Trong 20 năm (1986-2006), vùng ven biển Nam Định đã chứng kiến sự chuyển dịch rõ nét cơ cấu kinh tế, từ nền kinh tế nông nghiệp truyền thống sang đa dạng hơn với sự tham gia ngày càng lớn của các thành phần kinh tế ngoài quốc doanh và tư nhân.

• Cơ cấu đầu tư lồng ghép xây dựng cơ bản và phát triển hạ tầng kinh tế biển được tăng cường, dù vốn đầu tư cho thủy sản còn khiêm tốn so với tiềm năng và các vùng lân cận.

• Tăng trưởng sản lượng nông nghiệp, thủy sản và giá trị sản xuất công nghiệp ngoài quốc doanh vùng ven biển phản ánh sự vận động đa ngành thuộc nông - công - dịch vụ ngày một phát triển.

• Luận văn chỉ rõ những hạn chế cần khắc phục, từ nguồn vốn đầu tư chưa hợp lý, kỹ thuật lạc hậu, đến thách thức bảo vệ môi trường và tăng cường năng lực quản lý vùng ven biển.

• Các đề xuất giải pháp và khuyến nghị được trình bày nhằm thúc đẩy vùng ven biển Nam Định phát triển bền vững theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa, hội nhập kinh tế quốc tế.

Độc giả quan tâm muốn tìm hiểu sâu hơn quá trình chuyển biến kinh tế vùng ven biển Nam Định giai đoạn đổi mới, áp dụng số liệu thực tế và mô hình nghiên cứu khoa học có thể liên hệ để nhận tài liệu đầy đủ hoặc phối hợp nghiên cứu phát triển thêm. Đây cũng là nguồn tham khảo quý giá cho các nhà hoạch định chính sách, giảng dạy chuyên ngành và doanh nghiệp đầu tư phát triển ven biển.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Điều kiện tự nhiên và tình hình kinh tế - xã hội vùng ven biển Nam Định trước năm 1986 Chương 2: Chuyển biến cơ cấu kinh tế vùng ven biển Nam Định trong những năm 1986 - 1998 Chương 3: Chuyển biến cơ cấu kinh tế vùng ven biển tỉnh Nam Định trong những năm 1998 - 2006 18 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN VÀ TÌNH HÌNH KINH TẾ - XÃ HỘI VÙNG VEN BIỂN NAM ĐỊNH TRƢỚC NĂM 1986 1. Điều kiện tự nhiên 1. Vị trí địa lý Việt Nam là quốc gia có chiều dài đường bờ biển đứng thứ 27 trong tổng số 156 quốc gia có biển trên thế giới. Vùng ven biển Việt Nam là vùng kinh tế - sinh thái - nhân văn rộng lớn và đặc thù, với quy mô không gian trải dài suốt 13 độ vĩ Bắc, thuộc phạm vi lãnh thổ hành chính của 28 tỉnh, thành phố và có các cửa ngõ giao lưu với khu vực và thế giới.

Tỉnh Nam Định với chiều dài 72 km đường bờ biển có 3 huyện ven biển gồm: Hải Hậu, Nghĩa Hưng và Giao Thủy. Các huyện này cách thành phố Nam Định 45km về hướng Đông Nam và cách Hà Nội 110 km. Theo Quyết định số 925/1998/QĐ-UB của Uỷ ban Nhân dân tỉnh Nam Định ngày 6/7/1998 về phát triển kinh tế biển thì vùng ven biển của tỉnh gồm toàn bộ diện tích tự nhiên cùng phạm vi biển ven bờ và biển ngoài khơi của 3 huyện Giao Thuỷ, Hải Hậu, Nghĩa Hưng. Vùng biển Nam Định ở vào vị trí trung tâm bờ Tây vịnh Bắc Bộ, có chiều dài 72 km, gồm 4 cửa sông là: cửa Ba Lạt, cửa Lạch Giang, cửa Sò, cửa Đáy.

Vùng ven biển có 82 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 22 xã và một thị trấn tiếp giáp biển gồm: Huyện Giao Thuỷ: 19 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] xã Giao Thiện xã Giao Long xã Giao Xuân xã Giao Lâm xã Giao An xã Giao Phong xã Giao Lạc xã Bạch Long xã Giao Hải Huyện Hải Hậu: xã Hải Phúc xã Hải Xuân xã Hải Lộc xã Hải Triều xã Hải Đông xã Hải Hoà xã Hải Lý xã Hải Thịnh xã Hải Chính thị trấn Thịnh Long Huyện Nghĩa Hưng: xã Nghĩa Thắng xã Nghĩa Phúc xã Đông Nam Điền xã Tây Nam Điền Trong nền kinh tế tiểu nông truyền thống, vị trí địa lý vùng ven biển có ảnh hưởng không nhiều đến sự phát triển kinh tế - xã hội, nhưng khi chuyển sang nền kinh tế thị trường, vị trí địa lý vùng ven biển có một tầm quan trọng đặc biệt. Đối với tỉnh Nam Định, vùng ven biển nằm ở đáy tam giác châu thổ sông Hồng, có một vị trí không mấy thuận lợi cho sự phát triển kinh tế trong điều kiện kinh tế thị trường. Vùng ven biển Nam Định nằm xa những trung tâm công nghiệp thương mại lớn. Phía ngoài là biển và phía trong là nội đồng với nền nông nghiệp độc canh lúa.

Vì vậy, nếu xem xét vùng ven biển Nam Định như là một vùng ven biển của đồng bằng sông Hồng, chỉ trồng lúa tự cấp tự túc như trước đây thì khó có thể hình dung nổi lợi thế của nó. Trong điều kiện nền kinh tế thị trường mở cửa, ven biển lại là vùng có vị trí địa lý thuận lợi vượt trội trong việc thông thương. Vùng ven biển của tỉnh Nam Định gần thị trường Trung Quốc và khu công nghiệp Hải 20 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Phòng, Quảng Ninh. Điều đó tạo ra những điều kiện thuận lợi hơn hẳn so với toàn tỉnh trong phát triển kinh tế.

Vùng ven biển Nam Định được coi là heo hút đối với vùng nông nghiệp nội địa nhưng lại có ưu thế lớn về vị trí địa lý trong giao lưu kinh tế đường biển ven bờ với các trung tâm kinh tế hàng hoá. Nhờ vị trí thuận lợi, vùng ven biển Nam Định có thể tiếp cận nhanh với thị trường. Vì vậy, đường biển là một lợi thế lớn trong quá trình hội nhập và phát triển kinh tế đất nước. Tài nguyên thiên nhiên * Khí hậu: Vùng ven biển Nam Định nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa, vừa mang đặc điểm của khu vực vừa chịu ảnh hưởng của khí hậu biển.

Trong năm hình thành 2 mùa rõ rệt: mùa đông lạnh (từ hạ tuần tháng 10 đến thượng tuần tháng 4 năm sau). Các tháng này nhiệt độ thấp, trung bình dưới 20oc, có tháng xuống dưới 15oc, không thích hợp với nuôi trồng thuỷ sản các loại nhiệt đới. Nhiệt độ vùng biển thấp nhất là tháng 1 và tháng 2. Đây là vụ cá Bắc vì thời gian này đàn cá có xu hướng di chuyển xa bờ kiếm ăn và trú đông, làn cá di chuyển với mật độ dày, rất thuận lợi cho việc đánh bắt.

Từ tháng 5 đến tháng 9 là mùa hè, có gió Tây Nam, tạo nên khí hậu nóng ẩm. Thời gian này lượng mưa nhiều khoảng 1.850mm, nhiệt độ trung bình ven biển khoảng từ 21 - 300c, rất thích hợp nuôi trồng thuỷ sản như tôm he, tôm rảo, tôm sú.Vùng biển có nhiệt độ cao nhất vào tháng 7 (trung bình 290c với tổng số giờ nắng cao nhất trong năm trung bình 210 - 230 giờ). Đây là khoảng thời gian cho vụ cá Nam. Các đàn cá nổi di cư sinh sản vào gần bờ như cá trích, cá cơm, cá chỉ vàng.

Bên cạnh đó, mùa này vùng ven biển còn có thể tổ chức du lịch nghỉ mát và làm muối. Đây là những lợi thế nổi bật đối với việc phát triển kinh tế - xã hội của vùng. * Đất đai 21 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Do lịch sử kiến tạo địa hình đất đai, vùng ven biển Nam Định chia thành 2 vùng đất rõ rệt. Phía Bắc tỉnh là vùng đất thấp.

Phía Nam tỉnh là vùng đất tương đối trẻ bằng phẳng và màu mỡ do được phù sa của các con sông bồi đắp. Sự phì nhiêu này là kết quả của bao thế hệ người dân Nam Định khai hoang lấn biển, đắp đê, thau chua rửa mặn, cải tạo đồng ruộng. Vùng ven biển có tổng diện tích đất tự nhiên 722,29 km2, trong đó đất nông nghiệp có 61.228 ha trồng cây lương thực (có 59.938 ha là trồng lúa), trồng cói 202 ha, diện tích mặt nước nuôi thuỷ sản 7.19] Vùng ven biển Nam Định được thiên nhiên ưu đãi, có tiềm năng đất đai lớn. Nằm gọn giữa hai cửa lớn nhất của hệ thống sông Hồng (sông Hồng và sông Đáy), phù sa hệ thống sông Hồng lắng đọng cho biển Nam Định là chủ yếu, tuy có chia một phần cho nam Thái Bình và Ninh Bình.

Hơn thế nữa, ngay cả phù sa của hệ thống sông Thái Bình cũng một phần theo dòng hải lưu trôi vào biển Nam Định rồi mới lắng đọng. Khu vực Giao Thuỷ hằng năm được bồi khoảng 90 ha và khu vực Nghĩa Hưng khoảng 32 ha. Như vậy, toàn tỉnh Nam Định được tăng khoảng 120 ha/năm [120, tr. Đất phù sa phân bố chủ yếu ở các xã Giao Lâm, Giao Thiện, Giao Hương của huyện Giao Thuỷ; xã Hải Phúc, Hải Lộc, Hải Châu của huyện Hải Hậu; xã Nghĩa Bình, Nghĩa Thắng, Đông Nam Điền và Tây Nam Điền của huyện Nghĩa Hưng.

Vùng ven biển Nam Định có tiềm năng đất đai lớn để phát triển kinh tế mà trước hết là kinh tế nông nghiệp. * Nguồn lợi thuỷ sản: Bờ biển Nam Định dài 72 km, có 4 cửa sông là: cửa Ba Lạt (tức cửa sông Hồng), cửa Sò (là một nhánh chảy ra từ cửa sông Hồng), cửa Lạch Giang (cửa sông Ninh Cơ) và cửa Đáy (cửa sông Đáy). Với lượng hải sản lớn và phong phú về chủng loại nên vùng ven biển Nam Định có lợi thế phát triển kinh tế biển. Lợi thế và tiềm năng thủy sản của vùng biển Nam Định ở cả 3 vùng nước: 22 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - Vùng nội đồng: diện tích nuôi trồng thủy sản luôn luôn biến động nhưng hầu hết được đưa vào canh tác dưới mọi hình thức, sản lượng hàng năm đạt 6000 - 7000 tấn.

- Vùng mặn lợ: Đây là vùng chủ động tạo ra nguyên liệu xuất khẩu nên được xác định là vùng chiến lược lâu dài, có thể khai thác theo hướng thâm canh và mở rộng diện tích. Cửa biển Nam Định là nơi có tốc độ bồi đắp phù sa rất lớn, mỗi năm có thể tăng thêm 400 - 500ha. Sản lượng khai thác thủy sản của vùng này đạt 9000 - 10000 tấn - Vùng biển: có khả năng khai thác 16.000 tấn sản phẩm mỗi năm. Tại các cửa sông thuộc vùng biển Nam Định hình thành các bãi cá nổi, bãi tôm lớn của vịnh Bắc Bộ: + Bãi cá ngoài khơi cửa Ba Lạt đến Hải Phòng + Bãi cá từ cửa Ba Lạt đến Hòn Mê - Thanh Hoá + Bãi tôm từ cửa Ba Lạt đến đến đảo Cát Bà + Bãi tôm từ cửa Ba Lạt đến ngang lạch Ghép - Thanh Hoá Nam Định có ngư trường đánh bắt rộng lớn từ Quảng Ninh đến vùng biển Nghệ Tĩnh có trữ lượng lớn, ước tính 644 tấn cá, 3.

Trữ lượng cá biển Nam Định khoảng 157.500 tấn chiếm khoảng 20% trữ lượng cá trong vịnh Bắc Bộ, trong đó: Cá tầng nổi khoảng 95.150 tấn, chiếm 24,4% cá nổi trong vịnh Bắc Bộ Cá tầng đáy khoảng 62350 tấn, chiếm 15,6% cá đáy trong vịnh Bắc Bộ. Trữ lượng đó cho phép khả năng khai thác sản lượng hàng năm khoảng 70. Trong đó: Cá nổi: 38100 tấn (18.500 tấn ở độ sâu 30m nước trở vào, 19600 tấn ở độ sâu 30m nước trở ra) Cá đáy: 31.200 tấn ở độ sâu 30m nước trở vào, 10.700 tấn ở độ sâu 30m nước trở ra [79, tr. 23 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Nguồn lợi hải sản vùng biển Nam Định còn có nguồn tôm, nhuyễn thể, giáp xác.

ở các bãi bồi, cồn ngầm tôm tập trung với mật độ khá dày. Theo điều tra ban đầu, đến nay đã phát hiện được 45 loài thuộc họ tôm he, trong đó có 9 loài có giá trị kinh tế cao là tôm he mùa, tôm bộ, tôm sắt, tôm vàng, tôm rảo. cư trú ở độ sâu từ 5 đến 30m. Trữ lượng vào khoảng 3000 tấn, khả năng cho phép hàng năm khoảng 1000 tấn.

Theo kết quả điều tra cho đến nay đã phát hiện ở vùng biển Nam Định 20 loài mực, trong đó có 9 loài có giá trị kinh tế cao. Trữ lượng mực khoảng 2000 tấn, hàng năm có thể khai thác tới 970 tấn (trong đó 660 tấn ở độ sâu 30m nước trở vào và 310 tấn ở độ sâu 30m nước trở ra). Trong các loài mực đã có trong danh sách khảo sát, đáng kể nhất là loài mực ống, tiếp đến là mực nang và mực cơm, sản lượng có thể khai thác 500 đến 700 tấn/năm [79, tr. Các loại nhuyễn thể có vỏ cứng (sò, ngao, vạng.