Luận văn: Chọn lọc lúa đột biến bằng tia gamma ở thế hệ M4, M5 (Nguyễn Mai Anh)

Luận văn thạc sĩ nông nghiệp chọn lọc dòng lúa đột biến bằng xử lý phóng xạ tia gamma Co60 ở thế hệ M4, M5, đánh giá các đặc tính nông học.

• Tác giả: Nguyễn Mai Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Quang
• Trường học: Học viện Nông nghiệp Việt Nam
• Chuyên ngành: Khoa học cây trồng
• Đề tài: Chọn lọc một số dòng lúa đột biến bằng xử lý phóng xạ tia gamma (Co60) ở thế hệ M4 và M5
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tổng quan về luận văn chọn lọc giống lúa đột biến bằng tia gamma

Trong bối cảnh an ninh lương thực và yêu cầu ngày càng cao về chất lượng nông sản, việc cải tạo giống cây trồng đóng vai trò then chốt. Luận văn "Chọn lọc một số dòng lúa đột biến bằng xử lý phóng xạ tia gamma (Co60) ở thế hệ M4 và M5" của tác giả Nguyễn Mai Anh là một công trình nghiên cứu khoa học tiêu biểu, ứng dụng công nghệ sinh học nông nghiệp để tạo ra các giống lúa mới ưu việt. Phương pháp gây đột biến nhân tạo bằng tia gamma đã được chứng minh là một công cụ hiệu quả, giúp rút ngắn thời gian chọn tạo giống so với các phương pháp lai tạo truyền thống. Tia gamma, một tác nhân vật lý trong chọn giống, có khả năng tác động trực tiếp vào vật chất di truyền (ADN) của hạt giống, tạo ra các biến dị ngẫu nhiên. Từ đó, các nhà khoa học có thể tiến hành chọn lọc cá thể mang những đặc tính mong muốn. Luận văn này tập trung vào việc đánh giá và tuyển chọn các dòng đột biến M1, M2 cho đến thế hệ M4, M5, nhằm tìm ra những dòng lúa có thời gian sinh trưởng ngắn, năng suất cao, chất lượng gạo tốt và đặc biệt là cải thiện được tính kháng sâu bệnh cũng như khả năng chống chịu (hạn, mặn). Bài viết này sẽ phân tích sâu nội dung của luận văn, từ cơ sở khoa học, quy trình thực nghiệm cho đến những kết quả thực tiễn, cung cấp một cái nhìn toàn diện về tiềm năng của phương pháp chọn giống lúa đột biến bằng tia gamma.

1.1. Lịch sử và cơ sở khoa học của phương pháp đột biến nhân tạo

Lịch sử của ngành chọn giống đột biến bắt đầu từ những năm 1920 khi các nhà khoa học như Muller và Stadler phát hiện tia X có khả năng gây ra biến dị di truyền. Kể từ đó, việc sử dụng các tác nhân đột biến, đặc biệt là chiếu xạ gamma từ nguồn Cobalt-60 (Co60), đã trở thành một kỹ thuật quan trọng trong nông nghiệp. Cơ sở khoa học của phương pháp này nằm ở khả năng ion hóa của tia gamma. Khi chiếu vào tế bào sống, tia gamma gây ra các đứt gãy trên phân tử ADN, làm thay đổi cấu trúc gen hoặc nhiễm sắc thể. Những thay đổi này, được gọi là đột biến, là nguồn nguyên liệu sơ cấp cho quá trình tiến hóa và chọn lọc. Mặc dù phần lớn đột biến là có hại, một tỷ lệ nhỏ mang lại các biến dị có lợi, giúp cây trồng thích nghi tốt hơn hoặc sở hữu những đặc tính nông học vượt trội. Như tác giả Trần Duy Quý (1999) đã chỉ ra, "để thu được nhiều đột biến ta phải chiếu xạ ở liều lượng đủ lớn để gây ra những biến dị di truyền có lợi mà không làm chết nhiều cây".

1.2. Mục tiêu cải tạo các đặc tính nông sinh học quan trọng ở lúa

Luận văn đặt ra mục tiêu rõ ràng là khắc phục các nhược điểm của giống lúa gốc. Cụ thể, các giống vật liệu khởi đầu như D35, D50, R2, R29 tuy có chất lượng tốt nhưng tồn tại hạn chế như thời gian sinh trưởng dài, cây cao dễ đổ, trỗ nghẹn, hoặc hạt nhỏ. Mục đích của nghiên cứu là chọn lọc các dòng lúa đột biến có thời gian sinh trưởng ngắn (105-110 ngày vụ Mùa), chiều cao cây trung bình (100-115cm), cho năng suất và chất lượng gạo cao (năng suất 55-60 tạ/ha, hạt thon dài, tỷ lệ gạo nguyên >80%), đồng thời nhiễm nhẹ sâu bệnh. Việc cải thiện các đặc tính nông sinh học này không chỉ giúp tăng hiệu quả kinh tế cho người nông dân mà còn góp phần đảm bảo sự đa dạng di truyền và an ninh lương thực quốc gia, đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của thị trường tiêu thụ.

II. Thách thức khi cải tạo giống và vai trò của phương pháp đột biến

Việc cải tiến giống lúa truyền thống đối mặt với nhiều thách thức. Các giống lúa thơm, chất lượng cao thường có năng suất thấp, thời gian sinh trưởng dài và đặc biệt là khả năng chống chịu sâu bệnh yếu. Phương pháp lai hữu tính truyền thống tuy hiệu quả nhưng tốn nhiều thời gian và công sức để ổn định các đặc tính mong muốn qua nhiều thế hệ. Đôi khi, quá trình lai tạo có thể làm mất đi những gen quý kiểm soát chất lượng đặc trưng của giống gốc. Trong bối cảnh đó, phương pháp chọn giống đột biến nổi lên như một giải pháp đột phá. Thay vì tổ hợp lại bộ gen từ hai cá thể bố mẹ, phương pháp này trực tiếp tạo ra biến dị trên bộ gen của một giống duy nhất. Điều này cho phép cải thiện một hoặc một vài tính trạng cụ thể mà không làm xáo trộn lớn đến tổ hợp gen ưu việt đã có. Theo Nguyễn Hồng Minh (1999), ưu điểm của phương pháp này là "cải thiện từng nhược điểm riêng lẻ của giống mà không làm ảnh hưởng đến các đặc tính tốt khác". Do đó, việc áp dụng chiếu xạ gamma để tạo ra các dòng đột biến là hướng đi đầy hứa hẹn, giúp các nhà khoa học vượt qua những rào cản trong công tác chọn tạo giống, đặc biệt là với các cây tự thụ phấn như lúa.

2.1. Hạn chế của các giống lúa chất lượng cao đang sản xuất

Nhu cầu thị trường hiện nay ưu tiên các giống lúa có chất lượng gạo ngon, thơm. Tuy nhiên, các giống truyền thống như Tám thơm, Dự hương... dù được ưa chuộng nhưng lại tồn tại nhiều nhược điểm cố hữu. Các đặc tính nông sinh học của chúng thường không đáp ứng được yêu cầu thâm canh hiện đại: cây quá cao dễ đổ ngã khi bón nhiều phân, thời gian sinh trưởng kéo dài làm lỡ thời vụ cho vụ tiếp theo, và đặc biệt là rất mẫn cảm với các loại sâu bệnh hại chính như đạo ôn, bạc lá, rầy nâu. Những hạn chế này làm giảm năng suất và chất lượng gạo thực thu, gây rủi ro kinh tế lớn cho người sản xuất. Việc tìm ra giải pháp để giữ nguyên chất lượng cơm ngon nhưng khắc phục được các yếu điểm trên là một bài toán cấp thiết cho ngành nông nghiệp.

2.2. Gây đột biến nhân tạo Hướng đi chiến lược và hiệu quả

So với các phương pháp khác, gây đột biến nhân tạo cung cấp một nguồn biến dị di truyền phong phú trong thời gian ngắn. Kỹ thuật này cho phép các nhà chọn giống tạo ra các tính trạng mới chưa từng tồn tại trong tự nhiên hoặc trong tập đoàn giống hiện có. Ví dụ, các gen quy định tính lùn (sd1), tính kháng bệnh, hay khả năng chịu mặn đều có thể được tạo ra thông qua đột biến. Luận văn đã chứng minh tính hiệu quả khi sử dụng nguồn Cobalt-60 để chiếu xạ, từ đó chọn lọc thành công các dòng lúa có chiều cao cây thấp hơn, thời gian sinh trưởng ngắn hơn và bông trỗ thoát hơn so với giống lúa đối chứng. Đây là minh chứng rõ ràng cho thấy phương pháp đột biến là một công cụ mạnh mẽ, giúp đẩy nhanh tiến độ và nâng cao hiệu quả trong công tác cải tạo giống.

III. Hướng dẫn quy trình chiếu xạ gamma để tạo ra giống lúa đột biến

Quy trình chọn lọc giống lúa đột biến bằng tia gamma là một quá trình khoa học nghiêm ngặt, đòi hỏi sự chính xác ở từng bước. Thành công của chương trình phụ thuộc lớn vào việc lựa chọn vật liệu khởi đầu và xác định liều lượng chiếu xạ tối ưu. Trong luận văn, tác giả Nguyễn Mai Anh đã chọn 5 dòng lúa thuần có chất lượng tốt nhưng mang một số nhược điểm cần cải tiến. Hạt giống khô (độ ẩm 13%) được xử lý với các liều lượng tia gamma khác nhau (100Gy - 400Gy) từ nguồn Cobalt-60. Việc xác định liều lượng phù hợp là cực kỳ quan trọng. Liều quá thấp sẽ không tạo đủ tỷ lệ đột biến cần thiết, trong khi liều quá cao có thể gây chết phôi hoặc làm cây bất dục. Thông thường, các nhà khoa học sẽ xác định liều gây chết 50% (LD50) để tìm ra khoảng liều tối ưu. Sau khi chiếu xạ, hạt giống được gieo trồng để tạo ra thế hệ M1. Toàn bộ quá trình từ chiếu xạ, gieo trồng, chăm sóc đến đánh giá và chọn lọc cá thể qua các thế hệ đều được ghi chép trong các báo cáo khoa học nông nghiệp để đảm bảo tính minh bạch và khả năng tái lặp.

3.1. Lựa chọn vật liệu khởi đầu và nguồn chiếu xạ Cobalt 60

Bước đầu tiên và quan trọng nhất là lựa chọn vật liệu khởi đầu. Giống được chọn phải có nhiều đặc tính tốt đã được khẳng định (ví dụ như chất lượng cơm ngon, mùi thơm) và chỉ có một vài nhược điểm rõ ràng cần cải thiện. Điều này giúp tối đa hóa cơ hội chọn được thể đột biến ưu việt. Trong nghiên cứu, các giống D35, D50, D55, R2, R29 đã được chọn lọc kỹ lưỡng. Nguồn chiếu xạ được sử dụng là nguồn Cobalt-60 (Co60), một đồng vị phóng xạ phát ra tia gamma năng lượng cao. Đây là nguồn xạ phổ biến trong các nghiên cứu đột biến thực vật vì khả năng đâm xuyên mạnh, cho phép xử lý đồng đều một lượng lớn hạt giống và dễ kiểm soát liều lượng.

3.2. Xác định liều lượng chiếu xạ tối ưu và tỷ lệ đột biến LD50

Việc xác định liều lượng chiếu xạ tối ưu là yếu tố quyết định tần số và phổ đột biến. Các nghiên cứu trước đây, như của Rajarajan et al. (2016), đã chỉ ra rằng việc tăng liều lượng chiếu xạ sẽ làm giảm tỷ lệ nảy mầm và sức sống của cây con. Mục tiêu là tìm ra mức liều (thường quanh ngưỡng LD50 - liều gây chết 50%) có thể tạo ra tỷ lệ đột biến cao nhất mà không gây ra quá nhiều tổn thương tiêu cực cho cây trồng. Trong luận văn này, các liều từ 100Gy đến 400Gy đã được khảo nghiệm. Kết quả chọn lọc ở các thế hệ sau cho thấy các đột biến có lợi xuất hiện ở nhiều mức liều khác nhau, chứng tỏ sự cần thiết của việc sử dụng một dải liều rộng để tăng cơ hội thành công.

IV. Bí quyết chọn lọc và đánh giá các dòng lúa đột biến qua các thế hệ

Phương pháp chọn giống đột biến không chỉ dừng lại ở việc chiếu xạ mà cốt lõi nằm ở quá trình chọn lọc và đánh giá kiên trì qua nhiều thế hệ. Sau khi chiếu xạ, thế hệ đầu tiên (M1) thường biểu hiện nhiều biến dị sinh lý nhưng chưa ổn định về mặt di truyền. Công tác chọn lọc thực sự bắt đầu từ thế hệ M2, khi các đột biến lặn bắt đầu phân ly và biểu hiện ra kiểu hình. Các nhà khoa học tiến hành chọn lọc cá thể dựa trên các tiêu chí đã đề ra như chiều cao cây, hình thái lá, thời gian trỗ bông. Các cá thể ưu tú sẽ được thu hoạch riêng rẽ và gieo thành từng dòng ở thế hệ M3, M4, M5 để tiếp tục đánh giá độ ổn định di truyền. Luận văn của Nguyễn Mai Anh đã thực hiện khảo nghiệm giống lúa mới một cách bài bản ở thế hệ M4 và M5. Các thí nghiệm được bố trí theo phương pháp khoa học (khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh), so sánh trực tiếp với giống lúa đối chứng để có những đánh giá khách quan nhất về đặc tính nông sinh học, năng suất và chất lượng.

4.1. Quy trình đánh giá và chọn lọc ở dòng đột biến M1 M2

Thế hệ M1 là thế hệ ngay sau xử lý, cây trồng thường phát triển không đồng đều và có tỷ lệ bất dục cao. Mục tiêu ở giai đoạn này là thu hoạch toàn bộ hạt để gieo trồng thế hệ M2. Tại thế hệ M2, sự phân ly di truyền diễn ra mạnh mẽ, làm xuất hiện nhiều kiểu hình đột biến khác nhau. Đây là giai đoạn quan trọng nhất để chọn lọc cá thể. Các nhà khoa học phải quan sát tỉ mỉ trên đồng ruộng để phát hiện những cây có đặc điểm vượt trội so với giống gốc, ví dụ như cây thấp hơn, cứng hơn, hoặc trỗ bông sớm hơn. Mỗi cá thể triển vọng được đánh dấu và thu hoạch riêng để tạo thành các dòng đột biến M1, M2 riêng biệt cho các thế hệ tiếp theo.

4.2. Khảo nghiệm giống lúa mới và phân tích di truyền ở M4 M5

Từ thế hệ M3 trở đi, các dòng đột biến được gieo trồng để đánh giá sự ổn định. Đến thế hệ M4 và M5, khi các dòng đã đạt độ đồng hợp tử cao, việc khảo nghiệm giống lúa mới được tiến hành trên quy mô lớn hơn. Luận văn đã bố trí thí nghiệm so sánh 54 dòng M4 và sau đó là 12 dòng M5 triển vọng nhất. Các chỉ tiêu được theo dõi bao gồm động thái tăng trưởng, cấu trúc bông, các yếu tố cấu thành năng suất và chất lượng gạo. Bên cạnh đó, phân tích di truyền có thể được áp dụng để xác nhận bản chất của sự thay đổi. Quá trình này giúp sàng lọc và tìm ra những dòng thực sự ưu tú, sẵn sàng cho các bước khảo nghiệm sản xuất tiếp theo.

V. Kết quả chọn lọc giống lúa đột biến từ luận văn thực tiễn

Luận văn đã đạt được những kết quả đáng khích lệ, minh chứng cho sự thành công của phương pháp chọn giống đột biến. Qua quá trình đánh giá và sàng lọc nghiêm ngặt, nghiên cứu đã chọn ra được 4 dòng lúa đột biến triển vọng nhất là SD2, SD4, SD7 và SD12. Các dòng này không chỉ khắc phục được nhược điểm của giống gốc mà còn thể hiện nhiều đặc tính vượt trội. Ví dụ, dòng SD4 có thời gian sinh trưởng ngắn hơn giống đối chứng R2, dòng SD12 trỗ thoát và có chất lượng cơm cao hơn R29. Những kết quả này cho thấy chiếu xạ gamma đã tạo ra những biến dị có lợi, giúp cải thiện các đặc tính nông sinh học quan trọng. Cụ thể, các dòng triển vọng đều có năng suất thực thu cao (đạt 57,5 - 70 tạ/ha trong vụ Xuân), hạt gạo thon dài, tỷ lệ gạo nguyên trên 80% và nhiễm nhẹ sâu bệnh. Đây là nguồn vật liệu di truyền quý giá, có thể được phát triển thành giống mới hoặc sử dụng trong các chương trình lai tạo, góp phần làm đa dạng hóa bộ giống lúa chất lượng cao của Việt Nam.

5.1. Cải thiện năng suất và chất lượng gạo so với giống đối chứng

Một trong những thành công lớn nhất của đề tài là việc cải thiện đồng thời cả năng suất và chất lượng gạo. Các dòng lúa triển vọng như SD2, SD7 không chỉ cho năng suất cao hơn mà còn có chất lượng gạo tốt hơn giống lúa đối chứng. Dòng SD2 có hạt gạo lớn hơn D50, còn dòng SD7 có chất lượng cơm ngon hơn D35. Tỷ lệ gạo nguyên (head rice) của các dòng này đều đạt trên 80%, một chỉ tiêu quan trọng quyết định giá trị thương phẩm. Điều này chứng tỏ phương pháp đột biến có thể phá vỡ mối tương quan nghịch thường thấy giữa năng suất và chất lượng, mở ra hướng đi mới trong việc tạo ra các giống lúa vừa năng suất cao, vừa chất lượng tốt.

5.2. Nâng cao tính kháng sâu bệnh và khả năng chống chịu bất lợi

Bên cạnh năng suất, tính kháng sâu bệnh và khả năng chống chịu (hạn, mặn) là những mục tiêu quan trọng trong chọn giống hiện đại. Kết quả đánh giá cho thấy các dòng lúa đột biến triển vọng đều ở mức nhiễm nhẹ sâu bệnh hại chính trong điều kiện sản xuất tự nhiên. Mặc dù luận văn chưa đi sâu vào đánh giá khả năng chống chịu điều kiện phi sinh học, việc tạo ra các giống có thời gian sinh trưởng ngắn hơn (như SD4) cũng là một cách hiệu quả để "né" các giai đoạn thời tiết bất lợi như hạn hán hoặc lũ lụt cuối vụ. Đây là những đặc tính có giá trị thực tiễn cao, giúp sản xuất lúa gạo trở nên bền vững hơn trước tác động của biến đổi khí hậu.

VI. Tương lai của chọn giống đột biến trong nông nghiệp Việt Nam

Thành công từ luận văn "Chọn lọc một số dòng lúa đột biến bằng xử lý phóng xạ tia gamma (Co60) ở thế hệ M4 và M5" một lần nữa khẳng định vị thế và tiềm năng to lớn của phương pháp chọn giống đột biến tại Việt Nam. Đây không chỉ là một công cụ nghiên cứu mà còn là một giải pháp thực tiễn, giúp ngành nông nghiệp chủ động tạo ra những giống cây trồng mới, thích ứng với điều kiện sản xuất và yêu cầu thị trường. Tương lai của hướng nghiên cứu này sẽ gắn liền với việc tích hợp các kỹ thuật của công nghệ sinh học nông nghiệp hiện đại. Việc kết hợp phương pháp đột biến với công nghệ chỉ thị phân tử (marker-assisted selection) sẽ giúp quá trình chọn lọc cá thể trở nên nhanh chóng và chính xác hơn, rút ngắn đáng kể thời gian đưa một giống mới ra sản xuất. Các báo cáo khoa học nông nghiệp như thế này là nền tảng quan trọng, cung cấp nguồn vật liệu và kinh nghiệm quý báu cho các chương trình chọn tạo giống quốc gia, hướng tới một nền nông nghiệp bền vững, năng suất cao và cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

6.1. Tiềm năng phát triển các giống cây trồng đột biến thế hệ mới

Từ những kết quả đạt được trên cây lúa, tiềm năng ứng dụng phương pháp đột biến trên các loại cây trồng khác là rất lớn. Các cây lương thực như ngô, đậu tương, hay các loại cây ăn quả, cây công nghiệp đều có thể được cải tiến các đặc tính nông sinh học quan trọng. Việc tạo ra các giống kháng bệnh, chịu hạn, hoặc có giá trị dinh dưỡng cao sẽ góp phần đa dạng hóa sản phẩm nông nghiệp và nâng cao chuỗi giá trị. Sự phát triển của các trung tâm chiếu xạ hiện đại sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các nhà khoa học trong việc thực hiện các chương trình gây đột biến nhân tạo quy mô lớn.

6.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo dựa trên báo cáo khoa học nông nghiệp

Dựa trên kết quả của luận văn, các hướng nghiên cứu tiếp theo có thể được triển khai. Thứ nhất, cần tiếp tục khảo nghiệm giống lúa mới (các dòng SD2, SD4, SD7, SD12) ở các vùng sinh thái khác nhau để đánh giá tính ổn định và khả năng thích ứng. Thứ hai, cần tiến hành phân tích di truyền ở cấp độ phân tử để xác định chính xác các gen đã bị biến đổi, từ đó phát triển các chỉ thị phân tử phục vụ cho chọn giống. Cuối cùng, việc tiếp tục sử dụng các dòng đột biến ưu tú này làm vật liệu khởi đầu cho các chương trình lai tạo sẽ mở ra cơ hội tổ hợp thêm nhiều gen có lợi, tạo ra những giống lúa siêu việt trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Sản xuất lúa gạo giữ vai trò trụ cột trong việc bảo đảm an ninh lương thực toàn cầu và thúc đẩy xuất khẩu nông sản tại Việt Nam. Theo thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc, cây lúa được canh tác tại 114 quốc gia với tổng diện tích vượt 184 triệu ha. Tại Việt Nam, riêng 9 tháng đầu năm 2018, sản lượng gạo xuất khẩu đạt trên 4,89 triệu tấn với kim ngạch khoảng 2,46 tỷ USD. Tuy nhiên, các giống lúa thơm chất lượng truyền thống ở miền Bắc thường bộc lộ nhiều hạn chế như thời gian sinh trưởng dài từ 140 đến 160 ngày, chiều cao cây trên 130 cm dễ đổ ngã và mẫn cảm với sâu bệnh.

Nhằm khắc phục các tồn tại này, phương pháp xử lý đột biến bằng tác nhân vật lý nguồn phóng xạ Cobalt-60 được ứng dụng để tạo nguồn biến dị di truyền phong phú. Luận văn tập trung đánh giá các đặc điểm nông sinh học, mức độ nhiễm sâu bệnh, năng suất và phẩm chất gạo của 54 dòng lúa đột biến ở thế hệ M4 và 12 dòng ưu tú ở thế hệ M5. Thí nghiệm được triển khai từ tháng 06/2018 đến tháng 07/2019 tại Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng thuộc Học viện Nông nghiệp Việt Nam.

Mục tiêu cụ thể của công trình là tuyển chọn các dòng lúa đột biến thuần có thời gian sinh trưởng ngắn đạt 105 - 110 ngày trong vụ Mùa và 130 - 135 ngày trong vụ Xuân, chiều cao cây trung bình 100 - 115 cm, năng suất thực thu đạt 55 - 65 tạ/ha cùng tỷ lệ gạo nguyên vượt 80%. Nghiên cứu mang ý nghĩa thực tiễn to lớn trong việc bổ sung nguồn vật liệu di truyền giá trị cao, góp phần hoàn thiện cơ cấu luân canh cây trồng tại khu vực đồng bằng sông Hồng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng trên nền tảng lý thuyết di truyền học phóng xạ thực nghiệm và nguyên lý tác động của bức xạ ion hóa lên vật chất di truyền. Tia gamma phát ra từ nguồn đồng vị Cobalt-60 với bước sóng cực ngắn mang mức năng lượng cao, có khả năng xuyên sâu vào phôi hạt lúa để phá vỡ liên kết photphodieste, gây đứt gãy đơn hoặc kép trên chuỗi xoắn kép ADN. Cơ chế này thúc đẩy tái tổ hợp phân tử, biến đổi cấu trúc nhiễm sắc thể qua các hiện tượng mất đoạn, đảo đoạn hoặc chuyển đoạn, từ đó hình thành các đột biến điểm có lợi ở cấp độ gen.

Mô hình nghiên cứu kết hợp lý thuyết di truyền các tính trạng số lượng nông học ở cây lúa nước. Quá trình chọn lọc tập trung vào các nhóm gen kiểm soát chiều cao thân cây như alen lặn sd1, các locus điều khiển pha sinh trưởng cơ bản như Ef-1, mEf-1 cùng hệ gen chi phối mùi thơm đặc trưng thông qua cơ chế tích lũy hợp chất 2-acetyl-1-pyrroline. Các khái niệm trung tâm bao gồm: liều lượng chiếu xạ tới hạn, tần số đột biến thực nghiệm, hệ số biến dị di truyền, độ thuần nông học và các yếu tố cấu thành năng suất hạt.

Phương pháp nghiên cứu

Vật liệu khởi đầu gồm 5 mẫu giống lúa bố mang đặc tính quý nhưng còn khuyết điểm: D35, D50, D55, R2 và R29. Hạt giống có độ thuần cao với độ ẩm chuẩn 13% được chiếu xạ khô ở 4 dải liều lượng 100 Gy, 200 Gy, 300 Gy và 400 Gy tại Trung tâm Chiếu xạ Quốc gia. Qua quá trình chọn lọc phân dòng từ thế hệ M1 đến M3, nghiên cứu chọn được 54 dòng lúa ở thế hệ M4 và tiếp tục rút gọn còn 12 dòng triển vọng ở thế hệ M5.

Phương pháp chọn mẫu và bố trí thí nghiệm được thực hiện nghiêm ngặt theo tiêu chuẩn của Viện Nghiên cứu Lúa Quốc tế. Trong vụ Mùa 2018, 54 dòng M4 được khảo sát theo phương pháp tập đoàn tuần tự không lặp lại với diện tích mỗi ô thí nghiệm là 10 m2, cấy kẹp đối chứng gốc để so sánh trực tiếp. Đến vụ Xuân 2019, 12 dòng ưu tú M5 được đánh giá trong thí nghiệm khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh gồm 3 lần nhắc lại, diện tích ô 10 m2, mật độ cấy 35 khóm/m2 và 1 dảnh/khóm. Phương pháp phân tích phương sai được lựa chọn nhằm kiểm soát triệt để sai số ngoại cảnh, đánh giá sai khác có ý nghĩa thống kê ở độ tin cậy 95% và phân tích hệ số biến dị trên từng chỉ tiêu hình thái, sinh lý.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Từ 54 dòng lúa thế hệ M4, nghiên cứu đã chọn lọc thành công 4 dòng đột biến xuất sắc nhất ở thế hệ M5 gồm: SD2 (từ nguồn D50 ở liều 300 Gy), SD4 (từ nguồn R2 ở liều 100 Gy), SD7 (từ nguồn D35 ở liều 200 Gy) và SD12 (từ nguồn R29 ở liều 200 Gy), đạt tỷ lệ chọn lọc 7,41%.

Các dòng đột biến ưu tú đều cải thiện vượt bậc về chu kỳ sinh trưởng và cấu trúc cây. Thời gian sinh trưởng của các dòng rút ngắn xuống còn 109 ngày trong vụ Mùa và từ 124 đến 142 ngày trong vụ Xuân, sớm hơn các giống đối chứng từ 5 đến 11 ngày. Chiều cao thân cây dao động ổn định trong khoảng 102,4 - 114,6 cm, giúp cây cứng cáp và nâng cao khả năng chống đổ ngã lên mức 1.

Năng suất thực thu của các dòng đột biến đạt kết quả ấn tượng, dao động từ 52,0 đến 62,6 tạ/ha trong vụ Mùa và đạt từ 57,5 đến 70,0 tạ/ha trong vụ Xuân, vượt trội hơn giống gốc từ 8,5% đến 15,2%. Về chất lượng thương phẩm, hạt gạo của cả 4 dòng đều đạt tiêu chuẩn thon dài trên 6,2 mm, tỷ lệ gạo nguyên đồng đều trên 80%, hương thơm nội nhũ đạt điểm 1 và cơm mềm dẻo. Đặc biệt, dòng SD12 khắc phục hoàn toàn hiện tượng trỗ nghẹn cổ bông của giống gốc R29, trong khi dòng SD2 gia tăng kích thước hạt rõ rệt so với giống gốc D50.

Thảo luận kết quả

Hiệu quả cải tạo tính trạng bắt nguồn từ việc lựa chọn dải liều lượng phóng xạ thích hợp từ 100 Gy đến 300 Gy. Mức năng lượng này đủ để tạo ra các đột biến điểm có lợi trên các gen điều hòa sinh trưởng mà không phá hủy cấu trúc sinh lý tế bào. Kết quả này tương đồng với các công bố quốc tế khi xử lý tia gamma trên giống lúa Ase Banda ở liều 200 Gy giúp rút ngắn thời gian sinh trưởng và hạ thấp chiều cao cây.

Trong các báo cáo khoa học, toàn bộ hệ thống số liệu nên được trực quan hóa thông qua biểu đồ đường thể hiện động thái tăng trưởng chiều cao cây và số nhánh theo từng giai đoạn 10 ngày sau cấy. Bên cạnh đó, bảng tổng hợp ma trận 12 chỉ tiêu năng suất cùng biểu đồ phân tán tương quan tuyến tính giữa tỷ lệ hạt phấn hữu dục và tỷ lệ hạt chắc (r > 0,85) sẽ minh chứng rõ ràng độ tin cậy của vật liệu đột biến. Sự thành công của 4 dòng lúa khẳng định phương pháp đột biến phóng xạ có thể khắc phục triệt để các nhược điểm đơn lẻ mà vẫn bảo tồn nguyên vẹn tổ hợp gen quy định chất lượng thơm ngon của giống gốc.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả thực nghiệm, 4 giải pháp trọng tâm được kiến nghị thực hiện nhằm phát triển các dòng lúa đột biến:

1. Tiến hành khảo nghiệm mở rộng và đánh giá tính khác biệt, tính đồng nhất, tính ổn định kết hợp khảo nghiệm giá trị canh tác và sử dụng tại 3 vùng sinh thái trọng điểm ở miền Bắc trong giai đoạn 2020 - 2022 do Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng chủ trì.
2. Xây dựng quy trình kỹ thuật thâm canh chuẩn hóa về mật độ cấy 35 - 40 khóm/m2 và chế độ phân bón cân đối nhằm gia tăng hiệu quả kinh tế trên 15% vào cuối năm 2021 do Bộ môn Di truyền và Chọn giống phối hợp cùng Trung tâm Khuyến nông triển khai.
3. Ứng dụng công nghệ chỉ thị phân tử để giải mã chính xác các allele đột biến lặn quy định tính trạng thơm và thời gian sinh trưởng ngắn, hoàn thành bộ dữ liệu định danh di truyền với độ tin cậy 100% trong khung thời gian 2021 - 2023 do Phòng Phân tích Di truyền thực hiện.
4. Hợp tác với các doanh nghiệp sản xuất giống để xây dựng mô hình liên kết chuỗi giá trị lúa gạo chất lượng cao quy mô 50 - 100 ha tại đồng bằng sông Hồng từ năm 2023 do Ban Chuyển giao Công nghệ và các Hợp tác xã Nông nghiệp đồng thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung công trình mang lại giá trị học thuật và ứng dụng chuyên sâu cho 4 nhóm đối tượng:

• Cán bộ nghiên cứu và chuyên gia chọn giống cây trồng: Tham khảo phương pháp tối ưu hóa liều lượng chiếu xạ Cobalt-60 từ 100 Gy đến 400 Gy để thiết kế các chương trình tạo nguồn vật liệu đột biến đột phá trên cây tự thụ phấn.
• Học viên cao học và sinh viên ngành Nông học, Công nghệ sinh học: Nắm vững phương pháp bố trí thí nghiệm ngoài đồng ruộng qua các thế hệ M4 và M5 theo khối ngẫu nhiên hoàn chỉnh, phục vụ nghiên cứu khóa luận và đề tài khoa học.
• Cơ quan quản lý nông nghiệp và cán bộ khuyến nông: Sử dụng các số liệu nông sinh học thực nghiệm để quy hoạch cơ cấu mùa vụ, đưa các dòng lúa ngắn ngày dưới 110 ngày vào trà lúa Mùa sớm nhằm mở rộng diện tích cây vụ Đông.
• Doanh nghiệp chế biến và kinh doanh lúa gạo: Tiếp cận nguồn gen lúa thuần chất lượng cao có tỷ lệ gạo nguyên trên 80% và năng suất 6 - 7 tấn/ha để đầu tư thương mại hóa sản phẩm gạo đặc sản.

Câu hỏi thường gặp

• Phương pháp chiếu xạ tia gamma Cobalt-60 mang lại ưu thế gì so với lai hữu tính truyền thống? Phương pháp này giúp cải thiện trực tiếp một vài nhược điểm cụ thể của giống như làm ngắn thân cây hoặc rút ngắn thời gian sinh trưởng 5 - 11 ngày mà không làm xáo trộn tổ hợp gen quý quy định chất lượng hạt cơm, rút ngắn thời gian chọn giống so với phương pháp lai tạo thông thường.

• Vì sao nghiên cứu lại tiến hành đánh giá chọn lọc chuyên sâu ở thế hệ M4 và M5? Ở các thế hệ sớm như M1 và M2, vật liệu di truyền còn phân ly phức tạp và mang nhiều biến dị bất thụ. Đến thế hệ M4 và M5, các dòng đột biến đã đạt độ đồng hợp tử cao trên 90%, tính trạng nông sinh học biểu hiện ổn định, cho phép đánh giá chính xác năng suất và chất lượng.

• Liều lượng chiếu xạ nào đem lại hiệu quả chọn giống cao nhất trong đề tài? Mức liều 100 Gy đến 300 Gy chứng minh hiệu quả vượt trội nhất. Dải năng lượng này kích thích phát sinh biến dị có lợi về năng suất và thời gian sinh trưởng, trong khi liều cao 400 Gy làm giảm mạnh tỷ lệ nảy mầm và tăng tỷ lệ bất thụ của hạt phấn.

• Các dòng SD2, SD4, SD7 và SD12 đã giải quyết triệt để những nhược điểm nào của giống gốc? Dòng SD2 khắc phục hạt nhỏ của giống D50, dòng SD4 rút ngắn chu kỳ sinh trưởng của giống R2, dòng SD7 nâng cao độ thuần và chất lượng cơm của giống D35, còn dòng SD12 xử lý triệt để hiện tượng trỗ nghẹn cổ bông của giống R29.

• Làm thế nào để bảo tồn độ thuần di truyền của các dòng lúa đột biến sau khi chọn lọc? Cần thực hiện quy trình nhân giống tác dòng nghiêm ngặt qua từng vụ, duy trì khoảng cách cách ly không gian tối thiểu 3 mét hoặc thời gian trỗ lệch nhau để loại bỏ nguy cơ thụ phấn chéo, kết hợp thanh lọc triệt để cây khác dạng ở giai đoạn trỗ bông.

Kết luận

• Xác định thành công dải liều lượng chiếu xạ gamma Cobalt-60 tối ưu từ 100 Gy đến 300 Gy trên hạt khô có độ ẩm 13% của 5 dòng bố lúa lai.
• Tuyển chọn được 4 dòng lúa đột biến thuần ưu tú gồm SD2, SD4, SD7 và SD12 ở thế hệ M5 có khả năng chống chịu sâu bệnh tốt và chống đổ ngã vượt trội.
• Rút ngắn thời gian sinh trưởng xuống 109 ngày trong vụ Mùa và 124 - 142 ngày trong vụ Xuân, tạo điều kiện thuận lợi để bố trí công thức luân canh 3 vụ/năm.
• Nâng cao năng suất thực thu đạt 52,0 - 70,0 tạ/ha, hạt gạo thon dài trên 6,2 mm, tỷ lệ gạo nguyên trên 80% và giữ được hương thơm nội nhũ tự nhiên.
• Cung cấp nguồn vật liệu di truyền giá trị cho hệ thống chọn giống quốc gia, định hướng khảo nghiệm diện rộng trong giai đoạn tiếp theo nhằm hoàn tất thủ tục công nhận giống lúa mới.

Bạn đọc và các đơn vị nghiên cứu quan tâm có thể khai thác toàn văn tài liệu luận văn để ứng dụng quy trình xử lý phóng xạ thực nghiệm vào công tác chọn tạo giống cây trồng nông nghiệp hiện đại.

Trích đoạn nội dung tài liệu

HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP VIỆT NAM NGUYỄN MAI ANH CHỌN LỌC MỘT SỐ DÒNG LÚA ĐỘT BIẾN BẰNG XỬ LÝ PHÓNG XẠ TIA GAMMA (CO60) Ở THẾ HỆ M4 VÀ M5 Ngành: Khoa học cây trồng Mã số: 8620110 Người hướng dẫn khoa học: PGS. Trần Văn Quang NHÀ XUẤT BẢN HỌC VIỆN NÔNG NGHIỆP - 2019 LỜI CAM ĐOAN Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Kết quả nghiên cứu trong luận văn là kết quả lao động của chính tác giả. Các số liệu và kết quả trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác.

Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Mai Anh i LỜI CẢM ƠN Trong suốt thời gian học tập, nghiên cứu và hoàn thành luận văn, tôi đã nhận được sự hướng dẫn, chỉ bảo tận tình của các thầy cô giáo, sự động viên của bạn bè, đồng nghiệp và gia đình. Nhân dịp hoàn thành luận văn, cho phép tôi được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới PGS.TS Trần Văn Quang đã tận tình dướng dẫn, dành nhiều công sức, thời gian và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình học tập và thực hiện đề tài Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn chân thành tới Ban Giám đốc, Ban Quản lý đào tạo, Bộ môn Di truyền và Chọn giống cây trồng, Khoa Nông học - Học viện Nông nghiệp Việt Nam đã tận tình giúp đỡ tôi trong quá trình học tập, thực hiện đề tài và hoàn thành luận văn. Tôi xin chân thành cảm ơn tập thể lãnh đạo, cán bộ nhân viên tại Viện Nghiên cứu và Phát triển cây trồng đã giúp đỡ và tạo điều kiện cho tôi trong suốt quá trình thực hiện đề tài.

Xin chân thành cảm ơn gia đình, người thân, bạn bè, đồng nghiệp tạo điều kiện thuận lợi và giúp đỡ tôi về mọi mặt, động viên, khuyến khích tôi hoàn thành luận văn. Hà Nội, ngày tháng năm 2019 Tác giả luận văn Nguyễn Mai Anh ii MỤC LỤC Lời cam đoan. ii Mục lục. iii Danh mục chữ viết tắt.

vii Danh mục bảng. viii Danh mục đồ thị. x Trích yếu luận văn. xi Thesis abstract.

Tính cấp thiết của đề tài. Mục đích của đề tài. Phạm vi nghiên cứu. Ý nghĩa của đề tài.

Ý nghĩa thực tiễn. Tổng quan tài liệu. Cơ sở khoa học của phương pháp đột biến thông qua chiếu xạ ở lúa. Lịch sử phát triển của chọn tạo giống lúa bằng phương pháp đột biến.

Phương pháp đột biến. Lịch sử phát triển và ứng dụng đột biến trong chọn tạo giống lúa. Cơ chế tác động của tia gamma lên quá trình sinh trưởng và phát triển của lúa trồng. Tác dụng của tia gamma lên vật chất di truyền ở cấp độ phân tử (tác động lên phân tử ADN).

Tác dụng của tia gamma lên vật chất di truyền ở cấp độ tế bào. Triển vọng của ngành chọn giống bằng đột biến. Sơ lược về nguồn gốc của cây lúa Oryza sativa L. Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới và Việt Nam.

Tình hình sản xuất lúa gạo trên thế giới .2 Tình hình sản xuất lúa gạo ở Việt Nam. Các vùng trồng lúa chính ở Việt Nam. Đồng bằng sông Hồng. Đồng bằng ven biển miền Trung.

Đồng bằng sông Cửu Long. Sự di truyền một số tính trạng hình thái – sinh lý. Sự di truyền một số tính trạng hình thái. Sự di truyền một số tính trạng sinh lý.

Sự di truyền của một số tính trạng liên quan đến chất lượng. Một số thành tựu về chọn giống lúa mới bằng đột biến thực nghiệm trên thế giới và Việt Nam. Trên thế giới. Đối tượng và phương pháp nghiên cứu.

Vật liệu, địa điểm và thời gian nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu:. Kết quả và thảo luận.

Kết quả đánh giá và chọn lọc các dòng lúa đột biến ở thế hệ M4. Đặc điểm giai đoạn mạ của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018.

Động thái tăng trưởng số lá của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số đặc điểm hình thái của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018.

Đặc điểm hạt phấn và tỉ lệ đậu hạt của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số đặc điểm cấu trúc bông của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018.

Một số chỉ tiêu chất lượng cơm của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số dòng lúa đột biến triển vọng trong vụ Mùa 2018. Kết quả tuyển chọn dòng lúa có triển vọng ở thế hệ m5 trong vụ xuân 2019.

Một số đặc điểm giai đoạn mạ của các dòng lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019.

Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Một số đặc điểm hình thái của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Một số đặc điểm cấu trúc bông của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng, giống lúa đột biến trong vụ Xuân 2019. Một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các dòng, giống lúa đột biến. Một số chỉ tiêu chất lượng cơm của các dòng, giống lúa đột biến. Mức độ nhiễm sâu bệnh của một số dòng, giống lúa đột biến.

Kết luận và đề nghị. 96 Tài liệu tham khảo. 103 vi DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT Chữ viết tắt Nghĩa tiếng Việt EMS Ethylmethanesulfonate ADN Deoxyribonucleic acid BT7 Bắc thơm 7 Đ/C Đối chứng DES Di-ethylsulfate DMS Dimethylsulfate EI Ethyleneimine Gy Grey KD18 Khang dân 18 KL 1000 hạt Khối lượng nghìn hạt NEU Nitrosoethyurea NMU Nitrosomethylurea NSCT Năng suất cá thể NSLT Năng suất lý thuyết NSTT Năng suất thực thu TGST Thời gian sinh trưởng Co60 Nguồn phóng xạ Cobalt-60 LD 50 Lethal dose 50% - Liều lượng gây chết 50% CV % Hệ số biến dị LSD 0,05 Giá trị sai khác nhỏ nhất có ý nghĩa ở độ tin cậy 95% IRRI International Rice Research Institute – Viện nghiên cứu lúa quốc tế FAO Food and Agriculture Organization of the United Nations - Tổ chức lương thực quốc tế vii DANH MỤC BẢNG Bảng 2.1 Liều lượng chiếu xạ tới hạn ở một số cây trồng chính.2 Nhiệt độ để gây đột biến ở cây trồng.3 Nồng độ một số hóa chất đột biến khi xử lý hạt khô. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa trên thế giới giai đoạn 2007 – 2017.

Thị trường tiêu thụ lúa trên thế giới giai đoạn 2007 – 2016. Diện tích, năng suất và sản lượng lúa gạo Việt Nam giai đoạn 2008 - 2017. Phân loại và đánh giá các dòng lúa đột biến trong vụ Mùa 2018. Một số đặc điểm giai đoạn mạ của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018.

Thời gian qua các giai đoạn sinh trưởng của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Động thái tăng trưởng chiều cao cây của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Động thái tăng trưởng số lá của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Động thái tăng trưởng số nhánh của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018.

Một số đặc điểm nông sinh học của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số đặc điểm hình thái về thân, lá của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Đặc điểm hạt phấn và tỉ lệ đậu hạt của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số đặc điểm cấu trúc bông của các dòng lúa mới ở thế hệ M4.

Năng suất và các yếu tố cấu thành năng suất của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số chỉ tiêu chất lượng gạo của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Một số chỉ tiêu chất lượng cơm của các dòng lúa mới ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018. Mức độ nhiễm sâu bệnh hại của các dòng lúa mới chọn tạo thông qua đột biến phóng xạ ở thế hệ M4 trong vụ Mùa 2018.14 Một số đặc điểm của các dòng lúa đột biến triển vọng vụ Mùa 2018.

Đặc điểm giai đoạn mạ của các dòng lúa đột biến mới trong vụ Xuân 2019 .