Luận văn thạc sĩ chính sách phát triển thông tin khoa học và công nghệ trong xu thế hội nhập quốc tế

Luận văn thạc sĩ kỹ thuật phân tích chính sách phát triển thông tin khoa học và công nghệ trong xu thế hội nhập quốc tế, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải pháp khả

• Tác giả: Nguyễn Thị Nhung
• Người hướng dẫn: TS. Tạ Bá Hưng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quản lý khoa học và công nghệ
• Đề tài: Chính sách phát triển thông tin khoa học và công nghệ trong xu thế hội nhập quốc tế
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THÔNG TIN KH&CN
• 1.1. Chính sách
• 1.2. Khái niệm phát triển
• 1.3. Một số khái niệm liên quan đến thông tin KH&CN
• 1.4. Một số khái niệm liên quan đến hội nhập
• 1.5. Hội nhập quốc tế
• 1.6. Hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ
• 1.7. Vai trò của thông tin khoa học
• 1.7.1. Vai trò của thông tin trong xã hội
• 1.7.2. Vai trò của thông tin khoa học đối với công tác nghiên cứu
• 1.7.3. Vai trò của thông tin khoa học đối với phát triển kinh tế đất nước
• 1.7.4. Vai trò của thông tin khoa học đối với phản biện xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: HIỆN TRẠNG CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THÔNG TIN KH&CN CỦA CỤC THÔNG TIN KH&CN QUỐC GIA NÓI RIÊNG VÀ CỦA VIỆT NAM NÓI CHUNG
• 2.1. Chính sách phát triển nguồn tin khoa học và công nghệ
• 2.2. Chính sách phát triển nguồn tin KH&CN trong nước
• 2.3. Chính sách phát triển nguồn tin KH&CN nước ngoài
• 2.4. Chính sách điều hòa, phối hợp trong phát triển nguồn tin và chia sẻ nguồn tin thông qua Liên hợp thư viện Việt Nam về các nguồn tin điện tử
• 2.5. Chính sách phát triển hạ tầng thông tin, thống kê KH&CN quốc gia về KH&CN. Mạng Thông tin KH&CN quốc gia
• 2.6. Chính sách hội nhập quốc tế trong lĩnh vực thông tin KH&CN thông qua tiếp cận và áp dụng các chuẩn quốc tế
• 2.6.1. Đăng ký xuất bản phẩm nhiều kỳ quốc tế (ISSN)
• 2.6.2. Tạp chí KH&CN Việt Nam trực tuyến (VJOL)
• 2.6.3. CSDL Tài liệu KH&CN Việt Nam bằng tiếng Anh
• 2.7. Chính sách kết hợp chặt chẽ giữa thông tin KH&CN với thống kê KH&CN
• 2.8. Chính sách đáp ứng nhu cầu thông tin thông qua cung cấp hệ thống sản phẩm và dịch vụ thông tin có giá trị gia tăng cao, phù hợp với từng nhóm người dùng tin cụ thể
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT CHÍNH SÁCH PHÁT TRIỂN THÔNG TIN KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TRONG XU THẾ HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 3.1. Hoạt động thông tin-thư viện KH&CN của các nước trong khu vực và thế giới
• 3.1.1. Hoạt động thông tin-thư viện KH&CN của các nước ASEAN
• 3.1.2. Hoạt động Thông tin KH&CN ở Trung Quốc và Ấn Độ
• 3.1.3. Bài học kinh nghiệm rút ra cho Cục Thông tin khoa học và công nghệ quốc gia nói riêng và Việt Nam nói chung
• 3.2. Đề xuất chính sách phát triển thông tin KH&CN trong xu thế hội nhập quốc tế
• 3.2.1. Chính sách thu thập, xử lý và cung cấp, chia sẻ các nguồn thông tin KH&CN trong nước
• 3.2.2. Chính sách chọn lọc, bổ sung và chia sẻ các nguồn tin KH&CN có giá trị của thế giới phục vụ hiệu quả các lĩnh vực phát triển ưu tiên, chiến lược của đất nước hướng tới bảo đảm ngưỡng an ninh thông tin KH&CN quốc gia
• 3.2.3. Chính sách điều hoà, phối hợp trong bổ sung, chia sẻ nguồn tin KH&CN trong phạm vi cả nước
• 3.2.4. Chính sách triển khai công tác tiêu chuẩn hoá, áp dụng rộng rãi các chuẩn quốc tế trong lĩnh vực thông tin KH&CN
• 3.2.5. Chính sách tập trung chỉ đạo và triển khai xây dựng Cơ sở dữ liệu quốc gia về KH&CN
• 3.2.6. Chính sách mở rộng kết nối và nâng cao hiệu quả sử dụng Mạng Nghiên cứu và Đào tạo Việt Nam
• 3.2.7. Chính sách nâng cấp các sản phẩm và dịch vụ thông tin hiện có và triển khai các sản phẩm, dịch vụ thông tin mới có giá trị gia tăng cao đáp ứng nhu cầu thông tin trong lãnh đạo, quản lý, nghiên cứu, đào tạo và đổi mới sáng tạo
• 3.3. Bảng tổng hợp số liệu khảo sát bằng Bảng hỏi
• 3.4. Phiếu điều tra

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách phát triển thông tin KH CN trong hội nhập

Chính sách phát triển thông tin KH&CN đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia trong bối cảnh hội nhập quốc tế. Thông tin KH&CN không chỉ là nguồn tài nguyên quý giá mà còn là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững. Việc xây dựng và thực hiện chính sách này cần phải được thực hiện một cách đồng bộ và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và vai trò của thông tin KH CN

Thông tin KH&CN được hiểu là các dữ liệu, tài liệu liên quan đến nghiên cứu và phát triển công nghệ. Vai trò của nó trong việc thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế là không thể phủ nhận.

1.2. Tình hình phát triển thông tin KH CN hiện nay

Hiện nay, Việt Nam đang trong quá trình hội nhập sâu rộng với thế giới. Tuy nhiên, việc phát triển thông tin KH&CN vẫn còn nhiều hạn chế, cần có những chính sách cụ thể để khắc phục.

II. Vấn đề và thách thức trong chính sách phát triển thông tin KH CN

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc phát triển thông tin KH&CN, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức lớn. Những vấn đề này cần được nhận diện và giải quyết kịp thời để đảm bảo hiệu quả của chính sách.

2.1. Thiếu hụt nguồn lực và cơ sở hạ tầng

Việc thiếu hụt nguồn lực tài chính và cơ sở hạ tầng thông tin là một trong những thách thức lớn nhất trong việc phát triển thông tin KH&CN tại Việt Nam.

2.2. Khó khăn trong việc tiếp cận thông tin quốc tế

Nhiều tổ chức và cá nhân gặp khó khăn trong việc tiếp cận thông tin KH&CN từ các nguồn quốc tế, điều này ảnh hưởng đến khả năng đổi mới và sáng tạo.

III. Phương pháp phát triển thông tin KH CN hiệu quả trong hội nhập

Để phát triển thông tin KH&CN một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và giải pháp cụ thể. Những phương pháp này sẽ giúp tối ưu hóa việc sử dụng thông tin trong nghiên cứu và phát triển.

3.1. Tăng cường hợp tác quốc tế trong lĩnh vực thông tin KH CN

Hợp tác quốc tế sẽ giúp Việt Nam tiếp cận được nhiều nguồn thông tin quý giá, từ đó nâng cao chất lượng nghiên cứu và phát triển.

3.2. Đầu tư vào công nghệ thông tin và hạ tầng

Đầu tư vào công nghệ thông tin và hạ tầng sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho việc thu thập, xử lý và chia sẻ thông tin KH&CN.

IV. Ứng dụng thực tiễn của chính sách phát triển thông tin KH CN

Chính sách phát triển thông tin KH&CN đã được áp dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau, mang lại những kết quả tích cực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

4.1. Kết quả nghiên cứu và phát triển công nghệ

Nhiều nghiên cứu và phát triển công nghệ đã được thực hiện thành công nhờ vào việc áp dụng chính sách phát triển thông tin KH&CN.

4.2. Tác động đến phát triển kinh tế

Chính sách này đã góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp, từ đó thúc đẩy sự phát triển kinh tế của đất nước.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của chính sách phát triển thông tin KH CN

Chính sách phát triển thông tin KH&CN cần được tiếp tục hoàn thiện và điều chỉnh để phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế. Tương lai của chính sách này sẽ phụ thuộc vào khả năng thích ứng và đổi mới của các cơ quan chức năng.

5.1. Định hướng phát triển trong thời gian tới

Cần có những định hướng rõ ràng để phát triển thông tin KH&CN, nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội.

5.2. Vai trò của cộng đồng trong việc phát triển thông tin KH CN

Cộng đồng cần được khuyến khích tham gia vào quá trình phát triển thông tin KH&CN, từ đó tạo ra một môi trường thông tin phong phú và đa dạng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh cuộc cách mạng thông tin và khoa học công nghệ diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu, thông tin khoa học và công nghệ (KH&CN) ngày càng khẳng định vai trò trung tâm trong sự phát triển kinh tế - xã hội của các quốc gia. Theo thống kê, ở Tây Âu, ngành công nghiệp thông tin phát triển nhanh gấp 2-3 lần các ngành khác, trong đó giá trị tạo ra từ thông tin đã chiếm khoảng 50% giá trị sản xuất công nghiệp trong những năm cuối thế kỷ XX. Ở Việt Nam, theo Nghị quyết Đại hội XI của Đảng Cộng sản, mục tiêu đến năm 2020 là trở thành nước công nghiệp hiện đại; trong đó, thông tin KH&CN đóng vai trò chiến lược để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững, nâng cao chất lượng đời sống và hội nhập quốc tế.

Nghiên cứu tập trung phân tích chính sách phát triển thông tin KH&CN của Việt Nam trong giai đoạn 2014-2017, kể từ khi Luật Khoa học và Công nghệ năm 2013 có hiệu lực thi hành. Phạm vi nghiên cứu hướng tới các bộ, ngành, địa phương, đặc biệt là Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ quốc gia, cơ quan đầu mối quản lý nhà nước về thông tin KH&CN. Mục tiêu của luận văn là làm rõ cơ sở lý luận, đánh giá thực trạng và đề xuất chính sách phát triển thông tin KH&CN, phục vụ phát triển kinh tế xã hội và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa.

Các chỉ số được phân tích bao gồm số lượng công bố khoa học quốc tế của Việt Nam, số lượt sử dụng và tải về dữ liệu từ các cơ sở dữ liệu (CSDL) quốc tế, cũng như nguồn kinh phí dành cho phát triển nguồn tin khoa học trong nước và nước ngoài. Theo số liệu từ Cục Thông tin KH&CN quốc gia, tính trung bình giai đoạn 2011-2015, tốc độ tăng trưởng công bố quốc tế của Việt Nam đạt khoảng 17,7%/năm. Đây là minh chứng thiết thực cho vai trò của chính sách phát triển thông tin KH&CN trong việc nâng cao chất lượng nghiên cứu và khả năng hội nhập quốc tế của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn xây dựng cơ sở lý thuyết dựa trên hai trụ cột chính: lý thuyết chính sách và lý thuyết hội nhập quốc tế về khoa học và công nghệ.

1. Lý thuyết chính sách: Chính sách được hiểu là tập hợp các biện pháp thể chế hóa nhằm tác động đến động cơ, hoạt động của các nhóm xã hội để đạt mục tiêu ưu tiên trong phát triển xã hội. Đây là quan điểm lấy nội hàm sâu rộng và thể chế hóa chính sách theo PGS. TS Vũ Cao Đàm. Cơ sở này làm nền tảng cho việc xây dựng chính sách phát triển thông tin KH&CN phù hợp với mục tiêu quốc gia.

2. Lý thuyết hội nhập quốc tế về KH&CN: Hội nhập quốc tế được xem là quá trình các quốc gia liên kết chặt chẽ, chia sẻ nguồn lực, tuân thủ luật chơi chung để phát triển kinh tế - xã hội bền vững. Hội nhập trong lĩnh vực KH&CN tập trung vào phối hợp nghiên cứu toàn cầu, quản lý theo tiêu chuẩn quốc tế và trao đổi kết quả nghiên cứu đảm bảo quyền sở hữu trí tuệ và lợi ích chung. Định nghĩa này giúp làm rõ đặc điểm tự nguyện, cạnh tranh bình đẳng và lợi ích bền vững trong chính sách phát triển thông tin KH&CN của Việt Nam.

Ngoài ra, các khái niệm về thông tin KH&CN và nguồn tin được khai thác từ văn bản Luật Khoa học và Công nghệ số 29/2013/QH13 và Nghị định số 11/2014/NĐ-CP. Thông tin KH&CN được xác định là dữ liệu và tin tức tạo ra từ hoạt động nghiên cứu, phát triển và đổi mới sáng tạo, là tài nguyên quan trọng của quốc gia phục vụ phát triển kinh tế xã hội.

Phương pháp nghiên cứu

Luận văn kết hợp các phương pháp nghiên cứu sau để đảm bảo tính khách quan và sâu sắc:

• Nghiên cứu tài liệu thứ cấp: Thu thập, phân tích các văn bản pháp luật, báo cáo ngành, tài liệu học thuật và số liệu thống kê liên quan đến chính sách phát triển thông tin KH&CN trong nước và quốc tế.

• Khảo sát điều tra bằng bảng hỏi: Thiết kế bảng hỏi gồm 12 câu đóng và 3 câu mở, phát hành đến 120 cán bộ quản lý, nghiên cứu, giảng dạy, hoạt động trong các cơ quan thông tin và người dùng tin tại Cục Thông tin KH&CN quốc gia và các tổ chức liên quan. Có 100 phiếu được thu thập và xử lý, đạt tỷ lệ phản hồi hơn 83%.

• Phân tích thống kê định lượng và định tính: Sử dụng phương pháp phân tích phân phối, tần suất trả lời, so sánh tỷ lệ đáp ứng ngân sách và đánh giá chất lượng nguồn tin, từ đó kết luận về hiệu quả và điểm hạn chế của chính sách hiện hành.

• Phân tích hệ thống: Tổng hợp các kết quả thu được để đánh giá toàn diện hệ thống phát triển và quản lý nguồn tin KH&CN, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế.

Khung thời gian nghiên cứu tập trung từ năm 2014 đến 2017, giai đoạn quan trọng sau khi Luật KH&CN năm 2013 bắt đầu có hiệu lực và các chính sách phát triển thông tin KH&CN được triển khai thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng chính sách phát triển nguồn tin KH&CN trong nước
   Chính sách phát triển nguồn tin trong nước tập trung xây dựng hệ thống thu thập, xử lý và chia sẻ thông tin KH&CN toàn quốc. Các cơ quan như Thư viện Quốc gia Việt Nam, Cục Thông tin KH&CN quốc gia, Cục Sở hữu trí tuệ và các trung tâm thông tin-thư viện trường đại học đảm nhiệm các đầu mối thu thập và phổ biến nguồn tin nội sinh.
   Theo khảo sát 2014, có 64,2% các tổ chức thông tin được cấp kinh phí phát triển nguồn tin, nhưng chỉ 10,4% trong số đó được cấp trên 500 triệu đồng/năm, cho thấy năng lực tài chính còn hạn chế rõ rệt.

2. Phát triển nguồn tin KH&CN nước ngoài và hiệu quả sử dụng
   Chính sách phát triển nguồn tin nước ngoài tập trung mua quyền truy cập CSDL điện tử hàng đầu thế giới như ScienceDirect, ISI Web of Science, SpringerLink, IEEE và Proquest để phục vụ nhu cầu nghiên cứu.
   Số liệu sử dụng từ năm 2013 đến 2015 cho thấy lượt tải bài từ các CSDL này tăng đáng kể: Số lượng tải bài trên Web of Science tăng 55,2% năm 2015 so với năm 2013, SpringerLink tăng 20,3%. Đồng thời, giá thành cho mỗi bài tải về giảm trung bình từ 12,7% đến 74,1%, chứng tỏ việc khai thác nguồn tin ngày càng hiệu quả.

3. Liên hệ giữa sử dụng nguồn tin và công bố khoa học quốc tế
   Số liệu từ CSDL ISI Web of Science giai đoạn 2011-2015 cho thấy công trình nghiên cứu của Việt Nam tăng trưởng 17,7%/năm, vượt chỉ tiêu chiến lược 15-20%. Cùng với đó, khoảng 61% tài liệu tham khảo trong các bài công bố là từ các nguồn tin điện tử có bản quyền được Cục Thông tin mua.

4. Khó khăn về kinh phí và phối hợp chia sẻ nguồn tin
   Khảo sát năm 2014 chỉ ra tình trạng thiếu hụt kinh phí nghiêm trọng ở các đơn vị thông tin thư viện, nhiều cơ quan không được cấp kinh phí bổ sung tài liệu. Tỷ lệ không được cấp kinh phí chiếm trên 35%.
   Tuy nhiên, xu hướng thành lập Liên hợp thư viện về nguồn tin điện tử đã giúp tối ưu hóa nguồn lực, thu hút gần 100 thành viên tham gia, cơ cấu chi phí hợp lý với sự đóng góp lớn của Cục Thông tin KH&CN quốc gia và các thư viện lớn.

Thảo luận kết quả

Việc xây dựng và thực hiện chính sách phát triển nguồn tin KH&CN tại Việt Nam đã tạo nền tảng quan trọng cho công tác quản lý, nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Cơ chế tập trung, phân công rõ ràng giúp tối ưu hóa thu thập và phổ biến thông tin trong nước, đồng thời kết hợp chặt chẽ với việc khai thác nguồn tin nước ngoài qua các cơ sở dữ liệu điện tử quốc tế.

So với một số nước trong khu vực ASEAN và các nước phát triển như Hàn Quốc và Đan Mạch, Việt Nam còn hạn chế về nguồn lực tài chính và hạ tầng thông tin nhưng đã nhanh chóng bắt kịp xu hướng chuyển đổi số và tích hợp trong xu thế hội nhập quốc tế. Chính việc tiếp cận các nguồn tin chất lượng quốc tế đã góp phần nâng cao số lượng và chất lượng công bố khoa học nước ta, qua đó gia tăng uy tín và năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.

Các dữ liệu, biểu đồ về số lượt sử dụng và giá thành bài tải thể hiện hiệu quả kinh tế và kỹ thuật của chính sách mua quyền truy cập CSDL toàn văn, đồng thời phản ánh sự gia tăng nhu cầu tiếp nhận thông tin chuẩn quốc tế của cộng đồng nghiên cứu trong nước. Biểu đồ so sánh kinh phí cấp cho thư viện và đơn vị thông tin cũng cho thấy cần có chính sách tài chính ưu tiên và dài hạn hơn để đảm bảo phát triển nguồn tin bền vững.

Việc xây dựng và phát triển Liên hợp thư viện là bước đi cần thiết để giải quyết bài toán kinh phí và chia sẻ nguồn lực, tăng cường kết nối giữa các bên liên quan, tận dụng hiệu quả nguồn tin được đầu tư. Cơ chế này đã nhận được sự đồng thuận cao và nhiều thành tựu thiết thực, góp phần giảm tình trạng nghèo nàn thông tin ở các đơn vị nhỏ và địa phương.

Kiến thức nền tảng từ lý thuyết chính sách và hội nhập quốc tế cho thấy chính sách phát triển nguồn tin KH&CN không chỉ là mục tiêu nội bộ mà là nhân tố then chốt giúp Việt Nam hội nhập sâu rộng vào hệ thống khoa học thế giới, nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường tài chính đầu tư cho phát triển nguồn tin KH&CN trong nước

• Động từ hành động: Tăng ngân sách hỗ trợ hoạt động thông tin-thư viện.
• Mục tiêu: Ít nhất 80% tổ chức thông tin được cấp kinh phí phát triển nguồn tin đủ mức trên 500 triệu đồng/năm.
• Thời gian: Triển khai trong năm tài chính 2024-2026.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp Bộ Tài chính.

2. Mở rộng và nâng cao hiệu quả Liên hợp thư viện về nguồn tin điện tử

• Động từ hành động: Mở rộng phạm vi thành viên, nâng cấp hệ thống chia sẻ dữ liệu.
• Mục tiêu: Thu hút thêm 30% thư viện đại học, viện nghiên cứu tham gia trong vòng 3 năm.
• Thời gian: 2024 - 2027.
• Chủ thể thực hiện: Cục Thông tin KH&CN quốc gia làm đầu mối phối hợp các thư viện.

3. Hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về KH&CN và hạ tầng kết nối mạng

• Động từ hành động: Xây dựng, quản lý và cập nhật dữ liệu đồng bộ toàn quốc.
• Mục tiêu: 100% dữ liệu KH&CN được số hóa, kết nối qua mạng lưới nghiên cứu và đào tạo quốc gia.
• Thời gian: 2024 - 2028.
• Chủ thể thực hiện: Bộ Khoa học và Công nghệ, các sở KH&CN địa phương.

4. Áp dụng và tiêu chuẩn hóa các chuẩn quốc tế trong quản lý và khai thác thông tin KH&CN

• Động từ hành động: Triển khai tiêu chuẩn ISO và các chuẩn quốc tế liên quan tới thông tin KH&CN.
• Mục tiêu: Đạt 90% các cơ quan thông tin thư viện áp dụng tiêu chuẩn quốc tế trong hoạt động quản lý và dịch vụ thông tin.
• Thời gian: 2024 - 2026.
• Chủ thể thực hiện: Cục Thông tin KH&CN, Trung tâm Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng.

5. Tăng cường đào tạo, nâng cao năng lực cán bộ thông tin và người dùng tin

• Động từ hành động: Tổ chức đào tạo, hội thảo và nâng cao ý thức sử dụng nguồn tin.
• Mục tiêu: Hàng năm tổ chức ít nhất 10 khoá đào tạo nâng cao kỹ năng cho cán bộ thông tin/thư viện.
• Thời gian: Liên tục từ 2024.
• Chủ thể thực hiện: Cục Thông tin KH&CN phối hợp với các trường đại học.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về khoa học và công nghệ
   Giúp các đơn vị hoạch định và hoàn thiện chính sách phát triển nguồn tin KH&CN, đồng thời nâng cao hiệu quả đầu tư và quản lý hệ thống thông tin quốc gia.

2. Các thư viện, trung tâm thông tin KH&CN
   Cung cấp cơ sở lý luận và thực tiễn để hoạch định chiến lược phát triển và phối hợp trong xây dựng, chia sẻ nguồn tin chất lượng cao, thích ứng với công nghệ mới.

3. Các nhà nghiên cứu và giảng viên trong lĩnh vực quản lý khoa học và công nghệ
   Hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về chính sách phát triển thông tin, hội nhập quốc tế và quản trị nguồn lực thông tin trong môi trường khoa học công nghệ hiện đại.

4. Các tổ chức nghiên cứu, doanh nghiệp sáng tạo công nghệ
   Tham khảo để nâng cao khả năng sử dụng nguồn tin KH&CN trong hoạt động nghiên cứu, phát triển sản phẩm và đổi mới sáng tạo, góp phần tăng năng lực cạnh tranh trên trường quốc tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách phát triển thông tin KH&CN có vai trò gì trong phát triển kinh tế Việt Nam?
   Chính sách tạo cơ sở pháp lý và hành lang cho việc thu thập, xử lý, chia sẻ thông tin KH&CN, hỗ trợ nghiên cứu và đổi mới sáng tạo. Ví dụ, số liệu về tăng trưởng công bố khoa học quốc tế giai đoạn 2011-2015 (tăng 17,7%/năm) cho thấy tác động tích cực đến phát triển kinh tế tri thức.

2. Việt Nam đã áp dụng những tiêu chuẩn quốc tế nào trong phát triển nguồn tin KH&CN?
   Đã triển khai tiêu chuẩn ISO và các chuẩn quốc tế trong quản lý, lưu trữ và truyền tải thông tin theo Thông tư 10/2017/TT-BKHCN, nhằm đảm bảo tính thống nhất và tương thích trong hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia.

3. Vấn đề kinh phí phát triển nguồn tin KH&CN hiện nay được giải quyết ra sao?
   Cục Thông tin KH&CN quốc gia cùng các thư viện lớn đã phối hợp thành lập Liên hợp thư viện nhằm chia sẻ chi phí mua nguồn tin điện tử đắt tiền, giảm thiểu lãng phí và tối ưu hóa nguồn lực.

4. Nguồn tin điện tử nước ngoài được sử dụng chủ yếu từ đâu?
   Các CSDL lớn gồm ScienceDirect, ISI Web of Science, SpringerLink, IEEE, Proquest cung cấp dịch vụ truy cập toàn văn chất lượng cao, phục vụ hơn 2 triệu tài liệu với trên 15 triệu trang/năm tại Việt Nam.

5. Làm thế nào để nâng cao năng lực sử dụng nguồn tin KH&CN?
   Tổ chức đào tạo cán bộ thông tin, người dùng tin, xây dựng hệ thống hỗ trợ trực tuyến và phổ biến kiến thức về khai thác nguồn tin điện tử. Các chương trình đào tạo được triển khai thường xuyên nhằm tăng tỷ lệ khai thác hiệu quả.

Kết luận

• Thông tin khoa học và công nghệ là nguồn lực chiến lược, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao năng lực hội nhập quốc tế của Việt Nam.
• Chính sách phát triển nguồn tin KH&CN đã và đang được hoàn thiện với các hoạt động thu thập, xử lý, chia sẻ toàn diện trong nước và đa dạng nguồn tin quốc tế.
• Việc áp dụng các chuẩn quốc tế và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia giúp tăng cường kết nối, phục vụ nhu cầu ngày càng cao của người dùng trong nước.
• Khó khăn về kinh phí được phần nào khắc phục qua cơ chế Liên hợp thư viện, tạo sự hợp tác liên ngành hiệu quả.
• Tiếp tục tăng cường đầu tư, hoàn thiện chính sách và nâng cao năng lực cán bộ là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn tin KH&CN bền vững.

Các cơ quan liên quan cần ưu tiên triển khai các đề xuất chính sách, tăng cường hợp tác và đầu tư hạ tầng để phát huy hiệu quả nguồn lực thông tin KH&CN trong hội nhập quốc tế. Bạn đọc quan tâm có thể nghiên cứu chi tiết luận văn nhằm hỗ trợ hoạch định chính sách phù hợp với tình hình mới.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận về chính sách phát triển thông tin khoa học và công nghệ. Chương 2: Hiện trạng chính sách phát triển thông tin KH&CN của Cục Thông tin KH&CN quốc gia nói riêng và của Việt Nam nói chung. Chương 3: Đề xuất chính sách phát triển thông tin KH&CN trong xu thế hội nhập quốc tế. 11 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Chƣơng 1: Cơ sở lý luận về chính sách phát triển thông tin KH&CN 1.

Chính sách Theo James E. Anderson đưa ra định nghĩa về chính sách như sau: “Chính sách là quá trình hành động có mục tiêu, mà một hoặc một số chủ thể theo đuổi, để giải quyết những vấn đề mà họ quan tâm” [10, tr. Có thể thấy đây là một định nghĩa hết sức cô đọng, có tầm khái quát cao về chính sách. Tuy nhiên, định nghĩa này mới nhấn mạnh vào hành động có mục tiêu, vào chủ thể với sự quan tâm thiết thực của họ.

Định nghĩa nêu trên không chỉ ra một cách rõ ràng khách thể của chính sách là ai, ưu tiên, ưu đãi của chính sách là gì, đặc biệt chưa cụ thể hoá nội hàm của chính sách bao gồm những gì. Yêu cầu và mức độ thể chế hoá chính sách không được đề cập tới trong cách định định nghĩa của James E. Về phần mình, PGS. TS Vũ Cao Đàm đưa ra định nghĩa về chính sách như sau: “Chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa, mà một chủ thể quyền lực, hoặc chủ thể quản lý đưa ra, trong đó tạo sự ưu đãi một hoặc một số nhóm xã hội, kích thích vào động cơ hoạt động của họ, định hướng hoạt động của họ nhằm thực hiện một mục tiêu ưu tiên nào đó trong chiến lược phát triển của một hệ thống xã hội”.

Như vậy, nói về một quyết định chính sách, người quản lý có thể hiểu theo những khía cạnh như sau: - Chính sách là một tập hợp biện pháp. Đó có thể là một biện pháp kích thích kinh tế, biện pháp động viên tinh thần, một biện pháp mệnh lệnh hành chính hoặc một biện pháp ưu đãi đối với các cá nhân hoặc các nhóm xã hội; - Chính sách là một tập hợp biện pháp được thể chế hóa dưới dạng các đạo luật, pháp lệnh, sắc lệnh; các văn bản dưới luật như: nghị định, chỉ thị của chính phủ; thông tư hướng dẫn của các bộ, hoặc các văn bản quy định nội bộ của các tổ chức (doanh nghiệp, trường học,.); - Chính sách phải tác động vào động cơ hoạt động của các cá nhân và nhóm xã hội. Đây phải là nhóm đóng vai trò động lực trong việc thực hiện một mục tiêu nào đó; - Chính sách phải hướng động cơ của các cá nhân và nhóm xã hội nói trên vào một mục tiêu nào đó của hệ thống xã hội. Chẳng hạn, mục tiêu kinh doanh của 12 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] doanh nghiệp, mục tiêu đào tạo của nhà trường, mục tiêu phát triển của một địa phương, mục tiêu bảo vệ Tổ quốc của một quốc gia,.

Tác giả Luận văn hoàn toàn đồng ý với cách định nghĩa và nội hàm của khái niệm “chính sách” nêu trên của PGS. TS Vũ Cao Đàm. Cách định nghĩa này vừa đưa ra được nội hàm đầy đủ của khái niệm chính sách vừa gợi mở, hướng dẫn cho chủ thể phải làm gì, tiếp cận ra sao, nội dung và thể thức cần phải có khi xây dựng và ban hành một chính sách cụ thể. Điều đó cũng nhấn mạnh đến đối tượng, khách thể của chính sách cần được quan tâm ngay trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách cụ thể.

Khái niệm phát triển Theo quan điểm biện chứng, sự phát triển là kết quả của quá trình thay đổi dần dần về lượng dẫn đến sự thay đổi về chất, là quá trình diễn ra theo đường xoáy ốc và hết mỗi chu kỳ sự vật lặp lại dường như sự vật ban đầu nhưng ở cấp độ cao hơn. Quan điểm duy vật biện chứng đối lập với quan điểm duy tâm và tôn giáo về nguồn gốc của sự phát triển. Quan điểm duy vật biện chứng khẳng định nguồn gốc của sự phát triển nằm trong bản thân sự vật. Đó là do mâu thuẫn trong chính sự vật quy định.

Quá trình giải quyết liên tục mâu thuẫn trong bản thân sự vật, do đó, cũng là quá trình tự thân phát triển của mọi sự vật. Trên cơ sở khái quát sự phát triển của mọi sự vật, hiện tượng tồn tại trong hiện thực, quan điểm duy vật biện chứng khẳng định, “phát triển là một phạm trù triết học dùng để chỉ quá trình vận động tiến lên từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp, từ kém hoàn thiện đến hoàn thiện hơn của sự vật”. Theo quan điểm này, phát triển không bao quát toàn bộ sự vận động nói chung. Nó chỉ khái quát xu hướng chung của sự vận động - xu hướng vận động đi lên của sự vật, sự vật mới ra đời thay thế cho sự vật cũ.

Sự phát triển chỉ là một trường hợp đặc biệt của sự vận động. Trong quá trình phát triển của mình trong sự vật sẽ hình thành dần dần những quy định mới cao hơn về chất, sẽ làm thay đổi mối liên hệ, cơ cấu, phương thức tồn tại và vận động, chức năng vốn có theo chiều hướng ngày càng hoàn thiện hơn [16, tr. 97] 13 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Một số khái niệm liên quan đến thông tin KH&CN Do mục tiêu chính của Luận văn là đề xuất chính sách phát triển thông tin KH&CN nên tác giả Luận văn không đi sâu khảo sát, trình bày về học thuật các khái niệm cơ bản có liên quan như thông tin, nguồn tin, tiềm lực thông tin, v.

mà tập trung đề cập các khái niệm quan trọng đã được chấp nhận một cách chính tắc, được sử dụng trong các văn bản quy phạm pháp luật được ban hành ở nước ta từ khi có Luật Khoa học và công nghệ năm 2013. Theo Luật Khoa học và công nghệ số 29/2013/QH13, khái niệm “Khoa học” và khái niệm “Công nghệ” được hiểu như sau: “Khoa học” là hệ thống tri thức về bản chất, quy luật tồn tại và phát triển của sự vật, hiện tượng tự nhiên, xã hội và tư duy. “Công nghệ” là giải pháp, quy trình, bí quyết kỹ thuật có kèm theo hoặc không kèm theo công cụ, phương tiện dùng để biến đổi nguồn lực thành sản phẩm [17, tr. Theo Nghị định số 11/2014/NĐ-CP của Chính phủ ngày 18/02/2014 về hoạt động thông tin KH&CN [6, tr.

1-2], một số khái niệm quan trọng có liên quan đến thông tin khoa học và công nghệ được xác định như sau: Thông tin khoa học và công nghệ: “Thông tin khoa học và công nghệ” là dữ liệu, dữ kiện, số liệu, tin tức được tạo ra trong các hoạt động khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo. Như đã nêu ở trên, nội hàm của khái niệm này được hiểu trong văn cảnh của một tài liệu quy phạm pháp luật hiện hành (Nghị định số 11/2014/NĐ-CP), xong nội hàm đó cũng phù hợp với nội hàm khái niệm “thông tin khoa học và công nghệ” về mặt học thuật. Đó là : thông tin khoa học là thông tin logic, phản ánh một cách trung thực, khách quan các sự vật, hiện tượng, các quy luật trong tự nhiên, xã hội và tư duy và được sử dụng trong thực tiễn lịch sử cụ thể. Nội hàm của khái niệm thông tin nêu trên được cập nhật với sự bổ sung thông tin được tạo ra trong hoạt động sáng tạo, không chỉ đóng khung trong hoạt động nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ như trước đây.

Thông tin khoa học và công nghệ ngày nay, ngoài việc phản ánh các kết quả của hoạt động nghiên cứu, phát triển, nó còn phải phản ánh kết 14 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] quả và các vấn đề của đổi mới sáng tạo đang diễn ra sôi động trên thực tế, nhất là tại các doanh nghiệp, nơi sự liên kết, tích hợp giữa tri thức khoa học, thành tưu công nghệ và năng lực sáng tạo trong sản xuất, kinh doanh của các doanh nghiệp tạo ra giá trị gia tăng và việc làm cho xã hội. Hoạt động thông tin khoa học và công nghệ: “Hoạt động thông tin khoa học và công nghệ” là hoạt động dịch vụ khoa học và công nghệ, bao gồm các hoạt động liên quan đến thu thập, xử lý, phân tích, lưu giữ, tìm kiếm, phổ biến, sử dụng, chia sẻ và chuyển giao thông tin khoa học và công nghệ, các hoạt động khác có liên quan. Cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học và công nghệ: “Cơ sở dữ liệu quốc gia về khoa học và công nghệ” là tập hợp thông tin về tiềm lực và kết quả hoạt động khoa học và công nghệ quốc gia, được xây dựng, duy trì và phát triển nhằm cung cấp dữ liệu và thông tin đầy đủ, chính xác và kịp thời về khoa học và công nghệ. Nguồn tin khoa học và công nghệ: “Nguồn tin KH&CN được hiểu là “các thông tin KH&CN được thể hiện dưới dạng sách, báo, tạp chí khoa học, kỷ yếu hội nghị, hội thảo khoa học, thuyết minh nhiệm vụ, báo cáo kết quả thực hiện, ứng dụng kết quả nhiệm vụ KH&CN, luận án khoa học, tài liệu thiết kế, kỹ thuật, cơ sở dữ liệu, trang thông tin điện tử, tài liệu thống kê KH&CN, tài liệu đa phương tiện và tài liệu trên các vật mang tin khác”.

Nguồn tin KH&CN là toàn bộ thông tin KH&CN được ghi lại, trình bày hoặc thể hiện dưới bất cứ dạng thức nào và trên bất cứ loại vật mang tin nào (ở dạng truyền thống và dạng điện tử) mà tổ chức, quốc gia có được. Theo xuất xứ, nguồn tin KH&CN có thể là nội sinh, trong nước (do tổ chức hoặc quốc gia đó tạo ra, lưu giữ, phổ biến), hoặc là ngoại sinh, nước ngoài (thu thập được qua các kênh khác nhau (mua, trao đổi, biếu tặng,.) hoặc truy cập được một cách ổn định, lâu dài (thông qua mua quyền truy cập hoặc có thể truy cập được do bên có thông tin tạo điều kiện truy cập lâu dài). Nguồn tin KH&CN rất phong phú, đa dạng, nếu phân loại theo vật mang tin, nguồn tin KH&CN chia thành hai loại: 15 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] - “Nguồn tin KH&CN trên giấy”, còn gọi là nguồn tin KH&CN truyền thống, nguồn tin KH&CN dạng in, bao gồm các loại hình nguồn tin KH&CN được ghi trên các vật mang tin xuất hiện lâu đời như: tre, nứa, giấy, phim ảnh, băng từ.và khi truy cập và khai thác không cần sự trợ giúp của các thiết bị tin học và viễn thông.