Luận văn thạc sĩ thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện bình liêu tỉnh quảng ninh

Luận văn thạc sĩ phân tích thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện bình liêu tỉnh, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Phạm Minh Huyền
• Người hướng dẫn: PGS. Đào Thị Ái Thi
• Trường học: Học viện Hành chính Quốc gia
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Thực hiện Chính Sách Giảm Nghèo Đối Với Đồng Bào Dân Tộc Thiểu Số Trên Địa Bàn Huyện Bình Liêu, Tỉnh Quảng Ninh
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ
• 1.1. Khái niệm về nghèo
• 1.2. Khái niệm về dân tộc thiểu số
• 1.3. Khái niệm về thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.4. Đặc điểm đồng bào dân tộc thiểu số, yêu cầu và ý nghĩa thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.5. Đặc điểm đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.6. Yêu cầu thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Ý nghĩa việc thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.7. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo
• 1.8. Quy trình chính sách công
• 1.9. Quy trình thực hiện chính sách
• 1.10. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.11. Yếu tố thể chế ảnh hưởng quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.12. Yếu tố con người ảnh hưởng quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.13. Yếu tố tổ chức bộ máy ảnh hưởng thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.14. Yếu tố điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.15. Kinh nghiệm thực hiện chính sách giảm nghèo tại một số địa phương và bài học kinh nghiệm trong thực hiện chính sách giảm nghèo tại huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 1.16. Kinh nghiệm thực hiện chính sách giảm nghèo của huyện Đầm Hà, tỉnh Quảng Ninh
• 1.17. Kinh nghiệm thực hiện chính sách giảm nghèo của huyện Tam Đảo, tỉnh Vĩnh Phúc
• 1.18. Bài học kinh nghiệm rút ra trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 1.19. Tiểu kết Chương 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH LIÊU, TỈNH QUẢNG NINH
• 2.1. Khái quát chung về huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 2.2. Lịch sử hình thành, vị trí địa lý
• 2.3. Điều kiện tự nhiên
• 2.4. Điều kiện kinh tế
• 2.5. Điều kiện xã hội (dân cư, trình độ dân trí, cơ cấu và thành phần dân tộc)
• 2.6. Thực trạng thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Thực trạng nghèo tại huyện Bình Liêu
• 2.7. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 2.8. Kết quả giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 2.9. Kết quả thực hiện một số chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 2.10. Đánh giá quá trình thực hiện chính sách giảm nghèo với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh. Nguyên nhân của những hạn chế
• 2.11. Những vấn đề thách thức đặt ra trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 2.12. Tiểu kết chương 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƢƠNG HƢỚNG VÀ GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ TRÊN ĐỊA BÀN HUYỆN BÌNH LIÊU, TỈNH QUẢNG NINH
• 3.1. Phương hướng thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 3.2. Quan điểm, chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước về thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số. Quan điểm chỉ đạo, mục tiêu chính sách giảm nghèo của tỉnh Quảng Ninh và huyện Bình Liêu
• 3.3. Giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh
• 3.4. Thực hiện tốt quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số
• 3.5. Hỗ trợ giảm nghèo cho đồng bào dân tộc thiểu số
• 3.6. Nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức thực hiện công tác giảm nghèo
• 3.7. Đẩy mạnh phát triển kinh tế dịch vụ, nâng cao thu nhập cho đồng bào dân tộc thiểu số
• 3.8. Biểu dương, khuyến khích các hộ vươn lên thoát nghèo
• 3.9. Tiểu kết Chương 3
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Cơ sở khoa học về thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số

Chính sách giảm nghèo là một trong những chủ trương quan trọng của Đảng và Nhà nước nhằm cải thiện đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số. Đặc điểm của đồng bào dân tộc thiểu số tại Bình Liêu là sự đa dạng về văn hóa và ngôn ngữ, điều này đòi hỏi các chính sách phải được thiết kế phù hợp với từng nhóm dân tộc. Việc thực hiện chính sách giảm nghèo không chỉ đơn thuần là cung cấp hỗ trợ tài chính mà còn cần chú trọng đến phát triển kinh tế địa phương và bảo tồn văn hóa dân tộc. Theo nghiên cứu, việc lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế với chính sách giảm nghèo sẽ tạo ra hiệu quả bền vững hơn. Đặc biệt, cần có sự tham gia của cộng đồng trong quá trình xây dựng và thực hiện chính sách để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

1.1. Đặc điểm đồng bào dân tộc thiểu số

Đồng bào dân tộc thiểu số tại Bình Liêu chủ yếu sinh sống ở các vùng núi cao, với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt. Họ thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ cơ bản như giáo dục và y tế. Tình trạng nghèo đói vẫn còn phổ biến, với tỷ lệ hộ nghèo cao hơn so với các khu vực khác trong tỉnh Quảng Ninh. Việc thực hiện chính sách giảm nghèo cần phải xem xét đến các yếu tố văn hóa, phong tục tập quán của từng dân tộc để có những giải pháp phù hợp. Đặc biệt, việc giáo dục cho dân tộc thiểu số là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao nhận thức và khả năng tự vươn lên thoát nghèo.

1.2. Yêu cầu thực hiện chính sách giảm nghèo

Yêu cầu thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số là phải đảm bảo tính bền vững và khả thi. Chính sách cần được xây dựng dựa trên cơ sở thực tiễn và có sự tham gia của cộng đồng. Cần có các chương trình hỗ trợ kinh tế và xã hội đồng bộ, từ việc tạo việc làm đến hỗ trợ phát triển sản xuất. Đặc biệt, việc hỗ trợ kinh tế cần đi đôi với việc bảo tồn văn hóa dân tộc, nhằm tạo ra một môi trường phát triển hài hòa. Các chính sách cũng cần được theo dõi và đánh giá thường xuyên để điều chỉnh kịp thời, đảm bảo hiệu quả trong việc giảm nghèo.

II. Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo tại Bình Liêu

Thực trạng tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo tại Bình Liêu cho thấy nhiều kết quả tích cực nhưng cũng tồn tại không ít thách thức. Mặc dù đã có nhiều chương trình hỗ trợ, nhưng tỷ lệ hộ nghèo vẫn còn cao, đặc biệt là trong đồng bào dân tộc thiểu số. Việc thực hiện chính sách giảm nghèo chưa đồng bộ và thiếu sự phối hợp giữa các cấp chính quyền. Nhiều hộ dân vẫn phụ thuộc vào các chính sách hỗ trợ mà chưa có sự chủ động trong việc phát triển kinh tế gia đình. Đặc biệt, việc đầu tư vào hạ tầng và giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số vẫn còn hạn chế, dẫn đến việc khó khăn trong việc tiếp cận các dịch vụ cơ bản.

2.1. Kết quả giảm nghèo

Kết quả giảm nghèo tại Bình Liêu cho thấy một số tiến bộ trong việc cải thiện đời sống của đồng bào dân tộc thiểu số. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ nghèo vẫn cao, với nhiều hộ gia đình chưa thể thoát nghèo bền vững. Các chương trình hỗ trợ như hỗ trợ kinh tế và đào tạo nghề đã giúp một số hộ gia đình cải thiện thu nhập, nhưng vẫn cần nhiều nỗ lực hơn nữa để đạt được mục tiêu giảm nghèo bền vững. Việc tăng cường sinh kế cho đồng bào dân tộc thiểu số thông qua các chương trình phát triển kinh tế địa phương là rất cần thiết.

2.2. Những vấn đề thách thức

Những vấn đề thách thức trong việc thực hiện chính sách giảm nghèo tại Bình Liêu bao gồm sự thiếu đồng bộ trong các chính sách hỗ trợ, sự phân bổ nguồn lực chưa hợp lý và sự tham gia hạn chế của cộng đồng. Nhiều hộ dân vẫn còn tâm lý trông chờ vào sự hỗ trợ từ Nhà nước, dẫn đến việc thiếu chủ động trong việc phát triển kinh tế gia đình. Đặc biệt, việc bảo tồn văn hóa dân tộc trong quá trình phát triển kinh tế cũng cần được chú trọng hơn để đảm bảo sự phát triển bền vững.

III. Phương hướng và giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo

Để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại Bình Liêu, cần có những phương hướng và giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tăng cường hỗ trợ kinh tế cho các hộ nghèo thông qua các chương trình phát triển sản xuất và tạo việc làm. Đồng thời, cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo nghề cho đồng bào dân tộc thiểu số. Việc lồng ghép các chương trình phát triển kinh tế với chính sách giảm nghèo sẽ tạo ra hiệu quả bền vững hơn. Ngoài ra, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng trong việc xây dựng và thực hiện chính sách để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả.

3.1. Giải pháp hỗ trợ kinh tế

Giải pháp hỗ trợ kinh tế cho đồng bào dân tộc thiểu số cần được thực hiện đồng bộ và hiệu quả. Cần có các chương trình hỗ trợ tài chính, tạo điều kiện cho các hộ nghèo tiếp cận vốn vay ưu đãi để phát triển sản xuất. Đồng thời, cần tổ chức các lớp đào tạo nghề, giúp đồng bào dân tộc thiểu số có kỹ năng cần thiết để tham gia vào thị trường lao động. Việc phát triển các mô hình sản xuất phù hợp với điều kiện địa phương cũng là một giải pháp quan trọng để nâng cao thu nhập cho các hộ nghèo.

3.2. Nâng cao chất lượng giáo dục

Nâng cao chất lượng giáo dục cho đồng bào dân tộc thiểu số là một trong những giải pháp quan trọng để giảm nghèo bền vững. Cần đầu tư vào cơ sở hạ tầng giáo dục, đảm bảo mọi trẻ em đều có cơ hội đến trường. Đồng thời, cần có các chương trình giáo dục phù hợp với đặc thù văn hóa của từng dân tộc, giúp trẻ em dễ dàng tiếp cận kiến thức. Việc nâng cao trình độ dân trí sẽ giúp đồng bào dân tộc thiểu số có khả năng tự vươn lên thoát nghèo.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Theo kết quả Tổng điều tra hộ nghèo, hộ cận nghèo giai đoạn 2016 - 2020, huyện Bình Liêu, tỉnh Quảng Ninh có tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm khoảng 42,69%, trong đó hộ nghèo chiếm 23,21% và hộ cận nghèo chiếm 19,48%. Đây là địa phương có tỷ lệ hộ nghèo cao nhất tỉnh, với đặc thù là huyện miền núi, vùng cao, biên giới, có 96% đồng bào dân tộc thiểu số sinh sống, trình độ dân trí thấp và không đồng đều. Vấn đề giảm nghèo bền vững đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại Bình Liêu là nhiệm vụ cấp bách, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo an sinh xã hội và giữ vững quốc phòng - an ninh.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số trên địa bàn huyện Bình Liêu từ năm 2011 đến nay, đồng thời đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách này đến năm 2020. Nghiên cứu tập trung phân tích quy trình thực hiện chính sách, các yếu tố ảnh hưởng, kết quả đạt được và những hạn chế còn tồn tại. Ý nghĩa của nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước trong việc hoạch định và thực thi chính sách giảm nghèo phù hợp với đặc thù vùng dân tộc thiểu số, góp phần nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về chính sách công và chính sách giảm nghèo, bao gồm:

• Lý thuyết chính sách công: Theo Thomas Dye, chính sách công là "bất kỳ những gì nhà nước lựa chọn làm hoặc không làm". Chính sách công bao gồm mục tiêu và giải pháp nhằm giải quyết các vấn đề xã hội, trong đó thực thi chính sách là giai đoạn biến ý đồ thành hiện thực.

• Khái niệm nghèo đa chiều: Nghèo không chỉ là thiếu thu nhập mà còn bao gồm thiếu tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản như y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và thông tin. Chuẩn nghèo quốc gia được xác định theo Quyết định 59/2015/QĐ-TTg với mức thu nhập 700.000 đồng/người/tháng ở nông thôn và 900.000 đồng/người/tháng ở thành thị, kết hợp với các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội.

• Khái niệm dân tộc thiểu số: Là nhóm người có số dân ít hơn dân tộc đa số, có bản sắc văn hóa, ngôn ngữ, tôn giáo riêng biệt, cư trú lâu dài trên lãnh thổ quốc gia và có nhu cầu bảo tồn bản sắc đó.

• Quy trình thực hiện chính sách công: Bao gồm các bước khởi sự, hoạch định, thực thi và đánh giá chính sách. Thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số cần tuân thủ quy trình xây dựng kế hoạch, tuyên truyền, huy động nguồn lực, điều hành phối hợp và giám sát đánh giá.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng dữ liệu thứ cấp từ các báo cáo thống kê, văn bản pháp luật, tài liệu nghiên cứu của các cơ quan Trung ương và địa phương, cùng với dữ liệu sơ cấp thu thập qua điều tra, phỏng vấn sâu và quan sát thực tế tại huyện Bình Liêu.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn mẫu điều tra gồm các hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại các xã, thị trấn trên địa bàn huyện Bình Liêu, đảm bảo tính đại diện cho các nhóm dân tộc và vùng miền khác nhau.

• Phương pháp phân tích: Sử dụng phương pháp phân tích mô tả thống kê để đánh giá thực trạng, so sánh tỷ lệ hộ nghèo qua các năm; phương pháp phân tích, so sánh, đánh giá để xác định các yếu tố ảnh hưởng và hiệu quả thực hiện chính sách; kết hợp phân tích định tính từ phỏng vấn sâu nhằm làm rõ nguyên nhân và đề xuất giải pháp.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn từ năm 2011 đến năm 2018, với dự kiến đề xuất giải pháp thực hiện đến năm 2020.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo cao: Tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo trên địa bàn huyện Bình Liêu chiếm khoảng 42,69% năm 2017, trong đó hộ nghèo chiếm 23,21%. So với các huyện miền núi khác trong tỉnh, Bình Liêu có tỷ lệ nghèo cao nhất.

2. Quy trình thực hiện chính sách còn nhiều hạn chế: Việc xây dựng kế hoạch, tuyên truyền và huy động nguồn lực chưa đồng bộ, chưa phát huy hết vai trò của các cấp chính quyền và cộng đồng dân cư. Công tác giám sát, đánh giá còn thiếu thường xuyên và chưa toàn diện.

3. Yếu tố con người và tổ chức bộ máy ảnh hưởng lớn: Năng lực cán bộ, công chức thực thi chính sách còn hạn chế, thiếu kỹ năng quản lý và phối hợp liên ngành. Đồng bào dân tộc thiểu số có trình độ dân trí thấp, tâm lý trông chờ, ỷ lại vào chính sách hỗ trợ.

4. Điều kiện tự nhiên và kinh tế xã hội khó khăn: Địa hình đồi núi hiểm trở, giao thông khó khăn, cơ sở hạ tầng chưa phát triển, nguồn lực tài chính hạn chế, phong tục tập quán lạc hậu ảnh hưởng đến hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ đặc thù vùng miền núi, dân tộc thiểu số với nhiều khó khăn về địa lý, kinh tế và xã hội. So với các nghiên cứu tại huyện Đầm Hà và Tam Đảo, mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ nhưng Bình Liêu vẫn còn tồn tại tỷ lệ nghèo cao do chưa phát huy được nội lực của người dân và sự phối hợp hiệu quả giữa các cơ quan thực thi.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ thể hiện tỷ lệ hộ nghèo qua các năm, bảng so sánh các yếu tố ảnh hưởng và sơ đồ quy trình thực hiện chính sách để minh họa các bước và các chủ thể tham gia. Kết quả nghiên cứu nhấn mạnh vai trò then chốt của năng lực cán bộ và sự tham gia tích cực của đồng bào dân tộc thiểu số trong việc nâng cao hiệu quả chính sách giảm nghèo.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường năng lực đội ngũ cán bộ, công chức: Tổ chức các lớp đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng quản lý, thực thi chính sách giảm nghèo cho cán bộ các cấp, đặc biệt là cán bộ cơ sở. Mục tiêu nâng cao năng lực thực thi trong vòng 2 năm tới, do Sở Nội vụ và UBND huyện chủ trì.

2. Đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao nhận thức đồng bào dân tộc thiểu số: Sử dụng đa dạng hình thức truyền thông như phát thanh, truyền hình, sinh hoạt cộng đồng để nâng cao ý thức tự lực, tránh tư tưởng trông chờ ỷ lại. Thực hiện liên tục trong 3 năm, phối hợp giữa Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội.

3. Phát triển cơ sở hạ tầng và cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ xã hội: Ưu tiên đầu tư giao thông, y tế, giáo dục, nước sạch tại các xã vùng sâu, vùng xa. Mục tiêu giảm tỷ lệ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản xuống dưới 10% trong 5 năm, do UBND tỉnh và các sở ngành liên quan thực hiện.

4. Huy động và đa dạng hóa nguồn lực tài chính: Tăng cường xã hội hóa, huy động vốn từ ngân sách, doanh nghiệp, tổ chức phi chính phủ và cộng đồng để hỗ trợ phát triển sản xuất, đào tạo nghề, giải quyết việc làm cho đồng bào dân tộc thiểu số. Xây dựng kế hoạch huy động nguồn lực hàng năm, do Ban giảm nghèo huyện phối hợp với các tổ chức thực hiện.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về dân tộc và giảm nghèo: Như Ủy ban Dân tộc, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Quảng Ninh, UBND huyện Bình Liêu để làm cơ sở hoạch định chính sách và điều chỉnh chương trình giảm nghèo phù hợp.

2. Các nhà nghiên cứu, học viên, sinh viên chuyên ngành quản lý công và phát triển xã hội: Nghiên cứu sâu về chính sách giảm nghèo, đặc biệt trong bối cảnh vùng dân tộc thiểu số miền núi.

3. Các tổ chức phi chính phủ và tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực giảm nghèo và phát triển cộng đồng: Sử dụng luận văn làm tài liệu tham khảo để thiết kế dự án, chương trình hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số.

4. Cán bộ, công chức địa phương và cộng đồng dân cư: Nâng cao nhận thức về quy trình, vai trò và trách nhiệm trong thực hiện chính sách giảm nghèo, từ đó tham gia tích cực và hiệu quả hơn.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số là gì?
   Chính sách giảm nghèo là tập hợp các quyết định và giải pháp của Nhà nước nhằm hỗ trợ đồng bào dân tộc thiểu số thoát nghèo, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần, thông qua các chương trình phát triển sản xuất, đào tạo nghề, hỗ trợ y tế, giáo dục và cơ sở hạ tầng.

2. Tại sao tỷ lệ hộ nghèo ở huyện Bình Liêu lại cao?
   Nguyên nhân chính là do điều kiện địa lý miền núi hiểm trở, cơ sở hạ tầng kém phát triển, trình độ dân trí thấp, phong tục tập quán lạc hậu và năng lực cán bộ thực thi chính sách còn hạn chế, dẫn đến hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo chưa cao.

3. Quy trình thực hiện chính sách giảm nghèo gồm những bước nào?
   Quy trình gồm xây dựng kế hoạch, tuyên truyền phổ biến chính sách, huy động nguồn lực, điều hành phối hợp thực hiện và theo dõi, giám sát, đánh giá kết quả thực hiện để điều chỉnh kịp thời.

4. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo?
   Cần tăng cường năng lực cán bộ, đẩy mạnh tuyên truyền nâng cao nhận thức người dân, phát triển cơ sở hạ tầng, đa dạng hóa nguồn lực tài chính và phát huy vai trò chủ thể của đồng bào dân tộc thiểu số trong quá trình thực hiện.

5. Luận văn có thể áp dụng cho những địa phương nào khác?
   Nghiên cứu có thể áp dụng cho các huyện miền núi, vùng dân tộc thiểu số có điều kiện tương tự, giúp các địa phương này xây dựng và thực hiện chính sách giảm nghèo phù hợp với đặc thù vùng miền.

Kết luận

• Luận văn đã làm rõ thực trạng tổ chức thực hiện chính sách giảm nghèo đối với đồng bào dân tộc thiểu số tại huyện Bình Liêu, với tỷ lệ hộ nghèo và cận nghèo chiếm khoảng 42,69% năm 2017.
• Phân tích các yếu tố ảnh hưởng như năng lực cán bộ, điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội và tổ chức bộ máy thực thi chính sách.
• Đề xuất các giải pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả thực hiện chính sách giảm nghèo trong giai đoạn 2018-2020.
• Nghiên cứu góp phần cung cấp cơ sở khoa học cho các cơ quan quản lý nhà nước và các tổ chức liên quan trong việc hoạch định và thực thi chính sách giảm nghèo phù hợp.
• Khuyến nghị các bước tiếp theo bao gồm triển khai đào tạo cán bộ, tăng cường tuyên truyền, phát triển cơ sở hạ tầng và huy động nguồn lực đa dạng nhằm đạt mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Để góp phần thực hiện thành công mục tiêu giảm nghèo bền vững, các cấp chính quyền và cộng đồng dân cư cần phối hợp chặt chẽ, phát huy nội lực và sự hỗ trợ từ các chính sách phù hợp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ THỰC HIỆN CHÍNH SÁCH GIẢM NGHÈO ĐỐI VỚI ĐỒNG BÀO DÂN TỘC THIỂU SỐ 1. Khái niệm về nghèo 1. Khái niệm nghèo Đói nghèo là vấn đề kinh tế - xã hội mang tính chất toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến cuộc sống và sự phát triển của toàn xã hội. Đói nghèo tồn tại ở tất cả các nước, kể cả các nước có nền kinh tế phát triển.

Mỗi quốc gia đều có quan niệm riêng về đói nghèo tùy thuộc cách thức tiếp cận khác nhau; họ đưa ra các chỉ số, tiêu chí để xác định mức nghèo cụ thể; tuy nhiên, có thể tập trung vào một số quan niệm, khái niệm về đói nghèo như sau: Tại Hội nghị Thượng đỉnh thế giới về phát triển xã hội tổ chức năm 1995 tại Copenhaghen (Đan Mạch) đã định nghĩa về nghèo: "Người nghèo là người mà tất cả những thu nhập của họ nhỏ hơn 1 USD/ngày, đây là số tiền được coi như đủ mua những sản phẩm cần thiết để tồn tại" [30, tr.9] Ngân hàng Thế giới (WB) đã đưa ra quan điểm về nghèo: "Nghèo là một khái niệm đa chiều vượt khỏi phạm vi túng thiếu về vật chất. Nghèo không chỉ gồm các chỉ số dựa trên thu nhập mà còn bao gồm các vấn đề liên quan đến năng lực như dinh dưỡng, sức khỏe, giáo dục, khả năng dễ bị tổn thương, không có quyền phát ngôn và không có quyền lực" [30, tr. Theo Tổ chức Liên hợp quốc: “Nghèo là thiếu năng lực tối thiểu để tham gia hiệu quả vào các hoạt động xã hội. Nghèo có nghĩa là không có đủ ăn, đủ mặc, không được đi học, không được đi khám bệnh, không có đất đai để trồng trọt hoặc không có nghề nghiệp để nuôi sống bản thân, không được tiếp cận tín dụng.

Nghèo cũng có nghĩa là không an toàn, không có quyền và bị loại trừ của các cá nhân, hộ gia đình và cộng đồng. Nghèo có nghĩa là dễ bị 10 Luan van bạo hành, phải sống ngoài lề xã hội hoặc trong các điều kiện rủi ro, không được tiếp cận nước sạch và công trình vệ sinh an toàn” [16]. Tại Hội nghị bàn về giảm nghèo đói trong khu vực châu Á- Thái Bình Dương do ESCAP tổ chức ở Băng Cốc (tháng 9/1993) đã định nghĩa về nghèo đói: “Nghèo đói là tình trạng một bộ phận dân cư không được hưởng và thoả mãn những nhu cầu cơ bản của con người đã được xã hội thừa nhận tuỳ theo trình độ phát triển kinh tế - xã hội và phong tục tập quán của các địa phương” [30, tr. Định nghĩa này đã đề cập đến nội dung cơ bản của vấn đề đói nghèo là nhu cầu cơ bản của con người.

Ở Việt Nam, khái niệm nghèo cơ bản thống nhất với khái niệm nghèo đói của ESCAP: Nghèo là tình trạng một bộ phận dân cư chỉ có những điều kiện thỏa mãn những nhu cầu tối thiểu và cơ bản nhất trong cuộc sống và có mức sống thấp hơn mức sống của cộng đồng xét trên mọi phương diện. Như vậy, có rất nhiều quan niệm khác nhau về nghèo nhưng theo tác giả luận văn có thể hiểu về nghèo như sau: "Nghèo là tình trạng mà một bộ phận dân cư có mức sống thấp hơn mức sống trung bình của cộng đồng dân cư, họ chỉ được thỏa mãn hoặc được hưởng thụ một phần các nhu cầu thiết yếu cơ bản của cuộc sống". Tiêu chí xác định chuẩn nghèo Ngưỡng nghèo (hay còn gọi là chuẩn nghèo): Đây được coi là ranh giới, tiêu chí nhằm phân biệt giữa người nghèo và người không nghèo để thực hiện các chính sách hỗ trợ giảm nghèo của các nước. Chuẩn nghèo quốc gia là mức chi phí cho một loại nhu cầu tiêu dùng các mặt hàng lương thực, thực phẩm và phi lương thực, thực phẩm thiết yếu cho phép con người có cuộc sống khỏe mạnh.

Căn cứ vào mức sống và sự phát triển về kinh tế, văn hóa - xã hội. của người dân các địa phương, đến nay Bộ Lao động Thương binh và Xã hội đã 11 Luan van 07 lần công bố chuẩn nghèo tính theo thu nhập bình quân đầu người cho các giai đoạn cụ thể khác nhau theo bảng sau: Bảng 1. Sự biến động của chuẩn nghèo qua các giai đoạn Chuẩn nghèo quốc gia Giai đoạn (Thu nhập quốc gia đầu ngƣời/tháng dƣới) Nông thôn Thành thị 1993 - 1995 8kg gạo 13kg gạo 1995 - 1997 13kg gạo 15kg gạo 1997 - 2000 20kg gạo 25kg gạo 2001 - 2005 100.000đ (Nguồn: Web Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội) Ở Việt Nam hiện nay, căn cứ Quyết định 59/2015/QĐ-TTg ngày 19/11/2015 của Thủ tướng chính phủ về Chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 [25], thì các tiêu chí tiếp cận đo lường nghèo đa chiều gồm tiêu chí về thu nhập và mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản. Với tiêu chí về thu nhập, Quyết định quy định chuẩn nghèo ở khu vực nông thôn là 700.000 đồng/người/tháng; ở khu vực thành thị 900.000 đồng/người/tháng.

Quy định chuẩn cận nghèo ở khu vực nông thôn là 1.000 đồng/người/tháng; ở khu vực thành thị 1.000 đồng/người/tháng. Về tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản, Quyết định nêu rõ các dịch vụ xã hội cơ bản bao gồm 5 dịch vụ: Y tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin. Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các 12 Luan van dịch vụ xã hội cơ bản gồm 10 chỉ số: Tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin. - Tiêu chí xác định chuẩn nghèo: Hộ nghèo khu vực nông thôn là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: (1) Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 700.000 đồng trở xuống; (2) Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên.

Hộ nghèo khu vực thành thị là hộ đáp ứng một trong hai tiêu chí sau: (1) Có thu nhập bình quân đầu người/tháng từ đủ 900.000 đồng trở xuống; (2) Có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt từ 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản trở lên. Hộ cận nghèo khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 700.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Hộ cận nghèo khu vực thành thị là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 900.000 đồng và thiếu hụt dưới 03 chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản. Hộ có mức sống trung bình ở khu vực nông thôn là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1.

Hộ có mức sống trung bình ở khu vực thành thị là hộ có thu nhập bình quân đầu người/tháng trên 1. Mức chuẩn nghèo trên là căn cứ để đo lường và giám sát mức độ thiếu hụt về thu nhập và tiếp cận các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân; là cơ sở 13 Luan van xác định đối tượng để thực hiện các chính sách giảm nghèo và an sinh xã hội; hoạch định các chính sách kinh tế - xã hội khác trong giai đoạn 2016 - 2020. Khái niệm về dân tộc thiểu số 1. Khái niệm về dân tộc Theo nghĩa hẹp, Dân tộc được hiểu là cộng đồng tộc người có mối quan hệ chặt chẽ, bền vững; có chung nguồn gốc lịch sử, sinh hoạt kinh tế và đời sống văn hóa; có ngôn ngữ riêng và có những nét đặc thù về văn hóa; xuất hiện sau bộ lạc, bộ tộc; kế thừa phát triển cao hơn những nhân tố tộc người ở bộ lạc, bộ tộc.

Theo nghĩa rộng, Dân tộc được hiểu là một quốc gia, rõ hơn là để chỉ một cộng đồng chính trị, xã hội rộng lớn, bao gồm nhiều tộc người, sinh sống ổn định trong điều kiện đa ngôn ngữ, thường lấy ngôn ngữ của tộc người đa số làm ngôn ngữ quốc gia; có lãnh thổ quốc gia, có chung vận mệnh lịch sử, cùng chung lợi ích về chính trị, kinh tế; có nền văn hóa vừa thống nhất, vừa đa dạng của quốc gia - dân tộc. Khái niệm về dân tộc thiểu số Dân tộc thiểu số là khái niệm được nghiên cứu, sử dụng phổ biến ở nhiều lĩnh vực, ngành khoa học khác nhau trên thế giới. Khái niệm Dân tộc thiểu số được sử dụng chính thức trong các văn kiện pháp lý quốc tế và pháp luật các quốc gia: Đại hội đồng Liên hợp quốc năm 1992 đã thông qua thuật ngữ "Dân tộc thiểu số" trên cơ sở dựa vào quan điểm của Giáo sư Francesco Capotorti (đặc phái viên của Liên hợp quốc) đã đưa ra năm 1977: "Dân tộc thiểu số là thuật ngữ ám chỉ cho một nhóm người: (1) Cư trú trên lãnh thổ của một quốc gia có chủ quyền mà họ là công dân của quốc gia này; (2) Duy trì mối quan hệ lâu dài với quốc gia mà họ đang sinh sống; (3) Thể hiện bản sắc riêng về chủng tộc, văn hóa, tôn giáo và ngôn ngữ của họ; (4) Đủ tư cách đại diện cho nhóm 14 Luan van dân tộc của họ, mặc dù số lượng ít hơn trong quốc gia này hay tại một khu vực của quốc gia này; (5) Có mối quan tâm đến vấn đề bảo tồn bản sắc chung của họ, bao gồm cả yếu tố văn hóa, phong tục tập quán, tôn giáo và ngôn ngữ của họ" [12]. Năm 1995, Liên Hiệp Âu Châu cũng đưa ra khái niệm về dân tộc thiểu số rất gần với quan điểm của Liên Hiệp Quốc: “Dân tộc thiểu số ám chỉ cho một nhóm người từ một quốc gia khác đến cư trú trên lãnh thổ của quốc gia thuộc Liên Hiệp Âu Châu và có quốc tịch của khối Âu Châu” [12].

Khái niệm Dân tộc thiểu số dùng để chỉ những dân tộc có số dân ít, chiếm tỷ trọng thấp trong tương quan so sánh về lượng dân số trong một quốc gia đa dân tộc. Khái niệm Dân tộc thiểu số cũng không có ý nghĩa biểu thị tương quan so sánh về dân số giữa các quốc gia dân tộc trên phạm vi khu vực và thế giới. Ở Việt Nam, khái niệm Dân tộc thiểu số được sử dụng phổ biến trong văn bản pháp luật.