Luận văn thạc sĩ về chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á dưới thời Tổng thống Barack Obama ...

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu chính sách an ninh của mỹ đối với khu vực đông nam á dưới thời tổng thống barack obama 2009 2012, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Trần Thị Huyền Trang
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Khắc Nam
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế
• Đề tài: Chính sách an ninh của Mỹ đối với khu vực Đông Nam Á dưới thời Tổng thống Barack Obama (2009-2012)
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH AN NINH MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÔNG NAM Á DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2009-2012)
• 1.1. Cơ sở khách quan
• 1.2. Sự thay đổi của bối cảnh khu vực
• 1.3. Thế kỷ châu Á-Thái Bình Dương. Xu thế hướng về Đông Nam Á của các cường quốc trên thế giới
• 1.4. Đông Nam Á trong chính sách an ninh châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ
• 1.5. Tầm quan trọng về an ninh của khu vực Đông Nam Á đối với Mỹ
• 1.6. Yếu tố Trung Quốc. Vai trò của ASEAN. Cơ sở chủ quan: Sự thay đổi của nước Mỹ và quan điểm đối ngoại của chính quyền Obama
• 1.7. Tác động của khủng hoảng tài chính. Can thiệp quân sự nước ngoài
• 2. CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CHÍNH SÁCH AN NINH CỦA MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÔNG NAM Á DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2009-2012)
• 2.1. Mục tiêu của chính sách
• 2.2. Các công cụ thực hiện chính sách
• 2.3. Các biện pháp triển khai chính sách
• 2.4. Các tuyên bố mục đích
• 2.5. Củng cố quan hệ đồng minh
• 2.6. Đồng minh Thái Lan
• 2.7. Đồng minh Philippines
• 2.8. Mở rộng quan hệ với các đối tác mới
• 2.9. Tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực Đông Nam Á
• 2.10. Tăng cường can dự với ASEAN
• 2.11. Giải quyết các vấn đề an ninh nổi cộm
• 2.11.1. Vấn đề biển Đông
• 2.11.2. Các vấn đề an ninh cấp tiểu khu vực
• 3. CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH AN NINH ĐÔNG NAM Á CỦA MỸ TRONG NHIỆM KỲ 1 CỦA TỔNG THỐNG OBAMA ĐỐI VỚI KHU VỰC VÀ VIỆT NAM
• 3.1. Tác động đối với khu vực
• 3.2. Tác động tích cực
• 3.3. Tác động tiêu cực
• 3.4. Tác động đến Việt Nam
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á 2009 2012

Chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á trong giai đoạn 2009-2012 dưới thời Tổng thống Barack Obama đã phản ánh sự chuyển hướng chiến lược của Mỹ trong bối cảnh toàn cầu. Sự chuyển mình này không chỉ nhằm củng cố vị thế của Mỹ mà còn để đối phó với những thách thức từ các cường quốc khác, đặc biệt là Trung Quốc. Chính sách này được xây dựng dựa trên nhiều yếu tố, từ bối cảnh địa chính trị đến các mối quan hệ đồng minh trong khu vực.

1.1. Bối cảnh chính trị và an ninh khu vực Đông Nam Á

Trong giai đoạn này, Đông Nam Á trở thành một điểm nóng trong chính sách đối ngoại của Mỹ. Sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc và các vấn đề an ninh biển Đông đã tạo ra những thách thức lớn cho Mỹ và các quốc gia trong khu vực. Việc hiểu rõ bối cảnh này là rất quan trọng để đánh giá chính sách an ninh của Mỹ.

1.2. Mục tiêu chính của chính sách an ninh Mỹ

Mục tiêu chính của chính sách an ninh Mỹ tại Đông Nam Á bao gồm việc củng cố quan hệ đồng minh, tăng cường hiện diện quân sự và đảm bảo an ninh hàng hải. Những mục tiêu này không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích của Mỹ mà còn hỗ trợ các quốc gia trong khu vực đối phó với các mối đe dọa an ninh.

II. Những thách thức trong chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á

Chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á không chỉ gặp phải những thách thức từ bên ngoài mà còn từ chính các quốc gia trong khu vực. Sự cạnh tranh giữa các cường quốc và những mâu thuẫn nội bộ trong ASEAN đã tạo ra những khó khăn trong việc thực hiện chính sách này.

2.1. Cạnh tranh giữa các cường quốc

Sự gia tăng ảnh hưởng của Trung Quốc đã tạo ra một môi trường cạnh tranh khốc liệt tại Đông Nam Á. Mỹ phải đối mặt với việc củng cố quan hệ với các đồng minh trong khi vẫn phải kiềm chế sự bành trướng của Trung Quốc.

2.2. Mâu thuẫn nội bộ trong ASEAN

Các quốc gia ASEAN có những lợi ích và quan điểm khác nhau về chính sách an ninh của Mỹ. Điều này đã tạo ra những khó khăn trong việc xây dựng một mặt trận thống nhất để đối phó với các thách thức an ninh trong khu vực.

III. Phương pháp triển khai chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á

Để thực hiện chính sách an ninh tại Đông Nam Á, Mỹ đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau, từ việc củng cố quan hệ đồng minh đến việc tăng cường hiện diện quân sự. Những phương pháp này không chỉ giúp Mỹ bảo vệ lợi ích của mình mà còn hỗ trợ các quốc gia trong khu vực.

3.1. Củng cố quan hệ đồng minh với Thái Lan và Philippines

Mỹ đã tập trung vào việc củng cố quan hệ với hai đồng minh truyền thống là Thái Lan và Philippines. Những quan hệ này không chỉ mang lại lợi ích cho Mỹ mà còn giúp các quốc gia này tăng cường khả năng phòng thủ.

3.2. Tăng cường hiện diện quân sự tại khu vực

Mỹ đã điều chuyển một phần lớn lực lượng quân sự sang khu vực Đông Nam Á nhằm tăng cường khả năng ứng phó với các mối đe dọa an ninh. Điều này không chỉ giúp Mỹ bảo vệ lợi ích của mình mà còn tạo ra sự ổn định cho khu vực.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách an ninh của Mỹ

Chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á đã mang lại nhiều kết quả tích cực, nhưng cũng không thiếu những thách thức. Việc nghiên cứu và đánh giá những kết quả này là rất quan trọng để hiểu rõ hơn về tác động của chính sách này đối với khu vực.

4.1. Tác động tích cực đến an ninh khu vực

Chính sách an ninh của Mỹ đã giúp củng cố an ninh khu vực, tạo ra một môi trường ổn định hơn cho các quốc gia Đông Nam Á. Sự hiện diện của Mỹ đã giúp các quốc gia này tự tin hơn trong việc đối phó với các mối đe dọa.

4.2. Những thách thức và phản ứng từ các quốc gia trong khu vực

Mặc dù có nhiều kết quả tích cực, nhưng chính sách an ninh của Mỹ cũng gặp phải sự phản đối từ một số quốc gia trong khu vực. Những phản ứng này cần được xem xét để điều chỉnh chính sách trong tương lai.

V. Kết luận và tương lai của chính sách an ninh Mỹ tại Đông Nam Á

Chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á trong giai đoạn 2009-2012 đã tạo ra nhiều thay đổi quan trọng trong bối cảnh địa chính trị khu vực. Tương lai của chính sách này sẽ phụ thuộc vào nhiều yếu tố, bao gồm sự phát triển của các cường quốc và mối quan hệ giữa các quốc gia trong khu vực.

5.1. Dự báo về tương lai của chính sách an ninh

Tương lai của chính sách an ninh Mỹ tại Đông Nam Á sẽ phụ thuộc vào khả năng của Mỹ trong việc duy trì quan hệ đồng minh và ứng phó với các thách thức mới. Sự thay đổi trong bối cảnh địa chính trị sẽ ảnh hưởng lớn đến chính sách này.

5.2. Vai trò của các quốc gia Đông Nam Á trong chính sách an ninh

Các quốc gia Đông Nam Á sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc định hình chính sách an ninh của Mỹ. Sự hợp tác và đồng thuận giữa các quốc gia này sẽ quyết định hiệu quả của chính sách an ninh trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thế kỷ XXI được dự báo là kỷ nguyên của châu Á-Thái Bình Dương, khu vực Đông Nam Á trở thành điểm nóng địa chính trị với sự gia tăng ảnh hưởng của các cường quốc, đặc biệt là sự trỗi dậy mạnh mẽ của Trung Quốc. Theo ước tính, khu vực này chiếm khoảng ¼ GDP toàn cầu và dự kiến tăng lên 30% vào năm 2015, đồng thời là trung tâm của các tuyến đường biển huyết mạch như eo biển Malacca và biển Đông, giữ vai trò quan trọng trong thương mại và an ninh năng lượng toàn cầu. Trước những biến động này, chính sách an ninh của Mỹ đối với Đông Nam Á dưới thời Tổng thống Barack Obama (2009-2012) đã có những điều chỉnh quan trọng nhằm duy trì vị thế và ảnh hưởng của Mỹ trong khu vực.

Mục tiêu nghiên cứu tập trung phân tích sự điều chỉnh chính sách an ninh của Mỹ trong giai đoạn 2009-2012, làm rõ các mục tiêu, công cụ và biện pháp thực thi, đồng thời đánh giá tác động của chính sách này đối với khu vực Đông Nam Á và Việt Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm các quốc gia Đông Nam Á, với trọng tâm là các đồng minh và đối tác chiến lược của Mỹ như Thái Lan, Philippines, Singapore, Indonesia, Malaysia và Việt Nam. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cái nhìn toàn diện về chiến lược “tái cân bằng” của Mỹ, góp phần định hướng chính sách đối ngoại và an ninh của Việt Nam trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực khu vực ngày càng gay gắt.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn áp dụng các lý thuyết và mô hình nghiên cứu trong quan hệ quốc tế nhằm phân tích chính sách an ninh của Mỹ tại Đông Nam Á, bao gồm:

• Lý thuyết cân bằng quyền lực (Balance of Power): Giải thích sự điều chỉnh chính sách của Mỹ nhằm duy trì cán cân quyền lực trong khu vực, đặc biệt trong bối cảnh sự trỗi dậy của Trung Quốc.
• Lý thuyết can dự (Engagement Theory): Phân tích cách thức Mỹ tăng cường hợp tác, xây dựng liên minh và đối tác chiến lược để củng cố ảnh hưởng.
• Khái niệm “Congagement” (Kết hợp Can dự và Ngăn chặn): Mô hình chính sách hỗn hợp của Mỹ nhằm vừa hợp tác vừa kiềm chế Trung Quốc.
• Khái niệm “Place, not Base”: Mô hình hợp tác quân sự linh hoạt, không duy trì căn cứ cố định mà sử dụng các căn cứ luân phiên tại các quốc gia đồng minh và đối tác.
• Khái niệm an ninh khu vực và an ninh hàng hải: Nhấn mạnh vai trò của Đông Nam Á trong bảo vệ các tuyến đường biển chiến lược và an ninh năng lượng.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Luận văn sử dụng nguồn tài liệu đa dạng bao gồm các văn kiện chính thức của Mỹ, báo cáo của các tổ chức nghiên cứu quốc tế (CSIS, RAND, ASPI), các bài viết học thuật trong và ngoài nước, cùng các tài liệu pháp luật liên quan đến chính sách an ninh và quan hệ quốc tế.
• Phương pháp phân tích: Kết hợp phương pháp nghiên cứu quan hệ quốc tế, so sánh, lịch sử và phân tích tổng hợp để đánh giá sự điều chỉnh chính sách và tác động của nó.
• Cỡ mẫu và chọn mẫu: Nghiên cứu tập trung vào giai đoạn 2009-2012, phân tích các quốc gia Đông Nam Á có vai trò quan trọng trong chính sách an ninh của Mỹ, đặc biệt là các đồng minh và đối tác chiến lược.
• Timeline nghiên cứu: Từ năm 2009 đến 2012, giai đoạn đầu nhiệm kỳ Tổng thống Barack Obama, nhằm đánh giá những thay đổi và tác động ban đầu của chính sách “tái cân bằng” tại khu vực.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Tăng cường can dự Đông Nam Á trong chiến lược “tái cân bằng”: Mỹ đã điều chuyển khoảng 60% lực lượng quân sự sang khu vực châu Á-Thái Bình Dương, trong đó Đông Nam Á được chú trọng như một trung tâm mới. Việc ký kết Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác (TAC) với ASEAN và tham gia Hội nghị thượng đỉnh Đông Á (EAS) là minh chứng cho sự gia tăng can dự chính trị và an ninh.

2. Mô hình hợp tác quân sự “Place, not Base”: Thay vì duy trì căn cứ cố định, Mỹ triển khai lực lượng luân phiên tại các căn cứ của đồng minh như Singapore, Thái Lan, Philippines và Việt Nam, giúp tăng tính linh hoạt và giảm áp lực chính trị trong khu vực.

3. Tác động cân bằng quyền lực trước sự trỗi dậy của Trung Quốc: Chính sách an ninh của Mỹ nhằm kiềm chế sự bành trướng của Trung Quốc, đặc biệt trong các vấn đề biển Đông và an ninh hàng hải. Theo báo cáo, ngân sách quốc phòng Trung Quốc tăng 11,2% lên khoảng 106 tỷ USD năm 2012, tạo áp lực lớn đối với Mỹ và các đồng minh.

4. Tác động đến Việt Nam và các quốc gia ASEAN: Mỹ tăng cường quan hệ với Việt Nam, mở rộng hợp tác kinh tế và an ninh, đồng thời thúc đẩy các quốc gia ASEAN duy trì sự cân bằng trong quan hệ với các cường quốc. Tăng trưởng kinh tế ASEAN đạt 5% năm 2013 và dự báo tăng 5,5% trong các năm tiếp theo, tạo điều kiện thuận lợi cho hợp tác kinh tế và an ninh.

Thảo luận kết quả

Sự điều chỉnh chính sách an ninh của Mỹ phản ánh nhu cầu thích ứng với bối cảnh địa chính trị mới, trong đó Trung Quốc là nhân tố trung tâm. Việc chuyển trọng tâm sang Đông Nam Á không chỉ nhằm bảo vệ lợi ích chiến lược mà còn tạo ra một mạng lưới đồng minh và đối tác đa dạng, giúp Mỹ duy trì ảnh hưởng trong khu vực. So với chính sách của chính quyền tiền nhiệm, chính quyền Obama chú trọng hơn đến hợp tác đa phương và phát triển thể chế khu vực như ASEAN.

Tuy nhiên, chính sách này cũng tạo ra những thách thức, khi sự can dự của Mỹ có thể làm gia tăng căng thẳng trong khu vực, đặc biệt là giữa các quốc gia ASEAN và Trung Quốc. Việc Mỹ thúc đẩy dân chủ và nhân quyền cũng có thể gây ra những phản ứng khác nhau trong các quốc gia Đông Nam Á. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tăng trưởng ngân sách quốc phòng Trung Quốc và biểu đồ tăng trưởng kinh tế ASEAN, cùng bảng so sánh các hoạt động quân sự luân phiên của Mỹ tại các quốc gia Đông Nam Á.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường hợp tác đa phương với ASEAN: Đẩy mạnh vai trò của ASEAN trong kiến trúc an ninh khu vực, thúc đẩy các cơ chế hợp tác đa phương nhằm giảm thiểu căng thẳng và tăng cường đối thoại. Thời gian thực hiện: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Quốc phòng Việt Nam phối hợp với ASEAN.

2. Phát triển quan hệ đối tác chiến lược với Mỹ một cách linh hoạt: Việt Nam cần tận dụng cơ hội hợp tác kinh tế và an ninh với Mỹ, đồng thời duy trì chính sách cân bằng trong quan hệ với Trung Quốc. Thời gian: liên tục; Chủ thể: Chính phủ Việt Nam, các cơ quan ngoại giao.

3. Nâng cao năng lực quốc phòng và an ninh hàng hải: Đầu tư vào công nghệ và huấn luyện để bảo vệ chủ quyền biển đảo, đồng thời tham gia các hoạt động tập trận chung với Mỹ và các đồng minh nhằm tăng cường khả năng phối hợp. Thời gian: 3-5 năm; Chủ thể: Bộ Quốc phòng Việt Nam.

4. Thúc đẩy hợp tác kinh tế trong khuôn khổ TPP và các hiệp định thương mại tự do: Tận dụng các hiệp định để thúc đẩy phát triển kinh tế, tạo nền tảng vững chắc cho an ninh quốc gia. Thời gian: 1-3 năm; Chủ thể: Bộ Công Thương, Bộ Kế hoạch và Đầu tư.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Nhà hoạch định chính sách ngoại giao và an ninh quốc gia: Giúp hiểu rõ bối cảnh và chiến lược của Mỹ tại Đông Nam Á, từ đó xây dựng chính sách phù hợp với lợi ích quốc gia.

2. Các học giả và nghiên cứu sinh ngành Quan hệ quốc tế: Cung cấp tài liệu tham khảo sâu sắc về chính sách an ninh khu vực, phương pháp nghiên cứu và phân tích chính sách quốc tế.

3. Cán bộ ngoại giao và quân sự: Hỗ trợ trong việc nắm bắt xu hướng chính sách, tăng cường năng lực đàm phán và phối hợp quốc tế.

4. Doanh nghiệp và nhà đầu tư quốc tế: Hiểu rõ môi trường chính trị - an ninh để đưa ra quyết định đầu tư và kinh doanh hiệu quả tại khu vực Đông Nam Á.

Câu hỏi thường gặp

1. Chính sách an ninh của Mỹ dưới thời Obama có điểm gì khác biệt so với chính quyền trước?
   Chính quyền Obama tập trung vào chiến lược “tái cân bằng” sang châu Á-Thái Bình Dương, đặc biệt tăng cường can dự với Đông Nam Á thông qua hợp tác đa phương và mô hình “Place, not Base” trong quân sự, khác với chính sách tập trung chủ yếu vào Đông Bắc Á của chính quyền trước.

2. Tại sao Đông Nam Á lại quan trọng đối với Mỹ trong chiến lược an ninh?
   Đông Nam Á là trung tâm các tuyến đường biển chiến lược, có nguồn tài nguyên phong phú và là khu vực có nhiều biến động chính trị, do đó kiểm soát và duy trì ảnh hưởng tại đây giúp Mỹ bảo vệ lợi ích kinh tế và an ninh khu vực.

3. Mỹ đã sử dụng những công cụ nào để thực hiện chính sách an ninh tại Đông Nam Á?
   Mỹ sử dụng các công cụ như hợp tác quân sự luân phiên tại các căn cứ đồng minh, tăng cường liên minh với Thái Lan, Philippines, mở rộng quan hệ đối tác với Singapore, Indonesia, Malaysia, Việt Nam, cùng các hoạt động tập trận chung và tham gia các thể chế khu vực như ASEAN.

4. Chính sách của Mỹ có tác động như thế nào đến Việt Nam?
   Việc Mỹ tăng cường quan hệ với Việt Nam tạo cơ hội hợp tác kinh tế và an ninh, giúp Việt Nam nâng cao năng lực quốc phòng và đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, tuy nhiên cũng đặt ra thách thức trong cân bằng quan hệ với Trung Quốc.

5. Làm thế nào để ASEAN duy trì vai trò trung tâm trong bối cảnh cạnh tranh quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc?
   ASEAN cần tăng cường đoàn kết nội khối, phát triển thể chế và thúc đẩy đối thoại đa phương, đồng thời duy trì chính sách cân bằng, tận dụng lợi thế của các cường quốc để bảo vệ lợi ích chung của khu vực.

Kết luận

• Chính sách an ninh của Mỹ dưới thời Tổng thống Barack Obama đã có sự điều chỉnh quan trọng, tập trung vào tăng cường can dự Đông Nam Á trong chiến lược “tái cân bằng” châu Á-Thái Bình Dương.
• Mô hình hợp tác quân sự linh hoạt “Place, not Base” giúp Mỹ duy trì hiện diện quân sự mà không gây áp lực chính trị lớn cho các quốc gia đồng minh.
• Sự trỗi dậy của Trung Quốc là nhân tố then chốt thúc đẩy Mỹ điều chỉnh chính sách, nhằm duy trì cán cân quyền lực và bảo vệ lợi ích chiến lược tại khu vực.
• Chính sách này tạo ra cả cơ hội và thách thức cho các quốc gia Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam, đòi hỏi sự cân bằng khôn ngoan trong quan hệ quốc tế.
• Các bước tiếp theo cần tập trung vào tăng cường hợp tác đa phương, phát triển năng lực quốc phòng và thúc đẩy hợp tác kinh tế nhằm bảo đảm an ninh và thịnh vượng bền vững cho khu vực.

Các nhà hoạch định chính sách, học giả và cán bộ ngoại giao cần tiếp tục nghiên cứu sâu hơn về tác động của chính sách an ninh Mỹ tại Đông Nam Á để xây dựng chiến lược phù hợp, đồng thời thúc đẩy hợp tác khu vực nhằm đối phó hiệu quả với những thách thức an ninh trong tương lai.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- TRẦN THỊ HUYỀN TRANG CHÍNH SÁCH AN NINH CỦA MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÔNG NAM Á DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2009-2012) LUẬN VĂN THẠC SĨ Chuyên ngành: Quan hệ quốc tế Hà Nội-2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN ----------------------------------------------------- TRẦN THỊ HUYỀN TRANG CHÍNH SÁCH AN NINH CỦA MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÔNG NAM Á DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2009- 2012) Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành Quan hệ quốc tế Mã số: 60 31 02 06 Người hướng dẫn khoa học: PGS.Hoàng Khắc Nam Hà Nội- 2014 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] LỜI CẢM ƠN Lời đầu tiên, em xin gửi lời cảm ơn PGS.Hoàng Khắc Nam, Trưởng Khoa Quốc tế học, Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, về sự giúp đỡ và hướng dẫn tận tình của Thầy trong suốt quá trình em thực hiện luận văn tốt nghiệp. Tấm lòng biết ơn sâu sắc của em cũng xin gửi tới toàn thể các thầy cô giáo của Khoa Quốc tế học, các anh chị đang công tác tại phòng Hợp tác quốc tế, Học viện Chính trị khu vực I và các thành viên trong gia đình đã tạo điều kiện để em tập trung hoàn thành nghiên cứu của mình. Em xin chân thành cảm ơn! TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỤC LỤC DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT . 7 CHƯƠNG 1: CƠ SỞ HOẠCH ĐỊNH CHÍNH SÁCH AN NINH MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÔNG NAM Á DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2009-2012) .Cơ sở khách quan . Sự thay đổi của bối cảnh khu vực . Thế kỷ châu Á-Thái Bình Dương.Xu thế hướng về Đông Nam Á của các cường quốc trên thế giới . Đông Nam Á trong chính sách an ninh châu Á-Thái Bình Dương của Mỹ .Tầm quan trọng về an ninh của khu vực Đông Nam Á đối với Mỹ .Yếu tố Trung Quốc.Vai trò của ASEAN.Cơ sở chủ quan: Sự thay đổi của nước Mỹ và quan điểm đối ngoại của chính quyền Obama .Tác động của khủng hoảng tài chính.Can thiệp quân sự nước ngoài . 37 CHƯƠNG 2: NỘI DUNG CHÍNH SÁCH AN NINH CỦA MỸ ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÔNG NAM Á DƯỚI THỜI TỔNG THỐNG BARACK OBAMA (2009-2012) . 41 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail. Mục tiêu của chính sách . Các công cụ thực hiện chính sách . Các biện pháp triển khai chính sách . Các tuyên bố mục đích . Củng cố quan hệ đồng minh . Đồng minh Thái Lan . Đồng minh Philippines . Mở rộng quan hệ với các đối tác mới . Tăng cường sự hiện diện quân sự của Mỹ tại khu vực Đông Nam Á . Tăng cường can dự với ASEAN . Giải quyết các vấn đề an ninh nổi cộm . Vấn đề biển Đông . Các vấn đề an ninh cấp tiểu khu vực. 88 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA CHÍNH SÁCH AN NINH ĐÔNG NAM Á CỦA MỸ TRONG NHIỆM KỲ 1 CỦA TỔNG THỐNG OBAMA ĐỐI VỚI KHU VỰC VÀ VIỆT NAM . Tác động đối với khu vực . Tác động tích cực . Tác động tiêu cực . Tác động đến Việt Nam . 108 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO . 112 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT A2/AD Anti Access/Area Denial Chống tiếp cận và xâm nhập khu vực APEC Asia - Pacific Economic Cooperation Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương AFP Army Force of the Philippines Lực lượng Quân đội Philippines ASB Air- Sea Battle Tác chiến Không - Biển ASEAN Association of Southeast Asian Nations Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á ASEAN+1 ASEAN Plus One ASEAN+ 1(ASEAN - Trung Quốc) ASEAN+3 ASEAN Plus Three ASEAN+3 (ASEAN - Trung Quốc - Nhật Bản - Hàn Quốc) ASEAN+6 ASEAN Plus Six ASEAN+6 (ASEAN - Trung Quốc - Nhật Bản - Ấn Độ New Zealand - Australia) ASPI Australian Strategic Policy Institute Viện Nghiên cứu chiến lược Úc ARF ASEAN Regional Forum Diễn đàn khu vực ASEAN CAFTA China - ASEAN Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do Trung Quốc – ASEAN TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CARAT Cooperation Afloat Readiness and Training Hợp tác và sẵn sàng ứng phó trên biển CSIS Center for Strategic and International Studies Trung tâm Nghiên cứu chiến lược Mỹ HADR Humanitarian Assistance and Disaster Relief Hỗ trợ nhân đạo và khắc phục thảm họa EU European Union Liên minh châu Âu FMF Foreign Military Financing Viện trợ quân sự nước ngoài FTA Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do NAFTA North American Free Trade Area Khu vực mậu dịch tự do Bắc Mỹ NASA National Aeronautics and Space Administration Cơ quan Hàng không và vũ trụ Mỹ NATO North Atlantic Treaty Organization Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương LMI Lower Mekong Initiative Sáng kiến hạ lưu sông Mê Kông OCONUS Outside the Continental United States Bên ngoài lục địa Mỹ PLA People’s Liberation Army Quân đội giải phóng nhân dân Trung Quốc SEATO Southeast Asian Treaty Organization TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Tổ chức Hiệp ước Đông Nam Á SAR Search and Rescue Công tác tìm kiếm và cứu hộ TAC Treaty of Amity and Cooperation Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác TPP Trans Pacific Partnership Quan hệ đối tác xuyên Thái Bình Dương USD United State Dollar Đô la Mỹ RCEP Regional Comprehensive Economic Partnership Hiệp định đối tác kinh tế toàn diện khu vực RIMPAC The Rim of the Pacific Exercise Tập trận vành đai Thái Bình Dương TIEU LUAN MOI download : [e-mail] MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Năm 2009, Barack Obama trở thành vị Tổng thống thứ 44 của nước Mỹ. Việc đổi chủ của Nhà Trắng kéo theo hệ quả muốn phân biệt bản thân và những chính sách của người chủ mới với chính quyền tiền nhiệm. Khi Tổng thống George.Bush bước chân vào Nhà Trắng, ông tuyên bố “không chơi quả bóng nhỏ”, thực thi “chiến lược biến đổi cách mạng” và “sẽ thay đổi phương hướng của lịch sử”1, thể hiện sự khác biệt so với chính quyền Bill Clinton. Đến nay, lịch sử gần như lặp lại, khi chính quyền mới không những đại diện cho sự chuyển giao quyền lực giữa những người chủ của tòa Bạch Ốc mà còn đại diện cho một sự thay đổi trong quyền kiểm soát hai Đảng của Nhà Trắng. Nước Mỹ bước vào thập kỷ thứ hai của thế kỷ XXI, gặp phải những thách thức lớn ở trong nước của thời kỳ hậu khủng hoảng tài chính kinh tế 2008, cũng như ở bên ngoài khi môi trường an ninh quốc tế bị đe dọa, thách thức vị trí số một thế giới của Mỹ. Một trong những giải pháp quan trọng của Mỹ là thực hiện chiến lược chuyển hướng về châu Á, còn gọi là chính sách “châu Á-Thái Bình Dương”. Trước đây, chính sách châu Á của Mỹ chủ yếu tập trung ở các khu vực: Đông Bắc Á - Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Bắc Triều Tiên, việc chính quyền Obama thúc đẩy can dự đối với khu vực Đông Nam Á là một điểm mới của chiến lược “tái cân bằng”. Tuyên bố “quay trở lại” của Tổng thống Obama đã làm sống lại các quan hệ với Đông Nam Á. Việc Mỹ chuyển trọng tâm sang châu Á được đánh giá nhằm mục đích tìm kiếm nguồn lực để lấy lại sức mạnh và củng cố vị thế đồng thời kiềm chế sự bành trướng ảnh hưởng của Trung Quốc. Chiến lược này được triển khai dựa 1 Barry Wain (2010), “ASEAN caught in a tight sport”, The Straits Times (Singapore), September 16, 2010 1 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] trên nhiều lĩnh vực, trong đó có những vấn đề về kinh tế, được thực hiện phần nào thông qua việc đàm phán ký kết Hiệp định Đối tác kinh tế chiến lược xuyên Thái Bình Dương - TPP và tăng cường quan hệ kinh tế với các nước trong khu vực; những vấn đề về an ninh quân sự với việc điều chuyển 60% lực lượng quân sự (Mỹ) sang châu Á-Thái Bình Dương và làm sâu sắc hơn quan hệ với các đồng minh và các đối tác quan trọng, trong đó có Việt Nam. Tuy nhiên, sự can dự của Mỹ tạo ra cả cơ hội và thách thức. Hợp tác với Mỹ sẽ giúp cho các quốc gia khu vực, trong đó có Việt Nam “lột xác” hoặc trở thành nạn nhân của “trò đùa với lửa”2.Thực tế này đã phản ánh tính hai mặt trong quan hệ quyền lực với các nước lớn. Việc nghiên cứu chính sách an ninh của Mỹ đối với khu vực Đông Nam Á dưới thời Tổng thống Barack Obama là một lựa chọn cần thiết, phù hợp trong bối cảnh quốc tế và khu vực hiện nay, khi Trung Quốc tiến hành xâm lược lãnh hải, thềm lục địa Việt Nam, gây căng thẳng và bất ổn định an ninh biển nói riêng và an ninh khu vực và thế giới nói chung. Nghiên cứu tìm hiểu về đề tài: “Chính sách an ninh của Mỹ đối với khu vực Đông Nam Á dưới thời Tổng thống Barack Obama (2009- 2012)” sẽ mang lại cái nhìn toàn diện và cụ thể hơn về chính sách can dự của Mỹ cùng những hệ quả của chính sách đối với khu vực và Việt Nam. Mục đích, đối tượng và phạm vi nghiên cứu Mục đích nghiên cứu Luận văn là một công trình nghiên cứu về chính sách an ninh của Mỹ đối với khu vực Đông Nam Á giai đoạn 2009 - 2012 dưới góc độ nghiên cứu của Việt Nam. Thông qua việc nghiên cứu, tác giả mong muốn tìm hiểu 2 Năm 2010, một bài viết trên tờ Hoàn cầu thời báo, Trung Quốc đã trích lời giáo sư Zhang Zhaozhong, chuyên gia quân sự tại Học viện Quốc phòng Trung Quốc, cho rằng việc Mỹ gửi tàu USS George Washington viếng thăm Việt Nam là một động thái nhằm khiêu khích Trung Quốc. Quan điểm của bài viết cũng đã cáo buộc Việt Nam không nên đùa với lửa nếu không muốn trở thành nạn nhân của trò chơi quyền lực giữa các nước lớn. 2 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] những ý đồ thực sự của Mỹ trong việc điều chỉnh chính sách an ninh đối với khu vực Đông Nam Á, sự điều chỉnh này tạo ra những thay đổi địa - chính trị như thế nào cũng như tác động của chính sách can dự Mỹ đối với lựa chọn chính sách của các nước trong khu vực? Với quan điểm nghiên cứu nhấn mạnh vai trò của Trung Quốc trong việc điều chỉnh chính sách của chính quyền Obama đối với khu vực Đông Nam Á, luận văn tập trung nghiên cứu tác động của quan hệ Trung - Mỹ đối với các mối quan hệ giữa các quốc gia trong khu vực và chính sách cân bằng quyền lực của các thành viên ASEAN. Những tác động này có ảnh hưởng trực tiếp đến Việt Nam.