Chương 1: Tổng quan vấn đề nghiên cứu Chương 2: Một số vấn đề lý luận về năng lực cạnh tranh của dịch vụ giao nhận vận tải quốc tế Chương 3: Thực trạng năng lực cạnh tranh dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đương biển tại công ty cổ phần giao nhận vận tải Liên kết biển xanh Chương 4: Đề xuất giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế bằng đường biển của công ty 12 CHƯƠNG 2: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CỦA DỊCH VỤ GIAO NHẬN VẬN TẢI QUỐC TẾ 2. Khái quát về dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế 2. Khái niệm của dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế Trong hoạt động thương mại quốc tế, người bán và người mua thường ở các xa nhau. Việc di chuyển hàng hoá do người vận chuyển đảm nhận đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện hợp đồng mua bán quốc tế.
Để cho quá trình vận chuyển được Bẳt đầu – Tiếp tục – Kết thúc, tức là hàng hoá đến được với người mua thì cần thực hiện hàng loạt các công việc khác liên quan đến quá trình vận chuyể như đưa hàng ra cảng, làm thủ tục gửi hàng, tổ chức xếp/ dỡ, giao hàng cho người nhận tại nơi đến. Tất cả những công việc này được gọi chung là nghiệp vụ giao nhận – Forwarding. Có thể hiểu, giao nhận là một hoạt động kinh tế rất rộng liên quan đến hầu hết các công việc trong quá trình đưa hàng hoá từ nơi gửi đến nơi nhận nhanh chóng và hiệu quả nhất. Hiện nay có nhiều khái niệm khác nhau về Dịch vụ giao nhận (Forwarding Service).
Theo quy tắc mẫu về dịch vụ giao nhận vận tải của Liên đoàn các Hiệp hội giao nhận vận tải quốc tế (FIATA) thì giao hận vận tải được định nghĩa như sau: “Giao nhận vận tải là bất kỳ loại dịch vụ nào liên quan đến vận chuyển, gom hàng, lưu kho, bốc xếp, đóng gói, hay phân phối hàng hoá cũng như các dịch vụ tư vấn hay có liên quan đến các dịch vụ trên, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hoá.” Nói một cách ngắn gọn, dịch vụ giao nhận là tập hợp những dịch vụ thương mại có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng), trong đó người giao nhận (freight forwarder) ký hợp đồng vận chuyển với chủ hàng, đồng thời cũng ký hợp đồng đối với người vận tải để thực hiện dịch vụ. Người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc hoăc thông qua đại lý và thuê dịch vụ bên thứ ba. Dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế là tập hợp những dịch vụ thương mại có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gửi hàng 13 (người gửi hàng) đến nơi nhận hàng (người nhận hàng), mà nơi gửi và nơi nhận ở hai quốc gia khác nhau. Trong đó người giao nhận (freight forwarder) ký hợp đồng vận chuyển quốc tế với chủ hàng, đồng thời cũng ký hợp đồng đối với người vận tải quốc tế để thực hiện dịch vụ.
Người giao nhận có thể làm các dịch vụ một cách trực tiếp hoặc hoăc thông qua đại lý và thuê dịch vụ bên thứ ba. Mối quan hệ giữa giao nhận và vận tải: Nghiệp vụ giao nhận vô cùng phong phú. Giữa vận tải và giao nhận có mối quan hệ khăng khít, được thể hiện bằng hình dưới đây: Sơ đồ 2.1: Mối quan hệ giữa giao nhận và vận tải Nhìn vào hình ta có thể thấy rằng hoạt động giao nhận và hoạt động vận tải luôn gắn liền, tiếp nối nhau ở mọi địa điểm trong quá trình xuất nhập khẩu hàng hóa quốc tế. Tại kho nhà cung cấp dịch vụ giao nhận có nhiệm vụ đóng gói bao bì, chất hàng lên phương tiện vận tải nội địa; còn dịch vụ vận tải nội địa có nhiệm vụ vận chuyển hàng từ kho nhà cung cấp đến cảng xuất có thể là cảng biển, sân bay, nhà ga… Tại đây, nhà cung cấp dịch vụ giao nhận sẽ là thủ tục thông quan, xếp hàng xuống cảng, xếp hàng lên phương tiện vận tải quốc tế.
Khi đến giờ khỏi hành, phương tiện vận tải sẽ thực hiện việc vận tải hàng hóa ra nước ngoài, điểm đến là cảng biển, sân bay hoặc nhà ga của nước nhập khẩu. Tại đây công việc của dịch vụ giao nhận là dỡ hàng xuống, kiểm đếm, làm thủ tục hải quan hàng nhập, xếp hàng lên phương tiện vận chuyển. Tiếp đến hàng hóa sẽ được vận tải nội địa đến điểm cuối là kho của khách hàng, tại đây công ty giao nhận có thể làm những việc như dỡ hang, kiểm đếm … 14 Tại mỗi địa điểm trong quá trình xuất nhập khẩu hàng đều có sự xuất hiện của giao nhận. Sự có mặt của dịch vụ giao nhận tại 2 cảng xuất, nhập là quan trong nhất, còn tại kho của nhà cung cấp, khách hàng thì có thể có hoặc không thuê dịch vụ giao nhận.
Năng lực cạnh cạnh tranh của dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế 2. Khái niệm năng lực cạnh tranh của dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế Cạnh tranh kinh tế là sự ganh đua giữa các chủ thể kinh tế (nhà sản xuất, nhà phân phối, bán lẻ, người tiêu dùng, thương nhân…) nhằm giành lấy những vị thế tạo nên lợi thế tương đối trong sản xuất, tiêu thụ hay tiêu dùng hàng hóa, dịch vụ hay các lợi ích về kinh tế, thương mại khác để thu được nhiều lợi ích nhất cho mình. Cạnh tranh có thể xảy ra giữa những nhà sản xuất, phân phối với nhau hoặc có thể xảy ra giữa người sản xuất với người tiêu dùng khi người sản xuất muốn bán hàng hóa, dịch vụ với giá cao, người tiêu dùng lại muốn mua được với giá thấp. Cạnh tranh của một doanh nghiệp là chiến lược của một doanh nghiệp với các đối thủ trong cùng một ngành… Nói đến năng lực cạnh tranh, về cơ bản nó được chia ra làm bốn cấp độ bao gồm năng lực cạnh tranh quốc gia, năng lực cạnh tranh ngành, năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và năng lực cạnh tranh của sản phẩm dịch vụ.
Năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ thể hiện năng lực của sản phẩm, dịch vụ đó thay thế một sản phẩm dịch vụ khác dựa trên các yếu tố như giá cả, đặc tính, chât lượng… Có thể nói năng lực cạnh tranh của sản phẩm, dịch vụ là một yếu tố xây dựng nên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Như vậy, năng lực cạnh tranh dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế của một công ty forwarder thể hiện năng lực nó thay thế dịch vụ của công ty đối thủ dựa trên các yếu tố như giá cả, đặc tính, chất lượng dịch vụ… Đối với các công ty forward, năng lực cạnh tranh dịch vụ sẽ xây dựng lên năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Các chỉ tiêu phản ảnh năng lực cạnh tranh dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế 15 Doanh thu từ hoạt động giao nhận của công ty: Doanh thu là toàn bộ tiền thu được từ hoạt động cung cấp dịch vụ giao nhận của công ty. Doanh thu có cao chứng tỏ dịch vụ mà công ty đó cung cấp được khách hàng sử dụng nhiều.
Điều này cũng phản ánh phần nào năng lực cạnh tranh của dịch vụ đó. Năng lực cạnh tranh tốt giúp thu hút được nhiều khách sử dụng. Tuyến giao nhận hàng hóa quốc tế mà công ty khai thác: Cũng giống như vận tải hành khách cần có điểm đầu và điểm cuối chuyến đi thì vận tải hàng hóa quốc tế cũng như vậy. Lý do mà tuyến vận tải mà công ty khai thác được coi là một chỉ tiêu phản ánh năng lực cạnh tranh của dịch vụ giao nhận là bởi giao nhận hàng hoá quốc tế có nghĩa là địa bản trên phạm vi toàn thế giới, khai thác càng nhiều tuyến vận tải chứng tỏ khả năng cung ứng dịch vụ đến nhiều nơi càng đa dạng, đáp ứng được nhiều nhu cầu của khách hàng.
Từ đó nâng cao được năng lực cạnh tranh của dịch vụ. Sự đa dạng hóa các dịch vụ giao nhận: sự đa dạng hoá các dịch vụ giao nhận là biện pháp cần thiết để đáp ứng tốt và ngày càng nhiều nhu cầu của khách hàng. Từ đó thu hút được nhiều khách hàng hơn. Đó chính là lý do sự đa dạng hoá các dịch vụ giao nhận là một chỉ tiêu đánh giá năng lực cạnh tranh dịch vụ giao nhận.
Giá cả dịch vụ: Giá cả là biểu hiện bằng tiền của giá trị hàng hoá, dịch vụ, nghĩa là số lượng tiền phải trả cho hàng hoá, dịch vụ đó. Hiện nay giá dịch vụ giao nhận luôn là một trong những yếu tố hàng đầu mà các doanh nghiệp xuất nhập khẩu quan tâm. Để tiết kiệm được chi phí họ luôn tìm kiếm công ty giao nhận cho giá rẻ nhất có thể. Giá rẻ luôn là yếu tố các công ty forwarder cố gắng thương lượng để đạt được khi hợp tác với các hãng tàu Chất lượng dịch vụ: Chất lượng dịch vụ đo lường mức độ tốt của một dịch vụ so với sự mong đợi của khách hàng.
Khi làm dịch vụ mọi công ty đều phải đặt chất lượng lên hàng đầu. Dịch vụ có tốt thì khách hàng lần sau mới tiếp tục sử dụng. Do vậy chất lượng là chỉ tiêu cạnh tranh của dịch vụ giao nhận. Những yếu tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh dịch vụ giao nhận hàng hóa quốc tế 2.
Những yếu tố bên ngoài công ty 16 Toàn cầu hóa: Toàn cầu hóa nghĩa là kết nối các nền kinh tế trên khắp thế giới về thương mại, đầu tư, lao động, ngân hàng, dịch chuyển hàng hóa, dịch vụ, và con người. Một nước có tiến trình toàn cầu hoá mạnh đồng nghĩa với việc sự dịch chuyển hàng hoá giữa các nước của quốc gia đó là rất lớn, dẫn đến nhu cầu về dịch vụ giao nhận hàng hoá hoá quốc tế từ đó cũng tăng cao. Và ngược lại, một quốc gia có sự toàn cầu hoá kém thì dịch vụ giao nhận hàng hoá cũng sẽ không phát triển. Tình hình phát triển kinh tế của Việt Nam: Tình hình kinh tế đất nước tại mỗi thời điểm đều ảnh hưởng đến sự phát triển của bất cứ ngành nghê nào, đặc biệt là những ngành liên quan đến ngoại thương.
Nền kinh tế phát triển, nhu cầu mức sống người dân cao hơn, dẫn đến nhu cầu về hàng hoá đa dạng hơn từ đó nhập khẩu phát triển.