CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ CHIẾN LƯỢC TRONG KINH DOANH 1.1 Tổng quan về chiến lược và quản trị chiến lược 1.1 Khái niệm chiến lược Thuật ngữ “chiến lược” có nguồn gốc từ nghệ thuật quân sự thời xa xưa, với ý nghĩa là phương pháp, cách thức điều khiển và chỉ huy các trận đánh. Theo thời gian, nhờ tính ưu việt của nó, chiến lược đã được phát triển qua các lĩnh vực khoa học khác như: chính trị, văn hóa, kinh tế xã hội, công nghệ, môi trường. cạnh tranh trên thương trường ngày càng khốc liệt và thương trường được ví dụ như chiến trường. Vì vậy, để tồn tại và phát triển, chiến lược kinh doanh ngày càng được các doanh nghiệp chú trọng.
Từ chiến lược có nhiều nghĩa. Mỗi tác giả sử dụng theo một nghĩa riêng: - Chiến lược là mưu mẹo - Chiến lược là sự xác định vị trí của doanh nghiệp trong môi trường của nó - Chiến lược thể hiện viễn cảnh của doanh nghiệp nhưng đồng thời cũng thể hiện nhận thứ và đánh giá môi trường của doanh nghiệp - Chiến lược là sự xác định vị trí của doanh nghiệp trong môi trường của nó. Theo cách tiếp cận cạnh tranh, Micheal Poter cho rằng: “Chiến lược kinh doanh là nghệ thuật xây dựng lợi thế cạnh tranh vững chắc để phòng thủ”. Theo Munxeber: Chiến lược có thể được xem như là: - Kế hoạc tổng hợp dài hạn nhằm đạt được mục tiêu kinh doanh (plan).
- Âm mưu, thủ đoạn để đạt mục tiêu (ploy). - Là việc xác định vị thế của doanh nghiệp và tìm cách đoạt được vị thế đó (positioning). - Là khát vọng tương lai và tìm cách để đạt được (perspective). - Là việc xây dựng các mô thức hoạt động để đạt được mục tiêu (pattern).
Theo cách tiếp cận coi chiến lược cạnh tranh là một phạm trù khoa học quản NGUYỄN THANH NAM – QTKD 2011A 3 Phát triển chiến lược kinh doanh tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ (Artexport) giai đoạn 2012-1015 và định hướng đến năm 2020. lý, Alfred Chandler viết: “Chiến lược kinh doanh là việc xác định các mục tiêu cơ bản và dài hạn của doanh nghiệp, lựa chọn các chính sách, chương trình hành động nhằm phân bổ các nguồn lực để đạt được các mục tiêu cơ bản đó.2 Quản trị chiến lược Sự tăng tốc của các biến đổi môi trường, sự cạnh tranh luôn gia tăng đối với các nguông tài nguyên ngày càng khan hiếm, và nhu cầu ngày càng tăng từ phía các công ty và cá nhân khác nhau làm cho quản trị chiến lược có tầm quan trọng ngày càng lớn. Trong khuôn khổ luận văn này, ta dùng định nghĩa sau làm cơ sở: “Quản trị chiến lược là quá trình nghiên cứu các môi trường hiện tại cũng như tương lai, hoạch định các mục tiêu của tổ chức; đề ra, thực hiện và kiểm tra việc thực hiện các quyết định nhằm đạt được các mục tiêu đó trong môi trường hiện tại cũng như tương lai. “Chiến lược và sách lược kinh doanh”, NXB Lao động – Xã hội, 2007) Ưu điểm của quản trị chiến lược Trước hết, quá trình quản trị chiến lược giúp các tổ chức thấy rõ mục đích và hướng đi của mình.
Việc nhận thức kết quả mong muốn và mục đích trong tương lai giúp cho lãnh đạo cũng như nhân viên nắm vững được việc gì cần làm để đạt được thành công. Thứ hai là điều kiện môi trường mà các tổ chức gặp phải luôn biến đổi nhanh. Những biến đổi nhanh thường tạo ra các cơ hội và nguy cơ bất ngờ. Phương cách dùng quản lỹ chiến lược giúp nhà quản trị nhằm vào các cơ hooik và nguy cơ trong tương lai gần cũng như tương lai xa.
Nhờ thấy rõ điều kiện môi trường tương lai mà nhà quản trị có khả năng nắm bắt tốt hơn các cơ hội, tận dụng hết các cơ hội đó và giảm bớt nguy cơ liên quan đến điều kiện môi trường. Thứ ba là nhờ có quá trình quản trị chiến lược, hãng sẽ gắn liền các quyết định đề ra với điều kiện môi trường liên quan. Do sự biến động và tính phức tạp trong NGUYỄN THANH NAM – QTKD 2011A 4 Phát triển chiến lược kinh doanh tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ (Artexport) giai đoạn 2012-1015 và định hướng đến năm 2020. môi trường ngài càng gia tăng, hãng cần phải cố gắng chiếm được vị thế chủ động hoặc thụ động tấn công.
Quyết định chủ động là sự cố gắng dự báo điều kiện môi trường và sau đó tác động hoặc làm thay đổi các điều kiện dự báo sao cho hãng đạt được mục tiêu đề ra. Quyết định thụ động tấn công là dự báo các điều kiện môi trường trong tương lai và thông qua biện pháp hành động nhằm tối ưu hóa vị thế của hãng trong môi trường đó bằng cách tránh những vấn đề đã thấy trước và chuẩn bị tốt hơn để thực hiện bằng được cơ hội tiềm tàng. Tuy các quyết định phản ứng thụ động nhiều khi cũng mang lại hiệu quả, nhưng quản trị chiến lược với trọng tâm là vấn đề môi trường giúp hãng chuẩn bị tốt hơn để đối phó với những thay đổi trong môi trường và làm chủ được diễn biến tình hình. Thứ tư là, lý do quan trọng nhất phải vận dụng quản trị chiến lược là phần lớn các công trình nghiên cứu cho thấy các công ty nào vận dụng quản trị chiến lược thì đạt được kết quả tốt hơn nhiều.
Điều dó không có nghĩa là các hãng vận dụng quản trị chiến lược sẽ không gặp phải các vấn đề, thậm chí có thể bị phá sản, mà nó chỉ có nghĩ là việc vận dụng quản trị chiến lược sẽ giảm bớt rủi ro gặp phải các vấn để trầm trọng và tăng khả năng của công ty trong việc tranh thủ các cơ hội trong môi trường khi chúng xuất hiện Hoạch định chiến lược kinh doanh cho Công ty CP Xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ Artexport giai đoạn 2012-2016 NGUYỄN THANH NAM – QTKD 2011A 5 Phát triển chiến lược kinh doanh tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ (Artexport) giai đoạn 2012-1015 và định hướng đến năm 2020.1: Mô hình quản trị chiến lược Phân tích môi trường Xác định chức năng nhiệm vụ và mục tiêu Phân tích và lựa chọn các phương án chiến lược Thực hiện chiến lược Đánh giá và kiểm tra chiến lược (Nguồn: Gary D. “Chiến lược và sách lược kinh doanh”, NXB Lao động – Xã hội, 2007) Ý nghĩa của việc quản trị chiến lược: - Môi trường kinh doanh luôn biến đổi nhanh và những biến đổi đó thường tạo ra các nguy cơ và cơ hội mới. Phương cách dùng quản trị chiến lược giúp nhà quản trị nhằm vào các cơ hội và nguy cơ trong tương lai. Quá trình quản trị chiến lược bắt buộc nhà quản lý phải phân tích và dự báo các điều kiện trong tương lai gần và xa.
Nhờ thấy rõ điều kiện môi trường trong tương lai mà các nhà quản lý có khả năng nắm bắt và tận dụng tốt hơn các cơ hội và loại bỏ được các nguy cơ liên quan tới điều kiện môi trường - Quá trình quản trị chiến lược giúp các tổ chức thấy rõ được mục đích và hướng đi của mình. Nó khiến cho ta phải xem xét và xác định xem tổ chức đi theo NGUYỄN THANH NAM – QTKD 2011A 6 Phát triển chiến lược kinh doanh tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ (Artexport) giai đoạn 2012-1015 và định hướng đến năm 2020. hướng nào và khi nào thì đạt được kết quả cụ thể nhất đinhk. Việc nhận thức kết quả mong muốn và mục đích trong tương lai giúp ta nắm vững được việc gì phải làm để đạt được thành công.
- Các công ty áp dụng quản trị chiến lược thì đạt được kết quả tốt hơn so với kết quả trước đó khi không áp dụng quản trị chiến lược và các công ty không áp dụng quản trị chiến lược, điều này có nghĩa là việc áp dụng quản trị chiến lược sẽ giảm bớt chi phí rủi ro gặp phải các vấn đề trầm trọng và tăng khả năng trong việc tranh thủ các cơ hội trong môi trường khi chúng xuất hiện. - Nhờ có quản trị chiến lược, chúng ta sẽ gắn liền các quyết định đề ra với môi trường liên quan. Quyết định chủ động là sự cố gắng dự báo điều kiện môi trường và sau đó tác động hoặc làm thay đổi các điều kiện dự báo sao cho chúng ta có thể đạt được những mục tiêu đề ra. Quyết định thụ động tấn công là dự đoán các điều kiện môi trường trong tương lai và thông qua biện pháp hành động nhằm tối ưu hóa vị thế của mình trong môi trường đó bằng cách tránh những vấn đề đã thấy trước và chuẩn bị tốt hơn để thực hiện các cơ hội.3 Hoạch định chiến lược 1.1 Định nghĩa hoạch định chiến lược Hoạch định chiến lược kinh doanh: là một quá trình tư duy của nhà quản trị nhằm tạo lập chiến lược dựa trên các phân tích cơ bản.
- Phân tích và định hướng chiến lược phải có tính chất lâu dài. - Hoạch định chiến lược inh doanh tiến hành toàn bộ công ty hoặc ít ra cũng là những bôh phận quan trọng nhất - Hình thành chiến lược dựa trên cạnh tranh nội bộ thì không phải là hoạch định chiến lược kinh doanh. - Năng lực và trách nhiệm của hoạch định chiến lược thuộc về những nhà quản lý cao nhất của công ty. - Hoạch định chiến lược là đảm bảo sự thực hiện lâu dài những mục đích và mục tiêu trọng yếu của doanh nghiệp.
NGUYỄN THANH NAM – QTKD 2011A 7 Phát triển chiến lược kinh doanh tại Công ty cổ phần xuất nhập khẩu thủ công mỹ nghệ (Artexport) giai đoạn 2012-1015 và định hướng đến năm 2020.2 Ý nghĩa của hoạch định chiến lược - Tạo ra thế chủ động tác động đến các môi trường, thậm chí thay đổi luật chơi trên thương trường, tránh tình trạng thụ động. - Nhận thấy rõ mục đích đi làm cơ sở cho mọi kế hoạch hành động củ thế. Nhận biết được các cơ hội và nguy cơ trong tương lai, thích nghi, giảm thiểu sự tác động từ môi trường, tận dụng những cơ hội của môi trường khi nó xuất hiện. - Phân phối một cách có hiệu quả về thời gian, nguồn lực cho các lĩnh vực hoạt động khác nhau.
- Khuyến khích doanh nghiệp hướng về tương lai, phát huy sự năng động sáng tạo, ngăn chặn những tư tưởng ngại thay đổi, làm rõ trách nhiệm cá nhân, tăng cường tính tập thể. Tăng vị thế cạnh tranh, cải thiện các chỉ tiêu về doanh số, nâng cao đời sống cán bộ công nhân vieecn, đảm bảo cho doanh nghiệp phát triển bền vững trong môi trường cạnh tranh.