BOÄ GIAÙO DUÏC & ÑAØO TAÏO ÑAÏI HOÏC MÔÛ - BAÙN COÂNG TPHCM Ñeà taøi: KIEÅM TRA CHÆ TIEÂU VI SINH TREÂN CAÙC MAËT HAØNG THUÛY SAÛN TAÏI COÂNG TY APT LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CÖÛ NHAÂN KHOA HOÏC CHUYEÂN NGAØNH: VI SINH GVHD: CN. PHAN HÖÕU NGHÓA SVTH: TRAÀN QUAÂN KHOÙA HOÏC: 2000 - 2004 i SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP LÔØI TRI AÂN Sau quaù trình hoïc taäp boán naêm ôû ñaïi hoïc, traûi qua quaù trình reøn luyeän vaø phaán ñaáu cuûa baûn thaân, Toâi ñaõ keát thuùc caùc hoïc phaàn cuûa ngaønh coâng ngheä sinh hoïc, hoaøn thaønh vieäc thöïc taäp taïi Coâng ty APT ñeå chuaån bò baûo veä luaän vaên toát nghieäp. Tröôùc nhöõng thaønh quaû vaø kieán thöùc maø Toâi coù ñöôïc hoâm nay, Xin chaân thaønh Tri aân Cha Meï ñaõ cho Toâi söùc khoûe, ñoäng löïc vaø höôùng nghieäp ñeå Toâi tieáp böôùc treân con ñöôøng hoïc vaán. Xin chaân thaønh Tri aân Nhaø Tröôøng, caùc Thaày Coâ coâng taùc taïi khoa coâng ngheä sinh hoïc – Ñaïi hoïc Môû baùn coâng TPHCM ñaõ taïo ñieàu kieän ñeå Toâi hoïc taäp, sinh hoaït vaø hoaøn thaønh khoaù hoïc 2000-2004.
Xin chaân thaønh Tri aân Thaày Phan Höõu Nghóa ñaõ taän tình höôùng daãn Toâi hoaøn thaønh toát luaän vaên baûo veä toát nghieäp. Xin chaân thaønh Tri aân Coâ Löông Kim Phöôïng ñaõ taän tình höôùng daãn vaø truyeàn ñaït cho Toâi nhöõng kieán thöùc thöïc teá taïi Coâng ty APT. Xin chaân thaønh Tri aân Coâng ty APT ñaõ taïo ñieàu kieän cho Toâi thöïc taäp chuyeân ngaønh vi sinh, giuùp Toâi coù nhöõng ñònh höôùng trong coâng vieäc töông lai khi vaøo ngheà. Ñoàng Tri aân caùc coâ, caùc chò taïi Coâng ty APT ñaõ hoã trôï vaø giuùp Toâi coù moái quan heä coäng söï toát ñeïp.
SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN PHAÛN BIEÄN SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CHÖÙNG NHAÄN CUÛA ÑÔN VÒ THÖÏC TAÄP SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP MUÏC LUÏC Phaàn Ñeà muïc Trang TEÂN ÑEÀ TAØI i LÔØI TRI AÂN ii NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN HÖÔÙNG DAÃN iii NHAÄN XEÙT CUÛA GIAÙO VIEÂN PHAÛN BIEÄN iv CHÖÙNG NHAÄN CUÛA ÑÔN VÒ THÖÏC TAÄP v MUÏC LUÏC vi LIEÄT KEÂ HÌNH AÛNH, SÔ ÑOÀ, BAÛNG BIEÅU xi CAÙC KÍ HIEÄU, CHÖÕ VIEÁT TAÉT TRONG ÑEÀ TAØI xiii I. ÑAËT VAÁN ÑEÀ 1.1 Lôøi môû ñaàu 1 1.2 Muïc tieâu cuûa ñeà taøi 1 1.3 Phaïm vi cuûa ñeà taøi 2 1.4 Lyù do choïn ñeà taøi 2 II. TOÅNG QUAN 2.1 Ñònh nghóa nhöõng khaùi nieäm cô baûn 4 2.2 Moät soá coâng trình vaø phöông phaùp nghieân cöùu cuûa caùc taùc giaû tröôùc ñaây coù lieân quan ñeán ñeà taøi 5 2.3 Giôùi thieäu Coâng ty APT 5 2.1 Lyù lòch 5 SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP 2.2 Kim ngaïch xuaát khaåu haøng naêm 6 2.3 Thò tröôøng chính 6 2.4 Caùc ñôn vò tröïc thuoäc coâng ty - Lónh vöïc hoaït ñoäng 6 2.5 Giôùi thieäu veà phoøng kieåm nghieäm vi sinh 7 2.6 Caùc saûn phaåm thuûy saûn 8 2.7 Quy trình coâng ngheä 8 2.1 Cheá bieán saûn phaåm ñoâng laïnh chöa gia nhieät 8 2.2 Cheá bieán saûn phaåm ñoâng laïnh ñaõ qua gia nhieät 9 2.3 Cheá bieán saûn phaåm khoâ khoâng aên lieàn 9 2.4 Cheá bieán saûn phaåm khoâ aên lieàn 10 2.5 Cheá bieán Nöôùc maém 10 2.6 Cheá bieán ñoà hoäp 10 2.4 Ngoä ñoäc thöïc phaåm: thöïc traïng vaø dieãn tieán 11 2.5 Vi sinh vaät vaø caùc daïng hö hoûng treân caùc saûn phaåm thuyû saûn 12 2.1 Hö hoûng do vi sinh vaät treân caù 12 2.2 Hö hoûng do vi sinh vaät treân toâm 13 2.3 Hö hoûng do vi sinh vaät treân möïc 14 2.4 Hö hoûng do vi sinh vaät treân ñoäng vaät thaân meàm 14 2.6 Tieâu chuaån qui ñònh veä sinh 14 2.1 Cô sôû ñeå qui ñònh chæ tieâu kieåm nghieäm vi sinh vaät 14 2.2 Qui ñònh kieåm nghieäm vi sinh thuûy saûn 15 2.1 Haøng ñoâng laïnh 15 2.2 Haøng khoâ 15 2.3 Nöôùc maém, nöôùc chaám 15 SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP 2.5 Haøng tinh cheá 16 2.3 YÙ nghóa - Söï caàn thieát cuûa caùc chæ tieâu kieåm nghieäm vi sinh thuûy saûn 17 2.1 Toång soá vi sinh vaät hieáu khí 17 2.2 Coliforms toång 17 2.4 Boä Tieâu chuaån thöôøng qui duøng kieåm nghieäm vi sinh taïi coâng ty 21 III. VAÄT LIEÄU VAØ PHÖÔNG PHAÙP THÍ NGHIEÄM 3.1 Duïng cuï, thieát bò 25 3.2 Hoaù chaát vaø moâi tröôøng 25 3.2 Phöông phaùp thí nghieäm 26 3.1 Chuaån bò moâi tröôøng 26 3.2 Laáy maãu - thu nhaän maãu - baûo quaûn maãu 26 3.3 Chuaån bò maãu thöû nghieäm 28 3.4 Caùc chæ tieâu kieåm tra caùc maët haøng thuûy saûn 28 3.1 Chæ tieâu caûm quan 28 SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP 3.2 Chæ tieâu hoùa lyù 30 3.3 Chæ tieâu vi sinh 32 4.
KEÁT QUAÛ – THAÛO LUAÄN 4.1 Toång keát quaù trình thöïc taäp 45 4.2 Bieåu ñoà thoáng keâ keát quaû kieåm tra vi sinh 49 4.3 Nhaän xeùt bieåu ñoà thoáng keâ 50 4.1 Phaân tích nguyeân nhaân maãu nhieãm khuaån 52 4.2 Bieän luaän keát quaû 53 4.3 Ñeà xuaát giaûi phaùp caûi thieän tình traïng maãu nhieãm khuaån 54 4.1 Yeâu caàu veà quy cheá veä sinh cho cô sôû saûn xuaát thöïc phaåm 54 4.2 Yeâu caàu veà kieåm tra, kieåm soaùt 56 5. KEÁT LUAÄN – ÑEÀ NGHÒ 5.3 Ñeà nghò 58 TAØI LIEÄU THAM KHAÛO PHUÏ LUÏC 1. Hình aûnh minh hoïa caùc saûn phaåm cuûa Coâng ty vaø keát quaû kieåm nghieäm vi sinh 2. Moät soá test sinh hoùa quan troïng duøng ñònh danh vi sinh vaät (baûng API 20E) SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP 3.
Tham khaûo baûng keát quaû kieåm tra ñieàu kieän veä sinh trong saûn xuaát 4. Hoaù chaát pha moâi tröôøng 5. Hoùa chaát - thuoác thöû- chæ thò maøu 6. Caùc bieåu maãu giaùm saùt trong caùc coâng ñoaïn saûn xuaát 7.
Heä thoáng an toaøn chaát löôïng phoøng thí nghieäm 8. Baûng chi tieát kieåm tra vi sinh caùc maët haøng thuûy saûn trong 3 thaùng SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP LIEÄT KEÂ HÌNH AÛNH , SÔ ÑOÀ , BAÛNG BIEÅU Ñeà muïc Trang 1.1 Cô caáu toå chöùc taïi phoøng kyõ thuaät Coâng ty APT .2 Quy trình cheá bieán saûn phaåm ñoâng laïnh chöa gia nhieät .3 Quy trình cheá bieán saûn phaåm ñoâng laïnh ñaõ qua gia nhieät.4 Quy trình cheá bieán saûn phaåm khoâ khoâng aên lieàn .5 Quy trình cheá bieán saûn phaåm khoâ aên lieàn .6 Quy trình cheá bieán nöôùc maém .7 Quy trình cheá bieán ñoà hoäp .1 Quy trình kieåm tra toång soá vi khuaån hieáu khí trong thöïc phaåm .2 a Quy trình ñònh tính Coliforms toång trong thöïc phaåm .2 b Quy trình ñònh löôïng Coliforms toång trong thöïc phaåm .3 Quy trình ñònh tính E.coli trong thöïc phaåm .4 Quy trình ñònh tính Salmonella trong thöïc phaåm .5 Quy trình ñònh tính Shigella trong thöïc phaåm .6 Quy trình ñònh tính Vibrio trong thöïc phaåm.7 Quy trình ñònh tính Staphylococcus aureus trong thöïc phaåm .8 Quy trình ñònh tính Clostridium perfringens trong thöïc phaåm .9 Quy trình ñònh löôïng naám moác trong thöïc phaåm .1 Boä tieâu chuaån thöôøng qui duøng trong kieåm nghieäm taïi coâng ty .1 Thoáng keâ theo thaùng .2 Thoáng keâ theo muïc ñích kinh doanh. 45 SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP 21.3 Thoáng keâ phaàn traêm maãu ñaït theo nhoùm maët haøng .4 Toång hôïp nhaän xeùt keát quaû kieåm vi sinh caùc maãu .1 Thoáng keâ keát quaû kieåm tra caùc maët haøng thuûy saûn theo thaùng .2 Thoáng keâ keát quaû kieåm tra caùc maët haøng thuûy saûn theo muïc ñích kinh doanh….3 Thoáng keâ keát quaû kieåm tra vi sinh theo nhoùm maët haøng. Hình aûnh minh hoaï saûn phaåm vaø keát quaû kieåm nghieäm vi sinh.
phuï luïc SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP CAÙC KÍ HIEÄU - CHÖÕ VIEÁT TAÉT TRONG LUAÄN VAÊN - TPHCM: thaønh phoá Hoà Chí Minh, KCS : kieåm tra chaát löôïng saûn phaåm - TCVN: tieâu chuaån Vieät Nam, TCN: tieâu chuaån Ngaønh - QÑ 867/BYT : quyeát ñònh 867 cuûa Boä Y Teá - CFU/ml: colony forming unit (ñôn vò khuaån laïc trong 1 ml) - NA: teân moâi tröôøng Nutrient agar - PCA: teân moâi tröôøng Plate count agar - VRBL: teân moâi tröôøng Violet red bile lactose - BGBL: teân moâi tröôøng Brilliant green bile lactose - EMB: teân moâi tröôøng Eozin methyl blue - BHI: teân moâi tröôøng Brain heart infusion - TCBS: teân moâi röôøng thiosulfat citrat bile salt saccharose - TSC: teân moâi tröôøng tryptose sulfite cycloserine - MSB: teân moâi tröôøng mannitol salt broth - PA: teân moâi tröôøng alkaline peptone - SS: teân moâi tröôøng Salmonella Shigella - KIA: teân moâi tröôøng Kligler iron agar - EPEC: enteropathogenic E.coli, EIEC: enteroinvasive E.coli - ETEC: enterotoxigenic E.coli, EHEC: enterohaemorrhagic E.coli - GMP: Good Manufacturing Practice – kieåm nghieäm saûn xuaát toát - SSOP: Sanitation Standard Operating Procedure - Daáu + (döông tính), daáu - (aâm tính) SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP TAØI LIEÄU THAM KHAÛO Saùch 1. Leâ Ñình Huøng, Ñaïi cöông veà phöông phaùp kieåm tra vi sinh thöïc phaåm (trang 6 - 10, 75 - 76), Trung taâm kyõ thuaät tieâu chuaån ño löôøng chaát löôïng 3 2. Löông Ñöùc Phaåm, Vi sinh vaät hoïc vaø an toaøn veä sinh thöïc phaåm (trang 371 – 389) 3. Leâ Xuaân Phöông, Vi sinh vaät coâng nghieäp (trang 303-313), Ñaïi hoïc Ñaø Naüng, Tröôøng Ñaïi hoïc kyõ thuaät 4.
Phoøng kyõ thuaät coâng ty APT, Quy phaïm phoøng kieåm nghieäm 5. Phoøng kyõ thuaät coâng ty APT, Quy phaïm saûn xuaát (GMP) 6. Phoøng kyõ thuaät coâng ty APT, Quy phaïm veä sinh (SSOP) 7. Phoøng kyõ thuaät coâng ty APT, APT Co - Logo, Company Profile 8.
Phoøng kyõ thuaät coâng ty APT, Chæ tieâu yeâu caàu vi sinh cuûa caùc thò tröôøng 9. Phoøng kyõ thuaät coâng ty APT, Bieåu maãu kieåm tra veä sinh coâng nhaân 10. Toâ Minh Chaâu, Baøi giaûng Kieåm tra veä sinh chaát löôïng saûn phaåm (trang 39, 151) 11. Traàn Linh Thöôùc, Phöông phaùp phaân tích vi sinh vaät (trang 7 – 13, 101-156, 197-225) 12.
Traàn Ñöùc Ba ,Leâ Vi Phuùc, Nguyeãn Vaên Quan, Kyõ thuaät cheá bieán laïnh thuûy saûn (trang 213-250) , Nhaø xuaát baûn Ñaïi hoïc vaø giaùo duïc chuyeân nghieäp Haø Noäi , 1990 SVTH: TRAÀN QUAÂN LUAÄN VAÊN TOÁT NGHIEÄP Tieâu chuaån Ngaønh – Tieâu chuaån Vieät Nam 13. TCVN 5276 - 1990 Phöông phaùp laáy maãu vaø chuaån bò maãu 14. TCVN 5287 - 1994 Phöông phaùp thöû vi sinh thuûy saûn ñoâng laïnh 15. TCVN 5289 - 1992 Möùc cho pheùp ñoái vôùi thuûy saûn ñoâng laïnh 16.
TCVN 5649 - 1992 Möùc cho pheùp ñoái vôùi thuûy saûn khoâ 17. TCVN 5526 - 1991 Möùc cho pheùp ñoái vôùi nöôùc maém, nöôùc chaám 18. TCVN 5648 - 1992 Phöông phaùp kieåm Vibrio 19. TCVN 4991 - 1989 Phöông phaùp kieåm Clostridium perfringens 20.
TCVN 5166 - 1990 Phöông phaùp kieåm naám moác. TCVN 5603 : 1998 Quy phaïm thöïc haønh veà nhöõng nguyeân taéc chung veà veä sinh thöïc phaåm 22. 28TCN 106 : 1997 Saûn phaåm thuûy saûn ñoùng hoäp, caù ngöø ngaâm daàu 23. 28TCN 130 : 1998 Cô sôû cheá bieán thuûy saûn, chöông trình quaûn lyù chaát löôïng vaø an toaøn thöïc phaåm 24 .