CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan các nghiên cứu về chi phí điều trị nhồi máu cơ tim 1.1 Nghiên cứu nước ngoài: Năm 1997, Azoulay Arik và cộng sự thực hiện nghiên cứu so sánh chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp ở Canada và ở Mỹ, kết quả cho thấy tổng chi phí trung bình ở Mỹ là 15.631USD gấp 2,5 lần so với Canada (AZOULAY et al. Chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp các bệnh viện Canada và Mỹ Tỷ lệ chi phí Tỷ lệ chi phí Chi phí trực tiếp Chi phí gián tiếp trực trung bình gián tiếp trung bình Tổng chi phí tiếp Quốc gia so với tổng trung so với tổng trung bình trung chi phí bình chi phí (USD) bình trung bình (USD) trung bình (USD) (%) (%) Canada 4.631 (AZOULAY et al., 2003) Năm 1998, Krumholz và cộng sự thực hiện nghiên cứu tại Mỹ, cho thấy tổng chi phí điều trị trung bình của nhồi máu cơ tim cấp ở những bệnh nhân từ 65 tuổi trở lên vào khoảng 14. Năm 1998, số liệu thống kê tại Mỹ cho thấy nhồi máu cơ tim cấp đã tiêu tốn của nước này 111,8 tỷ USD, trong đó chi phí trực tiếp tốn 58,2 tỷ USD (52,1 %) và chi phí gián tiếp là 53,6 tỷ USD (47,9 %) (Krumholz et al.
TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 5 Theo nghiên cứu của Teresa L. Kauf và cộng sự thực hiện từ năm 1999 đến năm 2001 thì chi phí điều trị NMCT cấp trung bình là 9.228 USD) (Kauf et al.) Gandjour và cộng sự thực hiện nghiên cứu từ tháng 05/2000 đến tháng 02/2001 về so sánh chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp tại các nước châu Âu, kết quả cho thấy chi phí bình quân cho tái thông mạch vành điều trị nhồi máu cơ tim thay đổi từ 394,59 EUR đến 1.558,44 EUR (Gandjour et al. Chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp của một số nước châu Âu Chi phí bình quân cho điều Chi phí bình quân cho điều trị Quốc gia trị tái thông mạch vành nhồi máu cơ tim cấp (EUR) (EUR) Pháp 984,46 1.597,96 (Gandjour et al., 2002) Năm 2004, theo Viện Sức khỏe và Phúc lợi Úc, tổng chi phí cho điều trị tất cả bệnh nhân bệnh mạch vành là 1.813 triệu USD chiếm 31% tổng chi phí cho việc điều trị các bệnh lý tim mạch (Australian institute of health and welfare, 2008). TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 6 Năm 2006, Reynales-Shigematsu LM và cộng sự thực hiện nghiên cứu tại Mexico, ước tính hàng năm chi phí điều trị chỉ dùng thuốc trung bình là 6.216 USD lần lượt cho nhồi máu cơ tim không ST chênh lên và có ST chênh lên (Reynales-Shigematsu et al.) Năm 2007, Tổ chức Quỹ Bảo hiểm y tế quốc gia Hungary ước tính chi phí trực tiếp của bệnh nhân nhồi máu cơ tim cấp là 4,4 triệu HUF trong 12 tháng đầu tiên, 3,6 triệu HUF trong quá trình hành động can thiệp và 370 triệu HUF cho việc theo dõi điều trị lâu dài tại bệnh viện.
Nếu tránh được 1 đợt nhồi máu cơ tim cấp thì chi phí trực tiếp trong 12 tháng đầu tiết kiệm được 345 – 565 ngàn HUF (tùy vào giới tính và lứa tuổi). Theo ước tính của nhóm tác giả, chi phí gián tiếp hàng năm vượt quá 840 triệu HUF (177.829 HUF / bệnh nhân) trong nhóm tuổi lao động (Gulacsi et al. và cộng sự thực hiện nghiên cứu tại Thái Lan, kết quả cho thấy trung vị của chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp là 47. Nghiên cứu cũng chỉ ra rằng chi phí điều trị nhóm có ST chênh lên cao hơn rất nhiều so với nhóm ST không chênh lên (82.
Những bệnh nhân có mua bảo hiểm y tế thì chi trả ít hơn rất nhiều so với những bệnh nhân không có mua bảo hiểm y tế. Bệnh nhân có điều trị can thiệp mạch vành thì chi phí tốn kém gấp 2,7 lần những bệnh nhân không can thiệp mạch vành (161.043 baht, p<0,0001) (Moleerergpoom et al.) Năm 2008, theo nghiên cứu của Guiji Wang và cộng sự thực hiện tại Mỹ từ năm 2006 đến năm 2008 thì chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp trung bình vào khoảng 29.840 USD, trong đó chi phí dành cho nam thì cao hơn nhiều so với nữ (30811 USD vs 27. Chi phí của nhóm ST chênh lên cũng cao hơn nhiều so với nhóm ST không chênh lên (32.998 USD, p <0,001) (Wang et al. Năm 2013, nghiên cứu của R.
Soekhlal và cộng sự thực hiện tài Hà Lan thì chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp cho mỗi bệnh nhân là 5.021 Euros và chi phí này gia tăng đáng kể nếu bệnh nhân có can thiệp mạch vành qua da. Chi phí điều trị nhồi TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 7 máu cơ tim cấp ST chênh lên vào khoảng 4.286 Euros trong khi chi phí điều trị nhồi máu cơ tim cấp không ST chênh lên vào khoảng 6.060 Euros (Soekhlal et al. Nghiên cứu trong nước Năm 2005, nghiên cứu của Vũ Xuân Phú tại Việt Nam, chi phí xã hội trung bình của 1 đợt điều trị của 1 bệnh nhân bị nhồi máu cơ tim cấp là 31,4 triệu đồng (Vũ Xuân Phú, 2005) Năm 2006, Nguyễn Thị Tuyết Nhường và cộng sự nghiên cứu tại bệnh viện nhân dân 115 – Tp. Hồ Chí Minh, chi phí trung bình của một đợt điều trị nhồi máu cơ tim cấp đơn thuần là 15.
Trong đó tổng chi phí điều trị nội khoa đơn thuần là vào khoảng 5,3 triệu – 6 triệu đồng. Trong khi tổng chi phí điều trị có can thiệp mạch vành là khoảng 60,4 triệu – 79,8 triệu đồng (Nguyễn Thị Tuyết Nhường, 2006) 1. Các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí điều trị Theo nghiên cứu của Guiji Wang và cộng sự thực hiện tại Mỹ từ năm 2006 đến năm 2008 thì các yếu tố làm tăng chi phí điều trị là tai biến mạch máu não, suy tim, bệnh mạch máu ngoại vi, bệnh thận và đái tháo đường và can thiệp mạch vành (Wang, 2013) Theo nghiên cứu của Moleerergpoom W. và cộng sự thực hiện tại Thái Lan, công bố năm 2007 thì có 2 mô hình hồi quy tuyến tính chỉ ra các yếu tố độc lập dự báo chi phí.
Ở những bệnh nhân ST chênh lên, các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí điều trị bao gồm: can thiệp mạch vành, thời gian nằm viện, tuổi tác và bệnh tiểu đường (R2 = 0,58); ở những bệnh nhân không ST chênh lên, các yếu tố ảnh hưởng đến chi phí điều trị bao gồm: can thiệp mạch vành, thời gian nằm viện, tuổi tác (R2 = 0,62) (Moleerergpoom et al., 2007) Theo nghiên cứu của R. Soekhlal và cộng sự công bố năm 2013 thực hiện tài Hà Lan thì thời gian nằm viện và can thiệp mạch vành là các yếu tố ảnh hưởng mạnh đến chi phí điều trị (Soekhlal et al., 2013b) TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Lý thuyết về nhồi máu cơ tim 2. Đại cương nhồi máu cơ tim: Nhồi máu cơ tim là một thuật ngữ y học để chỉ tình trạng hoại tử cơ tim do giảm sút đột ngột lượng máu trong mạch vành, cung cấp đến một vùng cơ tim.
Những mô bị nhồi máu sẽ bị suy giảm chức năng và kéo theo một vùng thiếu máu cục bộ tiềm tàng xung quanh phần cơ tim bị nhồi máu (MARK H. Đại đa số các trường hợp, nguyên nhân gây ra nhồi máu cơ tim là do sự tắc một trong số các động mạch vành nuôi tim, do cục máu đông hình thành tại chỗ khi mảng xơ vữa bị nứt, vỡ ra, vốn thường xảy ra trên nền của bệnh cảnh động mạch vành bị hẹp do xơ vữa từ trước (Hội tim mạch Việt Nam, 2005). Tại các nước phát triển, nhồi máu cơ tim cấp là một trong những bệnh thường gặp nhất trong đó có Việt Nam. Nguyên nhân thường gặp nhất là do cục máu đông xảy ra ở vùng động mạch vành đã bị xơ vữa động mạch, làm giảm tưới máu mạch vành đột ngột.
Thường gặp nhất là mảng xơ vữa động mạch bị nứt, vỡ hay loét kèm theo cơ địa có yếu tố tăng đông máu, dẫn đến cục máu đông tạo lập làm nghẽn động mạch vành (Topol EJ, 2002) 2. Dịch tễ học nhồi máu cơ tim: Theo bảng thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới tháng 09/2009, bệnh lý tim mạch là nguyên nhân đứng đầu gây tử vong trên thế giới. Ước tính có 17,1 triệu người chết vì bệnh tim mạch trong năm 2004, chiếm 29% số tử vong trên thế giới, trong đó khoảng 7,2 triệu người bị bệnh mạch vành mà chủ yếu là do nhồi máu cơ tim cấp. Theo ước tính của Tổ chức Y tế Thế giới thì đến năm 2030, khoảng 23,6 triệu người chết do bệnh lý tim mạch (World Health Organization, 2009b).
Tại Mỹ, năm 2006 có khoảng 81,1 triệu người bị bệnh tim mạch trong đó 8,5 triệu người bị nhồi máu cơ tim chiếm 3,6% dân số Mỹ, trong đó số ca nhồi máu cơ TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com 9 tim mới mắc là 610.000 trường hợp và 141.500 trường hợp tử vong (Lloyd-Jones et al. Hungary là nước được xếp thứ 10 trên thế giới về bệnh nhồi máu cơ tim. Tuy chỉ có 10 triệu dân nhưng mỗi năm có 25.000 người Hungary bị nhồi máu cơ tim mới, không kể những trường hợp nhồi máu cơ tim cũ (Gulacsi et al. Tại châu Á, theo số liệu của TCYTTG, năm 2007, Singapore có 5.992 trường hợp nhập viện vì nhồi máu cơ tim cấp, trong đó có 1.574 ca tử vong (World Health Organization, 2009b).
Tại Malaysia, số ca mắc các bệnh tim mạch đứng hàng thứ 5, trong đó có 11.423 trường hợp nhồi máu cơ tim cấp, 1.885 trường hợp tử vong (World Health Organization, 2009b).500 trường hợp tử vong (World Health Organization, 2009b). Tại Việt Nam, tỷ lệ bệnh mạch vành và nhất là nhồi máu cơ tim đang có khuynh hướng ngày càng tăng nhanh và tử vong do nhồi máu cơ tim cấp khoảng 20% (Lê Thị Thiên Hương, 1998). Tổng kết từ năm 1987 đến 1990, tại bệnh viện nhân dân Gia Định có 110 trường hợp nhồi máu cơ tim, đa số ở tuổi 50 – 70, nam gấp 2 lần nữ (Đỗ Hoàng Giao, 1990). Theo thống kê ở Viện Tim Mạch Việt Nam năm 1991 tỷ lệ mắc bệnh mạch vành mới là 3% trong đó nhồi máu cơ tim chiếm 1% (Trần Văn Dương, 2000).
Trong 2 năm 1999 – 2000 có 140 trường hợp nhồi máu cơ tim vào điều trị tại Viện Tim TP.HCM trong đó có 23 trường hợp tử vong chiếm tỷ lệ 16,42% (Phạm Hoàn Tiến, 2001).