Luận văn thực trạng chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư hạ họng thanh quản của điều dưỡng tại bệnh viện tai mũi họng trung ương

Chăm sóc dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư hạ họng thanh quản đóng vai trò then chốt trong quá trình… 59 trang · Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định · 2020.

• Tác giả: Bùi Đức Hiến
• Người hướng dẫn: PGS. Tống Xuân Thắng
• Trường học: Trường Đại Học Điều Dưỡng Nam Định
• Chuyên ngành: Điều Dưỡng Nội Người Lớn
• Đề tài: Chăm Sóc Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Ung Thư Hạ Họng Thanh Quản
• Loại tài liệu: Báo Cáo Chuyên Đề Tốt Nghiệp
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Nam Định

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN
• 1.1. Một số khái niệm cơ bản
• 1.2. Vai trò của dinh dưỡng lâm sàng
• 1.3. Cơ sở thực tiễn
• 1.4. Những nghiên cứu về chăm sóc dinh dưỡng
• 1.4.1. Nghiên cứu trên thế giới
• 1.4.2. Nghiên cứu tại Việt Nam
• 1.5. Chăm sóc dinh dưỡng và nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng
• 1.5.1. Chăm sóc dinh dưỡng
• 1.5.2. Nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng
• 1.6. Các yếu tố liên quan đến thực hành chăm sóc dinh dưỡng
• 2. CHƯƠNG 2: MÔ TẢ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT
• 2.1. Thông tin về bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương
• 2.1.1. Giới thiệu chung về bệnh viện Tai Mũi Họng TW
• 2.1.2. Giới thiệu khoa Ung bướu - trung tâm Trung tâm ung bướu và phẫu thuật đầu cổ - Bệnh viện Tai mũi họng Trung ương
• 2.2. Đối tượng đánh giá và phương pháp đánh giá
• 2.3. Kết quả đánh giá
• 2.3.1. Kiến thức, thái độ và thực hành chăm sóc dinh dưỡng
• 2.3.1.1. Thông tin chung về điều dưỡng
• 2.3.1.2. Kiến thức chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh
• 2.3.1.3. Thái độ của điều dưỡng về chăm sóc dinh dưỡng
• 2.3.1.4. Thực hành chăm sóc dinh dưỡng
• 2.3.1.5. Thực hành chăm sóc dinh dưỡng qua ý kiến đánh giá của người bệnh
• 3. CHƯƠNG 3: BÀN LUẬN
• 3.1. Kiến thức, thái độ và thực hành chăm sóc dinh dưỡng
• 3.1.1. Kiến thức của điều dưỡng về chăm sóc dinh dưỡng
• 3.1.2. Thái độ của điều dưỡng về chăm sóc dinh dưỡng
• 3.1.3. Thực hành chăm sóc dinh dưỡng
• 3.1.4. Thực hành chăm sóc dinh dưỡng qua ý kiến đánh giá của người bệnh
• ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Chăm Sóc Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Ung Thư

Chăm sóc dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư hạ họng thanh quản đóng vai trò then chốt trong quá trình điều trị và phục hồi. Một chế độ dinh dưỡng đầy đủ giúp nâng cao thể trạng, cung cấp năng lượng, tăng cường sức đề kháng và giảm nguy cơ biến chứng. Ngược lại, thiếu hụt dinh dưỡng có thể dẫn đến suy kiệt, kéo dài thời gian điều trị và tăng tỷ lệ tử vong. Theo nghiên cứu, suy dinh dưỡng là yếu tố nguy cơ hàng đầu ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị ung thư. Do đó, việc đánh giá và can thiệp dinh dưỡng kịp thời là vô cùng quan trọng. Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, với vai trò là bệnh viện chuyên khoa đầu ngành, cần đặc biệt chú trọng đến vấn đề này. Ung thư hạ họng thanh quản chiếm khoảng 2% tổng số các loại ung thư thường gặp, đứng hàng thứ 2 trong các ung thư vùng đầu cổ chỉ sau ung thư vòm mũi họng.

1.1. Tầm quan trọng của dinh dưỡng lâm sàng cho bệnh nhân ung thư

Dinh dưỡng lâm sàng đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì và cải thiện sức khỏe của bệnh nhân ung thư. Nó giúp đảm bảo cung cấp đủ năng lượng và các chất dinh dưỡng cần thiết để hỗ trợ quá trình điều trị, giảm thiểu tác dụng phụ và nâng cao chất lượng cuộc sống. Dinh dưỡng điều trị có tác động đến căn nguyên gây bệnh, đến cơ chế điều hòa, khả năng phản ứng, bảo vệ cơ thể. Nhiều công trình nghiên cứu đã chứng minh dinh dưỡng có vai trò điều trị chính trong các bệnh: SDD do thiếu năng lượng, thừa cân béo phì do thừa năng lượng, các bệnh do thiếu vitamin A, B, C, D., thiếu vi chất: sắt, kẽm, calci…

1.2. Ảnh hưởng của ung thư hạ họng thanh quản đến dinh dưỡng

Ung thư hạ họng thanh quản và các phương pháp điều trị như phẫu thuật, xạ trị, hóa trị có thể gây ra nhiều vấn đề về dinh dưỡng, bao gồm khó nuốt, chán ăn, buồn nôn và sụt cân. Khối u ác tính làm thay đổi chuyển hoá bình thường của cơ thể, làm cơ thể tiêu hao năng lượng nhiều hơn, các tế bào, mô của cơ thể bị phá huỷ, bao gồm cả các khối cơ. Nhiều bệnh nhân không thể theo hết được các liệu pháp điều trị do cân nặng và thể lực bị suy giảm trầm trọng. Điều này ảnh hưởng lớn tới hiệu quả điều trị và làm giảm chất lượng và thời gian sống thêm của bệnh nhân ung thư đồng thời cũng làm tăng tỷ lệ biến chứng, nhiễm khuẩn và dẫn đến tình trạng tử vong của bệnh nhân ung thư.

II. Thách Thức Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Ung Thư Thanh Quản

Bệnh nhân ung thư thanh quản thường gặp nhiều khó khăn trong việc ăn uống do ảnh hưởng của bệnh và quá trình điều trị. Khó nuốt là một vấn đề phổ biến, gây cản trở việc cung cấp đủ dinh dưỡng cho cơ thể. Bên cạnh đó, các tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị như viêm niêm mạc miệng, khô miệng, buồn nôn và chán ăn cũng làm giảm khả năng hấp thu dinh dưỡng. Tình trạng sụt cân nghiêm trọng có thể xảy ra, ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe và hiệu quả điều trị. Theo thống kê, có tới 80% bệnh nhân ung thư gặp phải tình trạng suy dinh dưỡng trong quá trình điều trị.

2.1. Khó nuốt và các vấn đề liên quan đến ăn uống

Khó nuốt là một trong những thách thức lớn nhất đối với bệnh nhân ung thư thanh quản. Tình trạng này có thể do khối u chèn ép, phẫu thuật hoặc tác dụng phụ của xạ trị. Bệnh nhân có thể gặp khó khăn khi nuốt thức ăn đặc, lỏng hoặc thậm chí cả nước bọt. Điều này dẫn đến giảm lượng thức ăn, mất nước và suy dinh dưỡng. Cần có các biện pháp hỗ trợ như thay đổi kết cấu thức ăn, tập luyện nuốt và sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng đặc biệt.

2.2. Tác dụng phụ của hóa trị và xạ trị ảnh hưởng đến dinh dưỡng

Hóa trị ung thư hạ họng thanh quản và xạ trị ung thư hạ họng thanh quản có thể gây ra nhiều tác dụng phụ ảnh hưởng đến khả năng ăn uống của bệnh nhân. Viêm niêm mạc miệng, khô miệng, buồn nôn, nôn và chán ăn là những vấn đề thường gặp. Các tác dụng phụ này làm giảm cảm giác ngon miệng, gây khó khăn trong việc nuốt và hấp thu dinh dưỡng. Cần có các biện pháp giảm nhẹ tác dụng phụ và điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp.

2.3. Sụt cân và suy dinh dưỡng ở bệnh nhân ung thư thanh quản

Sụt cân ở bệnh nhân ung thư hạ họng thanh quản là một dấu hiệu đáng lo ngại, cho thấy cơ thể không nhận đủ năng lượng và chất dinh dưỡng cần thiết. Sụt cân có thể dẫn đến suy dinh dưỡng, suy giảm hệ miễn dịch, tăng nguy cơ nhiễm trùng và kéo dài thời gian điều trị. Cần có các biện pháp can thiệp dinh dưỡng tích cực để ngăn ngừa và điều trị sụt cân, bao gồm tăng cường protein và calo trong chế độ ăn, sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung và tư vấn dinh dưỡng chuyên nghiệp.

III. Hướng Dẫn Chế Độ Ăn Cho Bệnh Nhân Ung Thư Hạ Họng

Xây dựng một chế độ ăn cho bệnh nhân ung thư hạ họng thanh quản phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo cung cấp đủ dinh dưỡng và hỗ trợ quá trình điều trị. Chế độ ăn nên giàu protein, calo và các vitamin, khoáng chất thiết yếu. Thức ăn nên mềm, dễ nuốt và dễ tiêu hóa. Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày để giảm áp lực lên hệ tiêu hóa. Tránh các loại thức ăn cay nóng, nhiều dầu mỡ và các chất kích thích. Tham khảo ý kiến của bác sĩ dinh dưỡng ung thư để có chế độ ăn cá nhân hóa.

3.1. Thực phẩm nên ăn và nên tránh cho bệnh nhân ung thư

Thực phẩm cho bệnh nhân ung thư hạ họng thanh quản nên bao gồm các loại thịt mềm (gà, cá), trứng, sữa, đậu, rau củ quả mềm (bí đỏ, khoai lang, cà rốt) và các loại ngũ cốc nguyên hạt. Nên tránh các loại thịt đỏ, thức ăn chế biến sẵn, đồ ăn nhanh, đồ uống có đường và các chất kích thích (rượu, bia, thuốc lá). Thực phẩm mềm cho bệnh nhân ung thư hạ họng thanh quản là lựa chọn tốt để giảm khó nuốt.

3.2. Cách chế biến thức ăn mềm dễ nuốt cho bệnh nhân

Để giúp bệnh nhân dễ nuốt hơn, thức ăn nên được chế biến mềm, nhuyễn hoặc xay nhuyễn. Có thể sử dụng máy xay sinh tố, máy ép trái cây hoặc máy nghiền thức ăn. Nấu chín kỹ thức ăn và cắt nhỏ trước khi xay. Thêm nước hoặc nước dùng để làm loãng thức ăn. Tránh các loại thức ăn có nhiều xơ hoặc khó tiêu hóa.

3.3. Bổ sung dinh dưỡng bằng sản phẩm chuyên biệt cho bệnh nhân

Trong trường hợp bệnh nhân không thể ăn đủ thức ăn thông thường, có thể bổ sung dinh dưỡng bằng các sản phẩm chuyên biệt như sữa dinh dưỡng, bột dinh dưỡng hoặc thực phẩm bổ sung. Các sản phẩm này cung cấp đầy đủ protein, calo, vitamin và khoáng chất cần thiết cho cơ thể. Tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng để lựa chọn sản phẩm phù hợp.

IV. Bí Quyết Giảm Tác Dụng Phụ Điều Trị Ung Thư Thanh Quản

Các phương pháp điều trị ung thư như hóa trị và xạ trị có thể gây ra nhiều tác dụng phụ ảnh hưởng đến khả năng ăn uống của bệnh nhân. Để giảm thiểu các tác dụng phụ này, cần có các biện pháp hỗ trợ như sử dụng thuốc chống nôn, thuốc giảm đau, thuốc kháng viêm và các biện pháp chăm sóc tại chỗ. Bên cạnh đó, điều chỉnh chế độ ăn uống phù hợp cũng đóng vai trò quan trọng. Uống đủ nước, ăn các loại thức ăn dễ tiêu hóa và tránh các chất kích thích có thể giúp giảm bớt các triệu chứng khó chịu.

4.1. Cách giảm buồn nôn và nôn khi hóa trị xạ trị

Sử dụng thuốc chống nôn theo chỉ định của bác sĩ. Chia nhỏ các bữa ăn trong ngày. Ăn các loại thức ăn khô, dễ tiêu hóa như bánh mì, bánh quy. Tránh các loại thức ăn có mùi tanh, dầu mỡ hoặc quá ngọt. Uống nước gừng hoặc trà gừng để giảm buồn nôn. Nghỉ ngơi đầy đủ và tránh căng thẳng.

4.2. Chăm sóc niêm mạc miệng và giảm khô miệng

Súc miệng thường xuyên bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch súc miệng chuyên dụng. Sử dụng bàn chải đánh răng mềm và kem đánh răng không chứa chất tẩy rửa mạnh. Uống nhiều nước để giữ ẩm cho miệng. Sử dụng nước bọt nhân tạo hoặc kẹo cao su không đường để kích thích tiết nước bọt. Tránh các loại thức ăn cay nóng, chua hoặc cứng.

4.3. Giải pháp cho tình trạng chán ăn và mất vị giác

Thử nhiều loại thức ăn khác nhau để tìm ra những món ăn yêu thích. Trang trí món ăn hấp dẫn để kích thích vị giác. Ăn cùng gia đình hoặc bạn bè để tạo không khí vui vẻ. Sử dụng các loại gia vị tự nhiên để tăng hương vị cho món ăn. Bổ sung kẽm để cải thiện vị giác. Tập thể dục nhẹ nhàng để kích thích sự thèm ăn.

V. Ứng Dụng Dinh Dưỡng Đường Ruột Tĩnh Mạch Cho Bệnh Nhân

Trong một số trường hợp, bệnh nhân ung thư không thể ăn uống qua đường miệng do khó nuốt nghiêm trọng hoặc các vấn đề về tiêu hóa. Khi đó, dinh dưỡng đường ruột cho bệnh nhân ung thư hoặc dinh dưỡng tĩnh mạch cho bệnh nhân ung thư có thể là giải pháp cần thiết để cung cấp đủ dinh dưỡng cho cơ thể. Dinh dưỡng đường ruột là phương pháp đưa thức ăn trực tiếp vào dạ dày hoặc ruột non thông qua ống thông. Dinh dưỡng tĩnh mạch là phương pháp truyền dịch dinh dưỡng trực tiếp vào tĩnh mạch.

5.1. Khi nào cần sử dụng dinh dưỡng đường ruột

Dinh dưỡng đường ruột được chỉ định khi bệnh nhân không thể ăn uống qua đường miệng trong thời gian dài, ví dụ như sau phẫu thuật lớn, xạ trị vùng đầu cổ hoặc khi có tắc nghẽn đường tiêu hóa. Dinh dưỡng đường ruột giúp duy trì cân nặng, cải thiện sức khỏe và tăng cường khả năng hồi phục.

5.2. Ưu điểm và nhược điểm của dinh dưỡng tĩnh mạch

Dinh dưỡng tĩnh mạch có ưu điểm là cung cấp dinh dưỡng trực tiếp vào máu, không cần chức năng tiêu hóa. Tuy nhiên, nó cũng có nhược điểm là có thể gây ra các biến chứng như nhiễm trùng, tắc mạch hoặc rối loạn chuyển hóa. Dinh dưỡng tĩnh mạch thường được sử dụng khi dinh dưỡng đường ruột không khả thi hoặc không đủ đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng.

5.3. Lưu ý khi chăm sóc bệnh nhân dinh dưỡng đường ruột tĩnh mạch

Đảm bảo vệ sinh ống thông và vùng da xung quanh để tránh nhiễm trùng. Theo dõi sát các dấu hiệu sinh tồn và các biến chứng có thể xảy ra. Điều chỉnh tốc độ truyền dịch và thành phần dinh dưỡng theo chỉ định của bác sĩ. Đảm bảo cung cấp đủ nước và điện giải cho cơ thể. Tư vấn dinh dưỡng cho bệnh nhân và người nhà về cách chăm sóc và quản lý dinh dưỡng tại nhà.

VI. Tầm Quan Trọng Tư Vấn Dinh Dưỡng Cho Bệnh Nhân Ung Thư

Tư vấn dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư đóng vai trò quan trọng trong việc giúp bệnh nhân hiểu rõ về tầm quan trọng của dinh dưỡng, xây dựng chế độ ăn phù hợp và đối phó với các vấn đề liên quan đến ăn uống. Chuyên gia dinh dưỡng có thể cung cấp thông tin, hướng dẫn và hỗ trợ cá nhân hóa để giúp bệnh nhân đạt được mục tiêu dinh dưỡng và cải thiện chất lượng cuộc sống. Bác sĩ dinh dưỡng ung thư sẽ đưa ra lời khuyên tốt nhất.

6.1. Vai trò của chuyên gia dinh dưỡng trong điều trị ung thư

Chuyên gia dinh dưỡng có vai trò quan trọng trong việc đánh giá tình trạng dinh dưỡng, xây dựng kế hoạch dinh dưỡng cá nhân hóa, theo dõi tiến trình và điều chỉnh kế hoạch khi cần thiết. Họ cũng có thể cung cấp thông tin về các loại thực phẩm, sản phẩm dinh dưỡng và các biện pháp hỗ trợ ăn uống.

6.2. Nội dung tư vấn dinh dưỡng cho bệnh nhân và người nhà

Nội dung tư vấn dinh dưỡng bao gồm thông tin về tầm quan trọng của dinh dưỡng, các loại thực phẩm nên ăn và nên tránh, cách chế biến thức ăn mềm, dễ nuốt, cách giảm tác dụng phụ của điều trị, cách sử dụng các sản phẩm dinh dưỡng bổ sung và cách chăm sóc dinh dưỡng tại nhà.

6.3. Tìm kiếm nguồn hỗ trợ dinh dưỡng cho bệnh nhân ung thư

Bệnh nhân và người nhà có thể tìm kiếm nguồn hỗ trợ dinh dưỡng từ các bệnh viện, trung tâm ung thư, tổ chức từ thiện hoặc các chuyên gia dinh dưỡng tư nhân. Các nguồn hỗ trợ này có thể cung cấp thông tin, tư vấn, sản phẩm dinh dưỡng hoặc các dịch vụ chăm sóc tại nhà.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh trong quá trình điều trị nội trú giữ vai trò thiết yếu, đặc biệt đối với nhóm bệnh nhân mắc các bệnh lý ác tính như ung thư hạ họng thanh quản. Ung thư hạ họng thanh quản là loại ung thư đường hô hấp phổ biến tại Việt Nam, chiếm khoảng 2% tổng số các ca ung thư thường gặp và đứng thứ hai trong các ung thư vùng đầu cổ (chỉ sau ung thư vòm mũi họng), thường gặp ở nam giới trong độ tuổi từ 55 đến 65 tuổi. Khối u ác tính làm biến đổi quá trình chuyển hóa bình thường, làm tăng tiêu hao năng lượng, phá hủy các khối cơ và dẫn đến tình trạng suy kiệt cơ thể. Chế độ dinh dưỡng không đầy đủ là yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến suy giảm miễn dịch, tăng tỷ lệ biến chứng, kéo dài thời gian nằm viện và tăng chi phí điều trị.

Tại các cơ sở khám chữa bệnh, điều dưỡng là lực lượng trực tiếp theo dõi, hỗ trợ và thực hiện các can thiệp chăm sóc người bệnh. Nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc, Bộ Y tế đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, đưa công tác dinh dưỡng tiết chế thành tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện. Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương là đơn vị chuyên khoa đầu ngành tiếp nhận điều trị các bệnh lý vùng tai mũi họng và đầu cổ; trong đó Khoa Ung bướu tiếp nhận trung bình từ 1 đến 3 người bệnh ung thư hạ họng thanh quản nhập viện điều trị mỗi ngày. Xuất phát từ thực tiễn chăm sóc lâm sàng, tác giả Bùi Đức Hiến đã thực hiện báo cáo chuyên đề tốt nghiệp Điều dưỡng Chuyên khoa I với đề tài "Thực trạng chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư hạ họng thanh quản của điều dưỡng tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương".

Đề tài xác định hai mục tiêu nghiên cứu cụ thể:

1. Mô tả thực trạng chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư hạ họng thanh quản của điều dưỡng tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương trong tháng 9 và tháng 10 năm 2020.
2. Đề xuất một số giải pháp cải thiện công tác chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư hạ họng thanh quản của điều dưỡng tại Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương.

Nghiên cứu được triển khai trong phạm vi không gian tại Khoa Ung bướu thuộc Trung tâm Ung bướu và Phẫu thuật Đầu cổ - Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, với thời gian thu thập số liệu tập trung vào tháng 9 và tháng 10 năm 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Chuyên đề xây dựng trên hệ thống khung pháp lý và lý luận chuyên ngành điều dưỡng lâm sàng hiện hành của Bộ Y tế Việt Nam và các tổ chức y tế quốc tế:

• Khung pháp lý và quy định chuyên môn: Thông tư số 26/2015/TTLT-BYT-BNV quy định mã số, tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp điều dưỡng; Thông tư số 07/2011/TT-BYT hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh trong bệnh viện (quy định 12 nhiệm vụ chuyên môn của điều dưỡng, trong đó Điều 7 quy định nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng); Thông tư số 08/2011/TT-BYT hướng dẫn công tác dinh dưỡng, tiết chế trong bệnh viện (Điều 2 quy định việc đo chiều cao, cân nặng khi vào viện; Điều 17 và Điều 21 quy định trách nhiệm của điều dưỡng trưởng và nhân viên y tế); Quyết định số 6858/QĐ-BYT ban hành Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện (Phần C7 về Dinh dưỡng và tiết chế); Quyết định số 1215/QĐ-BYT phê duyệt Chương trình hành động quốc gia về tăng cường công tác điều dưỡng giai đoạn đến năm 2020.
• Cơ sở lý thuyết điều dưỡng và dinh dưỡng: Học thuyết 14 nhu cầu cơ bản của con người theo Virginia Henderson; các định nghĩa điều dưỡng của Florence Nightingale (1860) và Hiệp hội Điều dưỡng Hoa Kỳ (ANA - 1965); quy trình chăm sóc dinh dưỡng lâm sàng gồm 4 bước (đánh giá tình trạng dinh dưỡng, chẩn đoán dinh dưỡng, can thiệp dinh dưỡng, theo dõi và đánh giá kết quả); mô hình làm việc nhóm chăm sóc dinh dưỡng tiết chế trong bệnh viện.

Về phương pháp thực hiện:

• Thiết kế nghiên cứu: Nghiên cứu mô tả cắt ngang, kết hợp khảo sát kiến thức, thái độ, thực hành (KAP) của điều dưỡng và phỏng vấn trực tiếp người bệnh nội trú để đối chiếu chéo kết quả thực hành.
• Đối tượng và cỡ mẫu nghiên cứu: Toàn bộ 14 điều dưỡng đang trực tiếp làm công tác chăm sóc tại Khoa Ung bướu (loại trừ điều dưỡng trưởng khoa) và 50 người bệnh được chẩn đoán ung thư hạ họng thanh quản đang điều trị nội trú tại khoa.
• Nguồn dữ liệu và công cụ thu thập: Sử dụng bộ phiếu khảo sát cấu trúc dành cho điều dưỡng (gồm các phần: thông tin cá nhân, khối lượng công việc, kiến thức 5 nhóm chuyên môn, thái độ 8 tiêu chí, thực hành 11 nội dung) và phiếu phỏng vấn người bệnh về các hoạt động chăm sóc dinh dưỡng thực tế nhận được từ điều dưỡng.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Cơ sở lý luận và thực tiễn

Chương 1 hệ thống hóa các định nghĩa cơ bản về điều dưỡng, dinh dưỡng điều trị học, suy dinh dưỡng và bệnh lý ung thư hạ họng thanh quản. Tác giả phân tích chuyên sâu ba vai trò chính của dinh dưỡng lâm sàng: dinh dưỡng là phương pháp điều trị chủ yếu đối với một số bệnh lý; dinh dưỡng có vai trò hỗ trợ điều trị nhằm tăng sức đề kháng, rút ngắn thời gian dùng kháng sinh, giảm biến chứng, giảm tỷ lệ tử vong; dinh dưỡng có vai trò tích cực trong phòng ngừa suy kiệt ở bệnh nhân ung thư.

Đồng thời, chương này tổng thuật toàn diện các công trình nghiên cứu trong nước và quốc tế về công tác chăm sóc dinh dưỡng của điều dưỡng. Các nghiên cứu quốc tế (Kobe - 2006, Holst - 2009, Boaz M. - 2013, Adeline E.M - 2014, Mogre V. - 2017) đều phản ánh thực trạng chung: điều dưỡng có thái độ tích cực đối với chăm sóc dinh dưỡng nhưng kiến thức chuyên sâu còn thiếu hụt và thực hành chưa tương xứng. Tại Việt Nam, các nghiên cứu của Nguyễn Văn Khang (2009), Nguyễn Hồng Trường (2012), Chu Anh Văn (2013), Lê Thị Thanh Tâm (2015), Bùi Xuân Tiến (2016) cho thấy tỷ lệ điều dưỡng có kiến thức đúng và thực hành đạt về dinh dưỡng còn ở mức trung bình, việc sàng lọc dinh dưỡng bằng các bộ công cụ chuyên biệt (như SGA, MNA) chưa được áp dụng rộng rãi. Chương 1 cũng phân tích các nhóm yếu tố ảnh hưởng đến thực hành chăm sóc dinh dưỡng: đặc điểm cá nhân, khối lượng công việc, sự phối hợp liên chuyên khoa và công tác đào tạo, giám sát.

Chương 2: Mô tả vấn đề cần giải quyết

Chương 2 giới thiệu tổng quan về cơ cấu tổ chức và nhân lực của Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương (quy mô 320 giường bệnh, gồm 270 giường nội trú, 50 giường ngoại trú; 28 khoa/phòng, 2 trung tâm và gần 400 cán bộ công nhân viên) và Khoa Ung bướu (27 cán bộ nhân viên, gồm 15 điều dưỡng; quản lý 45 - 60 bệnh nhân nội trú và 50 - 60 bệnh nhân xạ trị ngoại trú).

Kết quả khảo sát trên 14 điều dưỡng và 50 người bệnh ghi nhận các số liệu thực trạng:

• Thông tin chung của điều dưỡng: Nữ giới chiếm ưu thế (11/14 điều dưỡng); tuổi trung bình là 33,5 tuổi (từ 26 đến 48 tuổi); trình độ đào tạo gồm trung học (8/14), đại học (4/14), sau đại học (2/14); thâm niên công tác trung bình 9 năm; biên chế chiếm 12/14 người. Về khối lượng công việc, hơn một nửa điều dưỡng chăm sóc từ 5 - 10 bệnh nhân/ngày, có 2/14 người chăm sóc trên 10 bệnh nhân/ngày; 5/14 điều dưỡng đánh giá công việc ở mức quá tải. 9/14 điều dưỡng từng được tập huấn về chăm sóc dinh dưỡng và 11/14 người cho biết có sự kiểm tra, giám sát từ cấp quản lý.
• Kiến thức chăm sóc dinh dưỡng: Đánh giá chung có 8/14 (57,1%) điều dưỡng có kiến thức đạt. Tỷ lệ đạt theo 5 nhóm nội dung: Nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng đạt cao nhất (10/14 người - 71,4%), kiến thức về dinh dưỡng và suy dinh dưỡng đạt 9/14 người (64,3%), kiến thức về một số chế độ ăn thường dùng đạt 8/14 người (57,1%), kiến thức về đánh giá tình trạng dinh dưỡng đạt 8/14 người (57,1%), và kiến thức về hỗ trợ dinh dưỡng đạt thấp nhất (7/14 người - 50,0%). Đáng lưu ý, chỉ có 3/14 điều dưỡng biết đầy đủ các phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng; 13/14 người biết phương pháp chỉ số khối cơ thể (BMI), nhưng chỉ có 5-6 người biết đến việc sử dụng các bộ công cụ sàng lọc (SGA, MNA); không có điều dưỡng nào (0/14) nắm được đúng và đầy đủ tất cả các bước của quy trình chăm sóc dinh dưỡng.
• Thái độ của điều dưỡng: 11/14 (78,5%) điều dưỡng có thái độ tích cực chung. Tỷ lệ đồng thuận cao xuất hiện ở các quan điểm: điều dưỡng phải coi trọng công tác chăm sóc dinh dưỡng (14/14), điều dưỡng cần biết nhu cầu dinh dưỡng của người bệnh (13/14), hướng dẫn tư vấn dinh dưỡng là trách nhiệm của điều dưỡng (13/14). Hai quan điểm có tỷ lệ tích cực thấp hơn là việc áp dụng quy định dinh dưỡng trong mọi trường hợp (12/14) và chăm sóc dinh dưỡng giúp giảm chi phí, thời gian điều trị (12/14).
• Thực hành của điều dưỡng: 10/14 (71,4%) điều dưỡng đạt yêu cầu thực hành chung. Các thao tác có tỷ lệ thực hiện cao gồm: kiểm tra ống thông và dịch tồn dư dạ dày (13/14), cân đo chiều cao khi nhập viện (12/14), cho bệnh nhân ăn đúng lượng - đúng thời gian (12/14), ghi chép phiếu chăm sóc (12/14). Các nội dung thực hiện thấp gồm: nhắc nhở đăng ký suất ăn bệnh viện (6/14) và phối hợp với bác sĩ đánh giá tình trạng dinh dưỡng (7/14).
• Đánh giá từ phía người bệnh (n=50): 80% người bệnh từ 60 tuổi trở lên và 84% là nam giới. 92% (hoặc 94% theo thống kê tổng hợp) người bệnh được cân đo khi nhập viện; 78% được thông báo tình trạng dinh dưỡng (trong đó 94% do bác sĩ thông báo, chỉ 46% do điều dưỡng thông báo). 82% người bệnh gặp khó khăn ăn uống được điều dưỡng hỗ trợ; 56% - 60% người bệnh có chỉ định ăn bệnh lý được điều dưỡng giám sát. 86% người bệnh được hướng dẫn, tư vấn chế độ ăn (chủ yếu trong quá trình điều trị đạt 84%, khi nhập viện đạt 60%, khi ra viện đạt 52%), nhưng có tới 84% người bệnh không được phát tài liệu hoặc tờ rơi truyền thông dinh dưỡng.

Chương 3: Bàn luận

Tác giả so sánh, đối chiếu các phát hiện nghiên cứu với y văn trong nước và quốc tế. Tỷ lệ điều dưỡng có kiến thức đạt (57,1%) tương đồng với nghiên cứu của Chu Anh Văn tại Bệnh viện Nhi Trung ương, phản ánh hạn chế chung xuất phát từ việc phần lớn điều dưỡng có trình độ sơ cấp/trung học (8/14) với chương trình đào tạo ngắn, nội dung dinh dưỡng chỉ được lồng ghép sơ lược. Việc thiếu hụt kiến thức về các bộ công cụ sàng lọc dinh dưỡng chuyên biệt (SGA, MNA) và quy trình 4 bước chăm sóc dinh dưỡng được bàn luận là nguyên nhân chính khiến điều dưỡng chưa chủ động phối hợp đánh giá dinh dưỡng cùng bác sĩ lâm sàng.

Về thực hành, điểm sáng tại Khoa Ung bướu là 100% điều dưỡng trực tiếp thực hiện kỹ thuật cho người bệnh ăn qua ống thông dạ dày và tuân thủ kiểm tra dịch tồn dư, tốt hơn nhiều so với nghiên cứu của Võ Thị Trang Đài tại Bệnh viện Nguyễn Đình Chiểu (nơi có 43,1% người nhà tự cho ăn qua sonde và 100% điều dưỡng không kiểm tra dịch tồn dư). Tuy nhiên, nghiên cứu chỉ ra khoảng cách giữa việc ghi chép hồ sơ bệnh án (12/14 điều dưỡng ghi chép) và thực tế can thiệp hỗ trợ người bệnh, cũng như việc điều dưỡng chưa chú trọng tư vấn dinh dưỡng thời điểm người bệnh ra viện và thiếu công cụ tài liệu/tờ rơi hỗ trợ giáo dục sức khỏe.

Kết quả và đóng góp

Báo cáo chuyên đề đã lượng hóa chi tiết mức độ đáp ứng về kiến thức, thái độ và thực hành chăm sóc dinh dưỡng của điều dưỡng tại một khoa ung bướu chuyên ngành sâu, đồng thời ghi nhận phản hồi khách quan từ người bệnh.

Nội dung khảo sát	Tỷ lệ đạt / Tích cực (%)	Số lượng tương ứng (n)
Kiến thức chung của điều dưỡng về CSDD	57,1%	8/14 ĐD
- Kiến thức về nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng	71,4%	10/14 ĐD
- Kiến thức về dinh dưỡng và suy dinh dưỡng	64,3%	9/14 ĐD
- Kiến thức về đánh giá tình trạng dinh dưỡng	57,1%	8/14 ĐD
- Kiến thức về một số chế độ ăn thường dùng	57,1%	8/14 ĐD
- Kiến thức về hỗ trợ dinh dưỡng cho người bệnh	50,0%	7/14 ĐD
Thái độ tích cực của điều dưỡng về CSDD	78,5%	11/14 ĐD
Thực hành đạt của điều dưỡng về CSDD	71,4%	10/14 ĐD
- Kiểm tra vị trí sonde và dịch tồn dư dạ dày	92,9%	13/14 ĐD
- Cân, đo chiều cao người bệnh khi nhập viện	85,7%	12/14 ĐD
- Hướng dẫn chế độ ăn trong quá trình chăm sóc	85,7%	12/14 ĐD
- Phối hợp với bác sĩ đánh giá tình trạng dinh dưỡng	50,0%	7/14 ĐD
- Nhắc nhở người bệnh đăng ký suất ăn bệnh viện	42,9%	6/14 ĐD
Khảo sát ý kiến người bệnh (n=50)
- Người bệnh được cân, đo khi nhập viện	92,0% - 94,0%	46 - 47/50 NB
- Người bệnh được thông báo tình trạng dinh dưỡng	78,0% - 80,0%	39 - 40/50 NB
- Người bệnh khó khăn được ĐD hỗ trợ ăn uống	80,0% - 82,0%	Nhóm có khó khăn
- Người bệnh ăn bệnh lý được kiểm tra, giám sát	56,0% - 60,0%	Nhóm ăn bệnh lý
- Người bệnh được hướng dẫn, tư vấn chế độ ăn	86,0%	43/50 NB
- Người bệnh được phát tài liệu/tờ rơi khi tư vấn	16,0%	8/50 NB

Dựa trên các bằng chứng thu thập được, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp 2 cấp độ:

1. Đối với điều dưỡng Khoa Ung bướu: Chủ động tự học tập nâng cao kiến thức dinh dưỡng qua tài liệu hướng dẫn lâm sàng và các chương trình tập huấn; thực hiện nghiêm túc các nhiệm vụ quy định tại Thông tư 07/2011/TT-BYT; tăng cường phối hợp liên chuyên khoa và hỗ trợ đồng nghiệp; chủ động nhắc nhở người bệnh đăng ký suất ăn bệnh lý và sử dụng tài liệu/tờ rơi khi tư vấn sức khỏe.
2. Đối với Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương: Xây dựng chuẩn hóa quy trình chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh; tổ chức đào tạo, tập huấn quy trình định kỳ cho điều dưỡng toàn viện; tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tuân thủ; biên soạn và phát hành các ấn phẩm truyền thông, tài liệu hướng dẫn dinh dưỡng theo từng nhóm bệnh lý chuyên khoa; định kỳ tổ chức hội thảo khoa học và sinh hoạt chuyên đề về dinh dưỡng lâm sàng.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Văn bản nghiên cứu bộc lộ một số giới hạn thực tiễn:

• Cỡ mẫu nghiên cứu còn nhỏ (14 điều dưỡng và 50 người bệnh), được thực hiện đơn trung tâm tại một khoa lâm sàng (Khoa Ung bướu) trong khoảng thời gian ngắn (tháng 9 và tháng 10 năm 2020), do đó tính đại diện cho toàn bộ khối điều dưỡng trong bệnh viện hoặc các cơ sở chuyên khoa khác chưa cao.
• Nghiên cứu dừng lại ở mức độ mô tả cắt ngang thực trạng kiến thức, thái độ và thực hành, chưa triển khai can thiệp thử nghiệm lâm sàng hoặc đánh giá hiệu quả sau can thiệp đào tạo quy trình dinh dưỡng.

Hướng phát triển nghiên cứu tiếp theo bao gồm việc mở rộng quy mô khảo sát trên toàn bộ các khoa lâm sàng của bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương, áp dụng thử nghiệm quy trình chăm sóc dinh dưỡng chuẩn hóa và tiến hành các nghiên cứu can thiệp đánh giá sự thay đổi chỉ số dinh dưỡng (BMI, nồng độ albumin/protein huyết thanh) của người bệnh ung thư đầu cổ sau khi điều dưỡng được đào tạo chuyên sâu.

Giá trị tham khảo

Báo cáo chuyên đề là tài liệu tham khảo chuyên môn giá trị đối với:

• Học viên, sinh viên ngành Điều dưỡng: Tham khảo cấu trúc khung đánh giá kiến thức - thái độ - thực hành (KAP) về dinh dưỡng lâm sàng, phương pháp phỏng vấn đối chiếu giữa nhân viên y tế và người bệnh.
• Điều dưỡng lâm sàng tại các khoa Ung bướu, Tai Mũi Họng, Ngoại khoa: Vận dụng các hướng dẫn về theo dõi dịch tồn dư dạ dày, chỉ định nuôi ăn qua sonde và các bước tư vấn chế độ ăn bệnh lý.
• Nhà quản lý điều dưỡng và lãnh đạo bệnh viện: Cung cấp số liệu thực tế phục vụ việc xây dựng quy trình kỹ thuật điều dưỡng, hoàn thiện tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện (Tiêu chí C7 - Dinh dưỡng và tiết chế) và lập kế hoạch đào tạo liên tục cho nhân viên y tế.

Câu hỏi thường gặp

1. Tỷ lệ điều dưỡng đạt yêu cầu chung về kiến thức chăm sóc dinh dưỡng trong nghiên cứu là bao nhiêu?
Kết quả khảo sát cho thấy có 8/14 điều dưỡng (chiếm 57,1%) đạt yêu cầu chung về kiến thức chăm sóc dinh dưỡng. Trong 5 nhóm kiến thức, nhóm hiểu biết về nhiệm vụ chăm sóc dinh dưỡng có tỷ lệ đạt cao nhất (71,4%), trong khi nhóm kiến thức về hỗ trợ dinh dưỡng có tỷ lệ đạt thấp nhất (50,0%).

2. Điều dưỡng tại Khoa Ung bướu nắm bắt và áp dụng các phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng như thế nào?
Phần lớn điều dưỡng (13/14 người) biết phương pháp đánh giá tình trạng dinh dưỡng qua chỉ số BMI và xét nghiệm hóa sinh (8/14 người). Tuy nhiên, chỉ có 5 đến 6 điều dưỡng biết đến các bộ công cụ sàng lọc chuyên dụng như SGA và MNA; chỉ có 3/14 điều dưỡng nắm đúng và đầy đủ tất cả các phương pháp đánh giá dinh dưỡng.

3. Có sự khác biệt nào giữa việc thông báo tình trạng dinh dưỡng của bác sĩ và điều dưỡng đối với người bệnh?
Theo phản hồi từ 50 người bệnh ung thư hạ họng thanh quản, có 78% - 80% người bệnh được nhân viên y tế thông báo tình trạng dinh dưỡng. Trong đó, tỷ lệ người bệnh nhận được thông báo từ bác sĩ điều trị lên tới 90% - 94%, trong khi tỷ lệ nhận được thông báo trực tiếp từ điều dưỡng chỉ đạt từ 46% - 50%.

4. Thực trạng sử dụng tài liệu truyền thông khi tư vấn dinh dưỡng cho người bệnh tại khoa diễn ra như thế nào?
Mặc dù có 86% người bệnh được điều dưỡng hướng dẫn và tư vấn chế độ ăn trong quá trình điều trị, nhưng có tới 84% người bệnh phản ánh họ không được phát bất kỳ tài liệu hay tờ rơi truyền thông nào; chỉ có 16% người bệnh nhận được tài liệu hướng dẫn dinh dưỡng bằng văn bản.

Kết luận

Báo cáo chuyên đề tốt nghiệp của học viên Bùi Đức Hiến đã phản ánh bức tranh toàn diện về thực trạng chăm sóc dinh dưỡng cho người bệnh ung thư hạ họng thanh quản tại Khoa Ung bướu - Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương năm 2020. Nghiên cứu chỉ ra rằng mặc dù điều dưỡng có thái độ tích cực (78,5%) và thực hành kỹ thuật chuyên môn nuôi dưỡng qua ống thông rất tốt, song kiến thức chuyên sâu về dinh dưỡng (đạt 57,1%) và việc ứng dụng công cụ sàng lọc, tài liệu tư vấn vẫn còn nhiều khoảng trống. Các giải pháp chuẩn hóa quy trình, tăng cường đào tạo liên tục và phát triển tài liệu truyền thông được đề xuất là cơ sở thực tiễn quan trọng nhằm nâng cao chất lượng chăm sóc toàn diện cho người bệnh ung thư vùng đầu cổ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I quy định về theo dõi, đánh giá TTDD của NB nội trú trong quá trình điều trị:  NB vào viện phải được đo chiều cao, cân nặng và ghi vào hồ sơ bệnh án. Các chuyên khoa căn cứ vào nhu cầu chuyên môn có thể quy định thêm các chỉ số khác để đánh giá TTDD.  Tổ chức hội chẩn giữa cán bộ khoa Dinh dưỡng, tiết chế với bác sỹ điều trị về chế độ ăn đối với những trường hợp bệnh đặc biệt có liên quan đến dinh dưỡng. Điều 17, chương III quy định trách nhiệm của Điều dưỡng trưởng các khoa lâm sàng.

 Kiểm tra việc tổng hợp chế độ ăn bệnh lý hàng ngày theo chỉ địnhcủa bác sỹ điều trị và báo cho khoa Dinh dưỡng, tiết chế chuẩn bị chế độ ăn bệnh lý cho NB của khoa.  Tổ chức tiếp nhận suất ăn và hỗ trợ ăn uống cho NB tại khoa.  Kiểm tra việc thực hiện chế độ ăn bệnh lý của viên chức y tế và NB trong khoa. Điều 21, chương III quy định trách nhiệm của viên chức trong bệnh viện  Tham gia các lớp đào tạo, bồi dưỡng kiến thức về dinh dưỡng, tiết chế.

 Thực hiện đúng các quy định về DD, tiết chế và an toàn thực phẩm[6]. Vấn đề chăm sóc dinh dưỡng cho NB cũng được đưa vào là một chỉ số trong Bộ tiêu chí đánh giá chất lượng bệnh viện theo quyết định số 6858/QĐ-BYT ngày 18/11/2016 của Bộ trưởng Bộ Y tế. Dinh dưỡng và tiết chế. Hệ thống tổ chức thực hiện công tác dinh dưỡng và tiết chế được thiết lập đầy đủ.

Bảo đảm cơ sở vật chất thực hiện công tác dinh dưỡng và tiết chế. NB được đánh giá, theo dõi TTDD trong thời gian nằm viện. NB được hướng dẫn, tư vấn chế độ ăn phù hợp với bệnh lý. NB được cung cấp chế độ dinh dưỡng phù hợp với bệnh lý trong thời gian nằm viện[3].

Các yếu tố liên quan đến thực hành CSDD. Theo Quyết định số 1215/QĐ-BYT ngày 12 tháng 4 năm 2013 của Bộ Y tế về phê duyệt: “Chương trình hành động quốc gia về tăng cường công tác điều dưỡng giai đoạn từ nay đến năm 2020”[4]. Những tồn tại và thách thức đã ảnh hưởng đến công tác CSNB của điều dưỡng đó là:  Thiếu nhân lực  Cơ sở vật chất, trang thiết bị cho CSNB còn nhiều hạn chế, thiếu các thiết bị, phương tiện phục vụ NB.  Tình trạng NB quá tải và quá tải công việc làm cho điều dưỡng không có thời gian giao tiếp với NB, NB chờ đợi lâu mới được chăm sóc, phục vụ dẫn đến kém hài lòng.

Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra các yếu tố ảnh hưởng đến công tác CSNB của ĐD và trong đó có công tác chăm sóc dinh dưỡng cho NB.  Các yếu tố cá nhân của người ĐD. Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện CSNB có thể nói đến là độ tuổi của ĐD, giới tính, trình độ, hình thức lao động và thâm niên công tác.  Các yếu tố về đặc điểm công việc.

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra đặc điểm tính chất công việc là một trong những yếu tố có ảnh hưởng quan trọng tới chất lượng chăm sóc của ĐD. Một trong những khía cạnh quan trọng cũng ảnh hưởng đến chất lượng CSNB đó là sự hợp tác giữa bác sỹ và ĐD và giữa ĐD với nhau. Đó là sự phối hợp làm việc cùng nhau, chia sẻ trách nhiệm để giải quyết vấn đề và ra quyết định xây dựng và thực hiện kế hoạch chăm sóc.  Yếu tố về đào tạo, tập huấn và công tác kiểm tra giá sát.

Sự tham gia đào tạo, tập huấn về chăm sóc dinh dưỡng có ảnh hưởng không chỉ đến kiến thức mà còn ảnh hưởng đến thực hành của ĐD. Hoạt động kiểm tra giám sát cũng là yếu tố ảnh hưởng đến các hoạt động CSNB.  Kiến thức, thái độ về chăm sóc dinh dưỡng. 16 Qua tổng hợp các nghiên cứu về lĩnh vực thực hành điều dưỡng, chúng tôi nhận thấy rất nhiều yếu tố then chốt ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc NB của ĐD.

Kiến thức, thái độ có thể nói là nền tảng vững chắc cho việc thực hành nhiệm vụ chăm sóc NB của ĐD. ĐD thiếu kiến thức về chăm sóc dinh dưỡng có thể là rào cản cho việc thực hành chăm sóc, tư vấn dinh dưỡng cho NB. 17 Chương 2 MÔ TẢ VẤN ĐỀ CẦN GIẢI QUYẾT 2. Thông tin về bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương.

Giới thiệu chung về bệnh viện Tai Mũi Họng TW. Bệnh viện Tai Mũi Họng TW có tiền thân là bệnh khoa Tai Mũi Họng trực thuộc Bộ Y tế được thành lập năm 1953 ở an toàn khu (ATK) Việt Bắc tại xã Tân Long, huyện Yên Sơn, tỉnh Tuyên Quang. Tháng 10 năm 1954, Bệnh khoa Tai Mũi Họng chuyến về Hà Nội tiếp quản khoa Tai Mũi Họng bệnh viện Bạch Mai. Ngày 14/7/1969 Viện Tai Mũi Họng đã được thành lập theo quyết định số 111/CP ngày 14/7/1969 của Hội đồng Chính phủ, hoạt động dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Bộ Y Tế.

Năm 2003, để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ trong giai đoạn mới Bộ Y tế có Quyết định số 2217/BYT ngày 18/6/2003 về việc đổi tên Viện Tai Mũi Họng thành Bệnh viện Tai Mũi Họng Trung ương. Trải qua hơn 50 năm xây dựng và phát triển bệnh viện đã trở thành địa chỉ tin cậy, uy tín để cung cấp các dịch vụ y tế cho nhân dân trong cả nước. Những thành tựu đạt được của đội ngũ cán bộ nhân viên bệnh viện là rất đáng trân trọng và tự hào. Bệnh viện Tai Mũi Họng hiện nay: Quy mô giường bệnh: năm 2020, bệnh viện được giao chỉ tiêu 320 giường trong đó có 270 giường nội trú, 50 giường ngoại trú.

Cơ cấu tổ chức: Bệnh viện có 28 khoa/phòng, 02 trung tâm; cụ thể là: 10 phòng chức năng (phòng Tổ chức cán bộ, phòng Kế hoạch tổng hợp, phòng Chỉ đạo tuyến, phòng Tài chính kế toán, phòng Vật tư – thiết bị y tế, phòng Hành chính quản tri, phòng Điều dưỡng, phòng Quản lý Nghiên cứu khoa học và Đào tạo, phòng Quản lý chất lượng, phòng công tác xã hội). 12 khoa lâm sàng (khoa Khám bệnh, khoa Khám chữa bệnh theo yêu cầu, khoa Gây mê hồi sức, khoa Ung bướu, khoa Tai mũi họng trẻ em, khoa Tai, khoa 18 Tai thần kinh, khoa Mũi xoang, khoa Cấp cứu, khoa Họng thanh quản, khoa tạo hình thẩm mỹ, khoa Nội soi). 06 khoa cận lâm sàng (khoa Xét nghiệm tổng hợp, khoa Chẩn đoán hình ảnh, khoa Thính thanh học, khoa Dược, khoa Dinh dưỡng, khoa Kiểm soát nhiễm khuẩn). Nhân lực: Cán bộ công nhân viên gần 400 người trong đó có 02 giáo sư, 10 phó giáo sư, 12 tiến sỹ, 11 BSCKII, 37 ThS, nhiềuBSCKI, Bác sỹ nội trú, 12 ThS điều dưỡng, nhiều CN Đại học điều dưỡng…[9].

Giới thiệu khoa Ung bướu - trung tâm Trung tâm ung bướu và phẫu thuật đầu cổ - Bệnh viện Tai mũi họng Trung ương. Khoa Ung bướu hiện tại có 27 Cán bộ nhân viên trong đó có 15 điều dưỡng, người bệnh điều trị nội trú tại khoa khoảng 45 - 60 người, điều trị ngoại trú (xạ trị) khoảng 50 - 60 người. Bệnh viện đã tổ chức chăm sóc người bệnh theo quy định tại Thông tư số 07/2011/TT-BYT ngày 26/1/2011, Hướng dẫn công tác điều dưỡng về chăm sóc người bệnh trong bệnh viện, yêu cầu đặt ra là NB được đáp ứng đủ 14 nhu cầu cơ bản vì vậy vai trò của ĐD là rất quan trọng. Bệnh viện có khoa Dinh dưỡng và tiết chế có nhiệm vụ cung cấp đầy đủ các suất ăn đảm bảo dinh dưỡng cho NB theo yêu cầu từ các khoa/trung tâm trong bệnh viện.

Tuy nhiên thực tế cho thấy, số lượng NB đăng ký suất ăn tại các khoa lâm sàng chưa cao. Trong những năm gần đây, các hoạt động liên quan đến vấn đề chăm sóc dinh dưỡng cho NB tại bệnh viện đã được lãnh đạo chú trọng và quan tâm nhưng vẫn còn những tồn tại ảnh hưởng đến chất lượng chăm sóc NB nói chung và chăm sóc về dinh dưỡng nói riêng. Qua những hoạt động kiểm tra giám sát của Phòng Điều dưỡng, của Điều dưỡng trưởng hàng tuần vẫn phát hiện có NB chưa được cân đo, tư vấn hướng dẫn chế độ ăn,. Chính vì vậy, chúng tôi tiến hành chuyên đề này tại khoa Ung bướu với mong muốn công tác CSNB, đặc biệt là công tác chăm sóc dinh dưỡng được hoàn thiện hơn.

Đối tượng đánh giá và phương pháp đánh giá. Trên cơ sở tìm hiểu, xem xét các đặc điểm lâm sàng, các nghiên cứu trong nước, ngoài nước về các vấn đề liên quan đến thực hành chăm sóc dinh dưỡng cho NB nói chung và chăm sóc dinh dưỡng cho NB ung thư hạ họng thanh quản nói riêng. Chuyên đề đánh giá thực trạng công tác chăm sóc dinh cho người bệnh ung thư hạ họng thanh quản được xây dựng như sau:  Đánh giá 14 ĐD (trừ ĐD trưởng khoa) đang công tác tại khoa Ung bướu.  Đánh giá 50 NB được chẩn đoán UTHHTQ điều trị nội trú tại khoa.

Yếu tố đặc điểm cá nhân của ĐD. -Tuổi - Giới - Trình độ đào tạo - Hình thức lao động - Kiến thức chăm - Thâm niên công tác sóc dinh dưỡng - Thái độ chăm sóc dinh dưỡng Đặc điểm tính chất công việc. -Số NB trung bình một ngày ĐD phải chăm sóc - Khối lượng công việc - Phối hợp, giúp đỡ của đồng nghiệp Thực hành chăm sóc dinh dưỡng Đào tạo, tập huấn, ĐD kiểm tra giám sát. -Được đào tạo, tập huấn - Có sẵn tài liệu liên quan - Được kiểm tra, giám sát Sơ đồ: Khung đánh giá 20 2.

Kết quả đánh giá. Kiến thức, thái độ và thực hành chăm sóc dinh dưỡng. Thông tin chung về ĐD Đa số ĐD tham gia vào nghiên cứu là nữ giới (11/14) cao gấp gần 4 lần số ĐD là Nam giới (3/14). Tuổi trung bình của ĐD là 33,5 tuổi, cao nhất là 48 tuổi và thấp nhất là 26 tuổi.

Hơn một nửa ĐD có trình độ học vấn trung học (8/14), đại học (4/14), sau đại học (2/14). Thâm niên công tác trung bình của ĐD là 9 năm, ĐD biên chế chiếm tỷ lệ nhiều hơn ĐD làm hợp đồng (2 và 12). Có hơn một nửa số ĐD phải chăm sóc trung bình từ 5 – 10 NB và có (2/14) ĐD phải chăm sóc trên 10 NB trong một ngày. Đánh giá của ĐD về mức độ quá tải công việc, có hơn một nửa số ĐD (8/14) cho rằng khối lượng công việc như vậy là bình thường, (5/14) ĐD cho rằng công việc của họ là quá tải và chỉ có (1/14) ĐD cho rằng không quá tải.

Hơn một nửa số ĐD (9/14) thường xuyên giúp đỡ những ĐD khác và nhận được sự giúp đỡ thường xuyên của ĐD khác.