phần mở đầu, kết luận, kiến nghị, danh mục công trình khoa học của tác giả liên quan đến luận án, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận án đƣợc chia làm 3 chƣơng: Chƣơng 1: Tổng quan và cơ sở lý luận về cấu trúc năng lực ĐGGD của GVTH. Chƣơng 2: Thiết kế và khảo nghiệm cấu trúc năng lực ĐGGD của GVTH. Chƣơng 3: Đánh giá cấu trúc năng lực ĐGGD của GVTH qua thực tiễn. 8 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CẤU TRÚC NĂNG LỰC ĐÁNH GIÁ GIÁO DỤC CỦA GIÁO VIÊN TIỂU HỌC 1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 1.1 Đánh giá kết quả học tập và rèn luyện của học sinh Đánh giá kết quả học tập: Tại sao chúng ta phải quan tâm đến việc đánh giá trong lớp học? Phye (1997) đã chỉ ra rằng, học tập là một quá trình liên tục, trong đó HS chủ động học tập, tiếp thu, giải thích, liên hệ thông tin với những điều họ đã biết hoặc từ kinh nghiệm thực tế.
Đánh giá kết quả học tập sẽ giúp thúc đẩy quá trình này của ngƣời học. Đó chính là bản chất việc sử dụng những đánh giá trong lớp học [128]. Các hoạt động liên quan đến đánh giá chiếm khoảng 1/3 lƣợng thời gian, công việc của GV và họ liên tục sử dụng đánh giá để định hƣớng việc ra quyết định của mình [133]. Tuy nhiên, GV chịu ảnh hƣởng của nhiều yếu tố khi ra quyết định trong lớp học, nhƣ: tính đa chiều, đa mặt (sự lựa chọn, đánh giá của GV hiếm khi đơn giản); tính đồng thời (GV phải giải quyết đồng thời nhiều nhiệm vụ, tình huống diễn ra cùng thời điểm trong lớp học); tính tức thì (GV phải ra quyết định giải quyết các tình huống ngay khi sự việc xảy tới, ít có thời gian để suy tính kỹ vấn đề); tính bất thƣờng (GV không tiên đoán trƣớc đƣợc mọi tình huống xảy ra trong lớp học); tính hệ thống (sau một tuần, khi đã thiết lập cách thức, lề lối học tập, chuẩn mực, GV sẽ đánh giá HS nhƣ thế nào?).
Do đó, đánh giá lớp học giúp GV ra quyết định tốt hơn [95]. Những thành tố chính trong đánh giá kết quả học tập: Theo Millan (2001), đánh giá lớp học bao gồm 4 thành tố chính: mục đích, phƣơng pháp, đánh giá, sử dụng. Các thành tố này tƣơng ứng với các bƣớc trong quy trình đánh giá kết quả học tập trong lớp học, đƣợc thể hiện qua hình sau [117]: 9 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Mục Phƣơng Đánh giá Sử dụng tiêu pháp Tôi sẽ giải thích Tôi sẽ sử Tại sao Tôi cần phải những kết quả nhƣ dụng tôi đang sử dụng thế nào? những kết thực những thủ Tôi sẽ sử dụng quả đánh hiện thuật gì để những tiêu chuẩn giá nhƣ thế đánh giá thu thập và tiêu chí nào để nào? này? thông tin?1.1: Các thànhđánh Hình giá? giá lớp học tố đánh Mục tiêu đánh giá: Về mục tiêu của kiểm tra đánh giá, nhiều nhà khoa học đã đƣa ra những quan điểm khác nhau, nhƣ: tạo sự bình ổn trong lớp học, lên kế hoạch và tiến hành giảng dạy, phân loại HS, phản hồi và khích lệ, chuẩn đoán các vấn đề của HS, xếp hạng việc học tập và mức tiến bộ [82]; chuẩn đoán điểm mạnh và điểm yếu của ngƣời học; giám sát HS và cung cấp điểm đạt đƣợc; xác định hiệu quả giảng dạy và đánh giá của GV, bằng cách: xây dựng và đánh giá bài kiểm tra lớp học của mình, giải thích kết quả của các bài kiểm tra chuẩn, chuẩn bị cho HS thực hiện bài kiểm tra trong lớp học và các bài kiểm tra chuẩn [127]; hiểu rõ hơn về học tập của HS, cải thiện việc học của HS và cải thiện việc giảng dạy của GV [80]. Theo Kendall và Marzano (1997), cần có những tiêu chuẩn để đánh giá mục tiêu, gồm: 1) Tiêu chuẩn đánh giá về nội dung, mô tả kiến thức, kỹ năng mà ngƣời học phải đạt đƣợc; 2) Tiêu chuẩn đánh giá kỹ năng, là những gì ngƣời học phải làm đƣợc [111].
Để đánh giá nội dung, trong đó trọng tâm là đánh giá mục tiêu về kiến thức, kỹ năng, thái độ, Bloom (1956) đƣa ra 6 cấp độ, gồm: nhớ, hiểu, áp dụng, phân tích, tổng hợp, đánh giá. Sau một thời gian áp dụng, nhận thấy các mục tiêu này không nhất quán với thuyết học tập nhận thức mới, năm 1999, Anderson cùng những đồng nghiệp của mình đã xuất bản phiên bản mới đƣợc cập nhật về phân loại tƣ duy của Bloom, 6 cấp độ đánh giá đƣợc sửa thành: nhớ, hiểu, vận dụng, phân tích, đánh giá, sáng tạo [78]. Để đánh giá kỹ năng, cần xây dựng các tiêu chí và phải công bố công khai các tiêu chí trƣớc khi giảng dạy và đánh giá. Mục tiêu xây dựng 10 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com các tiêu chí là GV sử dụng tiêu chí để đánh giá những hoạt động ngƣời học làm đƣợc ở các cấp độ khác nhau.
Hình thức, phương pháp, công cụ đánh giá: Sau bƣớc đánh giá cái gì, chúng ta phải xác định đánh giá nhƣ thế nào, nghĩa là chúng ta sử dụng những hình thức, phƣơng pháp, công cụ nào để thu thập thông tin? Theo Airasian (1999), tùy theo mục đích và hình thức đánh giá để có những phƣơng pháp đánh giá cho phù hợp. Nếu chia theo thời điểm đánh giá, GV cần phải thực hiện 3 loại đánh giá chính, gồm: đánh giá sơ khởi (đầu quá trình giảng dạy), đánh giá quá trình (diễn ra trong suốt quá trình giảng dạy) và đánh giá tổng kết (kết thúc một môn học). Đánh giá sơ khởi đƣợc triển khai khi bắt đầu vào năm học. Thông tin mà GV sử dụng để đánh giá sơ khởi HS của mình đến từ nhiều nguồn khác nhau: 1) Nguồn tin không chính thức trong trƣờng, nhƣ: nhận xét của các GV khác, hồ sơ lƣu của nhà trƣờng, thành tích của anh chị em ruột, quan sát trong lớp, nhận xét của HS và nhiều đánh giá chính thức khác; 2) Nguồn thông tin chính thức, là những bài kiểm tra chẩn đoán, từ đó đƣa ra đặc điểm của từng HS [82].
Trong đó nguồn cung cấp chủ yếu là các thông tin không chính thức [102]. Đánh giá sơ khởi cung cấp cho GV các thông tin thực tế, cần thiết để lớp học hoạt động hiệu quả [89]. Phƣơng pháp đánh giá sơ khởi đƣợc sử dụng là: trả lời lựa chọn, tự trả lời, quan sát HS, tự đánh giá [117], sử dụng các công cụ đánh giá, nhƣ: vấn đáp, trao đổi, thảo luận trong lớp, kiểm tra miệng, nhật ký HS, và trò chuyện với những ngƣời biết về em HS hoặc các em HS đó, các bài kiểm tra chuẩn đoán [134]. Trong đánh giá quá trình, điều quan tâm nhất là quá trình giảng dạy.
Đó là một vòng xoay liên tục từ việc lên kế hoạch giảng dạy đến giảng bài, xem xét lại kế hoạch và kết quả giảng dạy. Nhiệm vụ kiểm tra đánh giá của GV trong quá trình dạy học là điều chỉnh tiến trình và kế hoạch, nội dung, phƣơng pháp dạy học. Điều này đƣợc thể hiện ở hình sau: 11 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com Dạy Ôn lại A Đánh giá B Ra quyết định Hình 1.2 Các bước trong kiểm tra đánh giá giảng dạy Những thông tin GV thu thập để đánh giá trong quá trình giảng dạy, đôi khi có thể bị ảnh hƣởng bởi một số yếu tố. Do đó, GV cần: lấy mẫu rộng khi đánh giá giảng dạy; hỗ trợ cho những thông tin đánh giá không chính thức bằng những thông tin đánh giá chính thức về việc học của HS; sử dụng những phƣơng pháp và kỹ thuật đặt câu hỏi phù hợp để đánh giá việc học của HS.
Phƣơng pháp đánh giá thƣờng sử dụng, gồm: giao bài tập về nhà; làm bài tập nhóm, bài tập giấy; thực hành thêm; giảng lại để đào sâu vào bài; củng cố thêm; bài tập, câu hỏi ôn tập; đánh giá thực hành [82, 121]. Theo dõi sự tiến bộ của HS để thu thập thông tin chính thức và không chính thức thông qua những phƣơng pháp sau: 1) Chính thức, gồm: bài kiểm tra chuẩn hóa hoặc các bài kiểm tra do GV thiết kế, các dự án hoặc các bài viết; 2) Không chính thức, gồm: quan sát, bao quát lớp học, chú ý đến từng HS hay chỉ đơn giản là nói chuyện với từng em hoặc một nhóm HS về bài tập hoặc một hoạt động học tập, ghi lại những khó khăn của HS và dành thời gian suy nghĩ cách thức tiếp cận với các em tốt hơn [137]. Để đánh giá quá trình tiến bộ trong học tập của HS, Angelo và Cross (1993), đƣa ra các kỹ thuật đánh giá kiến thức, kỹ năng, thái độ và sự tự nhận thức của HS trong lớp học (Classroom Assessment Techniques- CATs). Đặc điểm của kỹ thuật này là không xếp loại hay chấm điểm, đảm bảo sự bí mật của ngƣời đƣợc đánh giá, phù hợp với đánh giá quá trình vì đƣợc thực hiện trong quá trình giảng dạy ở lớp học.
Kết quả mà kỹ thuật này mang lại quan trọng với GV, cung cấp những thông tin về mức độ phù hợp của các phƣơng pháp GV sử dụng, mức độ tiếp thu bài của 12 TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.com HS, từ đó cho GV biết hiệu quả giảng dạy của bản thân. Những nhóm kỹ thuật đƣợc đƣa ra, gồm: xác định kiến thức cơ bản; các nguyên tắc của môn học; ma trận đặc trƣng về kiến thức, kỹ năng; thẻ ứng dụng; nhận dạng vấn đề; thời gian tối thiểu để hiểu bài; điểm khó hiểu nhất; những điểm tán thành hoặc phản đối trong bài học [80]. Đánh giá tổng kết đƣợc sử dụng để đánh giá, tổng kết kết quả dạy học và đƣợc minh họa trong bài kiểm tra cuối chƣơng, cuối dự án, kiểm tra học kỳ, kiểm tra cuối khoá, thƣờng gọi là đánh giá chính thức. Thông qua kết quả làm bài kiểm tra, GV có thể xác định những lỗi mà HS mắc phải, đôi khi đó là những lỗi sai có hệ thống.
Phƣơng pháp đánh giá trong hình thức này trọng tâm là sử dụng các bài kiểm tra. Những bài kiểm tra tập trung chủ yếu vào đánh giá kiến thức ở mức độ hiểu đơn giản hay hiểu sâu hoặc đánh giá khả năng lập luận và các kỹ năng [117]. Trong đánh giá tổng kết, có thể sử dụng nhiều phƣơng pháp, nhƣ: viết luận, trắc nghiệm, vấn đáp và bài thi thực hành [72]. Để đánh giá tổng kết, GV cần: 1) Chuẩn bị đánh giá bằng cách trả lời các câu hỏi: Nên kiểm tra cái gì? Loại phƣơng pháp đánh giá nào nên đƣợc sử dụng? Thời gian làm bài? Sử dụng bài kiểm tra do GV tự soạn hay có sẵn trong sách giáo khoa?