Luận văn thạc sĩ đặc điểm cấu trúc kiến tạo đông bắc bể sông hồng luận văn ths địa chất 60 44 55

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đặc điểm cấu trúc kiến tạo đông bắc bể sông hồng luận văn ths địa chất 60 44 55, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất giải pháp cải

• Tác giả: Nguyễn Tú Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Nguyễn Văn Vượng
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Địa chất học
• Đề tài: Đặc điểm cấu trúc, kiến tạo Đông Bắc bể Sông Hồng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỂ SÔNG HỒNG, LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 1.1. Giới thiệu chung về bể trầm tích Sông Hồng và khu vực nghiên cứu
• 1.2. Vị trí bể Sông Hồng và khu vực nghiên cứu trong phông chung kiến tạo Đông Nam Á
• 1.3. Lịch sử nghiên cứu thăm dò địa chất- địa vật lý
• 1.4. Các phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: ĐẶC ĐIỂM ĐỊA CHẤT KHU VỰC NGHIÊN CỨU. ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC, KIẾN TẠO KHU VỰC NGHIÊN CỨU. MỐI LIÊN QUAN GIỮA ĐẶC ĐIỂM CẤU TRÚC, KIẾN TẠO VỚI TIỀM NĂNG DẦU KHÍ ĐÔNG BẮC BỂ SÔNG HỒNG
• 2.1. Đặc điểm địa tầng
• 2.1.1. Địa tầng trước Cenozoi (PRE – KZ)
• 2.1.2. Địa tầng Cenozoi
• 2.2. Hoạt động magma ở khu vực nghiên cứu
• 2.3. Đặc điểm kiến tạo phần Đông Bắc bể Sông Hồng
• 2.3.1. Phân tầng cấu trúc tại khu vực nghiên cứu
• 2.3.2. Tầng cấu trúc trước Cenozoi
• 2.3.3. Tầng cấu trúc Cenozoi. Đặc điểm kiến tạo đứt gãy
• 2.3.4. Phân chia đứt gãy theo phương phát triển
• 2.3.5. Phân chia đứt gãy theo cơ chế hình thành
• 2.3.6. Các đơn vị kiến tạo ở phần Đông Bắc bể Sông Hồng
• 2.4. Lịch sử phát triển địa chất ở khu vực nghiên cứu. Cơ chế động học, hiệu ứng trượt bằng của bồn Sông Hồng
• 2.4.1. Các giai đoạn tiến hóa của bể
• 2.4.2. Các giai đoạn kiến tạo chính ở khu vực nghiên cứu
• 2.4.3. Đặc điểm kiến tạo – địa động lực nội khu vực nghiên cứu
• 2.5. Mối liên quan giữa đặc điểm cấu trúc kiến tạo với tiềm năng dầu khí Đông Bắc bể Sông Hồng
• 2.5.1. Đặc điểm hệ thống dầu khí
• 2.5.2. Một số cấu tạo triển vọng và phân vùng triển vọng ở khu vực nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cấu trúc bể Sông Hồng Đặc điểm và lịch sử

Bể Sông Hồng là một trong những bể trầm tích quan trọng nhất tại Việt Nam, với tổng diện tích khoảng 220.000 km². Phần lớn diện tích bể nằm ở vùng biển vịnh Bắc Bộ và biển miền Trung. Bể này có cấu trúc địa chất phức tạp, hình thành từ các hoạt động kiến tạo mạnh mẽ trong suốt lịch sử địa chất. Việc nghiên cứu cấu trúc bể Sông Hồng không chỉ giúp hiểu rõ hơn về địa chất khu vực mà còn mở ra tiềm năng khai thác tài nguyên dầu khí.

1.1. Đặc điểm địa chất bể Sông Hồng và khu vực nghiên cứu

Bể Sông Hồng có lớp phủ trầm tích dày, bao gồm các thành tạo từ Eocen đến Pliocen. Đặc điểm địa chất này tạo điều kiện thuận lợi cho việc hình thành các mỏ dầu khí. Các nghiên cứu địa chất đã chỉ ra rằng khu vực này có nhiều yếu tố thuận lợi cho việc khai thác tài nguyên.

1.2. Lịch sử nghiên cứu bể Sông Hồng và các phương pháp áp dụng

Lịch sử nghiên cứu bể Sông Hồng bắt đầu từ những năm 1980, với nhiều công trình khảo sát địa chất và địa vật lý. Các phương pháp nghiên cứu bao gồm phân tích bể trầm tích, minh giải địa chấn và phân tích địa tầng, giúp xác định rõ hơn về cấu trúc và tiềm năng dầu khí của khu vực.

II. Vấn đề và thách thức trong nghiên cứu bể Sông Hồng

Mặc dù bể Sông Hồng có tiềm năng lớn, nhưng việc nghiên cứu và khai thác vẫn gặp nhiều thách thức. Các yếu tố như sự phức tạp trong cấu trúc địa chất, sự biến đổi khí hậu và các vấn đề về quản lý tài nguyên đang đặt ra nhiều câu hỏi cho các nhà nghiên cứu.

2.1. Những thách thức trong việc khai thác tài nguyên bể Sông Hồng

Việc khai thác tài nguyên dầu khí tại bể Sông Hồng gặp khó khăn do cấu trúc địa chất phức tạp và sự biến đổi khí hậu. Các nhà nghiên cứu cần tìm ra các giải pháp hiệu quả để vượt qua những thách thức này.

2.2. Các vấn đề về quản lý tài nguyên và môi trường

Quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường là một trong những vấn đề quan trọng trong khai thác dầu khí. Cần có các chính sách và biện pháp hợp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực bể Sông Hồng.

III. Phương pháp nghiên cứu cấu trúc bể Sông Hồng hiệu quả

Để hiểu rõ hơn về cấu trúc bể Sông Hồng, các nhà nghiên cứu đã áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Những phương pháp này không chỉ giúp xác định cấu trúc địa chất mà còn đánh giá tiềm năng khai thác tài nguyên.

3.1. Phương pháp phân tích bể trầm tích

Phân tích bể trầm tích là một trong những phương pháp quan trọng giúp xác định các đặc điểm địa chất của bể Sông Hồng. Phương pháp này cho phép các nhà nghiên cứu hiểu rõ hơn về sự hình thành và phát triển của bể.

3.2. Phương pháp minh giải địa chấn và địa tầng

Minh giải địa chấn và địa tầng giúp xác định các cấu trúc địa chất và lịch sử phát triển của bể Sông Hồng. Các dữ liệu thu thập được từ phương pháp này rất quan trọng trong việc đánh giá tiềm năng dầu khí.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu bể Sông Hồng

Kết quả nghiên cứu bể Sông Hồng đã chỉ ra nhiều tiềm năng trong việc khai thác tài nguyên dầu khí. Các mỏ dầu khí đã được phát hiện và khai thác, đóng góp vào sự phát triển kinh tế của Việt Nam.

4.1. Các mỏ dầu khí triển vọng tại bể Sông Hồng

Nhiều mỏ dầu khí đã được phát hiện tại bể Sông Hồng, với tiềm năng khai thác lớn. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng khu vực này có thể cung cấp một lượng lớn tài nguyên cho nền kinh tế.

4.2. Kết quả nghiên cứu và ứng dụng trong thực tiễn

Kết quả nghiên cứu không chỉ giúp hiểu rõ hơn về cấu trúc bể Sông Hồng mà còn mở ra cơ hội cho việc khai thác tài nguyên hiệu quả. Các ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu đã góp phần vào sự phát triển bền vững của khu vực.

V. Kết luận và tương lai của nghiên cứu bể Sông Hồng

Nghiên cứu bể Sông Hồng đã đạt được nhiều kết quả quan trọng, nhưng vẫn còn nhiều vấn đề cần được giải quyết. Tương lai của nghiên cứu này sẽ phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ mới và các phương pháp nghiên cứu hiệu quả.

5.1. Tương lai của nghiên cứu và khai thác bể Sông Hồng

Tương lai của nghiên cứu bể Sông Hồng hứa hẹn sẽ mang lại nhiều cơ hội mới cho việc khai thác tài nguyên. Các công nghệ mới sẽ giúp tối ưu hóa quy trình khai thác và bảo vệ môi trường.

5.2. Định hướng phát triển bền vững cho bể Sông Hồng

Định hướng phát triển bền vững cho bể Sông Hồng là rất quan trọng. Cần có các chính sách và biện pháp hợp lý để đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực này trong tương lai.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bể trầm tích Sông Hồng, với diện tích khoảng 220.000 km², trong đó phần thuộc Việt Nam chiếm khoảng 126.000 km², là một trong những bể trầm tích có tiềm năng dầu khí lớn nhất trên thềm lục địa Việt Nam. Khu vực nghiên cứu tập trung vào phần Đông Bắc bể Sông Hồng, nơi có hoạt động địa chất phức tạp và tiềm năng dầu khí chưa được khai thác triệt để. Mặc dù đã có nhiều hoạt động tìm kiếm, thăm dò dầu khí từ trước năm 1987 đến nay, kết quả thương mại vẫn còn hạn chế, đặc biệt là ở các tầng chứa lục nguyên Miocen, Oligocen – Eocen và móng trước Cenozoi. Nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ đặc điểm cấu trúc địa chất, kiến tạo và lịch sử tiến hóa địa chất của khu vực Đông Bắc bể Sông Hồng, từ đó định hướng cho công tác tìm kiếm thăm dò dầu khí hiệu quả hơn.

Mục tiêu cụ thể của luận văn là xác định đặc điểm hình học cấu trúc địa chất, các chuyển động kiến tạo, đồng thời tái lập lịch sử phát triển địa chất khu vực nghiên cứu. Phạm vi nghiên cứu bao gồm miền võng Hà Nội và vùng biển nông ven bờ thuộc phần Đông Bắc bể Sông Hồng, với dữ liệu thu thập từ các giếng khoan, khảo sát địa chấn 2D và 3D, cùng các tài liệu địa vật lý – địa chất liên quan. Ý nghĩa nghiên cứu được thể hiện qua việc cung cấp cơ sở khoa học cho việc đánh giá tiềm năng dầu khí, góp phần phát triển ngành công nghiệp dầu khí – một ngành kinh tế mũi nhọn của Việt Nam.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về bể trầm tích và kiến tạo địa chất, bao gồm:

• Lý thuyết về bể trầm tích: Phân tích ranh giới bồn trầm tích, kiểu bồn trầm tích, thành phần trầm tích và quá trình phát triển từng giai đoạn. Mô hình này giúp hiểu rõ quá trình vận chuyển, lắng đọng và nguồn trầm tích lấp đầy bể.

• Mô hình kiến tạo mảng thạch quyển: Xác định các ranh giới mảng (phân kỳ, hội tụ, chuyển dạng) và ảnh hưởng của chúng đến sự hình thành bể trầm tích. Bể Sông Hồng được hình thành trong bối cảnh va chạm mảng Ấn Độ – Âu Á và sự giãn nở đáy Biển Đông, với các đứt gãy thuận trượt bằng ngang là yếu tố địa động lực chủ yếu.

• Khái niệm về đứt gãy và uốn nếp: Phân loại đứt gãy theo phương phát triển và cơ chế hình thành, xác định biên độ dịch chuyển, thế nằm và thời gian hoạt động. Phương pháp xử lý đứt gãy thuận, nghịch và uốn nếp được áp dụng để tái lập cấu trúc chưa biến dạng của bể.

• Phân tích địa chấn – địa tầng: Sử dụng các chỉ tiêu địa chấn địa tầng để xác định ranh giới phức tập, phân tập, tướng trầm tích và môi trường lắng đọng. Các kiểu bất chỉnh hợp (downlap, onlap, toplap) được nhận dạng để phân chia các chu kỳ trầm tích.

Phương pháp nghiên cứu

• Nguồn dữ liệu: Tổng hợp hơn 8.000 km tuyến địa chấn 2D, 12.000 km² địa chấn 3D, trên 50 giếng khoan thăm dò và khai thác, cùng các tài liệu địa vật lý, địa chất, khoan giếng và ảnh lát mỏng.

• Phương pháp chọn mẫu: Lựa chọn các mặt cắt địa chấn tiêu biểu, các giếng khoan đại diện cho các đơn vị cấu trúc và tầng địa chất khác nhau trong khu vực Đông Bắc bể Sông Hồng.

• Phân tích dữ liệu: Áp dụng kỹ thuật minh giải địa chấn hiện đại, phân tích địa tầng địa chấn để xác định ranh giới phức tập, tướng trầm tích và môi trường lắng đọng. Phương pháp xử lý đứt gãy và uốn nếp được sử dụng để tái lập cấu trúc bể chưa biến dạng.

• Timeline nghiên cứu: Nghiên cứu tập trung vào dữ liệu thu thập từ giai đoạn trước 1987 đến năm 2012, bao gồm các hoạt động khảo sát địa chấn, khoan thăm dò và khai thác dầu khí, đồng thời cập nhật các kết quả mới nhất từ các dự án nghiên cứu quốc tế và trong nước.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm cấu trúc và kiến tạo phức tạp: Khu vực Đông Bắc bể Sông Hồng có hệ thống đứt gãy thuận trượt bằng ngang kéo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, phân chia bể thành các đơn vị cấu trúc bậc cao. Các đứt gãy này có biên độ dịch chuyển lớn, tạo nên các cấu tạo dạng hình hoa, khối móng nứt nẻ và nghịch đảo kiến tạo Miocen. Ví dụ, giếng khoan Hàm Rồng-1X đã phát hiện dòng công nghiệp khí với lưu lượng 729 thùng/ngày đêm tại cấu tạo móng đá vôi nứt nẻ.

2. Lịch sử tiến hóa địa chất đa giai đoạn: Bể trải qua các giai đoạn hình thành từ Eocen đến Đệ Tứ, với các hệ tầng chính như Phù Tiên (Eocen), Đình Cao (Oligocen), Phong Châu (Miocen dưới), Phủ Cừ (Miocen giữa), Tiên Hưng (Miocen trên) và Vĩnh Bảo (Pliocen – Đệ Tứ). Chiều dày trầm tích trung tâm bể lên đến 15 km, với sự thay đổi môi trường lắng đọng từ đầm hồ, lòng sông đến biển nông và châu thổ.

3. Tiềm năng dầu khí đáng kể: Đã phát hiện 9 mỏ khí và dầu với tổng trữ lượng khoảng 225 triệu m³ quy dầu, trong đó có mỏ khí Tiền Hải-C với trữ lượng khoảng 600 triệu m³ và mỏ khí D14 với trữ lượng trung bình 3,7 tỷ m³ khí. Ngoài ra, phát hiện dầu tại cấu tạo B10 thuộc móng Paleozoi muộn tuy chưa thương mại nhưng mở ra hướng nghiên cứu mới. Tiềm năng chưa phát hiện ước tính khoảng 845 triệu m³ quy dầu, chủ yếu là khí ngoài biển.

4. Hoạt động magma và khí CO2 liên quan: Hoạt động magma Pliocen – Đệ Tứ được xác định qua các dị thường từ trường và các vết cắt địa chấn, gây phát sinh khí CO2 với hàm lượng cao (56-90%) trong các giếng khoan như 115-1X, LD14-YINH-2. Hoạt động này ảnh hưởng đến môi trường trầm tích và tiềm năng dầu khí khu vực.

Thảo luận kết quả

Các phát hiện cho thấy bể Sông Hồng là một bể trầm tích Đệ Tam được hình thành trong bối cảnh kiến tạo phức tạp do va chạm mảng và giãn nở đáy biển. Hệ thống đứt gãy thuận trượt bằng ngang đóng vai trò quan trọng trong việc tạo ra các bẫy dầu khí dạng hình hoa, khối móng nứt nẻ và nghịch đảo kiến tạo. So với các nghiên cứu trước đây, kết quả khoan giếng Hàm Rồng-1X và các phát hiện khí ngoài biển đã làm thay đổi quan niệm về tiềm năng dầu khí khu vực, mở rộng đối tượng tìm kiếm sang tầng móng trước Cenozoi.

Việc xác định các ranh giới phức tập địa tầng và tướng trầm tích qua phân tích địa chấn địa tầng giúp nâng cao độ chính xác trong việc đánh giá cấu trúc và môi trường lắng đọng, từ đó định hướng hiệu quả cho công tác thăm dò. Hoạt động magma và khí CO2 cao là yếu tố địa chất đặc thù cần được xem xét trong khai thác, vì ảnh hưởng đến chất lượng khí và khả năng khai thác thương mại.

Dữ liệu có thể được trình bày qua các biểu đồ phân bố trữ lượng khí – dầu, bản đồ cấu trúc địa chất, mặt cắt địa chấn minh giải các đứt gãy và các ranh giới phức tập địa tầng, giúp trực quan hóa các phát hiện và mối liên hệ kiến tạo – trầm tích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường khảo sát địa chấn 3D và khoan thăm dò: Đẩy mạnh thu nổ địa chấn 3D ở các vùng nước sâu và vùng chưa khảo sát kỹ, đặc biệt là lô 106, 107 và vùng nước nông ven bờ, nhằm phát hiện các cấu tạo triển vọng mới. Thời gian thực hiện trong 3-5 năm, chủ thể là các công ty dầu khí trong và ngoài nước phối hợp với Viện nghiên cứu địa chất.

2. Ứng dụng công nghệ xử lý địa chấn hiện đại: Áp dụng các kỹ thuật xử lý và minh giải địa chấn tiên tiến để nâng cao độ phân giải và độ chính xác trong việc xác định ranh giới phức tập, tướng trầm tích và các cấu tạo bẫy dầu khí. Thời gian triển khai liên tục, chủ thể là các đơn vị chuyên môn và nhà thầu dầu khí.

3. Nghiên cứu chi tiết hoạt động magma và ảnh hưởng khí CO2: Tiến hành các nghiên cứu chuyên sâu về nguồn gốc, phân bố và ảnh hưởng của khí CO2 liên quan đến hoạt động magma nhằm đánh giá tác động đến khai thác và đề xuất giải pháp xử lý khí. Thời gian 2-3 năm, chủ thể là các viện nghiên cứu địa chất và các công ty dầu khí.

4. Phân vùng triển vọng dầu khí và lập bản đồ cấu trúc chi tiết: Cập nhật và hoàn thiện bản đồ phân vùng cấu trúc, phân vùng triển vọng dầu khí dựa trên dữ liệu mới, làm cơ sở cho việc lập kế hoạch thăm dò và khai thác hiệu quả. Thời gian 1-2 năm, chủ thể là Viện Dầu khí Việt Nam và các tổ chức nghiên cứu.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà nghiên cứu địa chất và địa vật lý: Luận văn cung cấp dữ liệu chi tiết về cấu trúc, kiến tạo và lịch sử tiến hóa bể Sông Hồng, hỗ trợ nghiên cứu chuyên sâu về bể trầm tích và địa chất dầu khí.

2. Công ty dầu khí và nhà thầu thăm dò: Thông tin về tiềm năng dầu khí, các cấu tạo triển vọng và phương pháp phân tích địa chấn giúp định hướng chiến lược thăm dò, khoan và khai thác hiệu quả.

3. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách quản lý, quy hoạch phát triển ngành dầu khí và bảo vệ môi trường trong khu vực bể Sông Hồng.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành Địa chất học, Dầu khí: Tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, phân tích địa chấn, địa tầng và kiến tạo, giúp nâng cao kiến thức và kỹ năng nghiên cứu khoa học.

Câu hỏi thường gặp

1. Bể Sông Hồng có tiềm năng dầu khí như thế nào?
   Bể Sông Hồng là bể trầm tích lớn với trữ lượng khí – dầu ước tính khoảng 225 triệu m³ quy dầu đã phát hiện và tiềm năng chưa phát hiện khoảng 845 triệu m³, chủ yếu là khí ngoài biển. Các phát hiện khí như mỏ Tiền Hải-C và D14 đã được khai thác thương mại.

2. Phương pháp chính được sử dụng để nghiên cứu cấu trúc bể là gì?
   Phương pháp chính là phân tích địa chấn phản xạ 2D và 3D kết hợp với phân tích địa tầng địa chấn, xử lý đứt gãy và uốn nếp để tái lập cấu trúc chưa biến dạng, xác định ranh giới phức tập và tướng trầm tích.

3. Hoạt động magma ảnh hưởng thế nào đến tiềm năng dầu khí?
   Hoạt động magma Pliocen – Đệ Tứ tạo ra các dị thường địa chấn và phát sinh khí CO2 hàm lượng cao, ảnh hưởng đến chất lượng khí và khả năng khai thác. Đây là yếu tố cần nghiên cứu kỹ để xử lý khí và đánh giá tiềm năng khai thác.

4. Các đứt gãy trong bể Sông Hồng có vai trò gì?
   Hệ thống đứt gãy thuận trượt bằng ngang tạo ra các cấu tạo bẫy dầu khí dạng hình hoa, khối móng nứt nẻ và nghịch đảo kiến tạo, là yếu tố địa động lực chủ yếu hình thành bể và ảnh hưởng đến phân bố dầu khí.

5. Làm thế nào để nâng cao hiệu quả thăm dò dầu khí tại bể Sông Hồng?
   Cần tăng cường khảo sát địa chấn 3D, áp dụng công nghệ xử lý hiện đại, nghiên cứu chi tiết hoạt động magma và khí CO2, đồng thời cập nhật bản đồ phân vùng triển vọng dầu khí để định hướng khoan thăm dò chính xác.

Kết luận

• Bể Sông Hồng là bể trầm tích Đệ Tam có cấu trúc kiến tạo phức tạp với hệ thống đứt gãy thuận trượt bằng ngang và lịch sử tiến hóa đa giai đoạn từ Eocen đến Đệ Tứ.
• Tiềm năng dầu khí lớn với nhiều phát hiện khí – dầu có trữ lượng đáng kể, đặc biệt là khí ngoài biển với tiềm năng chưa phát hiện khoảng 845 triệu m³ quy dầu.
• Hoạt động magma Pliocen – Đệ Tứ và khí CO2 hàm lượng cao là đặc điểm địa chất quan trọng ảnh hưởng đến tiềm năng và khai thác dầu khí.
• Phương pháp nghiên cứu kết hợp địa chấn, địa tầng, xử lý đứt gãy và uốn nếp giúp tái lập cấu trúc bể chưa biến dạng và xác định các vùng triển vọng dầu khí.
• Đề xuất tăng cường khảo sát địa chấn 3D, áp dụng công nghệ hiện đại, nghiên cứu hoạt động magma và cập nhật bản đồ phân vùng triển vọng để nâng cao hiệu quả thăm dò và khai thác.

Các nhà nghiên cứu và doanh nghiệp dầu khí nên phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng dầu khí khu vực Đông Bắc bể Sông Hồng, góp phần phát triển ngành công nghiệp dầu khí Việt Nam bền vững.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ KHU VỰC ĐÔNG BẮC BỂ SÔNG HỒNG, LỊCH SỬ NGHIÊN CỨU VÀ CÁC PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU. Giới thiệu chung về bể trầm tích Sông Hồng và khu vực nghiên cứu Bể trầm tích Cenozoi Sông Hồng là một trong những bể trầm tích có tiềm năng dầu khí lớn nhất trên thềm lục địa Việt Nam. Quá trình hình thành và phát triển của bể Sông Hồng liên quan chặt chẽ với hoạt động của đới xiết trượt Sông Hồng và quá trình tách giãn Biển Đông. Sơ đồ vị trí các bể Cenozoi ở thềm lục địa Việt Nam và kế cận 3 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đặc điểm cấu trúc, kiến tạo Đông Bắc bể Sông Hồng Về vị trí địa lý: Bể Sông Hồng nằm trong khoảng 10503 ’- 11003 ’ inh độ Đông, 1403 ’- 210 ’ vĩ độ Bắc (hình 1).

Điểm khởi đầu của bể Sông Hồng là phía Nam thành phố Việt Trì, mở rộng dần theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, đạt chiều rộng lớn nhất khoảng 210km tại khu vực vĩ tuyến 180N sau đó thu hẹp dần cho tới khu vực ngoài hơi Quãng Ngãi thì biến thành một địa hào tiếp tục kéo dài về phía nam giữa đới nâng Tri Tôn ở phía Đông và vùng thềm Đà Nẵng thuộc các tỉnh phía Nam Trung Bộ. Phần phát triển trên đất liền là miền võng Hà Nội, phía đông bắc giáp với bể Tây Lôi Châu và phía Đông giáp với bể Nam Hải Nam và phía Nam giáp với bể Phú Khánh. Bể Sông Hồng có một phần nhỏ diện tích nằm trên đất liền thuộc đồng bằng Sông Hồng, còn phần lớn diện tích thuộc vùng biển vịnh Bắc Bộ và biển miền Trung thuộc các tỉnh từ Quảng Ninh đến Bình Định. Về mặt hình thái: bể Sông Hồng là một trũng có hình “Oval” đối xứng và kéo dài theo hướng Tây Bắc – Đông Nam, được khống chế ở hai cánh bởi các đứt gãy lớn là Sông Lô ở phía Đông Bắc và Sông Chảy ở phía Tây Nam.

Về mặt khí hậu: đây là vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa bao gồm: - Nhiệt độ: Về mùa hè nhiệt độ thay đổi trong khoảng 26 – 360C. Độ ẩm tương đối là 7 % đến 80%. Về mùa đông nhiệt độ thay đổi từ 10 – 230C thấp nhất là 6 - 80C. - Gió: trong vùng có 2 mùa gió chính: + Gió mùa đông: chủ yếu theo hướng Bắc – Đông Bắc tốc độ trung bình là 4 - 5m/s.

+ Gió mùa hè: theo hướng Nam – Đông Nam tốc độ trung bình là 2 - 3m/s. Ngoài ra mỗi năm đều có khoảng 6 - 7 cơn bão gây ra thiệt hại về vật chất cho nhân dân. Hầu hết các cơn bão đều xảy ra vào tháng 7, 8, 9. 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đặc điểm cấu trúc, kiến tạo Đông Bắc bể Sông Hồng - Mưa: kéo dài từ tháng 4 - 9.

Tổng lượng mưa trung bình hàng năm là 2 - 25 mm, mưa lớn nhầt vào tháng 7 và tháng 10. - Sương mù: thường xuất hiện vào mùa đông từ 3 - 5 ngày trong 1 tháng, nhiều nhất vào tháng 3. Về đặc điểm kinh tế nhân văn: Khu vực dân cư tập trung là đồng bằng Sông Hồng. Việc dân cư quá tập trung ở đồng bằng làm cho mật độ dân số trung bình đã lên tới 118 người/ km2 (1999).

Mật độ này cao gấp 5 lần mật độ trung bình của toàn quốc; gấp gần 3 lần so với đồng bằng sông Cửu Long; gấp 10 lần so với khu vực miền núi và trung du Bắc Bộ; gấp 17,6 lần so với Tây Nguyên. Những nơi dân cư tập trung đông nhất là Hà Nội (2833 người /km2), Thái Bình (1183 người/km2), Hải Phòng (1113 người/km2), Hưng Yên (12 4 người/km2 – 1999). Sư phân bố dân cư quá đông ở đồng bằng Sông Hồng liên quan tới nhiều nhân tố. Nền nông nghiệp thâm canh cao với nghề trồng lúa nước là chủ yếu đòi hỏi phải có nhiều lao động.

Trong vùng còn có nhiều trung tâm công nghiệp quan trọng và một mạng lưới các đô thị há dày đặc. Ngoài ra, đồng bằng Sông Hồng đã được khai thác từ lâu đời và có các điều kiện tự nhiên khá thuận lợi cho hoạt động sản xuất và cư trú của con người. Ở đồng bằng sông Hồng, dân số gia tăng vẫn còn nhanh. Vì vậy, tốc độ tăng dân số chưa phù hợp với nhịp độ phát triển kinh tế - xã hội.

Điều này gây hó hăn cho việc phát triển kinh tế xã hội của đồng bằng. Nền kinh tế ở đồng bằng Sông Hồng tuy tương đối phát triển, nhưng đang phải chịu áp lực rất lớn của dân số. Vào thời kỳ 1979 – 1989, nhịp độ tăng trưởng trung bình năm của sản xuất công nghiệp, nông nghiệp đạt khoảng 4 – 5%, trong hi đó tỉ lệ tăng dân số hằng năm vẫn dao động ở mức trên 2%. Việt Nam hiện nay đang là thị trường rất hấp dẫn cho các nước phát triển vào đầu tư đặc biệt trong lĩnh vực dầu khí, bên cạnh đó nền kinh tế các nước ASEAN trong những năm gần đây tăng trưởng khá nhanh.

Tiếp giáp vùng nghiên cứu là Trung Quốc có nền kinh tế phát triển, công 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đặc điểm cấu trúc, kiến tạo Đông Bắc bể Sông Hồng nghiệp dầu khí tiên tiến và có nhu cầu lớn về tiêu thụ dầu khí. Đó là các nhân tố quan trọng thúc đẩy các hoạt động thăm dò và hai thác dầu khí trong vùng. Bể Sông Hồng là bể có lớp phủ trầm tích Cenozoi dày trên 15 km (ở vùng trung tâm), bao gồm các thành tạo từ Eocen(?), Oligocen, Miocen và Pliocen – Đệ Tứ, chúng phủ bất chỉnh hợp lên các thành tạo trước Cenozoi. Trừ phần đất liền (miền võng Hà Nội) thì phần còn lại đều nằm ở vùng biển có độ sâu nước hông vượt quá 100m, một điều kiện rất thuận lợi cho công tác tìm kiếm, thăm dò và hai thác dầu khí.

Dọc rìa phía Tây bể trồi lộ các đá móng Paleozoi- Mesozoi. Phía Đông Bắc tiếp giáp với bể Tây Lôi Châu, thường được gọi là bể Beibuwan, còn phía Đông lộ móng Paleozoi- Mesozoi ở đảo Hải Nam – Trung Quốc, Đông Nam là bể Nam Hải Nam và nhóm bể Hoàng Sa của Việt Nam, ranh giới phía Nam tiếp giáp với bể trầm tích nước sâu Phú Khánh. Trong tổng số diện tích cả bể khoảng 220.000 km2, bể Sông Hồng về phía Việt Nam chiếm khoảng 126.000 km2, trong đó phần đất liền miền võng Hà Nội (MVHN) và vùng biển nông ven bờ chiếm khoảng hơn 4.000 km2, còn lại là diện tích ngoài hơi vịnh Bắc Bộ và một phần ở biển miền Trung Việt Nam. Phần Đông Bắc bể Sông Hồng là khu vực có hoạt động địa chất hết sức phức tạp.

Hoạt động tìm kiếm thăm dò dầu hí đã được tiến hành trước đây chủ yếu đánh giá tiềm năng dầu khí của các tầng chứa lục nguyên có tuổi Miocen, Oligocen – Eocen và gần đây đối tượng móng trước Cenozoi cũng được chú ý và đã có các hoạt động khoan tìm kiếm thăm dò. Tuy nhiên, hối lượng công việc còn hạn chế và kết quả khoan tìm kiếm thăm dò dầu hí chưa cao. Năm 2 8, nhà thầu PCVL điều hành lô hợp đồng 102 – 1 6, đã hoan giếng khoan Hàm Rồng - 1X, kết quả thử vỉa trong đối tượng móng đá vôi nứt nẻ - cactơ cho dòng công nghiệp có lưu lượng lớn (72 9 thùng/ ngày đêm) tại cấu tạo Hàm Rồng. Phát hiện này đã làm thay đổi các quan niệm tìm kiếm thăm dò dầu khí khu vực phía 6 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đặc điểm cấu trúc, kiến tạo Đông Bắc bể Sông Hồng Bắc bể Sông Hồng và Phụ bể Bạch Long Vĩ.

Kết quả nghiên cứu khu vực Hàm Rồng và phụ bể Bạch Long Vĩ cho thấy có nhiều yếu tố mới và hệ thống dầu khí khu vực này có các đặc điểm há đặc biệt [3]. Vị trí bể Sông Hồng và khu vực nghiên cứu trong phông chung kiến tạo Đông Nam Á Trong khu vực Đông Nam Á có ba yếu tố kiến tạo chính liên quan đến cơ chế tạo bể trầm tích [8]:  Đới hút chìm phát triển từ Miến Điện qua vòng cung đảo Indonesia.  Sự va chạm của mảng Ấn Độ và mảng Âu – Á.  Sự hình thành và giãn đáy Biển Đông.

Dọc theo vòng cung đảo Indonesia, sự hình thành các bể trầm tích chủ yếu theo cơ chế sau cung (back- arc), đó là do tốc độ hút chìm thay đổi lúc mạnh, lúc yếu theo thời gian (roll- back velocity), so với các bể khác ở Đông Nam Á, các bể sau cung này hình thành tương đối sớm, chủ yếu trong Eocen, trước khi sự húc chồi do va chạm giữa mảng Ấn Độ và mang Âu- Á có tác dụng mạnh, gây xô dịch các vi mảng. Sự va chạm của mảng Ấn Độ vào mảng Âu- Á xảy ra đồng thời với sự xoay và dịch chuyển lên phía Bắc của vòng cung Philipin tạo không gian cho các chuyển động thúc trồi của các địa khối dọc theo các đứt gãy lớn trong khu vực do sự chèn ép của mảng Ấn Độ. Do đó các địa khối có xu thể trượt từ phía Ấn Độ về phía Nam và Đông Nam. Nằm trong khung cảnh đó, địa khối Đông Dương cũng được cho là đã bị thúc trồi mạnh từ phía Tây Bắc xuống Đông Nam, dọc theo hệ thống đứt gãy Sông Hồng và Three Pagodas và Maeping.

Do mảng Ấn Độ húc vào mảng Âu- Á từ Eocen đến ngày nay và ngày càng chuyển động về hướng Bắc, nên các chuyển động thúc trồi của các địa khối này cũng 7 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Đặc điểm cấu trúc, kiến tạo Đông Bắc bể Sông Hồng có sự thay đổi hướng theo thời gian. Các địa khối nằm ở phía Nam đứt gãy Three Pagodas bị thúc trồi sớm hơn (Eocen, đầu Oligocen) và bị đẩy ngược về phía Nam, tạo ra các bể trầm tích có phương đứt gãy Bắc - Nam. Tiếp theo là các địa khối nằm giữa hệ thống đứt gãy Three Pagodas và Sông Hồng bị thúc trồi trong Oligocen đến Miocen sớm. Phân phía Nam bị đẩy sớm hơn vào đầu hoặc giữa Oligocen, phần phía Bắc bị đẩy muộn hơn và ết thúc vào cuối Miocen sớm.

Cường độ va chạm và khoảng cách bị đẩy thúc trồi của phần phía Nam có lẽ mạnh hơn, xa hơn so với phần phía Bắc, tạo ra hình chữ S của bờ biển Việt Nam hiện nay (hình 3. Điều này cũng lý giải giai đoạn syn- rift ở phía Nam bể Sông Hồng chỉ kết thúc vào cuối Miocen sớm.