PHẦN MỞ ĐẦU 1.Lí do chọn đề tài “Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo, đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế”là nội dung đề án trong kết luận số 51-KL/TW ngày 29/10/2012 trong nghị Quyết Trung Ương 6 khóa XI. Trong hội nghị Ban chấp hành trung ương cũng xác định những tồn tại của giáo dục: như chưa giải quyết tốt quy mô và chất lượng, giữa dạy chữ và dạy nghề, nội dung giáo dục còn nặng về lý thuyết, xa rời thực tế, chương trình giáo dục PT còn quá tải với học sinh. Môn Công nghệ lớp 11 ở trường Phổ thông cũng không thể tránh khỏi những thực trạng đó, vì vậy vai trò của người thầy rất quan trọng trong việc dạy và học, phải tạo được sự hứng thú cho các em, dạy học gắn liền với thực tế và gần với cuộc sống. Đổi mới PPDH là một trong những mục tiêu lớn ngành giáo dục và đào tạo đặt ra trong giai đoạn hiện nay.Người thầy có nhiệm vụ hướng dẫn HS tìm đến kiến thức, rèn luyện cho HS có thói quen tư duy sáng tạo.
Dạy học phải đáp ứng được yêu cầu của HS, truyền đạt những kiến thức HS muốn biết, không phải dạy những điềungười thầy biết. Trong quá trình dạy từng bước áp dụng các phương pháp, phương tiệnphù hợp vào quá trình dạy và học.Khuyến khích và phát triển khả năng tự học của HS. Nội dung môn Công nghệ khối 11 là khó so với HS, càng khó khăn hơn với đối tượng HS thành phố và nữ. Kiến thức vẽ kỹ thuật đòi hỏi khả năng tư duy trừu tượng của các em cao, đòi hỏi các em tính tỷ mỷ, chính xác trong từng thao tác.
Phần động cơ đốt trong hầu như các em chỉ được biết thông qua hình ảnh, hoặc một số mô phỏng mà không có điều kiện tiếp xúc thực tế. Trang 1 Luan van Như vậy,trong dạy học rất cần sử dụng các phương tiện dạy học gắn liền với thực tế cuộc sống mà các em có điều kiện tiếp xúc sẽ giúp cho hiệu quả tiết dạy được nâng cao hơn. Việc áp dụng mô hình thực tế vào giảng dạy đối với GV và HS bước đầu gặp không ít khó khăn. Đối với nhà trường: Cần trang bị đầy đủ các trang thiết bị thực tế phục vụ cho việc dạy học, tạo điều kiện cho GV tham giacác lớp bồi dưỡng giúp GV có thể thực hiện bài giảng một cách tốt nhất.
Đối với HS: các em đã quen phương pháp đọc chép và ghi tất cả những gì Thầy (Cô) nói nên khi học tập với phương pháp mới các em không có thói quen ghi chú những gì mình thấy, từ đó khái quát thành kiến thức riêng của mình. Đối với GV, điều kiện tiếp xúc với các mô hình thực tế cũng không được nhiều nên còn e ngại trong dạy học với mô hình thực tế. Mặt khác một số GV cho rằng dạy và học tập theo xu hướng truyền thống vẫn đạt được hiệu quả hoặc cho là “học sinh không chú trọng môn Công nghệ nên đầu tư cho tiết dạy phí”. Từ những thực tế nêu trên, người nghiên cứu đã tiến hành thực hiện đề tài “Cải tiến phƣơng pháp dạy học theo hƣớng tích cực hóa môn Công nghệ 11tại trƣờng Trung học Phổ thông Nguyễn Huệ– Quận 9”.Mục tiêu –Nhiệm vụ nghiên cứu Mục tiêu Cải tiến phương pháp dạy học theo hướng tích cực hóa người học môn Công nghệ 11để nâng cao chất lượng dạy học, góp phần nâng cao tính chủ động trong học tập của HS.
Nhiệm vụ nghiên cứu: Với mục tiêu đã đề ra, người nghiên cứu thực hiện các nhiệm vụ sau: Trang 2 Luan van Nhiệm vụ 1:Nghiên cứu cơ sở lí luận liên quan đến PPDH theo hướng tích cực hóa người học. Nhiệm vụ 2:Phân tích đặc điểm môn Công nghệ 11 ở trường PT. Nhiệm vụ 3:Tìm hiểu thực trạng về dạy học Công nghệ ở trường PT hiện nay, từ đó cải tiếnPPDH theo hướng tích cực người học cho phù hợp với mục tiêu môn học. Nhiệm vụ 4:Dạy thực nghiệm với phương pháp đã chọn.
Nhiệm vụ 5:Đánh giá kết quả của việc cải tiến phương pháp giảng dạy theo hướng tích cực hóa người học. Đối tƣợng nghiên cứu Chủ thể nghiên cứu: Việc cải tiến PPDH nhằm tích cực hóa người học môn Công nghệ 11 ở trường THPT Nguyễn Huệ. Khách thể nghiên cứu: GV – HS khối 11 tại trường THPT. Quá trình dạy học môn công nghệ 11.Giả thuyết nghiên cứu PPDH môn Công nghệ 11 tại trường THPT Nguyễn Huệ chưa tạo cho HS tính tích cực, chủ động trong học tập nên hiệu quả học tập của HS chưa cao.
Nếu PPDH được cải tiến theo hướng tích cực hóa người học thìhiệu quả, chất lượng giảng dạy môn Công nghệ 11 sẽ đượcnâng cao.Giới hạn nghiên cứu Do có nhiều hạn chế nên người nghiên cứu chỉ thực hiện: Trang 3 Luan van Nghiên cứu một số PPDHtích cực phù hợp với đặc điểm của học sinh THPT và nội dung chương trình Công nghệ 11. Thiết kế bài dạy mẫu ở trong phần động cơ đốt trong: Bài 25 hệ thống bôi trơn, bài 26 hệ thống làm mát. Phƣơng pháp nghiên cứu 6.1 Phƣơng pháp nghiên cứu tài liệu Phương pháp nghiên cứu tài liệu là cách thu thập thông tin qua sách, giáo trình, các đề tài đã nghiên cứu, báo, tạp chí, internet… thông qua việc nghiên cứu tài liệu người nghiên cứu có thể củng cố và bổ sung những thông tin cần thiết cho nghiên cứu hoặc giúp ích cho quá trình giảng dạy sau này. Thông qua phương pháp này người nghiên cứu thu thập các thông tin về: cơ sở lí luận liên quan đến lĩnh vực nghiên cứu, các kết quả nghiên cứu đã đạt được, các tạp chí, bài báo khoa học… từ những tài liệu liên quan người nghiên cứu phân tích, tổng hợp để đưa ra luận cứ cho vấn đề nghiên cứu.2 Phƣơng pháp quan sát Người nghiên cứu tham gia dự giờ dạy học môn Công nghệ của những GV khác để đánh giá mức độ tích cực của HS trong giờ học.3 Phƣơng pháp điều tra Người nghiên cứu đã khảo sát ý kiến HS trường THPT Nguyễn Huệvà GV tại một số trường THPT.
Điều tra chủ yếu bằng phương pháp bảng hỏi trắc nghiệm và mục đích chủ yếu là tìm hiểu thực trạng ứng dụng các phương pháp và phương tiện dạy học đang đượcáp dụng hiện tại và khảo sát kết quảsau khi áp dụng với phương pháp và phương tiện do người nghiên cứu áp dụng. Trang 4 Luan van Bảng câu hỏi có nội dung ngắn gọn, dễ hiểu, trình bày rõ ràng giúp người trả lời đễ dàng đưa ra ý kiến của mình. Cụ thể: Bảng câu hỏi cho HS có 10 câu. Bảng câu hỏi cho GV có 11 câu.
Sau khi thu thập ý kiến từ bảng câu hỏi người nghiên cứu tiến hành thống kê để phục vụ cho việc phân tích. Thống kê yêu cầu chính xác, rõ ràng.4 Phƣơng pháp thực nghiệm Người nghiên cứu áp dụng phương pháp thực nghiệm so sánh để áp dụng cho bốn lớp 11 khác nhau tại trường THPT Nguyễn Huệ trong đó có hai lớp được dùng làm thực nghiệm với phương pháp được cải tiếnvà hai lớp dùng làm đối chứng từ đó từ đó xác định được hiệu quả của các phương pháp được đề xuất. Cụ thể người nghiên cứu đã tiến hành dạy 4 lớp 11 tại trường THPT Nguyễn Huệ từ tháng 01/2014 đến tháng 04/2014.5 Phƣơng pháp phân tích dữ liệu Phân tích định tính Dựa vào ý kiến chủ quan qua những câu hỏi mở, tài liệu và nhìn nhận thực trạng từ góc độ cá nhân, người nghiên cứu sẽ chắt lọc những nội dung nhằm đưa ra những nhận định và đánh giá một cách tương đối chính xác và khách quan. Từ đó người nghiên cứu sẽ rút ra được khả năng tạo nên tính tích cực của HS trong dạy học.
Khi thực hiện phương pháp này người nghiên cứu phải có thái độ khách quan, có quan điểm toàn diện, vận dụng và phát triển, đi sâu vào bản chất sự kiện. Trong quá trình phân tích người nghiên cứu đối chiếu với tài liệu, sách vở để có cái nhìn khách quan. Phân tích định lượng Trang 5 Luan van Khác với phương pháp định tính, phương pháp định lượng là dựa vào phiếu điều tra, người nghiên cứu sẽ dùng thống kê toán học để thu thập số liệu. Qua số liệu thu được, người nghiên cứu sẽ phân tích thực trạng dạy học Công nghệ 11.
Thống kê cho phép người sử dụng tóm tắt kết quả dưới dạng bảng biểu, biểu đồ và rút ra kết luận tổng quát. Trang 6 Luan van B. PHẦN NỘI DUNG CHƢƠNG 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN 1.1 Lịch sử nghiên cứu Quan điểm về dạy học tích cực trên thế giới Komensky (1592 – 1670) là một nhà tư tưởng Clovakia, nhà lý luận giáo dục, đã đưa ra bí quyết về phương pháp giảng dạy: “Bí quyết của giáo dục là rèn luyện cho các em một tâm hồn dễ dàng, tích cực, tự do, ngăn cản được các điều các em muốn làm, ngược lại đẩy các em vào chổ các em không muốn làm”. Ông còn xác định rõ: “Chủ yếu dạy các em qua việc làm chứ không dạy qua lời giảng” J.Rousseau (1712 – 1778) cho rằng: “Không dạy các em môn khoa học mà chỉ khiêu gợi tình yêu chuộng khoa học và cấp cho các em phương pháp học khoa học, khi nào tinh thần yêu chuộng khoa học phát triển hơn nữa.
Đó là nguyên tắc của mỗi nền giáo dục” Trong nước: Nguyễn Kỳ trong bài viết “Biến quá trình dạy học thành quá trình tự học” đã chỉ rõ quá trình tự học là quá trình tự nghiên cứu, tự thể hiện, tự kiểm tra, tự điều chỉnh dưới sự hướng dẫn, tổ chức, trọng tài của thầy. Trần Hồng Quân (nguyên Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo” trong bài “Cách mạng về phương pháp sẽ đem lại bộ mặt mới, sức sống mới cho giáo dục ở thời đại mới” đã nêu rằng “muốn đào tạo con người bước vào đời tự chủ, năng động và sáng tạo thì phương pháp phải hướng vào việc khơi dậy, rèn luyện và phát triển khả năng nghĩ và làm một cách tự chủ, năng động và sáng tạo. Trang 7 Luan van Phạm Vă n Tỉnh , Luận văn Thạc sĩ Đại học Sư phạm kỹ thuật Tp. Vâ ̣n dụng PPDH theo hướng tích cực hóa người học trong giảng dạy môn công nghệ 10 tại trường THPT Lê Minh Xuân – Tp.
Nguyễn Thị Phương Thanh, Luận văn Thạc sĩ Đại học Sư phạm kỹ thuật Tp. Dạy học theo dự án môn Công nghệ 11 tại trường THPT Nguyễn Trãi – Bình Dương.