Luận án về cải tiến kỹ thuật Nagata trong tạo hình tai nhỏ

Chuyên khảo kỹ thuật phân tích Luận án tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật nagata có cải tiến, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại Học Y Dược
• Chuyên ngành: Y học
• Đề tài: Cải Tiến Kỹ Thuật Nagata Trong Tạo Hình Tai Nhỏ
• Loại tài liệu: đề tài nghiên cứu
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN
• 1.1. ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU
• 1.2. NHÂN TRẮC HỌC VÀNH TAI
• 1.3. PHÔI THAI HỌC VÀ SỰ PHÁT TRIỂN CỦA VÀNH TAI
• 1.4. HÌNH THÁI DỊ DẠNG TAI NHỎ
• 1.4.1. Dịch tễ học
• 1.4.2. Phân loại dị dạng tai nhỏ
• 1.4.2.1. Nhóm dị dạng vành tai nhẹ
• 1.4.2.2. Nhóm dị dạng vành tai nặng
• 1.5. CÁC PHƯƠNG PHÁP TẠO HÌNH TAI NHỎ
• 1.5.1. Sơ lược lịch sử

Tóm tắt

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Dị dạng tai nhỏ là một trong những dị dạng bẩm sinh của tai ngoài, thuộc nhóm dị dạng sọ mặt. Tình trạng này có thể xuất hiện độc lập hoặc kết hợp với các dị dạng khác. Theo nghiên cứu của Luquetti năm 2011, tỉ lệ dị dạng tai nhỏ là 2,1/10000 trẻ sinh ra, với sự dao động tùy theo vùng địa lý. Dị dạng tai nhỏ không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe mà còn tác động đến sự phát triển tâm lý và hành vi của trẻ. Hiện nay, có nhiều phương pháp tạo hình tai nhỏ, trong đó kỹ thuật tạo hình bằng sụn sườn tự thân được ưa chuộng nhất. Kỹ thuật Nagata, được phát triển vào giữa thập niên 1980, đã cải tiến đáng kể so với các phương pháp trước đó, nhưng vẫn còn tồn tại một số khuyết điểm cần khắc phục.

1.1. Tình hình dị dạng tai nhỏ

Dị dạng tai nhỏ có thể gây ra nhiều vấn đề cho trẻ em, từ khó khăn trong giao tiếp xã hội đến những ảnh hưởng tâm lý nghiêm trọng. Tại Việt Nam, chưa có báo cáo chính thức về tỉ lệ dị dạng tai nhỏ trong cộng đồng. Các phương pháp hiện có như tạo hình từ sụn sườn tự thân hay sử dụng chất liệu nhân tạo Medpor đều có những ưu nhược điểm riêng. Kỹ thuật Nagata, mặc dù có nhiều ưu điểm, vẫn cần cải tiến để giảm thiểu các khuyết điểm như tuổi phẫu thuật muộn và tỉ lệ hoại tử mảnh ghép da mỏng cao.

II. TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT NAGATA

Kỹ thuật Nagata được biết đến với khả năng tạo hình tai nhỏ qua hai thì phẫu thuật, mang lại cấu trúc 3 chiều cho vành tai. Kỹ thuật này sử dụng sụn chêm và mảnh ghép da mỏng để nâng vành tai, giúp tăng độ nhô của vành tai. Tuy nhiên, kỹ thuật này cũng gặp phải một số vấn đề như mất tóc vùng chẩm và sẹo co rút. Việc cải tiến kỹ thuật này nhằm khắc phục những nhược điểm trên là rất cần thiết.

2.1. Ưu điểm của kỹ thuật Nagata

Kỹ thuật Nagata có nhiều ưu điểm nổi bật, bao gồm khả năng tạo hình vành tai với cấu trúc 3 chiều, giúp cải thiện tính thẩm mỹ cho bệnh nhân. Kỹ thuật này cũng cho phép phẫu thuật viên điều chỉnh độ nhô của vành tai một cách linh hoạt. Tuy nhiên, việc thực hiện kỹ thuật này đòi hỏi sự chính xác cao và kinh nghiệm từ phẫu thuật viên để đạt được kết quả tốt nhất.

2.2. Nhược điểm và thách thức

Mặc dù có nhiều ưu điểm, kỹ thuật Nagata vẫn tồn tại một số nhược điểm như tỉ lệ hoại tử mảnh ghép da mỏng cao và nguy cơ sẹo co rút. Những vấn đề này có thể ảnh hưởng đến kết quả cuối cùng của phẫu thuật. Do đó, việc nghiên cứu và cải tiến kỹ thuật là cần thiết để nâng cao hiệu quả và giảm thiểu rủi ro cho bệnh nhân.

III. CẢI TIẾN KỸ THUẬT NAGATA

Nghiên cứu này tập trung vào việc cải tiến kỹ thuật Nagata trong tạo hình tai nhỏ. Mục tiêu chính là khảo sát các đặc điểm của sụn sườn liên quan đến kỹ thuật tạo hình khung sụn vành tai. Đánh giá hiệu quả của vạt da – cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai trong kỹ thuật nâng vành tai kiểu hai vạt cũng là một phần quan trọng trong nghiên cứu này. Kết quả của phẫu thuật tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật Nagata có cải tiến sẽ được đánh giá để xác định tính khả thi và hiệu quả của phương pháp mới.

3.1. Khảo sát đặc điểm sụn sườn

Khảo sát các đặc điểm của sụn sườn là bước đầu tiên trong việc cải tiến kỹ thuật Nagata. Sụn sườn tự thân được sử dụng để tạo khung sụn vành tai, do đó, việc hiểu rõ về đặc điểm của loại sụn này là rất quan trọng. Nghiên cứu sẽ tập trung vào các yếu tố như độ dày, độ đàn hồi và khả năng tương thích với mô xung quanh để đảm bảo kết quả phẫu thuật tốt nhất.

3.2. Đánh giá hiệu quả phẫu thuật

Đánh giá hiệu quả của phẫu thuật tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật Nagata có cải tiến sẽ được thực hiện thông qua các tiêu chí như tính thẩm mỹ, độ nhô của vành tai và sự hài lòng của bệnh nhân. Kết quả này sẽ giúp xác định tính khả thi của các cải tiến kỹ thuật và cung cấp thông tin quý giá cho các phẫu thuật viên trong việc lựa chọn phương pháp phù hợp cho từng bệnh nhân.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dị dạng tai nhỏ là một dị tật bẩm sinh thuộc nhóm dị dạng sọ mặt, ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc và chức năng của tai ngoài. Theo một nghiên cứu đa trung tâm năm 2011, tỉ lệ dị dạng tai nhỏ trung bình là khoảng 2,1/10.000 trẻ sinh ra, với sự biến động từ 0,83 đến 17,4/10.000 tùy theo vùng địa lý. Dị dạng tai nhỏ thường xuất hiện đơn bên chiếm từ 71% đến 91%, trong khi dị dạng hai bên chiếm khoảng 9% đến 21%. Tại Việt Nam, chưa có số liệu chính thức về tỉ lệ này trong cộng đồng. Dị dạng không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe mà còn tác động tiêu cực đến tâm lý và hành vi trẻ như lo lắng, thiếu tự tin, trầm cảm, hạn chế giao tiếp xã hội và khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày như mang kính, khẩu trang.

Mục tiêu nghiên cứu nhằm khảo sát đặc điểm giải phẫu sụn sườn liên quan đến kỹ thuật tạo hình khung sụn vành tai, đánh giá hiệu quả của vạt da – cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai trong kỹ thuật nâng vành tai kiểu hai vạt, đồng thời đánh giá kết quả phẫu thuật tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật Nagata có cải tiến. Nghiên cứu được thực hiện tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh và Bệnh viện Chợ Rẫy trong giai đoạn 2011-2016, với 39 trường hợp được phẫu thuật và theo dõi đầy đủ. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao hiệu quả phẫu thuật tạo hình tai nhỏ, góp phần cải thiện chất lượng cuộc sống và thẩm mỹ cho bệnh nhân.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình giải phẫu học và phẫu thuật tạo hình tai nhỏ, trong đó có:

• Lý thuyết giải phẫu vành tai: Vành tai là cấu trúc phức tạp gồm khung sụn ba chiều với các tầng gờ luân, gờ đối luân và xoăn tai, được bao phủ bởi da và mô mềm. Các chỉ số nhân trắc học như chiều dài, chiều ngang và góc tạo bởi các trục vành tai được sử dụng để đánh giá hình thái và vị trí tai.
• Mô hình phân loại dị dạng tai nhỏ: Phân loại theo Nagata (1993) chia dị dạng tai nhỏ thành các thể xoăn tai, xoăn tai nhỏ, dái tai và không tai, dựa trên mức độ thiểu sản các nụ vành tai.
• Lý thuyết về kỹ thuật tạo hình tai nhỏ: Kỹ thuật Nagata cải tiến dựa trên việc tạo khung sụn 3 chiều từ sụn sườn tự thân, kết hợp với kỹ thuật tạo túi da và nâng vành tai bằng vạt da cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai nhằm tăng độ nhô và thẩm mỹ.

Các khái niệm chính bao gồm: khung sụn vành tai, vạt da cân thái dương đỉnh, vạt da sau tai, kỹ thuật tạo hình 2 thì, và các chỉ số nhân trắc học vành tai.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp can thiệp lâm sàng không nhóm chứng, tiến hành trên 39 bệnh nhân dị dạng tai nhỏ thể nặng theo phân loại Nagata, được phẫu thuật tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật Nagata có cải tiến. Tiêu chuẩn chọn mẫu bao gồm tuổi ≥ 6, vòng ngực ≥ 60 cm, và tham gia đầy đủ 2 thì phẫu thuật với thời gian theo dõi tối thiểu 6 tháng.

Nguồn dữ liệu thu thập từ khám lâm sàng, đo đạc nhân trắc học và hình ảnh y học (CT Scan), cùng với theo dõi kết quả phẫu thuật tại Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh và Bệnh viện Chợ Rẫy trong giai đoạn 2011-2016. Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp mô tả đặc tính, đánh giá hiệu quả phẫu thuật dựa trên các chỉ số nhân trắc học, tình trạng sống của vạt da, biến chứng và thẩm mỹ sau mổ.

Quy trình nghiên cứu gồm: đánh giá bệnh nhân, lấy mẫu vành tai đối bên để tạo khung sụn, lấy sụn sườn 6-9 cùng bên tai dị dạng, tạo khung sụn 3 chiều, tạo túi da bao phủ, đặt khung sụn, và nâng vành tai bằng vạt da cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai trong thì 2 sau 4-6 tháng.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Đặc điểm sụn sườn và tạo khung sụn: Chiều dài sụn sườn số 8 trung bình đạt khoảng 9,03 ± 1,03 cm trong nhóm tuổi 5-10, phù hợp với kích thước gờ luân của vành tai. Khoảng 62,8% trường hợp có chiều dài sụn sườn số 8 tương đương chiều dài gờ luân bên tai bình thường, đảm bảo đủ vật liệu cho tạo hình khung sụn 3 chiều.

2. Hiệu quả vạt da cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai: Vạt da cân thái dương đỉnh có cuống mạch dài, khả năng sống cao, giúp che phủ khuyết hổng sau tai hiệu quả. Vạt da sau tai cung cấp da đồng màu, sẹo khó thấy, thuận lợi cho việc đóng da và giảm biến chứng hoại tử. Tỉ lệ sống vạt da đạt trên 90%, giảm thiểu biến chứng hoại tử mảnh ghép da mỏng so với kỹ thuật Nagata truyền thống.

3. Kết quả phẫu thuật tạo hình tai nhỏ: Trong 39 trường hợp, tỉ lệ thành công đạt khoảng 85%, với độ nhô vành tai cân đối so với tai đối bên, hình thái vành tai tái tạo rõ ràng các chi tiết giải phẫu. Tỉ lệ biến chứng tổng thể khoảng 16,2%, chủ yếu là nhiễm trùng, máu tụ, hoại tử mảnh ghép da và lộ khung sụn, thấp hơn so với các báo cáo trước đây.

4. So sánh với các kỹ thuật khác: Kỹ thuật Nagata có cải tiến giúp rút ngắn thời gian phẫu thuật, giảm biến chứng mất tóc vùng chẩm và sẹo co rút, đồng thời nâng cao thẩm mỹ và chức năng tai so với kỹ thuật Brent và phương pháp sử dụng khung Medpor.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân thành công của kỹ thuật Nagata cải tiến là do việc sử dụng khung sụn 3 chiều từ sụn sườn tự thân phù hợp về kích thước và độ bền, kết hợp với vạt da cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai giúp tăng diện tích da che phủ, giảm áp lực lên mảnh ghép và tăng khả năng sống của vạt da. So với các nghiên cứu trước, tỉ lệ biến chứng giảm đáng kể nhờ cải tiến kỹ thuật lấy và xử lý sụn sườn, cũng như thiết kế vạt da phù hợp.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ tỉ lệ thành công và biến chứng theo từng kỹ thuật, bảng so sánh các chỉ số nhân trắc học trước và sau phẫu thuật, cũng như hình ảnh minh họa khung sụn và vạt da. Kết quả này có ý nghĩa quan trọng trong việc lựa chọn phương pháp phẫu thuật tối ưu cho bệnh nhân dị dạng tai nhỏ, góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống và thẩm mỹ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Áp dụng rộng rãi kỹ thuật Nagata có cải tiến trong phẫu thuật tạo hình tai nhỏ thể nặng nhằm nâng cao tỉ lệ thành công và giảm biến chứng, đặc biệt tại các trung tâm phẫu thuật chuyên sâu. Thời gian thực hiện: trong 1-2 năm tới.

2. Đào tạo chuyên sâu cho phẫu thuật viên về kỹ thuật lấy sụn sườn, tạo khung sụn 3 chiều và thiết kế vạt da cân thái dương đỉnh, vạt da sau tai để đảm bảo kỹ thuật chuẩn xác và an toàn. Chủ thể thực hiện: các bệnh viện chuyên khoa và trường đại học y. Thời gian: 6-12 tháng.

3. Xây dựng quy trình đánh giá và theo dõi sau phẫu thuật chuẩn hóa, bao gồm đo đạc nhân trắc học, đánh giá thẩm mỹ và chức năng tai, phát hiện sớm biến chứng để can thiệp kịp thời. Thời gian: triển khai trong 1 năm.

4. Nghiên cứu tiếp tục về kỹ thuật nuôi cấy tế bào tạo khung sụn vành tai nhằm phát triển phương pháp tạo hình tai nhỏ không cần lấy sụn sườn, giảm thiểu tổn thương vùng ngực. Chủ thể thực hiện: các viện nghiên cứu y sinh. Thời gian: 3-5 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Phẫu thuật viên tạo hình và chỉnh hình: Nắm vững kỹ thuật Nagata cải tiến, áp dụng trong phẫu thuật tai nhỏ để nâng cao hiệu quả và giảm biến chứng.

2. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng và chỉnh hình sọ mặt: Hiểu rõ đặc điểm giải phẫu và dị dạng tai nhỏ, phối hợp đánh giá và điều trị toàn diện.

3. Nhà nghiên cứu y sinh và công nghệ mô: Tham khảo cơ sở lý thuyết và kết quả nghiên cứu về sụn sườn, vạt da và kỹ thuật tạo hình để phát triển các phương pháp mới.

4. Sinh viên và học viên cao học ngành y: Học tập kiến thức chuyên sâu về dị dạng tai nhỏ, kỹ thuật phẫu thuật tạo hình và phương pháp nghiên cứu lâm sàng.

Câu hỏi thường gặp

1. Kỹ thuật Nagata có ưu điểm gì so với các phương pháp khác?
   Kỹ thuật Nagata tạo khung sụn 3 chiều từ sụn sườn tự thân, giúp tái tạo chi tiết giải phẫu vành tai chính xác, đồng thời sử dụng vạt da cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai để tăng độ nhô và thẩm mỹ, giảm biến chứng so với kỹ thuật Brent hay Medpor.

2. Tuổi nào thích hợp để phẫu thuật tạo hình tai nhỏ theo kỹ thuật Nagata?
   Phẫu thuật được chỉ định cho bệnh nhân từ 6 tuổi trở lên, với vòng ngực ≥ 60 cm để đảm bảo đủ sụn sườn và tránh biến chứng lõm ngực.

3. Biến chứng thường gặp sau phẫu thuật tạo hình tai nhỏ là gì?
   Bao gồm nhiễm trùng, máu tụ, hoại tử mảnh ghép da, lộ khung sụn và sẹo xấu. Tỉ lệ biến chứng khoảng 16,2% trong nghiên cứu, thấp hơn so với các kỹ thuật truyền thống nhờ cải tiến kỹ thuật.

4. Vạt da cân thái dương đỉnh có vai trò gì trong phẫu thuật?
   Vạt da này có cuống mạch dài, khả năng sống cao, giúp che phủ khuyết hổng sau tai hiệu quả, tăng diện tích da bao phủ khung sụn, giảm áp lực và nguy cơ hoại tử.

5. Có thể áp dụng kỹ thuật này cho dị dạng tai nhỏ nhẹ không?
   Kỹ thuật Nagata chủ yếu áp dụng cho dị dạng tai nhỏ thể nặng. Dị dạng nhẹ có thể được xử lý bằng các phương pháp khác đơn giản hơn, tùy theo mức độ và yêu cầu thẩm mỹ.

Kết luận

• Dị dạng tai nhỏ là dị tật bẩm sinh phổ biến với tỉ lệ khoảng 2,1/10.000 trẻ sinh ra, ảnh hưởng đến chức năng nghe và tâm lý bệnh nhân.
• Kỹ thuật tạo hình tai nhỏ Nagata có cải tiến sử dụng khung sụn 3 chiều từ sụn sườn tự thân kết hợp vạt da cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai cho kết quả thẩm mỹ và chức năng cao, tỉ lệ biến chứng thấp.
• Nghiên cứu thực hiện trên 39 bệnh nhân tại hai bệnh viện lớn trong giai đoạn 2011-2016, cung cấp dữ liệu thực tiễn và cơ sở khoa học cho ứng dụng kỹ thuật.
• Đề xuất đào tạo chuyên sâu, chuẩn hóa quy trình phẫu thuật và theo dõi, đồng thời nghiên cứu phát triển kỹ thuật nuôi cấy tế bào tạo khung sụn trong tương lai.
• Khuyến khích các chuyên gia phẫu thuật tạo hình, bác sĩ chuyên khoa và nhà nghiên cứu tham khảo và áp dụng kết quả nghiên cứu để nâng cao chất lượng điều trị dị dạng tai nhỏ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Tai nhỏ là dị dạng bẩm sinh của tai ngoài, được xếp vào nhóm dị dạng sọ mặt, có thể xuất hiện độc lập hoặc kết hợp với dị dạng khác của tai như teo hẹp ống tai ngoài, dị dạng tai giữa, tai trong và phối hợp với các dị dạng sọ mặt như hội chứng Golderhan, Treacher Collin,… [60]. Theo một nghiên cứu đa trung tâm ở nhiều quốc gia vào năm 2011, Luquetti ghi nhận tỉ lệ trung bình 2,1/10000 trẻ sinh ra có dị dạng tai nhỏ, tỉ lệ này dao động từ 0,83/10000 – 17,4/10000 tùy vào mỗi vùng địa lý của từng quốc gia [61]. Trong đó dị dạng tai nhỏ một bên chiếm từ 71 – 91% và dị dạng cả hai tai chiếm từ 9 – 21% [65]. Tại Việt Nam chưa có báo cáo chính thức về tỉ lệ dị dạng tai nhỏ trong cộng đồng.

Dị dạng tai nhỏ không chỉ ảnh hưởng đến khả năng nghe mà còn ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý, hành vi của trẻ như: lo lắng, thiếu tự tin, trầm cảm, để tóc dài che phủ tai, không muốn soi gương, ít giao tiếp xã hội. Ngoài ra dị dạng tai nhỏ còn gây khó khăn trong sinh hoạt hằng ngày như mang kính, khẩu trang, trang sức… Hiện nay có nhiều lựa chọn trong kỹ thuật tạo hình tai nhỏ như tai giả, tạo hình từ sụn sườn tự thân hay sử dụng chất liệu nhân tạo Medpor. Trong những năm gần đây kỹ thuật nuôi cấy tế bào tạo khung sụn vành tai cũng được quan tâm nghiên cứu. Tuy nhiên, kỹ thuật tạo hình tai nhỏ bằng sụn sườn tự thân vẫn được các phẫu thuật viên ưu tiên lựa chọn với tỉ lệ hơn 91,3% [45], [59].

Tạo hình tai nhỏ bằng sụn sườn tự thân được Tanzer bắt đầu thực hiện từ năm 1959 với 5 thì phẫu thuật, đến năm 1974 tác giả Brent cải tiến thành kỹ thuật 4 thì. Giữa thập niên 1980, Nagata đã thực hiện kỹ thuật tạo hình tai 2 nhỏ 2 thì với những ưu điểm vượt trội so với những kỹ thuật trước đó bao gồm tạo khung sụn vành tai có cấu trúc 3 chiều và nâng vành tai có sử dụng sụn chêm và mảnh ghép da mỏng được lấy vùng chẩm che phủ sau tai nhằm làm tăng độ nhô vành tai. Tuy nhiên, trong kỹ thuật của Nagata, còn tồn tại một số khuyết điểm: tuổi phẫu thuật muộn; mất tóc vùng chẩm, tỉ lệ hoại tử mảnh ghép da mỏng cao và gây sẹo co rút làm giảm độ nhô vành tai [89], [101]. Vì những lí do trên tôi tiến hành nghiên cứu đề tài “Tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật Nagata có cải tiến” với mục tiêu nghiên cứu như sau: 1.

Khảo sát các đặc điểm của sụn sườn liên quan đến kỹ thuật tạo hình khung sụn vành tai. Đánh giá hiệu quả của vạt da – cân thái dương đỉnh và vạt da sau tai trong kỹ thuật nâng vành tai kiểu hai vạt. Đánh giá kết quả của phẫu thuật tạo hình tai nhỏ bằng kỹ thuật Nagata có cải tiến. 3 Chƣơng 1 TỔNG QUAN 1.

ĐẶC ĐIỂM GIẢI PHẪU Vành tai thuộc bộ phận tai ngoài, giúp con người định hướng nguồn phát âm và dẫn truyền âm thanh vào tai giữa nhờ vị trí và cấu trúc đặc biệt của nó. Vị trí vành tai Vành tai gồm một đôi nằm về hai bên của đầu, phía trước xương chũm, phía sau ngành lên xương hàm dưới, phía dưới vùng thái dương và phía trong liên tục với ống tai ngoài. EB: chân mày; NB: nền mũi; AO: khoảng cách chỗ bám gờ luân đến bờ ngoài ổ mắt; OS: chỗ bám của gờ luân; OI: chỗ bám của dái tai; SB: trục phía trước của vành tai (đi qua OS và OI); AA: trục vành tai; NL: trục của sống mũi. Vị trí vành tai “Nguồn: Hilko Weerda, 2007” [99] 4 ™ Gi i h n của vành tai - Phía trên: nằm trên đường thẳng kẻ ngang qua cung mày.

- Phía dưới: nằm trên đường thẳng kẻ ngang qua nền mũi. - Trục vành tai là đường thẳng đi qua điểm cao nhất của gờ luân đến bờ trước của dái tai và song song với trục sống mũi. - Trục phía trước vành tai trùng với bờ sau ngành lên xương hàm dưới. Giải phẫu vành tai Hình dáng ngoài vành tai là nét đặc trưng của mỗi cá nhân, đó là do kết cấu đặc biệt của những gờ, rãnh và hõm trên vành tai cùng với cấu trúc da bao phủ và sụn bên dưới giúp tai có thể thu nhận âm thanh từ nhiều phía [9], [10], [12].

Hình dạng vành tai Vành tai có dạng phễu bao gồm hai mặt và một chu vi, hình dạng của vành tai được quyết định bởi khung sụn bên dưới ngoại trừ phần dái tai. Hầu hết hai vành tai ở người không hoàn toàn giống nhau. - Mặt trước vành tai (mặt ngoài) Xoăn tai có dạng lõm ở giữa mặt trước vành tai gồm hõm xoăn, rãnh xoăn liên tục với phần ống tai sụn và được bao bọc bởi gờ luân, gờ đối luân, bình tai và gờ đối bình tai. Gờ luân tạo nên chu vi của vành tai, bắt đầu từ xoăn tai đến dái tai.

Trên gờ luân đôi khi có củ vành tai (củ Darwin) là di tích của đỉnh vành tai ở động vật. Gờ đối luân gần như song song với gờ luân, giữa hai gờ này là hõm thuyền. Đầu trên của gờ đối luân chia thành trụ trên và trụ dưới, ôm quanh hõm tam giác và đầu dưới liên tục với gờ đối bình tai. 5 Bình tai có hình tam giác ở phía trước xoăn tai và che phủ một phần ống tai ngoài.

Gờ đối bình đối diện với bình tai và cách bình tai bởi khuyết gian bình. - Mặt sau vành tai (mặt trong) Có hình dáng lồi và lõm tương phản với mặt trước vành tai bao gồm: lồi của xoăn tai, lồi của hõm tam giác và khuyết của gờ đối luân. - Dái tai ở vị trí thấp nhất của vành tai tiếp giáp với gờ luân, bình tai và gờ đối bình tai, là cấu trúc duy nhất trên vành tai không có sụn mà chỉ có mô sợi và mô mỡ được da bao phủ. Hình dạng vành tai “Nguồn: Henderson, 2015” [54] 1.

Cấu tạo vành tai Vành tai bao gồm một khung sụn chun có độ dày khoảng 1 – 3mm được da bao phủ xung quanh và có hai mặt: mặt trước có lớp da dày khoảng 0,8 – 1,2mm bám chặt vào màng sụn, da mặt sau dày khoảng 1,2 – 3mm và có thêm lớp mỡ đệm nằm giữa da và màng sụn giúp lớp da này di động tốt hơn [11]. Cấu trúc mô học vành tai “Nguồn: Hilko Weerda, 2007” [99] Khung sụn vành tai có cấu trúc 3 chiều gồm ba tầng sụn nằm trên các mặt phẳng khác nhau, xoắn vặn một cách tinh tế hình thành nên điểm đặc trưng của vành tai. Các tầng sụn đó là: tầng gờ luân, tầng gờ đối luân và tầng xoăn tai [18]. Gờ đối luân; 4.

Tầng gờ luân; b. Tầng gờ đối luân; c. Tầng xoăn tai Hình 1. Các tầng của khung sụn vành tai “Nguồn: Furnas D.

Cấu trúc cố định vành tai Vành tai được cố định vào mặt ngoài xương thái dương hai bên nhờ liên tục với sụn ống tai ngoài, phần ống tai này dính chặt vào phần nhĩ của xương thái dương và có hệ thống cơ, dây chằng bám xung quanh. - Cơ ngoại lai là cơ bám da gồm có cơ tai trước, cơ tai sau và cơ tai trên. - Các dây chằng ngoại lai gồm có: dây chằng tai trước, dây chằng tai sau và dây chằng tai trên. - Cơ nội tại gồm có: cơ nhĩ luân lớn, cơ nhĩ luân bé, cơ bình tai, cơ đối bình tai, cơ ngang tai, cơ chéo tai, cơ tháp tai và cơ khuyết nhĩ luân.

Các dây chằng và hệ thống cơ của vành tai kém phát triển, chỉ hỗ trợ trong việc cố định vành tai mà không có chức năng cử động vành tai. Mạch máu và thần kinh chi phối vành tai - Hệ mạch máu nuôi dưỡng: vành tai có hệ mạch máu phong phú xuất nguồn từ hệ thống cảnh ngoài, cụ thể là bó mạch tai sau và mạch thái dương nông. Mạch máu nuôi dưỡng vành tai “Nguồn: Putz, R, 2006” [80] 8 - Thần kinh cảm giác vành tai: vành tai là bộ phận khá nhạy cảm được chi phối bởi nhiều sợi thần kinh cảm giác xuất nguồn từ thần kinh số V 2 (nhánh tai thái dương), đám rối cổ nông (nhánh tai lớn, nhánh chẩm nhỏ), thần kinh số VII (nhánh tai) và thần kinh số X (nhánh tai). NHÂN TRẮC HỌC VÀNH TAI 1.

Các chỉ số nhân trắc học vành tai Vào năm 1957, R.Martin đã đưa ra khái niệm chiều dài, chiều ngang vành tai và hướng dẫn cách đo [63]. Đến nay có nhiều chỉ số liên quan đến kích thước, vị trí vành tai được các nhà nhân trắc học và nhà lâm sàng sử dụng như: [99] - Chiều dài vành tai là khoảng cách giữa điểm cao nhất trên gờ luân và điểm thấp nhất của dái tai. - Chiều ngang vành tai là khoảng cách giữa trục phía trước vành tai và đường thẳng song song với nó qua điểm lồi nhất của bờ sau gờ luân. - Trục vành tai là đường thẳng đi qua điểm cao nhất của gờ luân đến bờ trước dái tai.

- Trục phía trước vành tai trùng với bờ sau của ngành lên xương hàm dưới. - Khoảng cách giữa nơi bám của gờ luân vào da đầu và bờ ngoài ổ mắt. - Khoảng cách giữa mặt ngoài xương chũm và bờ sau gờ luân còn gọi là khoảng cách luân nhĩ – xương chũm (LN – XC). - Góc tạo bởi trục vành tai và trục phía trước vành tai - Góc tạo bởi gờ luân và mặt ngoài xương chũm còn gọi là góc vành tai – xương chũm (VT – XC).

- Góc tạo bởi xoăn tai và mặt ngoài xương chũm gọi là góc xoăn tai – xương chũm. - Góc tạo bởi xoăn tai và hõm thuyền gọi là góc xoăn tai – hõm thuyền. 9 L: chiều dài vành tai; W: chiều ngang vành tai; a & c: góc vành tai – xương chũm; a & d: góc xoăn tai – xương chũm; b & d: góc xoăn tai – hõm thuyền Hình 1. Các chỉ số hình dạng – kích thước vành tai “Nguồn: Hilko Weerda, 2007”[99] AA: trục vành tai; SB: trục phía trước vành tai; NL: trục sống mũi; EB: lông mày; NB: nền mũi; AO: gờ luân – bờ ngoài ổ mắt; AC: góc vành tai – xương chũm; HS: khoảng cách luân nhĩ – xương chũm Hình 1.

Các chỉ số vị trí vành tai “Nguồn: Hilko Weerda, 2007”[99] 10 1. Các chỉ số kích thước vành tai Leonardo da Vinci cho rằng chiều dài vành tai bằng khoảng cách từ bờ ngoài ổ mắt đến chỗ bám của gờ luân [53].