LỜI MỞ ĐẦU Hơn bao giờ hết, tiêu thụ hàng hóa và xác định kết quả tiêu thụ là vấn đề thƣờng xuyên đƣợc đặt ra đối với các doanh nghiệp thƣơng mại, đặc biệt là trong điều kiện hiện nay khi mà nền kinh tế nƣớc ta sang một giai đoạn mới: xoá bỏ cơ chế tập trung bao cấp để chuyển sang nền kinh tế mở cửa vận hành theo cơ chế thị trƣờng có sự quản lý của Nhà nƣớc. Sự chuyển đổi này đã ảnh hƣởng rõ rệt đến hoạt động kinh tế cũng nhƣ các hoạt động khác của xã hội vì trong cơ chế mới các doanh nghiệp đều đƣợc bình đẳng cạnh tranh trong khuôn khổ pháp luật. Để có thể tồn tại đƣợc trong thế giới cạnh tranh phức tạp này các Doanh nghiệp phải tổ chức tốt nghiệp vụ tiêu thụ hàng hoá, tiêu thụ là khâu quyết định trực tiếp đến hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Có bán đƣợc hàng doanh nghiệp mới đảm bảo thu hồi vốn bù đắp các chi phí bỏ ra và xác định đúng kết quả tiêu thụ sẽ là điều kiện tồn tại, phát triển để doanh nghiệp tự khẳng định đ- ƣợc vị trí của mình trên thƣơng trƣờng.
Thực tế nền Kinh tế quốc dân đã và đang cho thấy rõ điều đó. Nhận thức đƣợc vai trò, ý nghĩa của việc tiêu thụ đòi hỏi các Doanh nghiệp Thƣơng mại không ngừng củng cố, nâng cao, hoàn thiện kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ để theo kịp tốc độ phát triển của nền kinh tế hiện nay. Đƣợc sự giúp đỡ nhiệt tình của tiến sĩ Nguyễn Minh Phƣơng, các cô chú phòng tài chính - kế toán công ty Vật tƣ và thiết bị toàn bộ (MATEXIM) cùng với những kiến thức đƣợc học tại trƣờng Đại học, tôi đã thực hiện chuyên đề của mình với đề tài:"Hoàn thiện kế toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ ở công ty MATEXIM". CHUYÊN ĐỀ GỒM 3 CHƢƠNG: Chƣơng 1: Những vấn đề lý luận chung về kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ trong các Doanh nghiệp Thƣơng mại.
1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 2: Thực trạng hạch toán tiêu thụ hàng hoá và xác định kết quả tiêu thụ tại công ry MATEXIM. Chƣơng 3: Phƣơng hƣớng và biện pháp hoàn thiện kế toán tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ ở công ty MATEXIM. 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com CHƢƠNG I: NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN TIÊU THỤ HÀNG HOÁ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ TRONG CÁC DOANH NGHIỆP THƢƠNG MẠI I.MỘT SỐ VẤN ĐỀ CHUNG VỀ TIÊU THỤ HÀNG HOÁ VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ TIÊU THỤ.Khái niệm tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ.Khái niệm tiêu thụ. Tiêu thụ là quá trình trao đổi thông qua các phƣơng tiện thanh toán để thực hiện giá trị của hàng hoá, dịch vụ.
Trong quá trình đó Doanh nghiệp chuyển giao sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ cho khách hàng còn khách hàng phải trả cho Doanh nghiệp khoản tiền tƣơng ứng với giá bán cuả sản phẩm, hàng hoá, dịch vụ theo giá qui định hoặc giá thoả thuận. Hàng hoá trong các Doanh nghiệp Thƣơng Mại là hàng hoá mua vào để bán ra nhằm đáp ứng nhu cầu sản xuất, tiêu dùng và xuất khẩu. Quá trình tiêu thụ là quá trình vận động của vốn kinh doanh từ vốn hàng hoá sang vốn bằng tiền và hình thành kết quả kinh doanh. Quá trình tiêu thụ hàng hoá hoàn tất khi hàng hoá đƣợc chuyển giao cho ngƣời mua và Doanh nghiệp đã thu đƣợc tiền bán hàng hoặc khách hàng chấp nhận thanh toán.
Qua đó, ta có thể khái quát đặc điểm chủ yếu của quá trình tiêu thụ nhƣ sau: - Về mặt hành vi: Có sự thoả thuận trao đổi diễn ra giữa ngƣời mua và ngƣời bán. Ngƣời bán đồng ý bán, ngƣời mua đồng ý mua, ngƣời bán xuất giao hàng cho ngƣời mua, ngƣời mua trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. -Về bản chất kinh tế: Tiêu thụ là quá trình thay đổi quyền sở hữu hàng hoá. Sau khi bán hàng quyền sở hữu hàng hoá chyển cho ngƣời mua, ngƣời bán không còn quyền sở hữu về số hàng đã bán.
Thực hiện quá trình tiêu thụ , đơn vị bán xuất giao cho khách hàng một khối l- ƣợng hàng hoá nhất định theo thoả thuận hoặc hợp đồng đã ký kết và sẽ nhận lại từ khách hàng một khoản tiền tƣơng ứng với giá bán số hàng hoá đó. Doanh thu 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com bán hàng đƣợc hình thành đó chính là nguồn bù đắp chi phí và hình thành kết quả hoạt động kinh doanh của Doanh nghiệp. Về nguyên tắc chỉ khi nào chuyển quyền sở hữu hàng hoá từ đơn vị bán sang khách hàng và khách hàng thanh toán tiền hoặc chấp nhận thanh toán thì hàng mới đƣợc coi là bán, lúc đó mới phản ánh doanh thu. Do đó tại thời điểm xác nhận là bán hàng và ghi nhận doanh thu có thể Doanh nghiệp thu đƣợc tiền hàng hoặc cũng có thể chƣa thu đƣợc vì ngƣời mua mới chỉ chấp nhận trả.Khái niệm kết quả tiêu thụ.
Kết quả tiêu thụ là khoản chênh lệch giữa doanh thu thuần với trị giá vốn của hàng bán ra (bao gồm giá vốn hàng bán, chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp) Kết quả tiêu thụ của Doanh nghiệp có thể lãi hoặc lỗ. Nếu chênh lệch thu nhập > chi phí thì kết quả tiêu thụ có lãi Nếu chênh lệch thu nhập < chi phí thì kết quả tiêu thụ lỗ Trƣờng hợp thu nhập = chi phí thì kết quả là hoà vốn. Việc xác định kết quả tiêu thụ đƣợc xác định vào cuối kỳ kinh doanh thƣờng là cuối tháng, cuối năm, cuối quý tuỳ thuộc vào đặc điểm kinh doanh và yêu cầu quản lý của mỗi Doanh nghiệp.Vai trò của tiêu thụ và xác định kết quả tiêu thụ Tiêu thụ là giai đoạn cuối cùng của quá trình tuần hoàn vốn và nó là cơ sở để xác định kết quả tiêu thụ. Với các Doanh nghiệp, bán đƣợc hàng thì mới có thu nhập để bù đắp chi phí đã bỏ ra và có lãi.
Xác định chính xác doanh thu tiêu thụ hàng hoá là cơ sở để đánh giá các chỉ tiêu Kinh tế- Tài chính, trình độ hoạt động của đơn vị và thực hiện nghĩa vụ đối với ngân sách Nhà nƣớc. Đối với ngƣời tiêu dùng việc tiêu thụ hàng hoá đáp ứng đƣợc nhu cầu tiêu dùng của khách hàng. Chỉ có thông qua bán hàng thì tính hữu ích của hàng hoá mới đƣợc thực hiện và đƣợc xác định về mặt số lƣợng, chất lƣợng, chủng loại, 4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com thời gian, sự phù hợp với thị hiếu ngƣời tiêu dùng mới đƣợc xác định rõ. Nhƣ vậy bán hàng là điều kiện để tái sản xuất Xã hội.
Quá trình tiêu thụ còn ảnh hƣởng đến quan hệ cân đối giữa các ngành, giữa các Doanh nghiệp với nhau, tác động đến quan hệ cung cầu trên thị trƣờng. Việc tiêu thụ hàng hoá của Doanh nghiệp mà tổ chức tốt, thông suốt sẽ tác động đến hoạt động mua hàng, sản xuất, dự trữ, tạo điều kiện thúc đẩy quá trình kinh doanh tiến hành một cách nhanh chóng, đồng vốn đƣợc luân chuyển nhanh. Kinh doanh có lãi thì Doanh nghiệp mới có điều kiện mở rộng thị tƣrờng, nâng cao nghiệp vụ, trình độ quản lý và đời sống của cán bộ công nhân viên trong Doanh nghiệp, tạo nguồn tích luỹ quan trọng trong nền Kinh tế quốc dân. Một Doanh nghiệp đƣợc coi là kinh doanh có hiệu quả nếu có tích luỹ và toàn bộ chi phí bỏ ra trong quá trình kinh doanh đều đƣợc bù đắp lại bằng thu nhập vềtiêu thụ.
Tiêu thụ đƣợc hàng hoá là điều kiện vô cùng quan trọng để Doanh nghiệp đứng vững trên thị trƣờng. Do đó công tác bán hàng cần phải đƣợc nắm bắt, theo dõi chặt chẽ, thƣờng xuyên quá trình bán hàng từ khâu mua hàng, dự trữ, bán hàng, thanh toán thu nộp kịp thời đảm bảo xác định kết quả kinh doanh đúng tránh hiện tƣợng lãi giả, lỗ thật. Các phƣơng thức về tiêu thụ và thủ tục chứng từ về tiêu thụ.Phương thức bán buôn : I.Bán buôn vận chuyển thẳng: Là trƣờng hợp hàng hoá bán cho bên mua đƣợc giao thẳng từ kho của bên cung cấp hoặc từ bến cảng nhà ga chứ không qua kho của Công ty. Bán buôn vận chuyển thẳng là phƣơng thức bán hàng tiết kiệm nhất vì nó giảm đƣợc chi phí lƣu thông, tăng nhanh sự vận động của hàng hoá.
Nhƣng phƣơng thức này chỉ áp dụng trong trƣờng hợp cung ứng hàng hoá có kế hoạch, khối lƣợng hàng hoá lớn, hàng bán ra không cần phân loại, chọn lọc, bao gói.Bán buôn hàng qua kho: 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Là hình thức bán hàng mà hàng hoá đƣợc đƣa về kho của đơn vị rồi mới tiếp tục chuyển bán. Bán buôn qua kho đƣợc tiến hành dƣới hai hình thức : - Bán buôn qua kho theo hình thức chuyển hàng: Theo hình thức này bên bán xuất kho để giao hàng cho bên mua tại địa điểm ngƣời mua đã qui định trong hợp đồng kinh tế giữa hai bên bằng phƣơng tiện vận tải tự có hoặc thuê ngoài. Hàng hoá trong khi vận chuyển vẫn thuộc quyền sỏ hữu của bên bán. Chứng từ gửi hàng đi là phiếu gửi hàng, vận đơn vận chuyển.
Chứng từ bán hàng cũng là hoá đơn hoặc phiếu xuất kho kiêm hoá đơn. Hàng hoá gửi đi chƣa phải là bán mà vẫn thuộc quyền sở hữu của Doanh nghiệp. Hàng gửi đi đƣợc xác định là tiêu thụ khi bên mua trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền. Hình thức bán hàng này đƣợc áp dụng phổ biến ở đơn vị bán buôn có uy tín, có khả năng chủ động chuyển hàng, tổ chức vận chuyển hợp lý, tiết kiệm.
Chứng từ đƣợc lập với nhiều liên gửi cho các bộ phận liên quan và gửi kèm hàng hoá. - Bán hàng theo phƣơng thức giao hàng trực tiếp : Theo hình thức này bên mua cử cán bộ nghiệp vụ trực tiếp đến mua hàng và nhận hàng trực tiếp tại kho của bên bán, số hàng đƣợc coi là tiêu thụ vì đã chuyển quyền sở hữu. Việc thanh toán tiền bán hàng theo hình thức nào tuỳ thuộc vào hợp đồng kinh tế giữa hai bên.Phương thức bán lẻ hàng hoá. Trong phƣơng thức bán lẻ hiện nay áp dụng hai biện pháp tiêu thụ chủ yếu sau: I.Phương thức tiêu thụ thu tiền tập trung: Là phƣơng thức tiêu thụ mà nghiệp vụ bán hàng và thu tiền tách rời nhau, mỗi quầy hàng có nhân viên thu ngân làm nhiệm vụ viết hoá đơn hoặc phiếu thu tiền của khách hàng.