CHƯƠNG I NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP 1. SỰ CẦN THIẾT PHẢI TỔ CHỨC CÔNG TÁC KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI. Bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại. Khác với hoạt động sản xuất, kinh doanh thương mại thực hiện lưu chuyển hàng hóa qua hai giai đoạn: Mua hàng và bán hàng không qua khâu chế biến làm thay đổi hình thái vật chất của hàng.
Trong đó, bán hàng là hoạt động chủ yếu quyết định đến kết quả kinh doanh của một doanh nghiệp thương mại. Hàng hóa là những vật phẩm các doanh nghiệp mua về để bán phục vụ cho nhu cầu sản xuất và tiêu dung của xã hội. Bán hàng là việc chuyển quyền sở hữu sản phẩm, hàng hóa gắn với phần lớn lợi ích hoặc rủi ro cho khách hàng, đồng thời khách hàng thanh toán hoặc chấp nhận thanh toán. Bán hàng là giai đoạnh cuối cùng của quá trình sản xuất kinh doanh.
Đây là quá trình chuyến hóa vốn từ hình thái vốn sản phẩm, hàng hóa sang hình thái vốn tiền tệ hoặc vốn trong thanh toán. Vì vậy , đẩy nhanh quá trính bán hàng đồng nghĩa với việc rút ngắn chu kỳ sản xuất kinh doanh, tăng nhanh vòng quay của vốn, tăng lợi nhuận cho doanh nghiệp. Khi kết thúc quá trình bán hàng, doanh nghiẹp sẽ thu được kết quả bán hàng. Kết quả bán hàng là chỉ tiêu biểu hiện hiệu quả của quá trình lưu thong hàng hóa.
Kết quả bán hàng phụ thuộc vào quy mô, chất lượng của quá trình bán hàng. Nó không những phản ánh quá trình bán hàng ở kì sau mà kết quả bán hàng là mục đích của doanh nghiệp hướng tới, mọi chính sách biện pháp của doanh nghiệp đều xoay quanh vấn đề làm thế nào để dạt được kết quả bán hàng tối đa. Trương Thanh Huyền 7 41.02 Chuyên đề tốt nghiệp Học viện Tài chính Vì vậy, xác định kết quả kinh doanh hay xác định kết quả kinh doanh từ bán hàng là một khâu vô cùng quan trọng đối với doanh nghiệp. Nó giúp doanh nghiệp tìm ra được hướng cần thiết để nâng cao công tác quản lý của mình, tối đa hóa lợi nhuận, nâng cao sức cạnh tranh trên thị trường.
Kết quả từ Tổng doanh Giá vốn Chi phí bán bán hàng thu từ bán Các khoản của hàng hàng và quản và cung = - - - hàng và cung giảm trừ xuất đã lý doanh cấp dịch cấp dịch vụ bán nghiệp vụ Như vậy, bán hàng và xác định kết quả bán hàng có mối quan hệ mật thiết với nhau. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh là mục đích cuối cùng của quá trình kinh doanh của doanh nghiệp, còn bán hàng là phương tiện trực tiếp để thực hiện mục đích đó. Yêu cầu quản lý đối với hoạt động bán hàng và xác định kết quả bán hàng Trong điều kiện xu hướng khu vực hoá, toàn cầu hóa, tự do cạnh tranh làm cho sự khác biệt giữa thị trường trong nước và ngoài nước ngày càng mờ nhạt, điều đó tạp ra cơ hội mở trộng thị trường tiêu thụ nhưng đặt ra cho các doanh nghiệp trong nước những thử thách lớn hơn do các đối thủ cạnh tranh ngày càng nhiều và mạnh. Đứng trước tình hình này, đòi hỏi mỗi doanh nghiệp phải lựa chọn cho mình chính sách sản phẩm, chính sách tiêu thụ đúng đắn nhằm đáp ứng yêu cầu đa dạng của thị trường để phát triển hiệu quả kinh doanh.
Vì thế cần phải quản lý nghiệp vụ bán hàng trên tất cả các phương diện, mà điển hình trên các phương diện sau: - Quản lý sự vận động và số hiện có của từng loại sản phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại, và giá trị của chúng. Thông quá việc làm này có thể nắm rõ tình hình tiêu thụ sản phẩm của công ty trong từng thời kỳ, giai đoạn. - Tìm hiểu khai thác mở trộng thị trường, áp dụng các phương thức bán hàng phù hợp và các chính sách sau bán hàng nhằm không ngừng tăng doanh thu, giảm chi phí của các hoạt động. Trương Thanh Huyền 8 41.02 Chuyên đề tốt nghiệp Học viện Tài chính - Quản lý giá vốn hàng xuất bán: Đây là toàn bộ chi phí thực tế cấu thành nên hàng hóa, là cơ sở quan trọng để xác định giá bán và kết quả bán hàng.
- Quản lý chặt chẽ chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và các chi phí khác nhằm tối đa hóa lợi nhuận. - Quả lý tình hình thu hồi tiền, tình hình công nợ và thanh toán công nợ phải thu ở người mua. Bộ phận bán hàng phải tùy từng khách hàng để đưa ra phương thức thời hạn thanh toán phù hợp. Phải theo dõi chặt thời hạn thanh toán tiền hàng để tránh tình trạng bị chiếm dụng vốn kinh doanh.
Nhiệm vụ kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng Để đáo ứng được các yêu cầu quản lý về thành phẩm, hàng hóa, hiệu quả của hoạt động bán hàng xác định kết quả bán hàng và phân phối kết của của các hoạt động, kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng cần làm tốt các nhiệm vụ sau: Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời, chính xác tình hình hiện có và sự biến động của từng loại thành phẩm, hàng hóa theo chỉ tiêu số lượng, chất lượng, chủng loại và giá trị. Phản ánh và ghi chép đầy đủ, kịp thời và chính xác các khoản doanh thu , các khoản giảm trừ doanh thu và chi phí của từng hoạt động trong doanh nghiệp, đồng thời theo dõi và đôn đốc các khoản phải thu của khách hàng. Phản ánh và tính toán chính xác kết quả của từng hoạt động, giám sát tình hình thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước và tình hình phân phối kết quả các hoạt động. Cung cấp các thông tin kế toán phục vụ cho việc lập Báo cáo tài chính và định kỳ phân tích hoạt động kinh tế lien quan đến quá trình bán hàng, xác định và phân phối kết quả.
KẾ TOÁN BÁN HÀNG TRONG DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI. Các phương thức bán hàng trong doanh nghiệp thương mại Phương thức bán hàng có ảnh hưởng trực tiếp tới việc sử dụng các tài khoản kế toán phản ánh tình hình xuất kho thành phẩm, hàng hóa. Từ dó quyết định đến thời điểm bán hàng, hình thành doanh thu bán hàng và tiết kiệm chi phí bán hàng để tăng lợi nhuận Trương Thanh Huyền 9 41.02 Chuyên đề tốt nghiệp Học viện Tài chính Trong các DNTM, hoạt động bán hàng được chia thành 2 hoạt động: Bán hàng trong nước và bán hàng ra nước ngoài. Đối với hàng bán trong nước: doanh nghiệp thực hiện việc phân phối hàng hóa trên lãnh thổ mình đang hoạt động, gồm có hai loại là bán buôn và bán lẻ.
Bán buôn: Là phương thức bán hàng cho các đơn vị Thương mại, các doanh nghiệp sản xuất,… để thực hiện bán ra hoặc gia công chế biến rồi bán. Đặc điểm của bán buôn là hàng hóa vẫn nằm trong kĩnh vực lưu thong, chưa đi vào lĩnh vực tiêu dùng, do vậy giá trị và giá trị sử dụng của hàng hóa chưa được thực hiện. Hàng thường được bán theo lô hàng hoặc bán với số lượng lớn, giá bán tùy thuộc bào khối lượng hàng bán và phương thức thanh toán. Bán buôn gồm hai phương thức: Bán buôn qua kho và bán buôn chuyển thẳng.
- Bán buôn qua kho: Là phương thức bán buôn hàng hóa mà trong đó hàng hóa bán phải được xuất ra từ kho của các Xí nghiệp bán buôn, được thực hiện dưới hai hình thức: Giao hàng trực tiếp tại kho và chuyển hàng cho bên mua. Giao hàng trực tiếp tại kho: Khách hàng cử người mang giấy ủy nhiệm đến kho của Doanh nghiệp trực tiếp nhận hàng và áp tải hàng về. Hàng được ghi nhận là bán hàng khi bên mua đã nhận hàng và ký xác nhận trên hóa đơn bán hàng. Chuyển hàng cho bên mua: Bên bán căn cứ vào Hợp đồng kinh tế đã ký kết hoặc theo đơn đặt hàng của người mua, xuất kho gửi hàng cho người mua bằng phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài.
Chi phí vận chuyển hàng có thể do bên bán hoặc bên mua chịu theo Hợp đồng đã ký. Hàng được ghi nhận là bán khi bên mua đã nhận được hàng và đã trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền về số hàng đã nhận. - Bán buôn vận chuyển thẳng: Là phương thức bán buôn hàng hóa mà hàng hóa đó khi mua về từ nhà cung cấp không đem về nhập kho của Doanh nghiệp mà giao bán ngay hoặc chuyển bán ngay cho khách hàng, được thực hiện dưới hai hình thức: Bán buôn vận chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp và bán buôn chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng. Bán buôn chuyển thẳng theo hình thức giao hàng trực tiếp: Doanh nghiệp thương mại bán buôn sau khi nhận hàng từ nhà cung cấp thì giao bán trực tiếp cho khách hàng của mình tại địa điểm do hai bên thỏa thuận mà không qua quá trình Trương Thanh Huyền 10 41.02 Chuyên đề tốt nghiệp Học viện Tài chính nhập kho.
Hàng được ghi nhận là bán khi bên mua nhận đủ hàng và ký nhận trên hóa đơn bán hàng. Bán buôn chuyển thẳng theo hình thức gửi hàng: Doanh nghiệp thương mại sau khi mua hàng, nhận hàng mua, dung phương tiện vận tải của mình hoặc thuê ngoài để vận chuyển hàng đến giao cho bên mua tại địa điểm đã được thoả thuận. Hàng được ghi nhận là bán khi đã đến tay khách hàng, được khách hàng kiểm nhận và trả tiền hoặc chấp nhận trả tiền cho số hàng đã nhận. Bán lẻ: Là phương thức bán hàng trực tiếp cho người tiêu dùng hoặc các tổ chức kinh tế, đơn vị kinh tế, tập thể mua về mang tính chất tiêu dung nội bộ.
Đặc điểm của bán lẻ là hàng hóa đã ra khỏi lĩnh vực lưu thong và đi vào lĩnh vực tiêu dung. Giá trị sử dụng đã được thực hiện. Bán lẻ hàng hóa thường bán đơn chiếc hoặc với số lượng nhỏ, giá bán thường ổn định. - Bán lẻ thu tiền tập trung: Là hình thức bán hàng mà trong đó việc thu tiền ở người mua và giao hàng cho người mua tách rời nhau.
- Bán lẻ thu tiền trực tiếp: Là hình thức bán hàng mà nhân viên bán hàng trực tiếp thu tiền của khách hàng và giao hàng cho khách. - Đối với hàng xuất khẩu: Các doanh nghiệp Thương mại chủ yếu xuất khẩu theo hai phương thức: xuát khẩu trực tiếp và xuất khẩu ủy thác.