CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN CÁC KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan các kết quả nghiên cứu. Thực tế đã có rất nhiều công trình nghiên cứu đề cập tới việc hoàn thiện và nâng cao chất lượng thẩm định các dự án vay vốn TDĐT, TDXK của Nhà nước nói riêng và các dự án vay vốn nói chung, mỗi luận văn đều nghiên cứu với những cách tiếp cận ở mức độ và phạm vi khác nhau nên mỗi công trình nghiên cứu có những đóng góp mới về mặt thực tiễn và đưa ra được những đề xuất, quyết định hết sức quan trọng cho các ngân hàng cũng như cho các nhà quản lý. Để học hỏi được những kinh nghiệm của các đề tài trước, đồng thời khắc phục những nhược điểm của các đề tài đó nhằm tự hoàn thiện đề tài bản thân cá nhân tôi tự nghiên cứu, tôi xin được hệ thống và đưa ra việc phân tích hiệu quả hoạt động của các đề tài khác nghiên cứu như thế nào? Cụ thể: Luận văn “Giải pháp nâng cao chất lượng thẩm định tài chính dự án trong hoạt động cho vay tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Bắc Ninh” với đối tượng nghiên cứu là các dự án vay vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Phát triển Bắc Ninh.
Trên cơ sở các số liệu hiện có và ví dụ minh họa về thẩm định một dự án vay vốn của Chi nhánh NHPT Bắc Ninh, Luận văn đã sử dụng các phương pháp phân tích chi tiết các chỉ tiêu như: Năng lực chủ đầu tư, Phương án tài chính, chỉ tiêu hiện giá thu nhập thuần (NPV), tỷ suất thu hồi vốn nội bộ (IRR), Hệ số sinh lời của dự án (B/C), Thời gian thu hồi vốn (T), Lợi nhuận bình quân năm, các hiệu quả kinh tế xã hội, Phân tích độ nhạy của dự án, Phương án trả nợ của dự án, Đánh giá tài sản bảo đảm. Từ những kết quả phân tích đó, tác giả đã phân tích sâu đến sự cần thiết cũng như tính quan trọng của việc ra quyết định cho vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước cho một dự án. Tuy nhiên, trong Luận văn chưa đưa ra các chỉ tiêu phân tích, đánh giá được chi tiết các khả năng đảm bảo vốn tự có tham gia dự án của Chủ đầu tư, 5 các nhân tố ảnh hưởng đến yếu tố đầu vào, đầu ra của dự án cũng như giá thành sản phẩm tác động đến khả năng tiêu thụ, khả năng thu hồi vốn của Chủ đầu tư. Luận văn “Thực trạng và giải pháp hoàn thiện phân tích tài chính doanh nghiệp để phục vụ hoạt động cho vay tại Ngân hàng phát triển Việt Nam”.
Với đối tượng nghiên cứu là tình hình tài chính của các Doanh nghiệp vay vốn tại Ngân hàng phát triển nói chung. Luận văn đã đi sâu nghiên cứu tình hình tài chính, tình hình sản xuất kinh doanh của Doanh nghiệp, phân tích các nhóm chỉ tiêu phân tích tình hình tài chính, xây dựng các nhóm chỉ tiêu về rủi ro, cách thức để xác định đúng các nguồn thông tin của Doanh nghiệp phục vụ cho công tác ra quyết định cho vay của Ngân hàng Phát triển. Phân tích tình hình tài chính của Doanh nghiệp là một trong những nội dung rất quan trọng trong quá trình thẩm định dự án và ra quyết định cho vay. Những nội dung của Luận văn về phân tích tình hình doanh nghiệp sẽ là cơ sở cho các bước tiếp tiếp trong quá trình thẩm định một dự án vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước.
Hiện nay, tại Chi nhánh NHPT Sơn La đang tập trung chủ yếu vào thẩm định cho vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước đối với các dự án thủy điện, đây là một trong các nhóm dự án có hiệu quả kinh tế cao. Luận văn “Công tác thẩm định dự án vay vốn đầu tư thủy điện tại Ngân hàng Phát triển Việt Nam” với đối tượng nghiên cứu là các dự án thủy điện nói chung vay vốn tại hệ thống Ngân hàng phát triển. Trong Luận văn đã đánh giá được toàn bộ tình hình tài chính, tình hình sản xuất kinh doanh, năng lực về quản lý dự án của Chủ đầu tư, phân tích cụ thể các chỉ tiêu tài chính, các chỉ tiêu về hiệu quả, các nhân tố tác động đến dự án, tài sản bảo đảm cũng như khả năng thu hồi vốn của dự án. Đánh giá chi tiết, cụ thể các mặt được và chưa được trong công tác thẩm định cho vay các dự án thủy điện.
Từ đó, tác giả đã đưa ra các nhóm giải pháp đối với Chính phủ, các cơ quan có liên quan nhằm hoàn thiện và nâng cao chất lượng hiệu quả công tác thẩm định dự án thủy điện nói chung và nhằm đánh giá được tính khả thi của dự án thủy điện khi đưa vào hoạt động. Tuy nhiên, trong nhóm các giải pháp kiến nghị, Luận văn chưa đề cập đến nhóm kiến nghị với các Bộ nghành để định hướng và quy hoạch phát triển cho từng ngành, từng lĩnh vực, sự phối hợp giữa các Bộ nghành các chính quyền địa 6 phương có liên quan trong việc thẩm định, phê duyệt dự án nhằm nâng cao chất lượng và độ tin cậy của các dự án đầu tư cũng như quyết định phê duyệt dự án đầu tư của các cấp có thẩm quyền làm cơ sở pháp lý quan trọng và thực sự có giá trị cho hoạt động ngân hàng cũng như việc phối hợp cung cấp thông tin một cách khách quan, trung thực cho các ngân hàng nói chung và Ngân hàng Phát triển nói riêng. Mặt khác, Quy mô nghiên cứu của Luận văn khá rộng và mang tính chất vĩ mô nhiều nên các giải pháp nâng cao hiệu quả cũng mang tính chất vĩ mô chưa cụ thể tới từng điều kiện cụ thể tại các Chi nhánh trong hệ thống Ngân hàng Phát triển. Hiện nay, tại Chi nhánh NHPT Sơn La vấn đề hoàn thiên công tác thẩm định đối với các dự án vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước trong bối cảnh có không ít các dự án hoạt động không hiệu quả, Chủ đầu tư không đủ năng lực tài chính, không có kinh nghiệm quản lý các dự án đầu tư xây dựng cơ bản… dẫn đến tình trạng dự án không đưa vào hoạt động, không tạo ra nguồn thu để trả nợ làm phát sinh nợ quá hạn và lãi treo.
Vì vậy, có thể nói “hoàn thiện công tác thẩm định dự án vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước tại Chi nhánh NHPT Sơn La” sẽ góp phần hoàn thiện và nâng cao được hiệu quả công tác thẩm định các dự án vay vốn tín dụng đầu tư của Nhà nước và có cách nhìn nhận đúng đắn đối với các quyết định tài trợ vốn cho các dự án nhằm đảm bảo hiệu quả, an toàn vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước trong các hoạt động của Ngân hàng phát triển. Luận văn trả lời các câu hỏi. - Vai trò của dự án đầu tư nói chung và dự án vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước nói riêng đối với phát triển kinh tế đất nước như thế nào; - Tính tất yếu khách quan của thẩm định dự án và vai trò của thẩm định dự án vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước đối với việc nâng cao hiệu quả dự án. - Những bài học nào vận dụng phù hợp vào thực tiễn ở Việt Nam khi nghiên cứu kinh nghiệm của một số định chế tài chính nước ngoài về hiệu quả thẩm định dự án.
- Những mặt được, những tồn tại, hạn chế và nguyên nhân của những tồn tại, hạn chế trong việc thẩm định dự án vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước tại 7 Chi nhánh Ngân hàng phát triển Sơn La hiện nay ra sao. Từ đó đưa ra những giải pháp và kiến nghị gì nhằm hoàn thiện và đẩy mạnh hiệu quả thẩm định dự án vay vốn tín dụng đầu tư phát triển của Nhà nước tại Chi nhánh Ngân hàng phát triển Sơn La. CHƯƠNG 2 THẨM ĐỊNH DỰ ÁN VAY VỐN TÍN DỤNG ĐẦU TƯ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC TẠI NGÂN HÀNG PHÁT TRIỂN 2. Dự án vay vốn tín dụng Đầu tư phát triển của Nhà nước.
Dự án đầu tư và Dự án vay vốn tín dụng ĐTPT của Nhà nước. *) Trong nền kinh tế thị trường, hoạt động đầu tư diễn ra hết sức đa dạng và phong phú. Để tiến hành đầu tư, các Chủ đầu tư (CĐT) cần phải tiến hành thu thập các thông tin, tài liệu có liên quan đến công cuộc đầu tư của họ. Quá trình phân tích, xử lý các thông tin và đưa ra các giải pháp cho ý tưởng đầu tư được gọi là quá trình lập Dự án đầu tư (DAĐT).
Theo khoản 1, điều 5, Nghị định 52/1999/NĐ-CP ngày 08/7/1999 của Chính phủ về việc ban hành quy chế quản lý đầu tư và xây dựng có ghi rõ: “ Dự án đầu tư là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng hoặc duy trì, cải tiến nâng cao chất lượng sản phẩm hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định (chỉ bao gồm hoạt động đầu tư trực tiếp)”. - Về bản chất: DAĐT là một tập hợp những đề xuất về việc bỏ vốn để xây dựng mới, mở rộng hoặc hiện đại hoá các tài sản cố định nhằm đạt được sự tăng trưởng về số lượng và nâng cao chất lượng của sản phẩm trong một khoảng thời gian xác định. - Về hình thức thể hiện: DAĐT là tài liệu do CĐT chịu trách nhiệm lập, trong đó nghiên cứu một cách đầy đủ, khoa học và toàn diện toàn bộ nội dung các vấn đề có liên quan đến công trình đầu tư, nhằm giúp cho việc ra quyết định đầu tư được đúng đắn và đảm bảo hiệu quả của vốn đầu tư. 8 Tuỳ theo từng công trình đầu tư cụ thể (ngành nghề, lĩnh vực, quy mô .) mà các dự án có thể có sự khác biệt nhất định về nội dung.
Tuy nhiên, để tạo điều kiện thuận lợi cho công tác quản lý Nhà nước về đầu tư và để các tổ chức tài chính, NHTM và NHPT dễ dàng xem xét tài trợ vốn thì một DAĐT cần phải được lập theo một tiêu chuẩn nhất định, đảm bảo được sự thống nhất trong toàn bộ nền kinh tế và mang tính thông lệ quốc tế. *) Chu kỳ của dự án đầu tư: Chu kỳ của dự án đầu tư là các bước hoặc các giai đoạn mà một dự án phải trải qua, bắt đầu từ khi dự án mới chỉ là ý đồ đến khi dự án được hoàn thành và chấm dứt hoạt động.