CHƯƠNG I: LÝ LUẬN CHUNG VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH DOANH NGHIỆP 1.1 Một số khái niệm chung về phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm, ý nghĩa và mục tiêu phân tích tài chính doanh nghiệp 1.1 Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Theo Giáo trình phân tích tài chính doanh nghiệp (Ngô Thế Chi, trang 5 2008) [1]: Phân tích tài chính là tổng thể các phương pháp được sử dụng để đánh giá tình hình tài chính đã qua và hiện nay, giúp cho nhà quản lý đưa ra được những quyết định quản lý chuẩn xác và đánh giá được doanh nghiệp. Từ đó giúp những đối tượng quan tâm đi tới những dự đoán chính xác về mặt tài chính của doanh nghiệp, qua đó có các quyết định phù hợp với lợi ích của họ. Phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp là việc làm thường xuyên và không thể thiếu được trong công tác quản lý tài chính doanh nghiệp, nó có ý nghĩa thực tiễn và là chiến lược lâu dài trong quá trình phát triển của doanh nghiệp.2 Ý nghĩa của việc phân tích tài chính doanh nghiệp Qua việc phân tích tài chính doanh nghiệp giúp đánh giá được đầy đủ, chính xác về tình hình phân phối, sử dụng, quản lý các loại vốn và nguồn vốn, vạch rõ khả năng tiềm tàng về vốn của bản thân doanh nghiệp…từ đó đáp ứng nhu cầu của các đối tượng quan tâm. Ngoài ra phân tích tài chính còn là công cụ không thể thiếu nhằm phục vụ công tác quản lý của cấp trên, các cơ quan tài chính và ngân hàng như: đánh giá tình hình thực hiện các chế độ chính sách về tài chính của Nhà nước, xem xét việc cho vay vốn… 1.3 Mục tiêu phân tích tài chính doanh nghiệp Phân tích tài chính giúp người sử dụng thông tin có thể đánh giá được chính xác sức mạnh tài chính cũng như khả năng sinh lãi và triển vọng của doanh nghiệp.
Bởi vậy, phân tích tài chính doanh nghiệp là mối quan tâm của rất nhiều nhóm đối tượng. Mỗi đối tượng thì lại quan tâm theo từng góc độ và mục tiêu khác nhau. Vì Sinh viên: Lê Nguyên Khuê – Lớp: QT1502T 2 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp vậy, việc phân tích tình hình tài chính đối với mỗi đối tượng khác nhau sẽ đáp ứng các vấn đề về chuyên môn khác nhau: ❖ Mục tiêu của quá trình phân tích tài chính đối với các nhà quản lý: các nhà quản lý là người trực tiếp quản lý doanh nghiệp, họ hiểu rõ nhất tài chính của doanh nghiệp mình, do đó họ có nhiều thông tin phục vụ cho việc phân tích. Phân tích tài chính doanh nghiệp đối với nhà quản lý nhằm đáp ứng mục tiêu sau: Tạo ra những chu kỳ đều đặn để đánh giá hoạt động quản lý trong giai đoạn đã qua, việc thực hiện cân bằng tài chính, khả năng sinh lời, khả năng thanh toán và rủi ro tài chính trong doanh nghiệp… Hướng cácquyết định của Ban giám đốc theo chiều hướng phù hợp nhất với tình hình thực tế của doanh nghiệp, như các quyết định đầu tư, tài trợ, phân phối lợi nhuận… Phân tích tài chính là công cụ để kiểm tra, kiểm soát hoạt động, quản lý trong doanh nghiệp và là cơ sở cho những dự đoán tài chính.
Phân tích tài chính làm nổi bật điều quan trọng của dự đoán tài chính, mà dự đoán là nền tảng của hoạt động quản lý, làm sáng tỏ không chỉ những chính sách tài chính mà còn làm rõ các chính sách chung trong doanh nghiệp. ❖ Phân tích tài chính đối với người cho vay: họ là những người cho doanh nghiệp vay vốn để đảm bảo nhu cầu sản xuất kinh doanh. Khi cho vay, những người cho vay phải biết chắc được khả năng hoàn trả tiền vay của doanh nghiệp. Thu nhập của họ chính là lãi suất tiền vay.
Do đó, phân tích tài chính đối với người cho vay là xác định khả năng hoàn trả các khoản nợ của khách hàng. ❖ Phân tích đối với các nhà đầu tư:các nhà đầu tư (cổ đông, các cá nhân hoặc đơn vị, các doanh nghiệp khác) là những người giao vốn của mình cho doanh nghiệp quản lý và như vậy có thể có những rủi ro. Các đối tượng này quan tâm trực tiếp đến những tính toán về giá trị của doanh nghiệp. Thu nhập của các nhà đầu tư là khoản tiền lời được chia và phần thặng dư giá trị của vốn.
Vì vậy, các nhà đầu tư phải dựa vào những chuyên môn trung gian - các chuyên gia phân tích tài chính để Sinh viên: Lê Nguyên Khuê – Lớp: QT1502T 3 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp nghiên cứu các thông tin kinh tế tài chính với mục đích làm rõ triển vọng phát triển của doanh nghiệp. Mục đích của phân tích tài chính đối với các nhà đầu tư là nhằm đánh giá doanh nghiệp và ước đoán giá trị cổ phiếu, dựa vào việc nghiên cứu các báo cáo tài chính, khả năng sinh lời, phân tích rủi ro trong kinh doanh… Ngoài ra còn nhiều nhóm đối tượng khác quan tâm tới thông tin tài chính của doanh nghiệp. Đó là các cơ quan tài chính, thuế, các nhà phân tích tài chính, những người lao động hưởng lương trong doanh nghiệp…bởi vì nó liên quan trực tiếp tới quyền lợi và trách nhiệm của họ. Tới đây có thể thấy phân tích tài chính doanh nghiệp là công cụ rất hữu ích được dùng để xác định giá trị kinh tế, cũng như để đánh giá các mặt mạnh, mặt yếu của một doanh nghiệp, giúp tìm ra nguyên nhân khách quan và chủ quan, giúp cho từng đối tượng lựa chọn và đưa ra những quyết định phù hợp với mục đích mà họ đang quan tâm.2 Trình tự và các bước tiến hành phân tích tài chính doanh nghiệp ✓ Thu thập thông tin: Muốn phân tích tài chính của doanh nghiệp cần sử dụng mọi nguồn thông tin có khả năng lý giải và thuyết minh thực trạng sử dụng tình hình tài chính của doanh nghiệp đó, nhằm phục vụ quá trình dự đoán tình hình tài chính.
Bao gồm từ thông tin nội bộ đến những thông tin bên ngoài, những thông tin kế toán và những thông tin quản lý khác, những thông tin về số lượng và giá trị… trong đó các thông tin kế toán phản ánh tập trung trong các báo cáo tài chính doanh nghiệp, là những nguồn thông tin đặc biệt quan trọng. Do vậy việc phân tích tài chính thực chất là quá trình phân tích các báo cáo tài chính của doanh nghiệp. ✓ Xử lý các thông tin đã thu thập: Bước tiếp theo của việc phân tích tài chính là xử lý những thông tin đã thu thập được. Trong bước này,tùy theo từng đối tượng sử dụng thông tin ở các góc độ nghiên cứu, ứng dụng khác nhausẽ có phương pháp xử lý thông tin khác nhau phục vụ mục tiêu phân tích đã đặt ra.
Xử lý thông tin thu thập là quá trình sắp xếp các Sinh viên: Lê Nguyên Khuê – Lớp: QT1502T 4 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp thông tin theo những mục tiêu nhất định nhằm tính toán so sánh, giải thích, đánh giá, xác định nguyên nhân của các kết quả phục vụ cho quá trình dự đoán và quyết định. ✓ Dự đoán và đưa ra quyết định: Hai bước thu thập thông tin và xử lý thông tin nhằm chuẩn bị những tiền đề và điều kiện cần thiết nhất cho bước cuối cùng trong phân tích tài chínhlà giúp người sử dụng thông tin có thể dự đoán nhu cầu và đưa ra các quyết định tài chính. Mục tiêu chính của phân tích tài chính có thể xác định là giúp đưa ra các quyết định tài chính. Đối với chủ doanh nghiệp phân tích tài chính nhằm đưa ra các quyết định liên quan tới mục tiêu hoạt động của doanh nghiệp như tăng trưởng, phát triển và tối đa hóa mục tiêu lợi nhuận.
Đối với người cho vay và các nhà đầu tư vào doanh nghiệp thì là đưa ra các quyết định về tài trợ và đầu tư đối với cấp trên của doanh nghiệp cũng như đưa ra các quyết định về quản lý doanh nghiệp… 1.3 Tài liệu sử dụng trong quá trình phân tích tài chính doanh nghiệp Báo cáo tài chính doanh nghiệp là những báo cáo được lập dựa trên phương pháp kế toán tổng hợp số liệu từ các sổ sách kế toán, theo chỉ tiêu tài chính phát sinh tại từng thời điểm hoặc những thời kỳ nhất định. Các báo cáo tài chính phản ánh một cách hệ thống tình hình tài sản của doanh nghiệp tại những thời điểm, kết quả hoạt động kinh doanh và tình hình sử dụng vốn trong những thời kỳ nhất định. Đồng thời việc giải trình báo cáo tài chính giúp cho các đối tượng sử dụng thông tin tài chính nhận biết được thực trạng tình hình tài chính cũng như tình hình sản xuất kinh doanh của đơn vị để đưa ra các quyết định phù hợp. Các đối tượng sử dụng thông tin tài chính rất rộng rãi như: các nhà quản lý Nhà nước, các nhà quản lý doanh nghiệp, cổ đông, chủ đầu tư, chủ tài trợ…Vì vậy, các báo cáo tài chính được lập phải đảm bảo tính hệ thống, đồng bộ, số liệu phản ánh trung thực, chính xác, phục vụ đầy đủ kịp thời.
Có hai loại báo cáo tài chính là báo cáo bắt buộc và báo cáo không bắt buộc: Báo cáo tài chính bắt buộc: những báo cáo mà mọi doanh nghiệp đều phải lập, gửi đi theo quy định, không phân biệt hình thức sở hữu, quy mô. Báo cáo tài Sinh viên: Lê Nguyên Khuê – Lớp: QT1502T 5 Trường Đại học Dân Lập Hải Phòng Khóa luận tốt nghiệp chính bắt buộc bao gồm: bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh, thuyết minh báo cáo tài chính. Báo cáo tài chính không bắt buộc: báo cáo không nhất thiết phải lập mà các doanh nghiệp tùy vào điều kiện đặc điểm riêng của mình có thể lập hoặc không ví dụ như báo cáo lưu chuyển tiền tệ. Báo cáo tài chính bao gồm: Bảng cân đối kế toán; Báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh; Thuyết minh báo cáo tài chính; Báo cáo lưu chuyển tiền tệ.
Trong đó các báo cáo tài chính chủ yếu được sử dụng để phân tích là bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh và báo cáo lưu chuyển tiền tệ.4 Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp Nhằm phục vụ quá trình phân tích tài chính doanh nghiệp, người ta có thể sử dụng một hay nhiều phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp. Những phương pháp phân tích phổ biến như: phương pháp so sánh, phương pháp liên hệ đối chiếu, phương pháp thay thế liên hoàn, phương pháp phân tích nhân tố….