CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC TUYỂN DỤNG NHÂN SỰ 1. Những khái niệm cơ bản về tuyển dụng nhân sự “Tuyển dụng nhân sự là một quá trình thu hút, thu hút, phân tích, lựa chọn và quyết định tiếp nhận một cá nhân vào một vị trí của tổ chức hay doanh nghiệp”. Lựa chọn (tuyển chọn): là một quá trình sàng lọc trong số những người tham gia dự tuyển những người phù hợp nhất với vị trí cần tuyển. Tuyển mộ là cơ sở, là “nguồn” để công việc tuyển chọn được bắt đầu, nó có ảnh hưởng rất lớn đến công tác tuyển chọn cũng như chất lượng của nguồn nhân lực trong doanh nghiệp.
Công tác tuyển chọn không chỉ là chọn được đúng người mà nó còn đánh giá hiệu quả của công tác tuyển mộ, chúng có mối quan hệ khăng khít và không thể tách rời trong công tác tuyển dụng nhân sự trong tổ chức, doanh nghiệp. Tuyển dụng nhân sự không chỉ là nhiệm vụ của phòng tổ chức nhân sự, và cũng không chỉ là công việc đơn giản bổ sung người lao động cho doanh nghiệp mà đó thực sự là quá trình tìm kiếm và lựa chọn cẩn thận. Nó đòi hỏi phải có sự kết hợp giữa các bộ phận trong doanh nghiệp với nhau, phải có sự định hướng rõ ràng, phù hợp của lãnh đạo doanh nghiệp. Quá trình tuyển dụng nhân sự có ảnh hưởng rất lớn tới chất lượng nguồn nhân lực trong doanh nghiệp sau này.
Khi doanh nghiệp thu hút được nhiều người ứng tuyển và tuyển chọn được những người phù hợp với doanh nghiệp thì chất lượng nhân sự sẽ được nâng lên rất nhiều. “Thực tế đã khẳng định rằng hơn 90% khả năng thành công của doanh nghiệp phụ thuộc vào những người được tuyển dụng” (Nguyễn Ngọc Quân –Nguyễn Tấn Thịnh, 2012). Nếu chọn đúng người mọi việc sẽ suôn sẽ và thành công, nếu chọn sai người mọi việc sẽ trì truệ. Mục tiêu của tuyển dụng Củng cố và duy trì đầy đủ số lượng lao động cần thiết cho hoạt động của tổ chức doanh nghiệp.
Tìm được người có đủ năng lực, phẩm chất làm việc phù hợp với mục tiêu hoạt động của tổ chức, doanh nghiệp. ý nghĩa của công tác tuyển dụng 1. Đối với doanh nghiệp Tuyển dụng đóng vai trò vô cùng quan trọng, quyết định đến sự tồn tại và phát triển bền vững của một doanh nghiệp. Thông qua tuyển dụng, doanh nghiệp sẽ có được một đội ngũ nhân viên phù hợp với mục tiêu, sứ mạng và định hướng phát triển của mình từ đó giúp doanh nghiệp phát huy tối đa tiềm năng, thế mạnh của mình, nâng cao lợi thế cạnh tranh.
Đối với người lao động Tuyển dụng giúp người lao động đánh giá đúng được năng lực bản thân, giúp người lao động có cơ hội cống hiến những khả năng làm việc. bên cạnh đó, tuyển dụng còn giúp họ có những định hướng và việc làm cụ thể để hoàn thiện bảo thân mình hơn nữa. Đối với xã hội Tuyển dụng giúp nguồn lao động trong xã hội được phân bổ, bố trí phù hợp, làm giảm bớt gánh nặng của xã hội đối với việc giải quyết việc làm, gián tiếp làm giảm thiểu các loại tệ nạn xã hội. Các nguồn lực được bố trí phù hợp, khoa học sẽ góp phần hoàn thành những mục tiêu kinh tế - xã hội của đất nước.
Nguyên tắc tuyển dụng Nguyên tắc tuyển dụng theo nhu cầu thực tiễn: nhu cầu này do các cán bộ nhân viên đề nghị với cấp trên thông qua thực trạng và thực trạng hoạt động của phòng mình nhằm đáp ứng kịp thời về trước biến động của thị trường. Nguyên tắc dân chủ công bằng: mọi người đều có quyền và điều kiện được bộc lộ phẩm chất tài năng của mình. Đối với bất kỳ một vị trí, cương vị nàng đang tuyển dụng, các yêu cầu, tiêu chuẩn, điều kiện cần thiết đều được công khai rộng rãi để mọi người đều được bình đẳng trong việc tham gia ứng cử tại công ty. Nguyên tắc có điều kiện và tiêu chuẩn rõ ràng: áp dụng nguyên tắc này nhằm tránh việc tùy tiện trong quá trình tuyển dụng nhân viên, hoặc chủ quan, cảm tính trong quá trình nhận xét đánh giá các ứng viên.
Tiêu chuẩn tuyển chọn của công ty 4 do an là tùy vào từng vị trí công việc mà đặt ra những tiêu chuẩn khác nhau về trình độ và kinh nghiệm. Ví dụ như tuyển bảo vệ, tài xế, phục vụ thì chỉ cần bằng phổ thông là được nhưng đối với các vị trí như kế toán thì phải đòi hỏi phải có trình độ về chuyên môn. Thông tin tuyển dụng rõ ràng, chế độ thưởng phạt nghiêm minh cũng được doanh nghiệp công bố cụ thể trước khi tuyển dụng. Doanh nghiệm cần cho các ứng viên biết rằng khi doanh nghiệp trân trọng trao phần thưởng để động viên những nhân viên có thành tích trong công việc thì cũng không thể chấp nhận nững nhân viên liên tiếp không hoàn thành nhiệm vụ hoặc làm việc cầm chừng để giữ vị trí.
Đương nhiên, việc tuyển chọn chính xác hay không thì tùy thuộc vào nhiều yếu tố như nguyên tắc, tiêu chuẩn, phẩm chất tyển dụng,… Song một quy chế tuyển dụng đúng đắn và thích hợp sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu quả của quá trình tuyển dụng. Có như thế mới tập hợp được đội ngũ nhân viên có tài, có đức, luôn được sàng lọc, bổ sung và tăng cường để có thể đương đầu với thách thức ngày càng gay gắt trên thương trường. Phân loại các nguồn tuyển dụng Khi có nhu cầu tuyển người, các doanh nghiệp có thể tuyển mộ từ lực lượng lao động ở bên trong doanh nghiệp cũng như từ thị trường lao động ở bên ngoài. Nguồn bên trong thường được ưu tiên hơn.
Tuy nhiên trong nhiều trường hợp tuyển mộ từ nguồn bên ngoài có ý nghĩa hơn. Nguồn bên trong doanh nghiệp Không giống như đề bạt hay bổ nhiệm nội bộ, công tác tuyển dụng nội bộ được thực hiện công khai với tiêu chuyển rõ ràng và với tất cả các nhân viên đang làm việc trong doanh nghiệp. Hình thức tuyển dụng từ nguồn nội bộ thường được ưu tiên hơn so với tuyển dụng từ nguồn bên ngoài do lợi thế về chi phí thực hiện và hiệu quả công việc. Ta có thể sử dụng các phương pháp sau để tuyển mộ từ nguồn bên trong: - Thu hút trông qua bản thông báo tuyển mộ: đây là bản thông báo về các vị trí công việc cần tuyển người.
Bản thông báo này được gửi đến tất cae các nhân viên trong doanh nghiệp. Thông báo này bao gồm thông tin về nhiệm vụ công việc và yêu cầu trình độ cần tuyển mộ. - Thu hút nhân sự thông qua sự giới thiệu của cán bộ, công nhân viên trong doanh nghiệp. Không thể phủ nhận một điều là đồng nghiệp chính là người hiểu rõ và tường tận về năng lực cũng như thái độ làm việc của người lao động nhất.
Thông 5 do an qua kênh này, bộ phận tuyển dụng sẽ dễ dành phát hiện được ứng viên có khả năng phù hợp với yêu cầu của công việc một cách nhanh chóng và có độ tin cậy cao. - Thu hút căn cứ vào các thông tin trong: “danh mục các kỹ năng” mà doanh nghiệp thường nhập về một cá nhân người lao động, được lưu trữ lại trong phần mềm nhân sự. Trong bảng này, thường có các thông tin như: các lỹ năng hiện có, trình độ giáo dục và đào tạo, quá trình làm việc đã trãi qua, kinh nghiệm làm việc và các yếu tố liên quan đến phẩm chất của cá nhân người lao động cần tuyển mộ. Nguồn bên ngoài doanh nghiệp Đối với nguồn tuyển mộ từ bên ngoài, chúng ta có thể áp dụng các phương pháp thu hút sau đây: - Thu hút thông qua sự giới thiệu của cán bộ công chức, nhân viên trong doanh nghiệp: qua kênh thông tin này chúng ta có thể phát hiện ra những người có năng lực phù hợp với yêu cầu của công việc một cách cụ thể và nhanh chóng.
- Thu hút nguồn tuyển mộ thông qua quảng cáo trên các phương tiện truyền thông: nội dung quảng cáo tùy thuộc vào chất lượng cũng như chất lượng lao động cần tuyển mộ và tính chất công việc mà có thể tiến hành thành chiến dịch quảng cáo với sự kết hợp với nhiền phương tiện khác nhau hay quảng cáo riêng biệt. Đối với phương pháp thu hút này nên chú ý nội dung quảng cáo để người xin việc nhanh chóng liên lạc với doanh nghiệp. - Thu hút ứng viên thông qua các trung tâm môi giới và giới thiệu việc làm: đây là phương pháp đang được áp dụng phổ biến đối với các doanh nghiệp không có bộ phận chuyên trách về quản trị nhân lực. Các trung tâm này thường được đặt trong các trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp và các tổ chức quần chúng cũng như các cơ quan quản lý lao động ở địa phương (sở lao động, thương binh và xã hội,…) - Thu hút ứng viên thông qua hội chợ việc làm: đây là phương pháp mới đang được nhiều tổ chức áp dụng.
Phương pháp này cho phép ứng viên được tiếp xúc trực tiếp với nhiều nhà tuyển dụng, mở ra khả năng lựa chọn rộng hơn với quy mô lớn hơn. - Thu hút ứng viên thông qua việc cử chuyên viên tuyển dụng đến các trường đại học, cao đẳng, dạy nghề. Thông qua phương pháp này, doanh nghiệp sẽ có được một đội ngủ nhân viên trẻ, năng động, nhiệt huyết. 6 do an - Sinh viên thực tập: thông qua thời gian thực tập tại công ty, doanh nghiệp có thể đánh giá chính xác khả năng và năng lực của sinh viên, từ đó có thể đưa ra những quyết định chính xác trong việc lựa chọn ứng viên.
Quy trình tuyển dụng nhân sự Muốn làm tốt công tác tuyển dụng thì trước tiên doanh nghiệp cần phải có một quy trình tuyển dụng hợp lý và khoa học để có thể sàng lọc được những ứng viên phù hợp nhất với yêu cầu của công việc. Mỗi doanh nghiệp có thể xây dựng cho mình một quy trình tuyển dụng riêng, phù hợp với đặc điểm của công ty mình. Tuy nhiên, quy trình tuyển dụng của doanh nghiệp thường có những bước cơ bản sau: 7 do an Lập kế hoạch tuyển dụng Chuẩn bị tuyển dụng Thông báo tuyển dụng Thu nhận, nghiên cứu hồ sơ Phỏng vấn sơ bộ Kiểm tra, trắc nghiệm Phỏng vấn sâu Xác minh điều tra Khám sức khỏe Ra quyết định tuyển dụng Đánh giá hiệu quả công tác tuyển dụng (Trần Kim Dung, 2012) Sơ đồ 1.1: Các bước trong quy trình tuyển dụng nhân sự 8 do an 1. Lập kế hoạch tuyển dụng Lập kế hoạch tuyển dụng là một trong những công đoạn quan trọng trong quy trình tuyển dụng.