BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN BÀI 4 CÀI ĐẶT HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Mã bài: MĐ16-04 Mục ti u: Mô tả được các phân vùng của ổ cứng; Trình bày được quá trình cài đặt m t hệ điều hành; Cài đặt được các trình điều khiển thiết bị; Giải quyết được các sự cố thường gặp; Thực hiện các thao tác an toàn với máy tính. Giới thiệu Trong phần trước ta đã xét về cấu trúc cũng như cách làm việc của các thành phần cấu tạo nên máy tính và đã cài đặt hệ điều hành đơn giản nhất là MS_DOS. Tuy nhiên, các phần mềm ngày nay đòi hỏi hiệu năng xử lý, khả năng đồ họa rất cao. Vì vậy, đã có nhiều hệ điều hành và phần mềm ứng dụng được sản xuất để đáp ứng nhu cầu sử dụng của người dùng.
Cài đặt phần mềm là quá trình xác định nguồn tài nguyên mà hệ điều hành, phần mềm đó được sử dụng trên hệ thống và các thành phần của phần mềm được sử dụng. Từ đó phân bố các thông tin này vào các file chương trình khởi động hay các file cấu hình cho phù hợp. Có thể đơn cử quá trình cài đặt chung của phần mềm gồm các bước sau: - Kiểm tra các tài nguyên hệ thống có đảm bảo không như CPU, RAM, Màn hình, Bàn phím, Chuột, không gian đĩa v. - Xác định các thành phần của phần mềm cài đặt.
- Chép các file chương trình, dữ liệu lên đĩa đích. - Kiểm tra tất cả các thành phần hệ thống và đưa thông tin vào các file *. - Cập nhật các thông tin đi cùng với chế độ khởi động cũng như các điều kiện làm việc. Tiêu biểu là các file Config.sys và Autoexec.
- Xác định các thành phần hiện có cho phần mềm và cập nhật các logo đi cùng. Phân vùng đĩa cứng Mục ti u: - Mô tả được các phân vùng của ổ cứng; - Phân vùng được ổ cứng theo đúng y u cầu; - S dụng thành thạo và chính xác các thao tác thực hiện. Phân vùng đĩa cứng bằng lệnh FDISK + Chuẩn bị - Một máy vi tính có ổ đĩa cứng, ổ đĩa CDROM - Đĩa CDROM Hiren‟s Boot , khởi động được trong đó có chứa tập tin FDISK.EXE, hoặc 1 chiếu USB có khả năng Boot được. + Các bước thực hiện Vào Bios thiết lập First Boot Device là CDROM Tiếp theo chọn Dos BootCD Next Dos Dos, từ dấu nhấc A:\> (hoặc R:\>) bạn gõ FDISK và Enter.
54 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Màn hình sau đây sẽ xuất hiện hỏi bạn có hỗ trợ ổ đĩa với dung lượng lớn không thì bạn nhấn " Y " và Enter: ình 4.1: Màn hình y u h i có hổ trợ ổ đĩa với dung lượng lớn không Màn hình này có 4 mục : 1. Tạo phân vùng DOS hoặc các ổ đĩa Logical 2. Thiết lập phân vùng ưu tiên khởi động 3. Xoá phân vùng hoặc các ổ đĩa Logical 4.
Hiển thị các thông tin về các phân vùng TẠO PHÂN VÙNG - Bạn bấm số 1 và Enter: để bắt đầu phân vùng đĩa cứng - Màn hình xuất hiện hỏi bạn có dùng tất cả dung lượng hiện có của ổ đĩa cho 1 phân vùng DOS chính không (Nếu bạn bấm Y và Enter thì chỉ tạo ra 1 phân vùng duy nhất)? 55 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Ở đây bạn chọn "N" và Enter - Bạn nhập số vào trong dấu [ ] tuỳ thuộc vào dung lượng bạn muốn tạo. - Màn hình hiển thị thông báo cho bạn biết đã hoàn thành việc tạo phân vùng và yêu cầu nhấn phím Esc để tiếp tục. Nếu như muốn tạo thêm 1 Primary nữa thì bạn làm như bước trên. - Bạn sẽ gặp lại như hình ban đầu và cũng nhấn số một nhưng đến màn hình này thì bạn chọn số 2 để tạo phân vùng mở rộng.
56 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Hình này thông báo số dung lượng còn lại của ổ đĩa và nó sẽ lấy làm phân vùng mở rộng (ở đây bạn không thay đổi gì cả và bấm phím Enter). - Màn hình xuất hiện hỏi bạn có muốn hiển thị thông tin ổ đĩa Logical không. Bạn nên chọn "Y". Màn hình xuất hiện yêu cầu bạn tạo các ổ đĩa Logical, bạn làm theo hướng dẫn và nhấn phím Esc hai lần để trở lại hình đầu tiên và chọn số 2 để thiết lập phân vùng ưu tiên khởi động (Set Active).
- Bạn chọn số 1 để lấy phân vùng Pri DOS làm phân vùng khởi động. Sau đó bạn nhấn phím Esc hai lần để kết thúc việc phân vùng đĩa cứng. XÓA PHÂN VÙNG Thực hiện xóa theo thứ tự từ LOGICAL đến EXTENDED sau đó tới PRIMARY. 57 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Bƣớc 1: Trong màn hình FDISK OPTION chọn số (3), màn hình xuất hiện như sau: Delete DOS partition or Logical DOS Drive 1.
Delete Primary DOS partition. Delete Extended DOS partition. Delete Logical DOS Drive(s) in the Extended DOS partition. Delete Non-DOS partition.
Bƣớc 2: Chọn số (3) để lần lượt xóa các ổ đĩa Logical đang tồn tại, rồi bấm ESC. Bƣớc 3: Xóa vùng Extended, trong màn hình FDISK OPTION chọn số (3) sau đó xuất hiện màn hình Delete DOS partition or Logical DOS Drive chọn số (2). Sau khi xóa Extended ta nhấn ESC để tiếp tục. Bƣớc 4: Xóa Primary, trong màn hình FDISK OPTION chọn số (3), sau đó xuất hiện màn hình Delete DOS partition or Logical DOS Drive chọn số (1).
Sau đó nhấn ESC để tiếp tục. Sau khi tạo đĩa hoặc xóa đĩa ta có thể kiểm tra kết quả bằng cách ch n số (4) từ màn hình FDISK OPTION. Ch n Y để xem chi tiết các Logical đã tạo. ĐỊNH DẠNG PHÂN VÙNG Sau khi khởi động lại hệ thống, tại dấu nhắc DOS (A:\> hoặc R:\>) ta dùng lệnh FORMAT để bắt đầu định dạng các phân vùng như sau: A:\>FORMAT C: /s và bấm Enter (/s): Sau định dạng ổ đĩa nó sẽ copy những tập tin hệ thống vào ổ C: Khi định dạng ổ đĩa D: ta không cần dùng tham số /s, ta chỉ gõ: FORMAT D: và Enter.
Phân vùng đĩa cứng bằng chương trình tiện ích Trong phần này chúng tôi giới thiệu một số tiện ích phân vùng ổ đĩa cứng như: Partition Magic Pro 8.05, Acronis Disk Director Suite, Paragon Partition Manager Server, Partition Commander,. Sau đây là hướng dẫn phần vùng bằng Partition Magic Pro 8. Tiện ích phân vùng ổ đĩa tốt nhất hiện nay. Partition Magic là chương trình phân vùng ổ đĩa không mất dữ liệu, không dễ sinh lỗi như các chương trình khác.
Partition Magic được phát triển bởi Symantec. - Boot máy tính từ đĩa Hiren‟s Boot - Chọn Dos BootCD Phi n bản iren s Boot 10.4 - Chọn Partition Tools…hoặc Disk Partition Tools… - Chọn Partition Magic Pro 8.05 Màn hình Partition Magic hiển thị: - Trên cùng là Menu của chương trình, ngay phía dưới là Toolbar. 58 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Tiếp theo là một loạt các Partition biểu thị bởi các màu "xanh, hồng, đỏ" biểu thị các phân khu hiện có trên đĩa cứng hiện thời của bạn. - Cuối cùng là bảng liệt kê chi tiết về thông số của các partition hiện có trên đĩa cứng.
- Nút Apply dùng để ghi các chỉnh sửa vào đĩa (chỉ khi nào nhấn apply thì các thông tin mới thực sự được ghi vào đĩa). - Nút Exit thoát khỏi chương trình. Nếu nhấn nút phải chuột lên 1 mục trong bảng liệt kê thì ta sẽ thấy 1 menu như sau: Bƣớc 1: Xoá Partition Chọn 1 partition trong bảng liệt kê, vào menu Operations rồi chọn Delete. Hoặc right click lên 1Partition trong bảng liệt kê rồi chọn Delete.
Hộp thoại delete sẽ xuất hiện. 59 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Gõ chữ OK vào ô Type OK to confirm parititon deletion (bắt buộc), và nhấn OK để hoàn tất thao tác! Tiến hành xóa hết các phân khu đĩa hiện có. Bƣớc 2: Tạo partition Bạn có thể thực hiện thao tác này bằng cách: - Chọn phần đĩa cứng còn trống trong bảng liệt kê. Vào menu Operations rồi chọn Create.
- Hoặc click phải mouse lên phần đĩa cứng còn trống trong bảng liệt kê rồi chọn Create. Trên popup menu. - Sau khi bạn chọn thao tác Create. Một hộp thoại sẽ xuất hiện - Create as : chọn partition mới sẽ là Primary Partion hay là Logical Partition.
Bạn chọn Primary Partion. Để tạo phân khu khởi động. - Partition type: chọn kiểu hệ thống file (FAT, FAT32.) Cho partition sẽ được tạo. Partition mới sẽ được tự động format với kiểu hệ thống file đã chọn.
60 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN Nếu chọn là Unformatted thì chỉ có partition mới được tạo mà không được format. Ví dụ chọn FAT32 - Label : đặt "tên" cho partition mới bằng cách nhập tên vào ô. Ví dụ: Nhập MS-DOS - Size: chọn kích thước cho partition mới. Ví dụ: Nhập 1000MB (1GB) Chú ý: nếu chọn hệ thống file là FAT thì kích thước của partition chỉ có thể tối đa là 2GB.
- Position: nếu chọn Beginning of freespace thì partition tạo ra sẽ nằm trước phần đĩa còn trống. Còn nếu chọn End of free space thì partition tạo ra sẽ nằm ngay sau phần đĩa còn trống. Click vào nút OK là hoàn tất thao tác! - Tiếp theo tạo các phân vùng còn lại theo như hình dưới. Bƣớc 3: Active phân vùng khởi động Chọn đĩa C trong bảng liệt kê, vào menu Operations rồi chọn Advanced hoặc right click lên 1 partition trong bảng liệt kê rồi chọn Advanced.
Một menu con sẽ xuất hiện. Chọn Set Active… Bad Sector Retest. Bƣớc 4: Di chuyển/thay đổi kích thƣớc Partition - Chọn 1 partition Dulieu trong bảng liệt kê, vào menu Operations rồi chọn Resize/Move. Hoặc right click lên 1 partition trong bảng liệt kê rồi chọn Resize/Move.một hộp thoại sẽ xuất hiện.
61 BÀI 4: CÀI Đ T HỆ ĐIỀU HÀNH VÀ CÁC TRÌNH ĐIỀU KHIỂN - Có thể dùng mouse "nắm và kéo" trực tiếp phần khung hình biểu thị cho partition (trên cùng), hoặc nhập trực tiếp các thông số vào các ô Free space before, New size và Free space after, nhấn OK để hoàn tất thao tác! - Free space before: nhập 5000MB - Nhấn Ok. Chú ý: Toàn bộ cấu trúc của partition có thể sẽ phải được điều chỉnh lại nên thời gian thực hiện thao tác này sẽ rất lâu nếu như đĩa cứng của bạn chậm hoặc partition có kích thước lớn. - Sau khi Resize phân vùng xong chúng ta có thể phân thêm 1 phân vùng mới có tên là Software với định dạng file FAT32.