CHƯƠNG 1: MOT S6 VAN DE LÝ LUẬN VÀ QUY ĐỊNH CUA PHÁP LUAT TÓ TUNG HÌNH SỰ VIET NAM VE THỦ TỤC TRANH TUNG TẠI PHIÊN TOA SƠ THAM 1.1 Mật số vẫn đề lý luận về thủ tục tranh tụng tạiphiên tòa sơ thâm hình sự 1.1 Khái uiệm, đặc điểm của thi tục tranh thug tại phiêu tòa sơ thẩm hình sự Tổ tụng tranh tung là mô hình tổ tung ở những quốc gia theo truyền thông luật, như Anh, Mỹ, Uc,. Mô hình nay dua trên nguyên tắc “các bên trình bay” Điều do có ngiĩa là, hai bên trong vu án hình sự và dân sự sẽ quyết định phạm vi những van đề đưa ra cho Tham phán xem xét, quyết định Thâm phán chỉ thực hiện việc xét xử, đóng vai trò là người trọng tải trung lap xem xét các van đề các bên trình bày. Theo đó, hai bên trong vụ án có trách nhiệm đưa ra các nhân chứng, chúng cử dé bảo vệ cho quan điểm của ho. Thâm phén phải bảo đảm cho hai bên thực hiện đúng quyên và nghĩa vụ của minh trong việc làm sáng tỏ vụ án? Dé có thê hiéu đưa ra khái tiệm vệ thủ tục tranh tụng tại phiên tòa sơ thấm, trước tiên cần làm rõ các khái niém “thủ tục”, “tranh tung (trong tô tung hình su)”, “phiên tòa sơ thâm” Theo Từ dién Tiéng Việt của Viện ngôn ngữ học, “Thủ tục” là “Những việc cu thê phải làm theo một trật tự quy định, để tién hành một công việc có tính chat chính thức”'.
Nói đến thủ tục làm nói đền quy trình va cách thức giải quyét công việc. Thực tế, dé thực biện hiệu quả một công việc nhất dinh cân tiền hanh một loạt các hoạt động theo thứ tự trước sau và cách thức thực hién tùng bước theo những quy định chặt chẽ, thông nhất. Theo nghĩa chung nhất, thủ tục là phương, thức, cách thức giải quyết công việc theo một trình tự nhất định, một thé lệ thông nhất, gom một loạt nhiém vụ liên quan chặt chế với nhau nham đạt được két quả mong muốnÝ Hoạt động của các cơ quan nhà nước cân phải tuân theo pháp luật, trong đó có những quy định về trình tự, cách thức sử dụng thấm quyên của tùng * Ngô Cường (2018), “To tụng tranh tụng và tổ tụng xát hỗ”, Tạp cht Tòa đa nin đấm điện nit xem tại: tps.JapchẩoaxmtvnÄo-trgantưng:và-to-ting, xet-hoi tray cập lin cudingiy 27/3/2024. * Viên ngôn ngữ học (2006), Tir điển Tiếng Việt NXB.
Di Ning, tr. “Chuyên dì 5 “Tỉ tục hừnh nhc”, nguồn tại “rbd moha govxnlploadss sotrces/adbusvcivwyenvier/CteyenDeS pdf” truy cập lần cuối ngày 36/3/2034 10 cơ quan dé giải quyết công việc theo chức năng nhiém vụ được giao. Khoa hoc pháp lý goi đó là những quy pham thủ tục. Quy phạm này quy đính về các loại thủ tục trong hoạt động quản lý nha nước như thủ tục lập pháp, thủ tục tổ tung tư pháp, thủ tục hành chính.
Theo Từ điển Luật học, khái niém tranh tụng được hiểu “1à hoat đồng tế hing được tiễn hành tại phiên tòa xét xix được thực hiện bởi các bên tham gia té t,ng (bên buộc tội và bên bị buộc tôi) có quyền bình đẳng với nhan trong việc thu thập, đa ra chứng cứ nhằm bảo vệ ý kiến, luận điểm của mỗi bên và bác bỏ ý kiến luận điểm cha phía bên kia đưới sự điều khiển, quyết định của Tòa dn với vai trò tring gian, trong tài ”^. Với định nghĩa này, bản chất của tranh tụng là quá trình điều tra công khai và tranh luận giữa các bên đưới sự điệu khiển của Tòa án để phân tích, thêm định, đánh giá chúng cứ nhằm xác đình sự that khách quan của vụ án, giúp Tòa án giải quyết vụ án khách quan, đúng pháp luật Co quan điểm cho rang nêu tranh tung được xác định ké từ khi mở phiên tòa đến khi kết thúc phiên toa thi cũng có ngiĩa 1a tranh tung và tranh luận có khi là một” Nếu hiểu theo cách này, tranh tung là mét thủ tục t6 tung hoặc mét giai đoạn của tổ tụng hình sự Thời điểm bat đầu tranh tụng là khi mở phiên tòa, tranh tung sẽ cham đút khi phiên tòa, đồng thời xác định tranh tung và tranh luận chỉ là một. Tương tư với quan điểm trên, có quan điểm khoa học cho rằng, tranh tung tại phiên tòa được hiéu là tranh luận tai pluên tòa, vì nang cao tính tranh tụng trong quá trình x ét xử cũng có nghiia là nâng cao hơn nữa hoạt đông tranh luân tại phiên tòa Như vậy, tranh tung thực chat là tranh luận và là một thủ tục độc lập tại phiên tòa bình sự Tác giả không đông ý với hai quan điểm trên, bởi tranh: luận chỉ có thé được coi là một phần của tranh tụng, là quá trình ma các chủ thể đưa ra những lập luân, luận điểm dé bảo vệ quan điểm của minh Trái ngược với hai điểm quan điểm trên, có quan điểm cho rằng, tranh tung va tranh luận tại phiên tòa hình sự là các khái niém không đông nhật, giữa chúng có “ Viện Khoa học pháp W - Bộ Tư pháp (2006), Từ điển Luật học, NXB. Từ điển bách khoa và NXB.
? Nguyễn Đức Mai (2008), “Hoin thiện một số quy dh của Bo hật Tổtìmg hà:sựnhẳm nàng cao chất lượng trank trng tại phiên toe sơ thám)”, Tap cht Ludt hoc, (07),tr 37-45 * Hoc viện Tw pháp (2004), Tank tiơng tại phiền tòa - “Một số vấn dW luận và thực nn, ĐỀ tài cấp cơ sở tr122 il mối liên hệ chat chế với nhau, trong đó tranh tụng tại phién tòa là cái chung (tổng thé) và tranh luận tại phiên tòa có nội ham rồng hon bao gôm không chỉ tranh luận ma cả các phân khác (thủ tục bắt đầu phiên tòa, xét hỏi, nghị án va tuyên an), còn tranh luận tại phiên tòa chỉ một bộ phận. câu thành của tranh: tụng và là sự thé hiện một cách tập trung 16 nét nhất của quá trình tranh tụng” Theo Tap chí khoa học pháp lý 04/2004 khái niém tranh tụng hiéu theo hai ngliia: Theo ngiữa rồng tranh tụng là những hoạt đông tô tụng được bat đầu từ khi các đương sự thực hiện quyền khởi kiện và kết thúc khi có ban án, quyết định của Tòa án có hiệu lực pháp luật. Quá trình tranh tụng bao gầm toàn bộ các giai đoạn khởi kiện, thu lý vụ án, chuẩn bị xét xử, xét xử sơ thâm, phúc thêm và cả giai đoạn giám đốc thâm, tái thâm. Theo nghiia hep, tranh tung là sự đối đáp, dau tranh giữa các bên trong vụ án với nhau về chúng cứ, yêu câu, phản đối của mai bên từ đó nhằm chứng minh cho đôi phương và Tòa án rằng yêu câu và phản đối của minh có căn cứ và hợp pháp)? V ới quan điểm nay, tác giả nhận thay điều này là cân thiét, muôn có hoạt đông tranh tung tai phiên tòa thì cần phải có các hoạt đông chuẩn bị tranh tung trong những giai đoạn trước đó dé xác định được nội dung can tiên hành tranh tung, sẽ giúp các bên đạt được mục đích của tranh tung Từ những phân tích trên, có thé biểu: Tranh hing là một hoạt động của tô hang hình sự bao gồm tông hop các hành vi của bên buộc tội, bên gỡ tôi, những người khác có quyên và lợi ich hợp pháp liên quan đến vụ án và các chủ thé tham gia tổ hing khác đưa ra các chứng cứ: tài liệu; trình bàyý kến những lập luận và yêu cẩu nhằm bảo vệ quan điểm của mình và phản đối quan điểm của bên còn lai đưới sự đều khiển, dẫn dắt của Tòa án Tố tụng hình sự là trình tự, thủ tục giải quyết vu án bình sự theo quy định của pháp luật (khởi tổ, điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình su).
Qué trình giải quyét vụ án phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau. Mai gai đoạn thực hién nhiệm vụ nhật định của tô tụng hình su: Giai đoạn tổ tung hình sự là những bước trong trình tự tô tung có nhiệm vụ riêng, mang đặc thù về phạm vi chủ thé, hành * Đặng Thị Giao (2011), Tal tực banh luận tại phiên tàa hin sue, Luận vẫn thạc sĩ Luật học, Trường Đại hoc Luật Ha Nội,tr 13. !° Nam Hung (2018), Nebig cao chất lương manh nang tea phiên toa phat được xác định là khâu đột phá trong công tác thuec hành quyền cổng tổ và kiêm sát sét nic dot hinh suc, Viện Kiem sắt nhân din cắp cao tai thành phô Hồ Chi Minh 12 vi tô tung và văn bản tô tụng Trong đó, giai đoạn xét xử là giai đoạn trung tâm và quan trọng nhật của hoạt động tô tung hình sự, mà trong đó cấp Tòa án có thấm quyền căn cử vào các quy định của pháp luật tổ tung hình sự để quyết định người bị buộc tội 14 có tội hay không có tội, quyết định hình phat và giải quyết các vân đề khác có liên quan dén vụ án. Theo đó, có hai cấp xét xử đó là cấp xét xử sơ thâm va xét xử phúc thâm.
Xét xử sơ thâm là cập xét xử thứ nhật, thực hién trên cơ sở kết quả tranh tung tại phiên tòa xem xét, giải quyết vu án bằng việc ra ban án quyết dinh bi cáo (hoặc các bi cáo) có tôi hay không có tội, hình phạt và các biện pháp tư pháp, cũng như các quyét định tô tụng khác theo quy đính của pháp luật. Các giai đoạn tiên xét xử như khởi tổ, điều tra, truy tố nhằm phát hién tôi phạm, người phạm tội, thu thập các tài liệu, chúng cứ về hanh vi phạm tội, mục dich là dé chuẩn bi cho việc Tòa án mở phiên tòa xét xử. căn cứ dé mở phiên tòa XXST, Tham phán chủ tọa phiên tòa sẽ đưa re quyết định. đưa vụ án ra xét xử.
Tại phiên tòa sơ thẩm, các chức năng của TTHS được thé luận một cách rõ rang, đây đủ và công khai. Tòa án thực hiện chức năng xét xử, VKS thực hiện chức năng thực hành quyền công tô và kiểm sát tư phép, bị cáo và người bào chữa thực hiên chức năng bào chữa, sự có mặt của những người tham gia tổ tung khác cũng bảo đảm các điều kiện thuận lợi cho việc gidi quyết vụ ánh Thông qua phiên tòa sơ thấm, sự thật khách quan của vụ án thực sự được làm sáng tô. Như vậy, có thể hiểu: Phiển tòa XXST là hình thức hoat động xét xir của Tòa án dưới sự điều khiển của Thẩm phán chit toa phiên tòa với sự góp mặt của những người tiễn hành tô hag và người tham gia tổ tung khác dé giải quyết và xác đình sự thật khách quan của vu an.