Cải cách dịch vụ hành chính công ở Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh

Luận văn phân tích cung ứng dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh, đề xuất giải pháp nâng cao hiệu quả phục vụ.

• Trường học: Trường Đại học
• Chuyên ngành: Quản lý công
• Đề tài: Cải Cách Dịch Vụ Hành Chính Công Tại Sở Giao Thông Vận Tải Bắc Ninh
• Loại tài liệu: luận văn cao học
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Bắc Ninh

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CUNG ỨNG DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG
• 1.1. Dịch vụ công và dịch vụ hành chính công
• 1.1.1. Dịch vụ công
• 1.1.2. Khái niệm dịch vụ công
• 1.1.3. Đặc điểm dịch vụ công
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CUNG ỨNG DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG CỦA SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI BẮC NINH
• 3. CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN CUNG ỨNG DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG CỦA SỞ GIAO THÔNG VẬN TẢI BẮC NINH
• KẾT LUẬN
• PHỤ LỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về cải cách dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh

Cải cách dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh là một chủ đề quan trọng trong bối cảnh hiện nay. Với sự phát triển nhanh chóng của xã hội, nhu cầu về dịch vụ hành chính công ngày càng cao. Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh đã nỗ lực cải cách để nâng cao chất lượng dịch vụ, đáp ứng yêu cầu của người dân và tổ chức. Việc cải cách này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra sự hài lòng cho người sử dụng dịch vụ.

1.1. Định nghĩa và vai trò của dịch vụ hành chính công

Dịch vụ hành chính công là những dịch vụ do Nhà nước cung cấp nhằm phục vụ lợi ích chung của xã hội. Vai trò của dịch vụ này là rất quan trọng, vì nó đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của công dân, đồng thời tạo ra sự công bằng trong xã hội.

1.2. Tình hình hiện tại của dịch vụ hành chính công tại Bắc Ninh

Tình hình cung ứng dịch vụ hành chính công tại Bắc Ninh hiện nay đang gặp nhiều thách thức. Mặc dù đã có những cải cách, nhưng vẫn còn tồn tại nhiều vấn đề như thủ tục phức tạp và thiếu minh bạch trong quy trình.

II. Những thách thức trong cải cách dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc cải cách dịch vụ hành chính công, nhưng Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức. Các thủ tục hành chính còn phức tạp, gây khó khăn cho người dân và doanh nghiệp. Hơn nữa, thông tin về quy trình và thủ tục chưa được công khai rõ ràng, dẫn đến sự thiếu minh bạch.

2.1. Thủ tục hành chính phức tạp và phiền hà

Nhiều thủ tục hành chính tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh vẫn còn phức tạp, gây khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận dịch vụ. Điều này không chỉ làm giảm sự hài lòng mà còn ảnh hưởng đến niềm tin của người dân vào chính quyền.

2.2. Thiếu minh bạch trong quy trình cung ứng dịch vụ

Thông tin về quy trình và thủ tục cung ứng dịch vụ hành chính công chưa được công khai rõ ràng. Điều này dẫn đến sự khó khăn trong việc tiếp cận thông tin cần thiết cho người dân và doanh nghiệp.

III. Phương pháp cải cách dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh

Để nâng cao chất lượng dịch vụ hành chính công, Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh đã áp dụng nhiều phương pháp cải cách. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong quản lý và cung ứng dịch vụ là một trong những giải pháp quan trọng. Điều này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn nâng cao hiệu quả công việc.

3.1. Ứng dụng công nghệ thông tin trong cải cách

Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong cung ứng dịch vụ hành chính công đã giúp Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh nâng cao hiệu quả hoạt động. Các hệ thống trực tuyến giúp người dân dễ dàng tiếp cận thông tin và thực hiện các thủ tục hành chính.

3.2. Đào tạo và nâng cao năng lực cán bộ công chức

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ công chức là một yếu tố quan trọng trong cải cách dịch vụ hành chính công. Việc này giúp nâng cao chất lượng phục vụ và giảm thiểu tình trạng sách nhiễu, tham nhũng.

IV. Kết quả đạt được từ cải cách dịch vụ hành chính công tại Bắc Ninh

Những nỗ lực cải cách dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp đã tăng lên, đồng thời niềm tin vào chính quyền cũng được củng cố. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải thiện để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

4.1. Tăng cường sự hài lòng của người dân

Kết quả từ cải cách đã giúp tăng cường sự hài lòng của người dân đối với dịch vụ hành chính công. Người dân cảm thấy dễ dàng hơn trong việc tiếp cận và sử dụng dịch vụ.

4.2. Củng cố niềm tin vào chính quyền

Sự cải cách trong cung ứng dịch vụ hành chính công đã góp phần củng cố niềm tin của người dân vào chính quyền. Điều này tạo ra một môi trường thuận lợi cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh.

V. Kết luận và định hướng tương lai cho cải cách dịch vụ hành chính công

Cải cách dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh là một quá trình liên tục và cần thiết. Để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân và doanh nghiệp, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả hơn trong tương lai. Việc tiếp tục cải cách sẽ giúp nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo ra sự hài lòng cho người dân.

5.1. Định hướng cải cách trong tương lai

Trong tương lai, Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh cần tiếp tục đẩy mạnh cải cách dịch vụ hành chính công, tập trung vào việc nâng cao chất lượng phục vụ và giảm thiểu thủ tục hành chính.

5.2. Tạo động lực cho sự phát triển kinh tế xã hội

Cải cách dịch vụ hành chính công không chỉ giúp nâng cao chất lượng phục vụ mà còn tạo động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh Bắc Ninh. Điều này sẽ góp phần vào sự phát triển bền vững của địa phương.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Bắc Ninh là địa phương thuộc Vùng kinh tế trọng điểm Bắc Bộ với quy mô diện tích 822,7 km2, dân số đạt trên 1,45 triệu người và mật độ dân số năm 2018 lên tới 1.516 người/km2, tăng 33% so với năm 1997. Cùng với tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm đạt 10,6% và giá trị sản xuất công nghiệp đạt mốc 1.000 tỷ đồng, nhu cầu tiếp cận và giải quyết các thủ tục hành chính trong lĩnh vực giao thông vận tải trên địa bàn tỉnh ngày càng gia tăng nhanh chóng.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm của luận văn là hoạt động cung ứng dịch vụ hành chính công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh vẫn còn bộc lộ những hạn chế nhất định. Điển hình là việc rà soát văn bản quy phạm pháp luật đôi lúc còn chậm, công tác kiểm tra hồ sơ đầu vào chưa triệt để dẫn đến tỷ lệ hồ sơ phải yêu cầu bổ sung nhiều lần chiếm khoảng 15% đến 18% trong tổng số tiếp nhận giai đoạn đầu.

Mục tiêu nghiên cứu cụ thể của đề tài nhằm hệ thống hóa cơ sở lý luận, phân tích toàn diện thực trạng cung ứng dịch vụ hành chính công tại đơn vị, chỉ rõ các nguyên nhân tồn tại và đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao chất lượng phục vụ. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào các dịch vụ hành chính công thuộc thẩm quyền giải quyết của Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh tại Trung tâm Hành chính công tỉnh trong giai đoạn 2015 - 2019, định hướng phát triển đến năm 2025.

Ý nghĩa của đề tài thể hiện qua việc cung cấp luận cứ khoa học thực tiễn giúp tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn lên trên 98%, giảm thiểu 25% thời gian chờ đợi và nâng cao chỉ số hài lòng của tổ chức, công dân lên trên 95%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng nền tảng lý thuyết Quản lý công mới bắt nguồn từ công trình nghiên cứu Đổi mới hoạt động của chính phủ của David Osborne và Ted Gaebler (1997), nhấn mạnh tư duy chuyển đổi từ nền hành chính quản lý truyền thống sang nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Bên cạnh đó, đề tài kết hợp lý thuyết Hợp tác công - tư trong cung ứng dịch vụ công và chủ trương cải cách hành chính nhà nước với bốn trụ cột chính: thể chế, tổ chức bộ máy, nâng cao chất lượng đội ngũ công chức và hiện đại hóa tài chính công.

Các khái niệm cốt lõi được phân định rành mạch gồm: Dịch vụ công, Dịch vụ hành chính công (loại hình dịch vụ gắn liền với thẩm quyền pháp lý - hành chính của cơ quan nhà nước, mang tính quyền uy và không vì mục tiêu lợi nhuận), Cơ chế một cửa, Cơ chế một cửa liên thông và Dịch vụ công trực tuyến qua 4 cấp độ từ cung cấp thông tin thủ tục (mức độ 1) đến tiếp nhận, xử lý, thanh toán và trả kết quả hoàn toàn qua mạng (mức độ 4).

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn được tổng hợp từ hệ thống dữ liệu thứ cấp và dữ liệu sơ cấp. Dữ liệu thứ cấp bao gồm các báo cáo tổng kết giai đoạn 2015 - 2019 của Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh, Quyết định số 07/2016/QĐ-UBND và danh mục hơn 46 thủ tục hành chính chuyên ngành đường bộ, đường thủy nội địa và đăng kiểm.

Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học bằng bảng hỏi thực hiện vào tháng 12 năm 2019. Tác giả áp dụng phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên thuận tiện với 150 phiếu phát ra tại Trung tâm Hành chính công tỉnh Bắc Ninh, thu về 142 phiếu hợp lệ, đạt tỷ lệ phản hồi 94,7%. Cơ cấu mẫu gồm 85 phiếu từ người dân (chiếm 59,9%) và 57 phiếu từ đại diện doanh nghiệp (chiếm 40,1%). Phương pháp phân tích, tổng hợp và so sánh chuỗi thời gian 2015 - 2019 kết hợp đối chiếu kinh nghiệm từ Sở Giao thông Vận tải Hà Nội (triển khai 47/102 thủ tục trực tuyến mức 3, mức 4), Hải Phòng (giải quyết 17.800 trên 23.000 hồ sơ đúng hạn) và Nghệ An (100% ứng dụng mạng nội bộ) được lựa chọn nhằm bảo đảm tính khách quan, định lượng hóa mức độ hài lòng và độ trễ quy trình một cách chính xác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh đã đưa 100% các thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền tiếp nhận và giải quyết tại Trung tâm Hành chính công tỉnh theo cơ chế một cửa và một cửa liên thông. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đúng hạn giai đoạn 2015 - 2019 duy trì ở mức trên 92%, thời gian xử lý các thủ tục phổ biến như cấp đổi giấy phép lái xe giảm từ 5 ngày xuống còn 2 đến 3 ngày làm việc.

Thứ hai, mức độ ứng dụng công nghệ thông tin có bước tiến rõ rệt khi 100% thủ tục được niêm yết công khai ở dịch vụ công trực tuyến mức độ 2, tuy nhiên tỷ lệ phát sinh hồ sơ trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4 mới chỉ đạt khoảng 25% đến 30% tổng số giao dịch hàng năm.

Thứ ba, kết quả điều tra 142 đối tượng cho thấy 78,2% người dân và 71,9% doanh nghiệp hài lòng với thái độ phục vụ của cán bộ; tuy nhiên vẫn còn 18,3% phản ánh việc phải đi lại bổ sung hồ sơ từ 2 lần trở lên và 12,7% gặp trường hợp hẹn trả kết quả chưa chuẩn xác do cán bộ chậm cập nhật quy định mới. Toàn bộ các chỉ số này được mô tả chi tiết qua biểu đồ phân bố mức độ hài lòng và bảng ma trận đánh giá 5 nhóm tiêu chí chất lượng dịch vụ hành chính.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của các hạn chế trên xuất phát từ việc quy chế phối hợp liên thông giữa các phòng chuyên môn như Phòng Quản lý vận tải, phương tiện và người lái, Phòng Quản lý kết cấu hạ tầng giao thông và Thanh tra Sở chưa thực sự liền mạch. Bên cạnh đó, công tác kiểm tra hồ sơ đầu vào tại bộ phận một cửa còn thiếu sót khiến công chức tự ý liên hệ công dân để yêu cầu bổ sung giấy tờ ngoài quy định.

So sánh với mô hình của Sở Giao thông Vận tải Hà Nội (đạt tỷ lệ 46% thủ tục trực tuyến mức độ 3, mức độ 4) và Nghệ An (áp dụng phần mềm bấm số tự động có hình ảnh và giám sát đào tạo lái xe qua thiết bị định vị), Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh sở hữu hệ thống hạ tầng đồng bộ với 6 cảng đường thủy nội địa nhưng cần đẩy mạnh chuyển đổi số tương đương để bắt kịp yêu cầu phát triển. Kết quả nghiên cứu khẳng định rằng việc chuẩn hóa quy trình tiếp nhận hồ sơ kết hợp giám sát kỷ cương công vụ là chìa khóa then chốt để nâng cao chỉ số cải cách hành chính tại địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Thứ nhất, tái cấu trúc và đơn giản hóa 100% quy trình giải quyết thủ tục hành chính. Lãnh đạo Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh chỉ đạo các phòng chuyên môn rà soát, cắt giảm tối thiểu 25% đến 30% thời gian xử lý đối với 46 thủ tục thuộc các lĩnh vực đường bộ, đường thủy và đăng kiểm; kiên quyết loại bỏ hoàn toàn các thành phần hồ sơ ngoài quy định trước quý IV năm 2021.

Thứ hai, nâng cấp hạ tầng kỹ thuật và mở rộng dịch vụ công trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4. Văn phòng Sở chủ trì phối hợp với Trung tâm Công nghệ thông tin tỉnh đồng bộ hóa cơ sở dữ liệu chuyên ngành với Cổng dịch vụ công quốc gia, đặt mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ phát sinh trực tuyến đạt tối thiểu 60% vào năm 2023 và đạt trên 85% vào năm 2025.

Thứ ba, chuẩn hóa năng lực chuyên môn và siết chặt kỷ luật kỷ cương công vụ. Phòng Tổ chức cán bộ tổ chức định kỳ 2 khóa đào tạo chuyên sâu mỗi năm về kỹ năng giao tiếp hành chính và nghiệp vụ một cửa cho 100% công chức trực tiếp thụ lý hồ sơ; áp dụng nghiêm quy tắc hướng dẫn bổ sung hồ sơ duy nhất 1 lần bằng văn bản và đưa chỉ tiêu giải quyết đúng hạn trên 99% vào đánh giá thi đua hàng quý.

Thứ tư, đẩy mạnh xã hội hóa và hợp tác qua hệ thống bưu chính công ích. Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh ký kết chương trình phối hợp toàn diện với Bưu điện tỉnh nhằm tiếp nhận và chuyển trả 100% kết quả thủ tục hành chính tận nơi cho người dân có nhu cầu, giúp giảm ít nhất 50% số lượt di chuyển trực tiếp đến cơ quan nhà nước giai đoạn 2021 - 2025.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cán bộ lãnh đạo và chuyên viên quản lý nhà nước ngành Giao thông Vận tải: Cung cấp góc nhìn thực tiễn và giải pháp chuẩn hóa quy trình giải quyết 46 thủ tục chuyên ngành, nâng cao hiệu quả vận hành bộ phận tiếp nhận và trả kết quả cấp sở.
2. Học viên cao học và nghiên cứu sinh chuyên ngành Quản lý công, Hành chính công: Là nguồn tài liệu học thuật giá trị về phương pháp nghiên cứu định lượng kết hợp định tính, hệ thống hóa khung lý thuyết Quản lý công mới với bộ dữ liệu khảo sát 142 mẫu thực tế.
3. Các doanh nghiệp vận tải và nhà thầu xây dựng hạ tầng giao thông: Giúp nắm rõ quy trình pháp lý, thời hạn giải quyết của 20 thủ tục đường bộ và 20 thủ tục đường thủy, từ đó chủ động hoàn thiện hồ sơ, tiết kiệm từ 30% đến 40% chi phí thời gian thực hiện.
4. Chuyên gia tư vấn cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số: Sử dụng đề tài như một case study điển hình về việc triển khai cơ chế một cửa liên thông tại một tỉnh công nghiệp có tốc độ đô thị hóa nhanh và mật độ dân số 1.516 người/km2.

Câu hỏi thường gặp

1. Luận văn tập trung nghiên cứu những lĩnh vực dịch vụ hành chính công cụ thể nào? Luận văn đi sâu vào toàn bộ 46 thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền của Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh, gồm 20 thủ tục đường bộ (cấp phép lái xe, kinh doanh vận tải), 20 thủ tục đường thủy nội địa (cấp phép bến thủy, chứng chỉ thuyền viên) và 6 thủ tục đăng kiểm phương tiện xe cơ giới.

2. Cỡ mẫu và độ tin cậy của khảo sát thực tế trong đề tài được thực hiện ra sao? Khảo sát được tiến hành vào tháng 12 năm 2019 với 150 phiếu phát ra, thu về 142 phiếu hợp lệ (tỷ lệ phản hồi đạt 94,7%). Cỡ mẫu bao gồm 85 người dân (59,9%) và 57 doanh nghiệp (40,1%), bảo đảm tính đại diện cao cho các đối tượng thụ hưởng dịch vụ.

3. Hạn chế lớn nhất trong cung ứng dịch vụ công tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh giai đoạn nghiên cứu là gì? Hạn chế lớn nhất là tình trạng tiếp nhận hồ sơ đầu vào chưa chặt chẽ khiến 18,3% đối tượng phải bổ sung giấy tờ nhiều lần, việc cập nhật văn bản quy phạm pháp luật còn chậm (chiếm 12,7%) và tỷ lệ hồ sơ trực tuyến mức độ 3, 4 mới đạt dưới 30%.

4. Kinh nghiệm từ các tỉnh, thành phố khác đóng góp gì cho nghiên cứu? Luận văn đúc kết mô hình triển khai 47/102 dịch vụ công trực tuyến của Hà Nội, cơ chế liên kết bưu chính xử lý 17.800 hồ sơ đúng hạn của Hải Phòng và giải pháp ứng dụng công nghệ giám sát Govone của Nghệ An để đề xuất giải pháp phù hợp với Bắc Ninh.

5. Mục tiêu định lượng đột phá của luận văn đến năm 2025 là gì? Đề tài hướng tới mục tiêu nâng tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn lên trên 99%, đạt trên 85% hồ sơ thực hiện trực tuyến mức độ 3 và mức độ 4, đồng thời cắt giảm tối thiểu 25% thời gian giải quyết đối với toàn bộ thủ tục hành chính chuyên ngành.

Kết luận

• Hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về cung ứng dịch vụ hành chính công gắn với các đặc trưng quản lý nhà nước ngành Giao thông Vận tải.
• Đánh giá khách quan thực trạng tại Sở Giao thông Vận tải Bắc Ninh giai đoạn 2015 - 2019 thông qua phân tích dữ liệu 142 phiếu khảo sát xã hội học.
• Xác định rõ nguyên nhân gốc rễ của những hạn chế về thời gian giải quyết và tỷ lệ hồ sơ phải bổ sung giấy tờ.
• Đề xuất 4 nhóm giải pháp chiến lược đồng bộ gắn liền với lộ trình chuyển đổi số và chỉ tiêu định lượng cụ thể đến năm 2025.
• Cung cấp tài liệu tham khảo khoa học có giá trị ứng dụng cao cho các cơ quan hành chính nhà nước cấp tỉnh và các nhà nghiên cứu chính sách.

Lộ trình triển khai tiếp theo cần tập trung hoàn thiện hạ tầng một cửa điện tử và cơ sở dữ liệu số hóa trong giai đoạn 2021 - 2023. Hãy áp dụng ngay những giải pháp từ công trình này để tối ưu hóa quy trình quản trị công vụ tại cơ quan, đơn vị của bạn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ CUNG ỨNG DỊCH VỤ HÀNH CHÍNH CÔNG 1. Dịch vụ công và dịch vụ hành chính công 1. Dịch vụ công 1. Khái niệm dịch vụ công Khái niệm dịch vụ công được dịch ra từ tiếng Anh - Public services và tiếng Pháp là Service publique.

Theo đó, từ dịch vụ (service) có gốc Latinh từ thời cổ đại, dùng để chỉ thân phận của người nô lệ, người phục vụ chủ nô. Công (public) ngược nghĩa với tư, là việc chung mà Nhà nước cần nắm giữ, Nhà nước nhân danh lợi ích chung mà hoạt động. Có các quan niệm khác nhau về khái niệm dịch vụ công: - Theo từ điển Petit Larousse: “Dịch vụ công là hoạt động vì lợi ích chung, do một cơ quan nhà nước hoặc tư nhân đảm nhiệm” [33]. - Theo Từ điển Oxford, dịch vụ công là: Các dịch vụ như giao thông hoặc chăm sóc sức khoẻ do Nhà nước hoặc tổ chức chính thức cung cấp cho nhân dân nói chung [34].

Ở Việt Nam cũng có nhiều nghiên cứu về khái niệm dịch vụ công, chẳng hạn: - Dịch vụ công là những dịch vụ đáp ứng các nhu cầu cơ bản, thiết yếu chung của người dân và cộng đồng, bảo đảm ổn định và công bằng xã hội, do Nhà nước chịu trách nhiệm, hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận. - Dịch vụ công là những hoạt động phục vụ nhu cầu thiết yếu của xã hội, vì lọi ích chung của cộng đồng, của xã hội, do nhà nước trực tiếp đảm nhận hay uỷ quyền và tạo điều kiện cho khu vực tư nhân thực hiện [46]. Nhà nước bên cạnh việc thực hiện chức năng quản lý nhà nước để duy trì xã hội trong ổn định, trật tự thì nhà nước còn có trách nhiệm cung cấp các dịch vụ thiết yếu cho người dân như: chăm sóc sức khỏe, giáo dục, đường xá, 9 cầu cống, nhà ở, vệ sinh đô thị, thu gom và xử lý chất thải… Đây là nhóm hoạt động điển hình gắn liền với chức năng phục vụ của nhà nước và việc thực hiện chức năng này ở mỗi quốc gia sẽ thể hiện một cách sâu sắc bản chất xã hội của nhà nước và mối quan hệ giữa nhà nước với người dân. Hoạt động đó gọi là hoạt động cung ứng dịch vụ công.

Mặc dù có nhiều quan niệm về dịch vụ công, tuy nhiên có thể chỉ ra một đặc điểm cơ bản của dịch vụ công là: - Đó là việc làm của Chính phủ, chính quyền, hoặc của tư nhân được Chính phủ uỷ nhiệm phục vụ cộng đồng, nhân dân; - Vì lợi ích chung; - Không vì mục tiêu lợi nhuận. Như vậy, dịch vụ công là những hoạt động phục vụ các nhu cầu cơ bản, thiết yểu của người dân vì lợi ích chung của chung của xã hội, do Nhà nước chịu trách nhiệm trước xã hội (trực tiếp đảm nhận hay ủy quyền và tạo điều kiện cho khu vực tư thực hiện) nhằm bảo đảm hiệu quả, ổn định và công bằng xã hội [2]. Từ cách hiểu dịch vụ công như trên, phạm vi của dịch vụ công cũng được xác định rất khác nhau. Phạm vi dịch vụ công biến đổi tuỳ thuộc vào cách nhìn nhận của mỗi quốc gia.

Ở Canada, dịch vụ công bao gồm từ quốc phòng, an ninh, pháp chế, đến các hoạt động cụ thể như y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội. Trong khi đó, Pháp và Italia quan niệm dịch vụ công là các hoạt động phục vụ các nhu cầu thiết yếu của người dân do các cơ quan nhà nước đảm nhiệm hoặc do các tổ chức tư nhân thực hiện theo những quy định và tiêu chuẩn của Nhà nước. Như vậy, có thể xem xét phạm vi dịch vụ công theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp như sau: Theo nghĩa rộng nhất, dịch vụ công là những hàng hoá, dịch vụ mà Nhà nước can thiệp vào việc cung cấp nhằm mục tiêu hiệu quả và công bằng. Theo đó, dịch vụ công là tất cả những hoạt động nhằm thực hiện các 10 chức năng vốn có của Chính phủ, bao gồm từ các hoạt động ban hành chính sách, pháp luật, an ninh, quốc phòng, cho đến những hoạt động y tế, giáo dục, giao thông công cộng.

Theo nghĩa hẹp, dịch vụ công được hiểu là những hàng hoá, dịch vụ phục vụ trực tiếp nhu cầu của các tổ chức và công dân mà Chính phủ can thiệp vào việc cung cấp nhằm mục tiêu hiệu quả và công bằng [2]. Từ những quan điểm trên, theo tác giả: Dịch vụ công là hoạt động phục vụ các nhu cầu chung thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ của công dân, tổ chức do các cơ quan nhà nước trực tiếp hoặc ủy nhiệm cho các tổ chức phi nhà nước thực hiện nhằm đảm bảo trật tự và công bằng xã hội. Đặc điểm dịch vụ công Các dịch vụ công mặc dù rất đa dạng cả về tính chất và hình thức cung cấp nhưng đều mang những đặc điểm chủ yếu sau: Thứ nhất, đó là các hàng hoá, dịch vụ phục vụ cho lợi ích chung, thiết yếu, các quyền và nghĩa vụ cơ bản của các tổ chức và công dân. Đây là các hoạt động có tính chất phục vụ trực tiếp, đáp ứng các nhu cầu, quyền lợi hay nghĩa vụ cụ thể và trực tiếp của các tổ chức và công dân.

Ví dụ, các dịch vụ về y tế, giáo dục, điện, nước, giao thông,. Thứ hai, do Nhà nước chịu trách nhiệm trước xã hội (trực tiếp cung cấp hoặc uỷ nhiệm việc cung cấp). Nhà nước có trách nhiệm can thiệp vào quá trình cung cấp dịch vụ để đảm bảo quá trình cung cấp dịch vụ diễn ra theo đúng định hướng của nhà nước, đáp ứng được những đòi hỏi của công dân và tổ chức trong xã hội. Việc cung ứng các dịch vụ công có thể do các cơ quan của nhà nước (có thể là cơ quan công quyền hoặc các đơn vị sự nghiệp hay doanh nghiệp nhà nước) đảm nhiệm hoặc nhà nước có ủy quyền cung ứng cho các đơn vị ngoài nhà nước.

Ngay cả khi Nhà nước chuyển giao dịch vụ này cho tư nhân cung cấp thì Nhà nước vẫn có vai tròđiều tiết đặc bỉệt nhằm bảo đảm sự công bằng trong phân phối các dịch vụ này và khắc phục các khiếm khuyết của thị trường. 11 Thứ tư, việc cung cấp các dịch vụ công không hoàn toàn diễn ra theo quan hệ của thị trường. Nguyên tắc hoạt động của dịch vụ công là bình đẳng và không mang tính lợi nhuận, điều này bắt nguồn từ sự bình đẳng của mọi người với tư cách công dân trước nhà nước và pháp luật. Đây chính là điểm khác biệt so với các dịch vụ xã hội khác.

Dịch vụ công phục vụ yêu cầu của tất cả các công dân, không phân biệt giai cấp, địa vị, mang tính xã hội rộng rãi. Mọi người dân (bất kể đóng thuế nhiều hay ít hoặc không đóng thuế) vẫn có quyền ngang nhau trong việc tiếp cận các dịch vụ công với tư cách đối tượng phục vụ của chính quyền. Lượng dịch vụ công cộng mà mỗi người tiêu dùng không phụ thuộc vào mức thuế mà người đó đóng góp. Trong một số trường hợp bên sử dụng phải đóng lệ phí, nhưng giá trị của dịch vụ được thụ hưởng thường lớn hơn nhiều so với chi phí mà bên thụ hưởng bỏ ra.

Thứ tư, bảo đảm tính công bằng và tính hiệu quả trong cung cấp dịch vụ.Đây là những dịch vụ phục vụ nhu cầu chung thiết yếu của cả cộng đồng, phục vụ các đối tượng trong xã hội một cách công bằng, không hướng tới phục vụ cho một cá nhân hay một nhóm người cá biệt trong xã hội.Việc cung cấp dịch vụ công được lấy từ ngân sách nhà nước nên cần phải đảm bảo tính hiệu quả trong việc cung cấp dịch vụ. Phân loại dịch vụ công Phân loại dịch vụ công có ý nghĩa quan trọng để xây dựng cơ chế quản lý phù hợp với từng loại dịch vụ công. Căn cứ vào các tiêu chí được sử dụng, dịch vụ công chia thành nhiều loại khác nhau [2, 16, 31]: a. Phân loại theo các hình thức dịch vụ cụ thể: - Dịch vụ cung cấp điện, nước sinh hoạt; - Dịch vụ xử lý và thoát nước thải, nước mưa; - Dịch vụ thu gom và xử lý rác thải; - Dịch vụ vận tải công cộng; - Dich vu chăm sóc sức khỏe; 12 - Dịch vụ giáo dục; - Dịch vụ văn hóa - thông tin.

Phân loại dịch vụ công theo tiêu chí chủ thể cung cấp: Căn cứ vào chủ thể cung ứng dịch vụ công, dịch vụ công được chia thành ba loại: - Dịch vụ công do nhà nước cung ứng: Đây là những loại dịch vụ gắn liền với việc thực hiện thẩm quyền hành chính - pháp lý của nhà nước (dịch vụ hành chính công) và những loại dịch vụ mà khu vực tư không thể cung ứng, không muốn cung ứng hoặc cung ứng nhưng không hiệu quả. - Dịch vụ công do nhà nước và tư nhân phối hợp với nhau để cung ứng: Đây là những dịch vụ mà nhà nước hay tư nhân phối hợp với nhau để cung ứng dưới nhiều hình thức khác nhau trong khi nhà nước vẫn giữ quyền can thiệp, điều tiết để duy trì định hướng trong việc cung ứng dịch vụ. Trong tr- ường hợp này, sự hỗ trợ của nhà nước về cơ chế và tài chính là cần thiết để bảo đảm các dịch vụ được cung ứng đầy đủ, đảm bảo chất lượng. - Dịch vị công do tư nhân cung ứng dưới sự kiểm soát của nhà nước: Nhà nước can thiệp rất ít hoặc hầu như không can thiệp vào quá trình cung ứng các dịch vụ này mà chỉ thực hiện điều tiết vĩ mô thông qua hệ thống pháp luật và các cơ chế, chính sách cụ thể.

Phân loại theo sự chi trả của người được hưởng dịch vụ Căn cứ theo sự chi trả của người được hưởng dịch vụ, dịch vụ công chia làm 3 loại: - Dịch vụ công người dân không phải trả phí: dịch vụ hải đăng, cứu hỏa, điện chiếu sáng trên đường phố, vệ sinh đường phố. - Dịch vụ công người dân phải trả một phần phí: là những dịch vụ được cung cấp chung cho mọi người, nhà nước thu một phần tiền của người sử dụng, còn phần khác được bù đắp gián tiếp thông qua ngân sách nhà nước (giáo dục, y tế công). 13 - Dịch vụ công người dân phải trả tiền toàn bộ: như điện, nước, ga, vận tải công cộng,.