ĐẶT VẤN ĐỀ: Hiệu quả kinh doanh luôn luôn là vấn đề cơ bản nhất trong sản xuất kinh doanh của một hình thái kinh tế xã hội. Các chủ thể tham gia vào nền kinh tế và tiến hành sản xuất kinh doanh phải đặt mục tiêu hiệu quả lên hàng đầu cùng với nâng cao năng suất và chất lƣợng. Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có hiệu quả là doanh nghiệp thỏa mãn tối đa nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ của xã hội trong giới hạn cho phép của các nguồn lực hiện có và thu đƣợc nhiều lợi nhuận nhất, đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất. Có thể nói mục đích chính của sản xuất kinh doanh là lợi nhuận.
Lợi nhuận là mục tiêu trƣớc mắt, lâu dài và thƣờng xuyên của hoạt động sản xuất kinh doanh. Có rất nhiều các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Các yếu tố có thể xuất phát từ môi trƣờng bên ngoài doanh nghiệp, hoặc các yếu tố đó có thể xuất phát từ bản thân nội tại của doanh nghiệp nhƣ: năng lực tài chính, việc huy động và sử dụng vốn, con ngƣời, cách thức quản lý. Các yếu tố đó có thể là các yếu tố tài chính nhƣ: Tỷ lệ nợ, cơ cấu vốn, quy mô doanh nghiệp, tỷ trọng tài sản, …hoặc các yếu tố phi tài chính nhƣ: luật pháp, khoa học công nghệ,… và tùy theo từng ngành nghề kinh doanh mà các doanh nghiệp hoạt động trong những ngành khác nhau sẽ chịu ảnh hƣởng bởi các yếu tố tác động khác nhau.
Nhƣ vậy, vấn đề đặt ra cho các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh nói chung và các doanh nghiệp ngành khoáng sản nói riêng là làm thế nào để có thể đo lƣờng sự tác động của các yếu tố lên hiệu quả hoạt động kinh doanh, làm sao để biết các yếu tố tác động nhƣ thế nào, tác động bao nhiêu lên hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, nhằm giúp cho doanh nghiệp có thể tận dụng và phát huy những thế mạnh của doanh nghiệp mình, hạn chế rủi ro, có hƣớng đi đúng đắn trong kinh doanh để duy trì hiệu quả hoạt động kinh doanh, tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp. LÝ DO NGHIÊN CỨU: Việt Nam có nguồn tài nguyên khoáng sản tƣơng đối phong phú và đa dạng về chủng loại và ngành công nghiệp khai khoáng Việt Nam cũng đã bắt nguồn từ cuối thế kỷ 19 do Pháp khởi xƣớng, nhiều loại khoáng sản đã đƣợc khai thác phục vụ cho nhu cầu trong nƣớc và một phần cho xuất khẩu, Nguyễn Mạnh Quân (2015). Cuối năm 2014 theo số liệu thống kê của Viện quản lý kinh tế trung ƣơng thì cả nƣớc hiện tại có hơn 2.500 doanh nghiệp đang hoạt động trong lĩnh vực khai khoáng, theo Lê Đăng Doanh (2014). Bên cạnh đó vẫn còn tồn tại hàng trăm cơ sở khai thác khoáng sản bất hợp pháp cùng cạnh tranh với nhau.
Nhƣ vậy việc cạnh tranh trong ngành khai thác khoáng sản hiện nay là rất gây gắt, các doanh nghiệp phải rất khó khăn trong việc tìm kiếm lợi nhuận và đạt mục tiêu hiệu quả kinh doanh. Theo số liệu thống kê do Công ty Cổ phần chứng khoán VNDIRECT thực hiện cuối tháng 10 năm 2014 trong số 25 doanh nghiệp khoáng sản niêm yết trên sàn đã có 17 công ty công bố Báo cáo tài chính quý III, trong đó 80% giảm lãi, 20% còn lại có mức lỗ tăng cao so với cùng kỳ năm ngoái. Tổng doanh thu và lợi nhuận toàn ngành giảm so với quý trƣớc và giảm gần 3 lần so với cùng kỳ (http://www.org/noi- kho-khan-cua-doanh-nghiep-khoang-san/). Theo ông Trần Thăng Long – Phó phòng Phân tích Công ty Chứng khoán BIDV (BSC), trên sàn giao dịch và so với thị trƣờng chung, cổ phiếu khoáng sản hầu nhƣ không thu hút đƣợc nhiều sự chú ý do thanh khoản thấp, kinh doanh lại chƣa khởi sắc, tiềm năng ngành chƣa phục hồi.
Ngoài dân chứng khoán trong nƣớc, các nhà đầu tƣ nƣớc ngoài có thể cũng chƣa nhìn thấy tiềm năng của doanh nghiệp khoáng sản trong hai đến ba năm tới nên cũng ít có hứng thú, khiến lĩnh vực này càng kém hấp dẫn hơn trong dài hạn, ông dự đoán, có thể phải mất hai đến bốn năm nữa ngành khoáng sản mới có thể đem lời về cho nhà đầu tƣ. org/noi-kho-khan-cua-doanh-nghiep-khoang-san/). Những thông tin trên phần nào cho chúng ta thấy hiệu quả kinh doanh luôn là mục tiêu chính và là mục tiêu hàng đầu của các chủ thể tham gia vào nền kinh tế. Doanh nghiệp sản xuất kinh doanh có hiệu quả là doanh nghiệp thỏa mãn đƣợc tối đa 3 nhu cầu về hàng hóa, dịch vụ của xã hội trong giới hạn cho phép của các nguồn lực hiện có và thu đƣợc nhiều lợi nhuận nhất, đem lại hiệu quả kinh tế xã hội cao nhất.
Nguồn tài nguyên là hữu hạn, vấn đề đặt ra hiện nay cho các doanh nghiệp ngành khoáng sản là làm thế nào để khai thác và kinh doanh hiệu quả nhƣng vẫn đảm bảo vấn đề môi trƣờng và luật pháp. Sự thay đổi to lớn về môi trƣờng kinh doanh, đồng thời tạo ra những cơ hội và thách thức cho các doanh nghiệp ngành khoáng sản. Thách thức lớn nhất đó chính là sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh tế thị trƣờng với các đối thủ mạnh hơn về vốn, về công nghệ, khôn ngoan hơn trong việc sử dụng vốn, cách thức quản lý. Trong điều kiện cạnh tranh gay gắt nhƣ vậy, làm thế nào để duy trì hiệu quả hoạt động kinh doanh, tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp? đây là một câu hỏi lớn và không dễ trả lời đối với các doanh nghiệp trong ngành khoáng sản.
Xuất phát từ tầm quan trọng của vấn đề hiệu quả hoạt động kinh doanh và sự cần thiết phải tìm hiểu các yếu tố tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp trong ngành khoáng sản, tác giả đã lựa chọn đề tài “Các yếu tố tài chính tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam” để nghiên cứu với hy vọng sẽ đóng góp một phần nhỏ vào kế hoạch phát triển kinh doanh của đơn vị công tác, ngoài ra tác giả cũng hy vọng đề tài nghiên cứu sẽ góp phần làm thông tin tham khảo cho các doanh nghiệp ngành khai khoáng nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh và có những chính sách tài chính hợp lý để đạt đƣợc hiệu quả kinh doanh nhƣ mong muốn. MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU: Mục tiêu chung: Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là nghiên cứu các yếu tố tài chính tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2010 đến 2014, từ đó đƣa ra kết luận và kiến nghị các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản tại Việt Nam. Mục tiêu cụ thể: Xây dựng mô hình nghiên cứu c ác yếu tố tài chính tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam. Kiểm định mô hình và các giả thuyết nghiên cứu, từ đó xác định c ác yếu tố tài chính tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam.
Thông qua nghiên cứu thực tiễn, đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản ở Việt Nam. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU: - Các yếu tố tài chính nào tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam? - Mức độ tác động của các yếu tố tài chính đến hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoán Việt Nam là nhƣ thế nào? - Các giải pháp nào để nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp ngành khoáng sản ở Việt Nam? 5 5. ĐỐI TƢỢNG, PHẠM VI NGHIÊN CỨU: - Đối tƣợng nghiên cứu: Các yếu tố tài chính tác động đến hiệu quả kinh doanh. - Phạm vi nghiên cứu: Các doanh nghiệp trong ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoáng Việt Nam.
Nghiên cứu này dựa vào số liệu trên báo cáo tài chính của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoánViệt Nam giai đoạn từ 2010 đến 2014. PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU: Phƣơng pháp định lƣợng là phƣơng pháp đƣợc chọn để thực hiện đề tài nghiên cứu. Dựa vào mục tiêu nghiên cứu sẽ hình thành nên cơ sở lý thuyết liên quan và từ cơ sở lý thuyết sẽ xác định các yếu tố tài chính nào tác động đến hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp từ đó mô hình nghiên cứu đƣợc hình thành. Thu thập và xử lý dữ liệu nghiên cứu bằng cách sử dụng công cụ kinh tế lƣợng hồi quy để thực hiện ƣớc lƣợng, kiểm định mô hình SPSS 20 để xử lý và phân tích hồi quy.
Xác định đƣợc các yếu tố tài chính tác động đến hiệu quả hoạt động kinh doanh và định lƣợng mức độ tác động của các yếu tố đó. Ngoài ra trong đề tài nghiên cứu tác giả còn sử dụng phƣơng pháp thống kê mô tả để mô tả, so sánh kết quả nghiên cứu với các nghiên cứu trƣớc có liên quan. Thông qua kết quả tiến hành so sánh kết quả với kỳ vọng dấu từ mô hình, từ đó rút ra kết luận nghiên cứu và kiến nghị những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoán sản. Ý NGHĨA NGHIÊN CỨU: Về mặt khoa học: kết quả nghiên cứu sẽ xác định các yếu tố tài chính ảnh hƣởng đến hiệu quả kinh doanh của các doanh nghiệp ngành khoáng sản niêm yết trên thị trƣờng chứng khoáng Việt Nam.
Trên cơ sở đó, các doanh nghiệp sẽ tập trung nguồn lực cần thiết để điều chỉnh hoặc xây dựng các chiến lƣợc kinh doanh cho phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh tại doanh nghiệp, tăng vị thế canh tranh. 6 Về mặt thực tiễn: Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp một lƣợng thông tin nhất định cần thiết để đơn vị tác giả đang công tác có thể làm thông tin tham khảo trƣớc khi quyết định đầu tƣ sang lĩnh vực mới đó là lĩnh vực khai thác khoáng sản. KẾT CẤU ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU: Kết cấu của đề tài này dự kiến gồm 5 chƣơng, các chƣơng này có mối quan hệ logic để thực hiện mục tiêu nghiên cứu của đề tài, 5 chƣơng bao gồm: Chƣơng 1: Tổng quan.
