CHƯƠNG 1. TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC 1. Các nghiên cứu nước ngoài Để có cái nhìn tổng thể về các nghiên cứu trước liên quan đến lựa chọn PMKT tác giả tổng hợp các nghiên cứu này theo trình tự thời gian với 2 hướng tiếp cận nghiên cứu khác nhau. Nhóm các nghiên cứu nghiêng về khía cạnh đánh giá các PMKT hiện có trên thị trường.
Các nghiên cứu này chủ yếu trong giai đoạn đầu nghiên cứu về PMKT, các tác giả chủ yếu xem xét, so sánh, đánh giá các PMKT hiện có trên thị trường thông qua các tính năng, giá phí, yêu cầu về phần cứng, phần mềm, phương thức hỗ trợ của NCC, để cung cấp thông tin hỗ trợ DN lựa chọn PMKT phù hợp với nhu cầu của mình. Các nghiên cứu trong nhóm này được trình bày cụ thể như sau: - Nghiên cứu “Selection criteria for commercially available software in construction accounting” của David Arditi và Sandeep Singh (1991). Sau khi xem xét các tài liệu và một số cuộc phỏng vấn với người dùng PMKT và các nhà phát triển PMKT, tác giả đưa ra một danh sách các yếu tố/ tiêu chí được thiết kế để đánh giá PMKT cho các DN xây dựng. Các yếu tố/tiêu chí đánh giá được chia thành ba nhóm gồm đặc điểm chung của gói PMKT (tên của phần mềm, giá niêm yết, tên và địa chỉ của nhà phát triển), các tính năng của phần mềm (sổ cái, các khoản phải thu, các khoản phải trả, kế toán chi phí theo đơn đặt hàng/theo công việc và phân hệ lương), các yêu cầu về phần cứng và phần mềm và hỗ trợ của NCC.
Sau đó tác giả tiến hành khảo sát 23 NCC về PMKT của họ liên quan đến các yếu tố nêu trên. Từ đó cung cấp thông tin hỗ trợ các DN xây dựng lựa chọn PMKT phù hợp. - Nghiên cứu “The bottom line on entry-level accounting programs” của Andrew D; Don C và Robert K (1994). Nghiên cứu tổng hợp các thông tin về những gói PMKT được sử dụng phổ biến bởi các DN nhỏ.
Các thông tin được tác giả cung cấp bao gồm: những thông tin chung về gói PMKT (yêu cầu về phần LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 cứng, phần mềm, giá của gói PMKT), những thông tin liên quan đến cài đặt (mật khẩu, lịch sử truy cập,…), những hỗ trợ của NCC ( hỗ trợ qua điện thoại, fax, hỗ trợ mở rộng, miễn phí cài đặt, bảo hành, giảm giá), thân thiện với người dùng, những tính năng khác (định dạng báo cáo linh hoạt, phân hệ ngân sách, báo cáo thuế thu nhập, các tính năng liên quan hàng tồn kho, báo cáo bán hàng,…. - Nghiên cứu “Accounting software evaluation: hardware, audit trails, backup, error recovery and security” của Avi Rushinek và Sara F. Nghiên cứu khảo sát các NCC về yêu cầu phần cứng cũng như các tính năng, đặc tính và giá của PMKT mà họ cung cấp, đồng thời khảo sát tương ứng yêu cầu của người dùng đối với các tính năng của PMKT và giá mà họ có thể chi trả cho việc mua PMKT. Từ đó đánh giá, xếp hạng các PMKT được khảo sát.
Trong đó cụ thể các yếu tố được tác giả khảo sát bao gồm: thông tin yêu cầu phần cứng của PMKT, hỗ trợ của NCC, bảo mật dữ liệu, sổ cái, các phân hệ sẵn có của PMKT, định dạng báo cáo và giá của PMKT. - Nghiên cứu “How to select the right accounting software” của J Carlton Collins (1999). Nghiên cứu gồm chuỗi 3 bài về yếu tố cần xem xét khi lựa chọn PMKT bao gồm: khả năng tùy biến, độ tin cậy của nhà cung cấp, khả năng báo cáo tài chính, khả năng báo cáo tỷ lệ (tỷ số), khả năng báo cáo dạng đồ họa (bảng, biểu đồ), khả năng xuất các báo cáo dưới dạng excel, khả năng tạo thiết lập các cảnh báo cho các chỉ số trên báo cáo, cơ sở dữ liệu, ngôn ngữ lập trình, cấu trúc tài khoản, các tính năng về mạng (internet), tính thân thiện, dễ sử dụng, các tính năng quốc tế, khả năng giải quyết vấn đề Y2K1. Từ đó tác giả tìm hiểu về các PMKT trên thị trường và cung cấp một bảng so sánh các phần mềm sẵn có trên thị trường về các yếu tố nêu trên.
Nhóm các nghiên cứu nghiêng về khía cạnh xem xét tiêu chí lựa chọn PMKT dựa trên góc nhìn của người dùng. 1 Y2K là sự cố máy tính năm 2000-sự cố máy tính diễn ra vào thời khắc đầu tiên bước sang năm 2000. Nguyên nhân là do để tiết kiệm dung lượng lưu trữ các nhà lập trình chỉ lập trình trên 2 chữ số cuối cùng của năm do đó các máy tính thế hệ cũ, các vi mạch đồng hồ điện tử cũ, các phần mềm không thể nhận biết được sự khác biệt giữa các năm 2000 và 1900. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 Các nghiên cứu này dựa trên kinh nghiệm của các chuyên gia hoặc các DN đã sử dụng PMKT để đề xuất các yếu tố mà DN cần quan tâm khi đưa ra quyết định lựa chọn PMKT hoặc đưa ra kiến nghị giúp DN lựa chọn PMKT phù hợp với nhu cầu, đặc điểm hoạt động kinh doanh của đơn vị.
Các nghiên cứu trong nhóm nghiên cứu này như sau: - Nghiên cứu “Firm characteristics and selection of international accounting software” của Ajay Adhikari và cộng sự (2004). Trong nghiên cứu này nhóm tác giả nghiên cứu các mối quan hệ giữa đặc điểm công ty (quy mô và mức độ quốc tế hóa) với mức độ ảnh hưởng của các tính năng quốc tế của PMKT (đa tiền tệ, đa báo cáo, đa ngôn ngữ), và các tiêu chí lựa chọn chung (hỗ trợ và bảo mật, phần cứng và nền tảng điều hành, tính linh hoạt và chi phí) đến việc lựa chọn PMKT quốc tế thông qua việc thực hiện khảo sát 132 DN đang sử dụng PMKT quốc tế. Nhóm tác giả sử dụng giá trị trung bình (mean) của các nhân tố để đánh giá mực độ ảnh hưởng của chúng đến quyết định lựa chọn PMKT và sử dụng phương pháp Manova phân tích kiểm định các giả thuyết. Kết quả cho thấy rằng các công ty quốc tế của Hoa Kỳ xem xét tính năng đa tiền tệ và chức năng đa báo cáo là các tính năng quốc tế quan trọng nhất trong việc lựa chọn PMKT quốc tế và tầm quan trọng của các tính năng quốc tế này thì khác nhau tùy thuộc vào quy mô và mức độ quốc tế hóa của các DN.
Kết quả của nghiên cứu cũng chỉ ra rằng trong số các tiêu chí lựa chọn chung, vấn đề bảo mật và hỗ trợ được coi là quan trọng nhất. - Nghiên cứu “The Determinates Of Selecting Accounting Software: A Proposed Model” của Ahmad A. Tác giả đưa ra 4 nhóm nhân tố để lựa chọn phần mềm gồm: yêu cầu của người sử dụng, đặc tính phần mềm, môi trường công nghệ và cơ sở hạ tầng, nhà cung cấp. Từ đó tác giả sử dụng kỹ thuật Delphi trên một mẫu gồm 7 chuyên gia để xây dựng nên báo cáo đánh giá PMKT đề xuất trong đó số điểm tối đa được gán cho từng yếu tố quyết định đại diện cho ý kiến của cả các chuyên gia về tầm quan trọng của các yếu tố quyết định lựa chọn trong mô hình được đề xuất.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 9 - Nghiên cứu “Accounting Software Selection And User Satisfaction Relevant Factors for Decision Makers” của Elikai và cộng sự (2007). Nhóm tác giả nghiên cứu về các yếu tố và các tính năng của PMKT mà DN quan tâm khi lựa chọn PMKT, đồng thời tìm hiểu về sự hài lòng của DN đối với các tính năng của PMKT và lý do duy trì không thay đổi PMKT. Các nhân tố tác động đến quyết định lựa chọn PMKT trong nghiên cứu này gồm: tính năng PMKT, chi phí sử dụng PMKT, khả năng tương thích của PMKT với hệ thống và phần mềm của DN, sự hỗ trợ của NCC và sự ổn định của NCC. Trong nghiên cứu này tác giả khảo sát 57 cá nhân tại các DN thuộc các lĩnh vực khác nhau, đối tượng khảo sát được yêu cầu sắp xếp thứ tự tầm quan trọng của các nhân tố và thứ tự của từng thang đo trong mỗi nhân tố.
Kết quả tìm ra tính năng là nhân tố quan trọng nhất trong việc lựa chọn PMKT tiếp đến là chi phí và khả năng tương thích. Trong số các tính năng thì tính linh hoạt (tùy biến) được đánh giá là tính năng quan trọng nhất. Chi phí bao gồm: chi phí mua ban đầu và chi phí hoạt động hàng năm là quan trọng hơn so với chi phí cài đặt và chi phí đào tạo. Đối với khả năng tương thích thì khả năng tương thích với hệ điều hành được đánh giá là có ý nghĩa hơn khả năng tương thích với phần cứng hoặc phần mềm khác.
Đáng ngạc nhiên, nghiên cứu cho thấy người sử dụng đánh giá sự hỗ trợ của NCC có tầm quan trọng khá thấp. - Nghiên cứu “A Proposed Model for the Selection of Appropriate Computerized Accounting Software for Implementation in SMEs in Developing Countries” của Aduamoah và cộng sự (2017). Các nhân tố tác động đến lựa chọn PMKT tại các DN vừa và nhỏ ở các nước đang phát triển bao gồm danh tiếng của NCC, chi phí sử dụng PMKT, sự hỗ trợ của NCC, tính năng của PMKT, tính linh hoạt của PMKT, khả năng tùy biến của PMKT, triển khai PMKT. Tác giả sử dụng phương pháp Delphi để xây dựng nên một báo cáo đánh giá PMKT đề xuất trong đó số điểm tối đa được gán cho từng yếu tố quyết định đại diện cho ý kiến của cả các chuyên gia về tầm quan trọng của các yếu tố quyết định lựa chọn trong mô hình được đề xuất.
LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 10 Bên cạnh những nghiên cứu tập trung chuyên sâu về vấn đề lựa chọn PMKT, có những nghiên cứu tổng hợp lại một cách có hệ thống các bài báo đăng trên các tạp chí và hội nghị có liên quan đến phương pháp lựa chọn phần mềm nói chung, tiêu chí đánh giá phần mềm, kỹ thuật đánh giá phần mềm, hệ thống/công cụ hỗ trợ ra quyết định trong việc đánh giá các gói phần mềm. Một nghiên cứu tiêu biểu là nghiên cứu “Evaluating and selecting software packages: A review” của Anil S. Tác giả đã tổng hợp và phân loại các tiêu chí đánh giá, lựa chọn phần mềm gồm: nhóm tiêu chí liên quan đến đặc điểm phần mềm (đặc điểm chức năng và đặc điểm chất lượng) và nhóm tiêu chí liên quan đến NCC, chi phí và lợi ích, phần cứng và phần mềm, ý kiến, đặc điểm đầu ra. Nghiên cứu này đã cung cấp một cái nhìn tổng quan về các tài liệu liên quan đến việc đánh giá và lựa chọn phần mềm.