Đặt vấn đề Chính quyền cấp cơ sở (gồm cấp Phƣờng, xã) là cấp chính quyền có số lƣợng đông và đa dạng nhất ở Việt Nam với tổng cộng 11. Trong đó, chính quyền cấp phƣờng, xã chiếm khoảng 80%. Đây là cầu nối giữa nhà nƣớc và các tổ chức, cá nhân trên địa bàn, đại diện cho nhà nƣớc trong việc thực hiện nhiệm vụ quản lý các vấn đề kinh tế, xã hội, là đơn vị trực tiếp triển khai các chủ trƣơng, chính sách đến ngƣời dân, và lắng nghe trực tiếp tiếng nói, phản ánh của các tổ chức, cá nhân trên địa bàn về tất cả các vấn đề kinh tế, xã hội,… Một chƣơng trình, chính sách đƣợc ban hành dù có tốt nhƣng nếu công tác triển khai đến ngƣời dân không đƣợc thực hiện tốt (triển khai không đúng, ngƣời dân không tiếp cận đƣợc chủ trƣơng, chính sách, nhũng nhiễu,…) thì kết quả và mục tiêu của chƣơng trình, chính sách cũng không đạt đƣợc. Hay ở chiều ngƣợc lại, tiếng nói và phản ảnh của các tổ chức, ngƣời dân trên địa bàn không đƣợc ghi nhận đầy đủ và chuyển tiếp đến các cấp chính quyền cao hơn thì các chƣơng trình, chính sách ban hành có thể không sát với nhu cầu và nguyện vọng của ngƣời dân.
Điều đó cho thấy, hiệu quả hoạt động của chính quyền cấp cơ sở là rất quan trọng đối với sự phát triển của đất nƣớc. Thực tiễn cho thấy, mặc dù đóng vai trò quan trọng nhƣng kết quả hoạt động của cấp chính quyền cơ sở trong thời gian qua là không nhƣ kỳ vọng. Ví dụ nhƣ kết quả điều tra về xã hội học cho thấy tỷ lệ số chính quyền cơ sở đƣợc đánh giá là thực hiện tốt nhiệm vụ quản lý các vấn đề kinh tế xã hội trên địa bàn là rất thấp (dƣới 50%), cụ thể: xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển trên địa bàn (48,6%); cung ứng các dịch vụ giáo dục, y tế, văn hóa (48,2%); tạo điều kiện cho ngƣời dân tham gia giải quyết các vấn đề xã hội (46,7%); xử lý kịp thời các vấn đề xã hội (44,8%).1Có nhiều nguyên nhân đƣợc đƣa ra để lý giải cho kết quả trên nhƣ: tổ chức 1 Nguyễn Thị Phƣơng (2016), Vai trò của chính quyền xã đối với quản lý phát triển xã hội, Tạp chí tổ chức nhà nƣớc. Truy cập tại địa chỉ: http://tcnn.aspx/vi/News/125/0/1010070/0/34672/Vai_tro_cua_chinh_quyen_xa_doi_voi_quan_ly_p hat_trien_xa_hoi 2 bộ máy chính quyền cấp cơ sở chƣa phù hợp, tính liên kết giữa các cơ quan chƣa cao, phản ứng của chính quyền cấp cơ sở còn chậm trƣớc các vấn đề phát sinh,… Xét về yếu tố con ngƣời thì năng lực của đội ngũ công chức còn hạn chế, nhận thức về vai trò và trách nhiệm của công chức với cộng đồng chƣa cao dẫn đến thiếu tận tâm với công việc, chế độ đãi ngộ với công chức cấp cơ sở rất thấp (so với công chức cấp tỉnh hay cấp huyện, cũng nhƣ so với mặt bằng chung của xã hội) dẫn đến tình trạng công chức rời khỏi cơ quan nhà nƣớc sang khu vực tƣ nhân làm cho bộ máy chính quyền cấp cơ sở thƣờng bị xáo trộn.
Thành phố Bến Tre là một đô thị loại 3 trực thuộc tỉnh ến Tre, bao gồm 17 đơn vị hành chính cấp cơ sở (bao gồm các phƣờng 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, Phú Khƣơng, Phú Tân và các xã Sơn ông, ình Phú, Phú Hƣng, Mỹ Thạnh An, Nhơn Thạnh, Phú Nhuận, Mỹ Thành). Thực tiễn hoạt động tại các phƣờng, xã của Thành phố Bến Tre cũng cho thấy tình trạng chung nhƣ của cả nƣớc đã nêu ở trên. Tuy nhiên, thực trạng trên không phải là tất cả, vẫn có những phƣờng hoạt động rất hiệu quả, ở đó ngƣời công chức có tinh thần và trách nhiệm rất cao, làm việc nhiệt tình và say mê với công việc đƣợc phân công. Vậy điều gì đã tạo nên sự khác biệt? Việc tổ chức bộ máy và chính sách đãi ngộ (giả định đƣợc cho là thấp) thì cũng giống nhau ở tất cả các phƣờng, xã.
Điều đó cho thấy sự khác biệt đến từ yếu tố con ngƣời mà cụ thể là động lực làm việc, hay cao hơn là động lực phụng sự nhân dân của công chức. Vấn đề là làm thế nào để nuôi dƣỡng và thúc đẩy các động lực lực đó trong mỗi công chức và đâu là các yếu tố ảnh hƣởng đến động lực làm việc cũng nhƣ sự gắn kết của công chức với chính quyền cấp cơ sở. Các nghiên cứu trong nƣớc về động lực làm việc cho đối tƣợng công chức cũng đã đƣợc thực hiện khá nhiều nhƣ Trƣơng Ngọc Hùng (2012), Hoàng Thị Hồng Lộc (2014), Đào Thu Hiền (2015), Nguyễn Ngọc Thắng (2016), Nguyễn Thị Bích Lan (2016),… Hay gần đây là các nghiên cứu về động lực phụng sự nhƣ Huỳnh Văn Khoa (2016), Nguyễn Thị ích Phƣợng (2016), Nguyễn Minh Thẩm (2016), Trần Thị Thúy Anh (2016), Nguyễn Thị Uyên Tú (2016). Hầu hết các nghiên cứu trong nƣớc đều tập trung vào động lực và động lực phụng sự của công chức ở cấp 3 trung ƣơng hoặc cấp tỉnh, thành phố, trong khi các nghiên cứu về động lực của công chức cấp cơ sở là rất hạn chế.
Các nghiên cứu nƣớc ngoài về động lực làm việc và động lực phụng sự đã đƣợc thực hiện rất nhiều. Tiêu biểu là sự ra đời của một loạt các thuyết về tạo động lực nhƣ Thuyết nhu cầu của Maslow, Thuyết ERG của Alderfer, Thuyết hai nhân tố của Herzberg, Thuyết kỳ vọng của Vroom, Thuyết công bằng của Adams,… Và sau đó là rất nhiều các nghiên cứu về phát triển thang đo cho động lực làm việc nhƣ nghiên cứu của Clack (1960), Landy và Guion (1970), Kaufman và Fetters (1980), Kovach (1987). Đến khoảng những năm 90s của thế kỷ trƣớc thì các nghiên cứu về động lực phụng sự mới ra đời tiêu biểu nhƣ nghiên cứu của Perry và Wise (1990), Moon (2000), Moynihan (2007), Paarlberg và ctg (2008), Perry và ctg (2010), Kim và ctg (2013),… Nhìn chung các nghiên cứu nƣớc ngoài tập trung vào động lực làm việc ở khu vực tƣ nhân và sau này là động lực phụng sự ở các tổ chức công nhƣng chủ yếu là hoàn thiện thang đo. Từ những bối cảnh về thực tiễn hoạt động của các tổ chức chính quyền cấp cơ sở và thực trạng các nghiên cứu về động lực làm việc hay động lực phụng sự cả trong và ngoài nƣớc, việc cần thiết có một nghiên cứu về động lực của công chức liên quan đến sự gắn kết của công chức với chính quyền cấp cơ sở là cần thiết, đặc biệt là tìm hiểu bản chất của các yếu tố tác động đến động lực gắn kết của công chức với tổ chức chính quyền cấp cơ sở.
Kết quả nghiên cứu là cơ sở để đề xuất các chính sách liên quan nhằm thúc đẩy và nuôi dƣỡng động lực làm việc cũng nhƣ tính gắn kết của ngƣời công chức, sâu hơn là tính gắn kết với các giá trị cộng đồng mà chính quyền cấp cơ sở tạo ra. Chính vì lý do đó, tôi quyết định thực hiện đề tài: “Các yếu tố tác động đến sự gắn kết với tổ chức của công chức cấp cơ sở tại thành phố Bến Tre” làm luận văn tốt nghiệp chƣơng trình cao học Quản lý Công. Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu Mục tiêu sau cùng của nghiên cứu là hƣớng đến các giải pháp, chính sách giúp nuôi dƣỡng và tăng động lực gắn kết ngƣời công chức với tổ chức chính quyền 4 cấp cơ sở tại Bến Tre nói riêng và bài học cho cả nƣớc nói chung. Sau đây là một số mục tiêu cụ thể cần đạt đƣợc: Xác định các yếu tố tác động đến động lực làm việc của công chức nói chung và các yếu tố tác động đến sự gắn kết của công chức chính quyền cấp cơ sở đối với các giá trị mà tổ chức công mang lại cho cộng đồng, xã hội.
Xác định các nguyên nhân quan trọng làm giảm sự gắn kết của công chức cấp cơ sở vớ tổ chức. Đề xuất các chính sách phù hợp giúp gia tăng động lực và sự gắn kết của công chức với tổ chức chính quyền cấp cơ sở. Và để đạt đƣợc các mục tiêu nêu trên, đề tài tiến hành trả lời 03 câu hỏi nghiên cứu sau đây: Thứ nhất, đâu là các yếu tố tác động đến động lực làm việc, mà đặc biệt là sự gắn kết của công chức với tổ chức chính quyền cấp cơ sở tại thành phố Bến tre? Thứ hai, đâu là các nguyên nhân chính làm giảm sự gắn kết với tổ chức của công chức cấp cơ sở tại thành phố Bến Tre? Thứ ba, những giải pháp và chính sách nào là cần thiết giúp tăng cường động lực làm việc và sự gắn kết của công chức với tổ chức chính quyền cấp cơ sở tại thành phố Bến Tre? 1. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu Chủ thể nghiên cứu: động lực làm việc và các yếu tố tác động đến động lực làm việc, đặc biệt tác động đến sự gắn kết của công chức với tổ chức chính quyền cấp cơ sở.
Khách thể nghiên cứu: cán bộ đang làm việc hoặc nghỉ việc tại các cơ quan cấp phƣờng, xã tại thành phố Bến Tre. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi không gian: các phƣờng, xã tại thành phố Bến Tre. Phạm vi thời gian: đề tài nghiên cứu dựa vào dữ liệu điều tra, dữ liệu sơ cấp đƣợc khảo sát kết hợp phỏng vấn sâu. Phƣơng pháp nghiên cứu Mục tiêu của đề tài không phải là tìm kiếm và khám phá thêm các nhân tố mới ảnh hƣởng động lực làm việc và sự gắn bó của công chức mà chủ yếu là tìm hiểu bản chất của các yếu tố tác động đến động lực của công chức chính quyền cấp cơ sở.
Do vậy, tác giả sử dụng phƣơng pháp khảo sát kết hợp phỏng vấn, trao đổi sâu với các chuyên gia, đối tƣợng liên quan để làm rõ vấn đề nghiên cứu. Bảng hỏi đƣợc thiết kế trên cơ sở các yếu tố tác động đến động lực của công chức đƣợc tổng hợp từ các nghiên cứu trƣớc, có điều chỉnh thông qua trao đổi với giảng viên, chuyên gia liên quan. Kết quả xử lý thống kê mô tả và xác định các yếu tố quan trọng tác động đến động lực của công chức sau khảo sát là cơ sở để tác giả tiến hành phỏng vấn, trao đổi sâu với các chuyên gia và đối tƣợng liên quan. Các khuyến nghị và chính sách đƣợc đề xuất là dựa trên kết quả phân tích tổng hợp của đề tài, góp ý của chuyên gia và đƣợc xem xét tính khả thi khi áp dụng thực tiễn tại chính quyền cấp cơ sở của thành phố Bến Tre đặt trong khuôn khổ chung của pháp luật Việt Nam.
Bố cục luận văn Luận văn có bố cục gồm 05 chƣơng.