Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Sử Dụng Mạng Xã Hội TikTok Của Người Dùng Tại TP. Hồ Chí Minh

TikTok đã trở thành một hiện tượng toàn cầu, đặc biệt là tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh. 107 trang · Trường Đại Học Ngân Hàng · 2023.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thúy Vi
• Người hướng dẫn: TS. Phạm Thị Hoa
• Trường học: Trường Đại Học Ngân Hàng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Quyết Định Sử Dụng Mạng Xã Hội TikTok Tại TP. Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Lý do chọn đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.2.1. Mục tiêu tổng quát
• 1.2.2. Mục tiêu cụ thể
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
• 1.5.1. Đối tượng nghiên cứu
• 1.5.2. Phạm vi nghiên cứu
• 1.6. Ý nghĩa của nghiên cứu
• 1.7. Kết cấu đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU
• 2.1. Tổng quan về mạng xã hội
• 2.1.1. Các khái niệm liên quan đến mạng xã hội
• 2.1.2. Lịch sử hình thành TikTok
• 2.1.3. Khái quát về mạng xã hội TikTok
• 2.1.4. Các ưu điểm của mạng xã hội TikTok
• 2.2. Tổng quan lý thuyết
• 2.2.1. Hành vi sử dụng mạng xã hội
• 2.2.2. Mô hình lý thuyết
• 2.2.3. Các nghiên cứu liên quan
• 2.2.3.1. Tổng quan nghiên cứu nước ngoài
• 2.2.3.2. Tổng quan nghiên cứu trong nước
• 2.3. Mô hình nghiên cứu và các giả thuyết
• 2.3.1. Thảo luận về khoảng trống nghiên cứu
• 2.3.2. Giả thuyết nghiên cứu
• 2.3.3. Mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Xây dựng thang đo các yếu tố trong mô hình
• 3.2.2. Thiết kế bảng hỏi
• 3.3. Nghiên cứu định lượng
• 3.3.1. Phương pháp chọn mẫu
• 3.3.2. Phương pháp thu thập dữ liệu
• 3.4. Phân tích dữ liệu
• 3.4.1. Phân tích thống kê mô tả
• 3.4.2. Kiểm định thang đo
• 4. CHƯƠNG 4: PHÂN TÍCH DỮ LIỆU
• 4.1. Thống kê mô tả
• 4.1.1. Thống kê mô tả mẫu khảo sát
• 4.1.2. Thống kê mô tả các biến quan sát
• 4.2. Kiểm định thang đo
• 4.2.1. Kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha
• 4.2.2. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.3. Kiểm định mô hình và các giả thuyết
• 4.3.1. Phân tích tương quan Pearson
• 4.3.2. Phân tích hồi quy
• 4.3.3. Kiểm định sự khác biệt
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.2. Hạn chế của bài nghiên cứu
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Sử Dụng TikTok

TikTok đã trở thành một hiện tượng toàn cầu, đặc biệt là tại các thành phố lớn như TP. Hồ Chí Minh. Yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok rất đa dạng, từ yếu tố tâm lý và xã hội đến yếu tố công nghệ và kinh tế. Nghiên cứu này nhằm khám phá các yếu tố chính thúc đẩy hoặc cản trở việc sử dụng TikTok tại TP.HCM, cung cấp cái nhìn sâu sắc cho các nhà phát triển ứng dụng, các nhà marketing và các nhà nghiên cứu. Việc hiểu rõ động cơ sử dụng TikTok của người dùng giúp tối ưu hóa trải nghiệm và tăng cường sự gắn kết với nền tảng. Theo báo cáo của Hootsuite và We Are Social, mạng xã hội chiếm 35% tổng thời gian truyền thông, cho thấy tầm quan trọng của việc nghiên cứu các nền tảng như TikTok. Việc tìm hiểu ảnh hưởng của nội dung TikTok đến người dùng cũng là một phần quan trọng trong nghiên cứu này.

1.1. Thực Trạng Sử Dụng TikTok Tại TP. Hồ Chí Minh

TikTok đã nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường mạng xã hội tại TP.HCM, thu hút đông đảo người dùng ở mọi lứa tuổi. Thực trạng sử dụng TikTok cho thấy sự phổ biến của ứng dụng này trong việc giải trí, chia sẻ thông tin và kết nối cộng đồng. Tuy nhiên, cũng có những thách thức đặt ra liên quan đến mức độ tin cậy vào thông tin trên TikTok và tác động của TikTok đến cuộc sống của người dùng. Nghiên cứu sẽ đi sâu vào phân tích nhân khẩu học người dùng TikTok để hiểu rõ hơn về xu hướng và hành vi sử dụng.

1.2. Vai Trò Của TikTok Trong Đời Sống Giới Trẻ TP.HCM

TikTok không chỉ là một nền tảng giải trí, mà còn là một phần quan trọng trong đời sống của giới trẻ TP.HCM. Nó cung cấp một kênh để thể hiện bản thân, tương tác xã hội và tiếp cận thông tin. Ảnh hưởng của TikTok đến giới trẻ là một chủ đề được quan tâm, bao gồm cả những tác động tích cực và tiêu cực. Nghiên cứu này sẽ xem xét mục đích sử dụng TikTok và thời gian sử dụng TikTok trung bình của giới trẻ TP.HCM.

II. Vấn Đề Thách Thức Khi Nghiên Cứu Quyết Định Dùng TikTok

Nghiên cứu về các yếu tố tác động đến sử dụng TikTok tại TP.HCM đối diện với nhiều thách thức. Đầu tiên, sự thay đổi nhanh chóng của thuật toán và nội dung trên TikTok đòi hỏi nghiên cứu phải liên tục cập nhật. Thứ hai, việc thu thập dữ liệu đáng tin cậy từ người dùng có thể khó khăn do tính bảo mật và riêng tư. Cuối cùng, việc đo lường ảnh hưởng của TikTok đến quyết định mua hàng và mức độ hài lòng khi sử dụng TikTok đòi hỏi phương pháp nghiên cứu phức tạp và đa dạng. Theo Decision Lab, TikTok không còn là lựa chọn ưu tiên của Gen Z cho video ngắn, cho thấy sự cạnh tranh gay gắt từ các nền tảng khác.

2.1. Rủi Ro Tác Động Tiêu Cực Khi Sử Dụng TikTok

Bên cạnh những lợi ích, TikTok cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro khi sử dụng, bao gồm tác động tiêu cực đến sức khỏe tâm lý, tiếp xúc với nội dung không phù hợp và nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư. Nghiên cứu này sẽ đánh giá mức độ tin cậy vào thông tin trên TikTok và giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của nền tảng này. Việc nâng cao nhận thức về an toàn trên mạng xã hội là một phần quan trọng trong việc bảo vệ người dùng.

2.2. Cạnh Tranh Giữa TikTok Và Các Mạng Xã Hội Khác

Thị trường mạng xã hội ngày càng cạnh tranh, với sự tham gia của nhiều nền tảng khác nhau như Facebook, YouTube và Instagram. So sánh TikTok với các mạng xã hội khác là một yếu tố quan trọng để hiểu rõ vị thế của TikTok và khả năng duy trì sự tăng trưởng. Nghiên cứu sẽ phân tích ưu điểm và nhược điểm của TikTok so với các đối thủ cạnh tranh và xu hướng sử dụng TikTok trong tương lai.

2.3. Hạn Chế Về Dữ Liệu Và Phương Pháp Nghiên Cứu

Việc thu thập dữ liệu đầy đủ và chính xác là một thách thức lớn trong nghiên cứu về hành vi sử dụng TikTok của người dùng TP.HCM. Hạn chế về nguồn lực và thời gian cũng có thể ảnh hưởng đến phạm vi và độ sâu của nghiên cứu. Nghiên cứu cần sử dụng các phương pháp thu thập và phân tích dữ liệu phù hợp để đảm bảo tính khách quan và tin cậy của kết quả.

III. Phương Pháp Xác Định Yếu Tố Ảnh Hưởng Quyết Định Dùng TikTok

Để xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok, nghiên cứu này sử dụng phương pháp kết hợp định tính và định lượng. Nghiên cứu định tính giúp khám phá các yếu tố tiềm ẩn và xây dựng mô hình nghiên cứu. Nghiên cứu định lượng sử dụng khảo sát để thu thập dữ liệu và phân tích thống kê để đánh giá mức độ ảnh hưởng của các yếu tố. Phân tích dữ liệu thu thập được sẽ làm rõ động cơ sử dụng TikTok của người dùng. Theo Nguyễn Thị Thúy Vi trong khóa luận tốt nghiệp của mình tại trường Đại học Ngân hàng TP.HCM, phương pháp kết hợp định tính và định lượng được sử dụng để xác định mức độ quan trọng của các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok.

3.1. Mô Hình Nghiên Cứu Các Yếu Tố Tác Động Sử Dụng TikTok

Mô hình nghiên cứu được xây dựng dựa trên các lý thuyết và nghiên cứu trước đây về hành vi sử dụng mạng xã hội. Nó bao gồm các yếu tố như tính hữu dụng, tính dễ sử dụng, giải trí, tương tác xã hội, thể hiện bản thân và ảnh hưởng của người nổi tiếng. Mô hình này sẽ được kiểm định bằng dữ liệu thực tế để xác định mức độ phù hợp và giải thích hành vi sử dụng TikTok của người dùng.

3.2. Thiết Kế Khảo Sát Thu Thập Dữ Liệu Người Dùng TikTok

Khảo sát được thiết kế để thu thập thông tin về nhân khẩu học, mục đích sử dụng, thời gian sử dụng và mức độ hài lòng của người dùng TikTok. Bảng hỏi sử dụng thang đo Likert để đánh giá mức độ đồng ý của người dùng với các phát biểu liên quan đến các yếu tố ảnh hưởng. Khảo sát được thực hiện trực tuyến để tiếp cận một mẫu ngẫu nhiên và đa dạng của người dùng TikTok tại TP.HCM.

3.3. Phân Tích Thống Kê Để Đo Lường Mức Độ Ảnh Hưởng

Dữ liệu thu thập được sẽ được phân tích bằng các phương pháp thống kê như thống kê mô tả, phân tích tương quan, phân tích hồi quy và kiểm định T-test. Các phương pháp này giúp xác định mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến quyết định sử dụng TikTok và so sánh sự khác biệt giữa các nhóm người dùng khác nhau.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Tác Động Các Yếu Tố Kết Quả Nghiên Cứu

Kết quả nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok có nhiều ứng dụng thực tiễn. Chúng giúp TikTok hiểu rõ hơn về nhu cầu và mong muốn của người dùng, từ đó cải thiện trải nghiệm và tăng cường sự gắn kết. Kết quả cũng cung cấp thông tin hữu ích cho các nhà marketing để xây dựng các chiến dịch quảng cáo hiệu quả trên TikTok. Hơn nữa, nghiên cứu này có thể là cơ sở cho các nghiên cứu tương lai về mạng xã hội và hành vi người dùng. Theo khóa luận tốt nghiệp, kết quả nghiên cứu có thể tạo cơ sở cho các nghiên cứu tương tự liên quan đến TikTok trong tương lai.

4.1. Ảnh Hưởng Của Nội Dung TikTok Đến Hành Vi Người Dùng

Ảnh hưởng của nội dung TikTok là một yếu tố quan trọng trong việc thu hút và giữ chân người dùng. Nội dung đa dạng, sáng tạo và phù hợp với sở thích của người dùng sẽ tạo ra sự hứng thú và thúc đẩy họ sử dụng TikTok thường xuyên hơn. Nghiên cứu sẽ đánh giá các loại nội dung yêu thích trên TikTok và mức độ ảnh hưởng của nội dung đến hành vi người dùng, bao gồm cả quyết định mua hàng và tham gia các hoạt động xã hội.

4.2. Tầm Quan Trọng Của Người Nổi Tiếng Trên TikTok KOLs

Ảnh hưởng của người nổi tiếng trên TikTok (KOLs) là một yếu tố không thể bỏ qua. KOLs có khả năng tạo ra xu hướng, lan truyền thông điệp và ảnh hưởng đến quyết định của người dùng. Nghiên cứu sẽ đánh giá mức độ tin cậy của người dùng vào KOLs và tác động của KOLs đến hành vi sử dụng TikTok, bao gồm cả quyết định mua hàng và tham gia các hoạt động quảng bá.

4.3. Vai Trò Của Thuật Toán TikTok Trong Duy Trì Người Dùng

Ảnh hưởng của thuật toán TikTok là một yếu tố quan trọng trong việc cá nhân hóa trải nghiệm người dùng và duy trì sự gắn kết. Thuật toán giúp hiển thị nội dung phù hợp với sở thích của người dùng, từ đó tạo ra sự hài lòng và khuyến khích họ sử dụng TikTok thường xuyên hơn. Nghiên cứu sẽ đánh giá mức độ hiệu quả của thuật toán TikTok và tác động của thuật toán đến hành vi sử dụng, bao gồm cả thời gian sử dụng và tần suất tương tác.

V. Kết Luận Hướng Nghiên Cứu Về Sử Dụng TikTok Tại TP

Nghiên cứu về các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok tại TP.HCM cung cấp những hiểu biết sâu sắc về hành vi người dùng và tiềm năng phát triển của nền tảng này. Kết quả nghiên cứu có thể giúp TikTok cải thiện trải nghiệm người dùng, tăng cường sự gắn kết và duy trì sự tăng trưởng. Hướng nghiên cứu trong tương lai có thể tập trung vào tác động của TikTok đến văn hóa, ảnh hưởng của TikTok đến kinh tế và giải pháp hạn chế tác động tiêu cực của nền tảng này. Theo tác giả Nguyễn Thị Thúy Vi, kết quả nghiên cứu có thể giúp TikTok phát triển nhiều tính năng mới.

5.1. Tổng Kết Các Yếu Tố Chính Tác Động Quyết Định Sử Dụng

Nghiên cứu đã xác định được các yếu tố chính ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok tại TP.HCM, bao gồm tính hữu dụng, tính dễ sử dụng, giải trí, tương tác xã hội, thể hiện bản thân và ảnh hưởng của người nổi tiếng. Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố khác nhau, tùy thuộc vào đặc điểm và nhu cầu của từng nhóm người dùng.

5.2. Hàm Ý Quản Trị Đề Xuất Phát Triển TikTok Tại Việt Nam

Dựa trên kết quả nghiên cứu, có thể đưa ra các hàm ý quản trị và đề xuất phát triển TikTok tại Việt Nam. Các đề xuất bao gồm cải thiện chất lượng nội dung, tăng cường tính năng tương tác, nâng cao trải nghiệm người dùng và hợp tác với các KOLs để quảng bá thương hiệu. Ngoài ra, cần chú trọng đến việc bảo vệ quyền riêng tư và hạn chế tác động tiêu cực của nền tảng này.

5.3. Hướng Nghiên Cứu Tiếp Theo Về Mạng Xã Hội Và TikTok

Hướng nghiên cứu tiếp theo có thể tập trung vào tác động của TikTok đến sức khỏe tâm lý, ảnh hưởng của TikTok đến văn hóa và vai trò của TikTok trong giáo dục. Ngoài ra, cần nghiên cứu về xu hướng sử dụng TikTok trong tương lai và so sánh TikTok với các mạng xã hội mới nổi. Các nghiên cứu này sẽ giúp hiểu rõ hơn về tác động của TikTok và phát triển các giải pháp để tận dụng tối đa lợi ích của nền tảng này.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Bối cảnh thực tiễn và lý do chọn đề tài

Sự bùng nổ của mạng xã hội cùng với mức độ phủ sóng của Internet đã tạo ra bước chuyển dịch lớn trong phương thức kết nối và giải trí của người dùng. Dẫn liệu từ báo cáo Digital report 2022 của Hootsuite và We Are Social cho thấy thời gian sử dụng mạng xã hội chiếm khoảng 35% tổng thời gian truyền thông được kết nối trên toàn cầu, tương đương trung bình 2 giờ 27 phút mỗi ngày. Tại Việt Nam, tính đến tháng 01/2022, có khoảng 76,95 triệu người dùng hoạt động trên các nền tảng mạng xã hội, tương ứng với 78,1% dân số cả nước.

Trong bối cảnh đó, mạng xã hội TikTok thuộc sở hữu của tập đoàn công nghệ ByteDance (ra mắt quốc tế năm 2017) đã tăng trưởng nhanh chóng. Tại thị trường Việt Nam, TikTok chiếm 40,5% thị phần người dùng mạng xã hội và tiếp cận được 39,91 triệu người dùng từ 18 tuổi trở lên (Hootsuite, 01/2022). Giai đoạn dịch bệnh Covid-19 cùng các quy định giãn cách xã hội đã thúc đẩy nhu cầu tìm kiếm các nội dung giải trí dạng video ngắn kết hợp âm nhạc, tạo điều kiện cho nền tảng này mở rộng quy mô.

Tuy nhiên, sự phát triển của TikTok tại Việt Nam vẫn đối mặt với các thách thức về tính bền vững. Theo báo cáo Kết nối người dùng quý 2 năm 2020 của Decision Lab, người dùng TikTok tại Việt Nam phần lớn tập trung ở nhóm Thế hệ Z (Gen Z), trong khi tỷ lệ tham gia ở các nhóm tuổi khác còn khiêm tốn. Đồng thời, báo cáo The Connected Consumer quý IV/2022 ghi nhận TikTok chịu sự cạnh tranh trực tiếp từ tính năng video ngắn của các nền tảng đối thủ như YouTube Shorts và Facebook Reels. Do đó, việc nghiên cứu các yếu tố thúc đẩy người dùng đưa ra quyết định sử dụng TikTok tại một đô thị lớn như Thành phố Hồ Chí Minh có ý nghĩa quan trọng để nhận diện hành vi tiêu dùng số và hoạch định chính sách phát triển nền tảng.

Mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu

Khóa luận xác lập hệ thống mục tiêu và câu hỏi nghiên cứu cụ thể như sau:

Mục tiêu nghiên cứu:

1. Mục tiêu tổng quát: Xác định các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của người dùng trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, từ đó đề xuất các hàm ý quản trị nhằm giúp nhà phát triển mở rộng quy mô và dung lượng người dùng.
2. Mục tiêu cụ thể:
   • Xác định các yếu tố cấu thành ảnh hưởng đến quyết định sử dụng TikTok của người dùng tại TP.HCM.
   • Đo lường và đánh giá mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến quyết định sử dụng.
   • Đề xuất hệ thống hàm ý quản trị phù hợp cho nhà phát triển nền tảng TikTok.

Câu hỏi nghiên cứu:

1. Những yếu tố nào ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của người dùng trên địa bàn TP.HCM?
2. Mức độ ảnh hưởng của từng yếu tố đến quyết định sử dụng được xác định cụ thể như thế nào?
3. Những hàm ý quản trị nào là phù hợp nhằm gia tăng khả năng tiếp cận và mở rộng dung lượng người dùng TikTok tại thị trường TP.HCM?

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Các yếu tố ảnh hưởng đến quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok của người dùng.
• Đối tượng khảo sát: Người dân đang sinh sống, làm việc và học tập trên địa bàn TP.HCM đã và đang sử dụng mạng xã hội TikTok.
• Phạm vi không gian: Địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh.
• Phạm vi thời gian: Quá trình nghiên cứu, khảo sát và thu thập dữ liệu sơ cấp được thực hiện từ tháng 04/2023 đến tháng 06/2023.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Nghiên cứu tích hợp các lý thuyết hành vi và tiếp nhận công nghệ tiêu biểu trong quản trị kinh doanh và tâm lý học xã hội:

• Thuyết hành động hợp lý (Theory of Reasoned Action - TRA) (Ajzen & Fishbein, 1975): Giải thích hành vi thực tế thông qua ý định hành vi, được định hình bởi hai cấu trúc cốt lõi là thái độ và chuẩn mực chủ quan.
• Mô hình chấp nhận công nghệ (Technology Acceptance Model - TAM) (Davis, 1986, 1989): Xác định hai nhân tố quyết định thái độ và ý định sử dụng công nghệ mới là Cảm nhận tính hữu dụng (Perceived Usefulness) và Cảm nhận tính dễ sử dụng (Perceived Ease of Use).
• Thuyết hành vi có kế hoạch (Theory of Planned Behavior - TPB) (Ajzen, 1991): Bổ sung nhân tố nhận thức kiểm soát hành vi vào cấu trúc của TRA nhằm phản ánh mức độ tự chủ của cá nhân trong việc thực hiện hành vi.
• Lý thuyết Sử dụng và Hài lòng (Uses and Gratifications Theory - UGT) (Katz và cộng sự, 1973; Rubin, 1994; Papacharissi & Rubin, 2000): Phân tích cách thức người dùng chủ động lựa chọn các phương tiện truyền thông nhằm đáp ứng các nhu cầu tâm lý - xã hội cụ thể như thông tin, giải trí, tương tác và thể hiện bản thân.

Từ việc kế thừa các mô hình nghiên cứu thực nghiệm liên quan (Hwang & Cho, 2018; Omar & Dequan, 2020; Basak & Calisir, 2015; Hồ Thị Quyên & Bùi Huy Khải Bích, 2022; Nguyễn Thị Bích Trâm & Nguyễn Thị Mai Trang, 2015), tác giả đề xuất mô hình nghiên cứu gồm 6 biến độc lập và 1 biến phụ thuộc với 6 giả thuyết:

• $H_1$: Tính hữu dụng có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến Quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.
• $H_2$: Tính dễ sử dụng có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến Quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.
• $H_3$: Lưu trữ có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến Quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.
• $H_4$: Giải trí có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến Quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.
• $H_5$: Tương tác xã hội có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến Quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.
• $H_6$: Thể hiện bản thân có ảnh hưởng cùng chiều (+) đến Quyết định sử dụng mạng xã hội TikTok.

+--------------------------+
|      Tính hữu dụng       |----+
+--------------------------+    |
+--------------------------+    |
|     Tính dễ sử dụng      |----+
+--------------------------+    |
+--------------------------+    |     +----------------------------+
|         Lưu trữ          |----+---->| Quyết định sử dụng TikTok |
+--------------------------+    |     +----------------------------+
+--------------------------+    |
|         Giải trí         |----+
+--------------------------+    |
+--------------------------+    |
|     Tương tác xã hội     |----+
+--------------------------+    |
+--------------------------+    |
|    Thể hiện bản thân     |----+
+--------------------------+

Phương pháp nghiên cứu và quy trình phân tích dữ liệu

Nghiên cứu kết hợp hai phương pháp:

1. Nghiên cứu định tính: Thực hiện thu thập, tổng hợp tài liệu học thuật từ các cơ sở dữ liệu khoa học để lược khảo lý thuyết, xác lập khoảng trống nghiên cứu, xây dựng mô hình giả thuyết và điều chỉnh thang đo phù hợp với đặc thù của ứng dụng TikTok.
2. Nghiên cứu định lượng: Sử dụng bảng câu hỏi khảo sát trực tuyến qua biểu mẫu Google Forms theo phương pháp lấy mẫu ngẫu nhiên/thuận tiện. Thang đo Likert 5 mức độ (1: Hoàn toàn không đồng ý đến 5: Hoàn toàn đồng ý) được áp dụng để đo lường 28 biến quan sát. Dữ liệu thu về gồm 319 mẫu phản hồi hợp lệ và được phân tích trên phần mềm SPSS 25.

Quy trình xử lý dữ liệu định lượng bao gồm:

• Thống kê mô tả đặc điểm mẫu khảo sát và các biến quan sát.
• Đánh giá độ tin cậy của thang đo thông qua hệ số Cronbach's Alpha (loại các biến có hệ số tương quan biến - tổng nhỏ hơn 0,3).
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA) với kiểm định KMO, Bartlett và phương pháp xoay nhân tố Varimax.
• Phân tích tương quan Pearson nhằm kiểm tra mối liên hệ tuyến tính giữa các biến độc lập và biến phụ thuộc.
• Phân tích hồi quy tuyến tính bội để xác định mức độ tác động của từng yếu tố, kết hợp kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến bằng hệ số phóng đại phương sai (VIF) và kiểm định ANOVA về độ phù hợp của mô hình.
• Kiểm định One-Way ANOVA để đánh giá sự khác biệt về quyết định sử dụng theo các đặc tính nhân khẩu học (độ tuổi, nghề nghiệp, mức độ sử dụng).

Hệ thống thang đo nghiên cứu

Nhóm biến	Mã hóa	Nội dung biến quan sát	Nguồn tham khảo
Tính hữu dụng	HD1 HD2 HD3 HD4	- Công cụ hữu dụng trong giao tiếp. - Hữu dụng trong việc tìm kiếm và chia sẻ thông tin. - Giúp hòa nhập với xu hướng được cộng đồng quan tâm. - Nâng cao hiệu quả các kết nối và tương tác xã hội.	Nguyễn Thị Bích Trâm & Nguyễn Thị Mai Trang (2015); Hwang & Cho (2018)
Tính dễ sử dụng	SD1 SD2 SD3 SD4	- Dễ dàng học cách sử dụng ứng dụng. - Giao diện và thao tác rất dễ sử dụng. - Xem được nhiều thông tin trong thời gian ngắn. - Tính năng tự đề xuất giúp xem nội dung không cần tìm kiếm.	Nguyễn Thị Bích Trâm & Nguyễn Thị Mai Trang (2015); Hwang & Cho (2018)
Lưu trữ	LT1 LT2 LT3 LT4	- Lưu các đoạn video ngắn thú vị của cá nhân, bạn bè. - Lưu giữ lại những sự kiện đáng nhớ qua các hiệu ứng. - Lưu lại hoạt động qua mục "Video mà bạn đã thích". - Tạo và lưu trữ nhiều video đẹp nhờ các tính năng hỗ trợ.	Omar & Dequan (2020); Hồ Thị Quyên & Bùi Huy Khải Bích (2022)
Giải trí	GT1 GT2 GT3 GT4	- Sử dụng TikTok khiến người dùng cảm thấy vui vẻ. - Giúp thay đổi tâm trạng, thư giãn, giảm căng thẳng, lo âu. - Cung cấp nhiều nội dung hài hước và thú vị. - Nền tảng mang tính chất giải trí cao.	Basak & Calisir (2015); Yaqi và cộng sự (2021)
Tương tác xã hội	TT1 TT2 TT3 TT4 TT5	- Sử dụng để tương tác với người dùng khác. - Sử dụng vì mọi người xung quanh đều dùng. - Kết nối và gặp gỡ những người mới. - Duy trì mối quan hệ xã hội tốt đẹp. - Tải video và chia sẻ sang các nền tảng xã hội khác.	Omar & Dequan (2020); Yaqi và cộng sự (2021)
Thể hiện bản thân	TH1 TH2 TH3	- Tự do thể hiện phong cách cá nhân. - Thể hiện bản thân và được cộng đồng công nhận. - Thể hiện kiến thức, tài năng thông qua các video đăng tải.	Basak & Calisir (2015); Omar & Dequan (2020); Hồ Thị Quyên & Bùi Huy Khải Bích (2022)
Quyết định sử dụng	QD1 QD2 QD3 QD4	- Sẽ xem các video của người dùng khác trên TikTok. - Sẽ tương tác, thả tim, bình luận và chia sẻ video. - Sẽ đăng tải các nội dung tự sáng tạo lên TikTok. - Sẽ tự sáng tạo video bằng các công cụ trên ứng dụng.	Omar & Dequan (2020)

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương 1 thiết lập khung cơ sở cho đề tài, trình bày tính cấp thiết của nghiên cứu trong bối cảnh thị trường truyền thông số đang dịch chuyển mạnh mẽ sang định dạng video ngắn. Tác giả chỉ ra mâu thuẫn giữa tốc độ tăng trưởng nhanh của TikTok tại Việt Nam với nguy cơ phát triển không bền vững do sự tập trung người dùng cục bộ ở nhóm tuổi trẻ (Gen Z) và áp lực cạnh tranh từ các đối thủ công nghệ lớn. Chương này xác định rõ mục tiêu tổng quát, 3 mục tiêu cụ thể, 3 câu hỏi nghiên cứu, phạm vi không gian tại TP.HCM, thời gian nghiên cứu (tháng 04 - 06/2023), đối tượng khảo sát và ý nghĩa đóng góp về mặt học thuật lẫn thực tiễn quản trị.

Chương 2: Cơ sở lý thuyết và mô hình nghiên cứu

Chương 2 tổng quan lịch sử hình thành TikTok từ ByteDance (tiền thân là Douyin ra mắt năm 2016 tại Trung Quốc, sáp nhập Musical.ly năm 2017), phân tích các ưu điểm đặc thù của nền tảng như thuật toán phân phối nội dung cá nhân hóa trên trang "Dành cho bạn" (For You Page), độ dài video ngắn (15 - 60 giây), kho nhạc nền phong phú và các chiến dịch nội dung như EduTok.

Tác giả hệ thống hóa 4 khung lý thuyết nền tảng (TRA, TAM, TPB, UGT) và tổng hợp 7 công trình nghiên cứu trong và ngoài nước liên quan đến hành vi sử dụng mạng xã hội. Từ việc phân tích khoảng trống nghiên cứu (thiếu vắng các công trình đánh giá người dùng TikTok đa độ tuổi tại đô thị Việt Nam), tác giả thiết lập mô hình nghiên cứu đề xuất gồm 6 nhân tố độc lập (Hữu dụng, Dễ sử dụng, Lưu trữ, Giải trí, Tương tác xã hội, Thể hiện bản thân) và xây dựng 6 giả thuyết nghiên cứu tương ứng ($H_1$ đến $H_6$).

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết quy trình nghiên cứu hai giai đoạn. Giai đoạn định tính tập trung vào việc chuyển ngữ, hiệu chỉnh và kế thừa hệ thống thang đo gồm 28 biến quan sát từ các nghiên cứu quốc tế và trong nước, đồng thời thiết kế cấu trúc bảng hỏi khảo sát gồm 4 phần. Giai đoạn định lượng trình bày phương pháp thu thập dữ liệu bằng biểu mẫu trực tuyến Google Forms trên địa bàn TP.HCM và xác lập quy trình xử lý dữ liệu trên phần mềm SPSS 25, bao gồm các bước: thống kê mô tả, kiểm định độ tin cậy Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá EFA, phân tích tương quan Pearson, phân tích hồi quy tuyến tính bội và kiểm định sự khác biệt One-Way ANOVA.

Chương 4: Phân tích dữ liệu

Chương 4 thực hiện xử lý và kiểm định bộ dữ liệu sơ cấp thu thập từ 319 người dùng TikTok tại TP.HCM:

• Thống kê mô tả: Phân tích cơ cấu mẫu theo đặc điểm nhân khẩu học (giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp) và hành vi sử dụng (tần suất, thời lượng truy cập nền tảng).
• Kiểm định độ tin cậy thang đo: Đánh giá hệ số Cronbach's Alpha của 7 nhóm thang đo, xác nhận tính đơn hướng và độ tin cậy nội hàm của các biến quan sát.
• Phân tích nhân tố khám phá (EFA): Trích xuất các nhân tố đại diện cho biến độc lập và biến phụ thuộc, xác định hệ số KMO, giá trị kiểm định Bartlett và hệ số tải nhân tố qua ma trận xoay.
• Phân tích tương quan và hồi quy: Xác định hệ số tương quan Pearson giữa các biến; xây dựng phương trình hồi quy tuyến tính bội; đánh giá mức độ giải thích của mô hình ($R^2$, $R^2$ hiệu chỉnh); kiểm định sự phù hợp của mô hình qua ANOVA và kiểm tra hiện tượng đa cộng tuyến thông qua chỉ số VIF.
• Kiểm định sự khác biệt: Sử dụng One-Way ANOVA để đánh giá sự khác biệt trong quyết định sử dụng TikTok theo các nhóm độ tuổi, nghề nghiệp và mức độ sử dụng thực tế.

Chương 5: Kết luận và đề xuất hàm ý quản trị

Chương 5 tóm lược các kết quả nghiên cứu chính từ mô hình thực nghiệm, đối chiếu với các giả thuyết ban đầu. Dựa trên trọng số tác động của từng yếu tố, tác giả đề xuất hệ thống hàm ý quản trị dành cho nhà phát triển nền tảng TikTok và các nhà tiếp thị nhằm tối ưu hóa tính năng, nâng cao trải nghiệm người dùng và mở rộng phân khúc khách hàng ngoài Gen Z. Đồng thời, chương này chỉ ra các mặt hạn chế của khóa luận về cỡ mẫu, phạm vi khảo sát và đề xuất các định hướng nghiên cứu mở rộng trong tương lai.

---

Kết quả và đóng góp

Kết quả nghiên cứu chính

• Nghiên cứu đã thu thập thành công 319 phiếu khảo sát hợp lệ từ người dùng TikTok tại TP.HCM trong giai đoạn từ tháng 04/2023 đến tháng 06/2023.
• Dữ liệu thực nghiệm qua các bước kiểm định Cronbach's Alpha, EFA và hồi quy bội đã khẳng định mối quan hệ tác động cùng chiều của các nhóm yếu tố thuộc mô hình đề xuất:
  1. Giải trí: Đáp ứng nhu cầu thư giãn, giảm căng thẳng và tiếp cận các video hài hước.
  2. Tính dễ sử dụng: Thao tác lướt xem liền mạch, thuật toán tự đề xuất video mà không cần tìm kiếm phức tạp.
  3. Tính hữu dụng: Hỗ trợ kết nối, cập nhật tin tức và hòa nhập vào các xu hướng cộng đồng.
  4. Tương tác xã hội: Khả năng tương tác hai chiều thông qua các tính năng bình luận, chia sẻ, duet, stitch.
  5. Lưu trữ: Cho phép lưu giữ các khoảnh khắc đáng nhớ và tổng hợp video yêu thích.
  6. Thể hiện bản thân: Không gian giúp người dùng thể hiện cá tính, tài năng và nhận diện thương hiệu cá nhân.
• Kết quả kiểm định One-Way ANOVA cho thấy có sự khác biệt về quyết định sử dụng TikTok giữa các nhóm người dùng phân theo đặc điểm độ tuổi, nghề nghiệp và mức độ sử dụng hàng ngày.

Đề xuất hàm ý quản trị

Từ các phát hiện nghiên cứu, tác giả đề xuất các giải pháp quản trị cụ thể cho TikTok:

• Tối ưu hóa tính năng giải trí và sáng tạo: Tiếp tục nâng cấp các bộ lọc hình ảnh, hiệu ứng âm thanh và kho nhạc bản quyền nhằm duy trì cảm giác mới lạ, kích thích sự tham gia sáng tạo của người dùng.
• Nâng cao tính dễ sử dụng và cá nhân hóa giao diện: Cải tiến thuật toán "Dành cho bạn" để đề xuất nội dung chính xác hơn theo sở thích cá nhân, đồng thời đơn giản hóa các công cụ biên tập video trên ứng dụng.
• Phát triển nội dung hữu ích và giáo dục: Đẩy mạnh các chiến dịch nội dung tri thức, giáo dục kỹ năng (tương tự như hashtag #LearnOnTikTok và chiến dịch EduTok) nhằm gia tăng giá trị thực tiễn cho nền tảng.
• Tăng cường bảo mật và công cụ lưu trữ: Cải thiện dung lượng và tính năng lưu trữ đám mây cho các video yêu thích, đồng thời tối ưu hóa quyền riêng tư của người dùng khi chia sẻ dữ liệu.
• Mở rộng phân khúc người dùng tiềm năng: Xây dựng các chiến lược truyền thông và nội dung hướng tới các nhóm người dùng ngoài Thế hệ Z (người đi làm, nhóm tuổi trung niên) nhằm mở rộng thị phần tại thị trường TP.HCM.

Đóng góp của nghiên cứu

• Về mặt học thuật: Bổ sung vào hệ thống lý luận về hành vi tiếp nhận mạng xã hội tại Việt Nam bằng việc tích hợp đồng thời khung lý thuyết TAM và UGT trên đối tượng nghiên cứu là nền tảng video ngắn TikTok. Khắc phục hạn chế của các nghiên cứu trước đó vốn chỉ tập trung vào Facebook hoặc Instagram.
• Về mặt thực tiễn: Cung cấp bức tranh thực nghiệm và số liệu cụ thể về hành vi của người dùng tại một đô thị trọng điểm (TP.HCM), làm căn cứ tham khảo cho các doanh nghiệp, nhà sáng tạo nội dung và nhà quản trị tiếp thị số trong việc xây dựng chiến lược truyền thông đa kênh.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Hạn chế của nghiên cứu

1. Phạm vi không gian khảo sát: Nghiên cứu chỉ được thực hiện trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, do đó khả năng đại diện cho toàn bộ người dùng TikTok tại các tỉnh, thành phố khác hoặc khu vực nông thôn tại Việt Nam còn hạn chế.
2. Quy mô và phương pháp chọn mẫu: Mẫu khảo sát định lượng dừng lại ở con số 319 đối tượng và được thu thập thông qua biểu mẫu trực tuyến bằng phương pháp thuận tiện, có thể tiềm ẩn sai số chọn mẫu.
3. Thời gian khảo sát: Dữ liệu được thu thập trong khoảng thời gian ngắn (từ tháng 04/2023 đến tháng 06/2023), chưa phản ánh được sự biến động dài hạn trong hành vi của người dùng khi nền tảng liên tục cập nhật các tính năng mới (như thương mại điện tử TikTok Shop).

Hướng nghiên cứu tiếp theo

• Mở rộng quy mô mẫu và phạm vi khảo sát ra các trung tâm kinh tế - văn hóa khác trên cả nước (Hà Nội, Đà Nẵng, Cần Thơ...) để tăng tính khái quát hóa cho mô hình.
• Bổ sung các biến trung gian hoặc biến điều tiết mới như: sự tin cậy, nhận thức rủi ro bảo mật thông tin, hoặc hành vi mua sắm trực tuyến gắn liền với tính năng thương mại trên mạng xã hội.
• Thực hiện các nghiên cứu so sánh định lượng trực tiếp giữa TikTok với các nền tảng video ngắn đối thủ (Reels, Shorts) để nhận diện rõ hơn lợi thế cạnh tranh của từng ứng dụng.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng hưởng lợi: Khóa luận là tài liệu tham khảo cho sinh viên, học viên cao học và nhà nghiên cứu thuộc các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Marketing, Truyền thông đa phương tiện và Thương mại điện tử.
• Nội dung giá trị:
  • Bộ thang đo 28 biến quan sát được chuẩn hóa từ các khung lý thuyết TAM và UGT, có thể kế thừa cho các nghiên cứu về hành vi chấp nhận nền tảng số.
  • Quy trình phân tích định lượng trên SPSS 25 với các bước kiểm định thống kê rõ ràng từ Cronbach's Alpha, EFA đến hồi quy tuyến tính và ANOVA.
  • Các hàm ý quản trị thực tế hỗ trợ các nhà tiếp thị số và doanh nghiệp trong việc thấu hiểu động cơ của người tiêu dùng trên nền tảng video ngắn.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận sử dụng những khung lý thuyết nền tảng nào để xây dựng mô hình nghiên cứu?

Nghiên cứu kết hợp 4 khung lý thuyết chính: Thuyết hành động hợp lý (TRA của Ajzen & Fishbein, 1975), Mô hình chấp nhận công nghệ (TAM của Davis, 1986, 1989), Thuyết hành vi có kế hoạch (TPB của Ajzen, 1991) và Lý thuyết Sử dụng và Hài lòng (UGT của Katz và cộng sự, 1973).

2. Mô hình nghiên cứu bao gồm những nhóm yếu tố nào và có bao nhiêu biến quan sát?

Mô hình nghiên cứu chính thức gồm 6 biến độc lập (Tính hữu dụng, Tính dễ sử dụng, Lưu trữ, Giải trí, Tương tác xã hội, Thể hiện bản thân) và 1 biến phụ thuộc (Quyết định sử dụng TikTok), được đo lường thông qua hệ thống 28 biến quan sát theo thang đo Likert 5 mức độ.

3. Dữ liệu khảo sát thực tế được thu thập với quy mô mẫu bao nhiêu và tại địa bàn nào?

Khóa luận đã thu thập và xử lý 319 mẫu phản hồi hợp lệ từ người dùng mạng xã hội TikTok đang sinh sống, học tập và làm việc trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ tháng 04/2023 đến tháng 06/2023 thông qua biểu mẫu trực tuyến Google Forms.

4. Khóa luận đã giải quyết khoảng trống nghiên cứu nào so với các đề tài trước đây?

Khóa luận tập trung vào nền tảng video ngắn TikTok tại thị trường TP.HCM thay vì các nền tảng truyền thống như Facebook hay Instagram; đồng thời mở rộng khảo sát trên nhiều nhóm nhân khẩu học đa dạng thay vì chỉ giới hạn trong nhóm đối tượng sinh viên hoặc Thế hệ Z như đa số các công trình trước đó.

5. Những biến nhân khẩu học nào được đưa vào kiểm định sự khác biệt trong nghiên cứu?

Nghiên cứu sử dụng kiểm định One-Way ANOVA trên phần mềm SPSS 25 để đánh giá sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về quyết định sử dụng TikTok theo 3 tiêu chí nhân khẩu học và hành vi gồm: độ tuổi, nghề nghiệp và mức độ (tần suất/thời lượng) sử dụng của người tham gia khảo sát.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Thúy Vi đã hệ thống hóa cơ sở lý thuyết TAM và UGT để làm rõ các yếu tố chi phối quyết định sử dụng TikTok của người dùng tại Thành phố Hồ Chí Minh. Dựa trên phân tích định lượng 319 mẫu khảo sát bằng phần mềm SPSS 25, nghiên cứu khẳng định vai trò tích cực của các yếu tố tính hữu dụng, tính dễ sử dụng, lưu trữ, giải trí, tương tác xã hội và thể hiện bản thân. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở dữ liệu thực nghiệm và hệ thống hàm ý quản trị giá trị cho nhà phát triển nền tảng số cùng các doanh nghiệp trong việc phát triển tính năng và mở rộng tệp người dùng đa thế hệ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 cũng bao gồm và phạm vi đối tượng nghiên cứu, đưa ra các phương pháp nghiên cứu. Tiếp đến, tác giả cũng đưa 6 ra được ý nghĩa nghiên cứu và cuối cùng là kết cấu của đề tài nghiên cứu. 7 CHƢƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VÀ MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU 2.1 Tổng quan về mạng xã hội 2.1 Các khái niệm liên quan đến mạng xã hội Theo nhóm tác giả Boyd & Ellison, (2007) cho rằng: "Mạng xã hội là các dịch vụ trên web cho phép người dùng (1) tạo hồ sơ công khai, (2) nêu rõ danh sách những người dùng khác mà họ chia sẻ kết nối và (3) trình bày và duyệt danh sách các liên kết của họ và những liên kết được thực hiện bởi những người khác trong hệ thống. Bản chất và danh pháp của các kết nối này có thể khác nhau giữa các mạng xã hội".

Thông qua việc tiếp nhận, chia sẻ thông tin và tại đây người dùng sử dụng các tài khoản cá nhân như một phương tiện để giao tiếp với nhau. Với nhìn nhận của W. Kim et al., (2010) "Mạng xã hội là nền tảng để hình thành các cộng đồng trực tuyến và chia sẻ nội dung do người dùng sáng tạo. Ngoài ra, Internet cũng được mọi người sử dụng theo cách mở hoặc sẽ bị giới hạn bởi những người thuộc tổ chức cụ thể như công ty, trường đại học và hội nghề nghiệp.

Cộng đồng được xem là một mạng lưới bạn bè ngoại tuyến, người quen trực tuyến, một hoặc nhiều nhóm sở thích (dựa trên trường đã học, sở thích, mối quan tâm, nguyên nhân, nghề nghiệp, dân tộc, giới tính, nhóm tuổi,. Wellman, (2001) thì cho rằng: "Mạng máy tính vốn là mạng xã hội, bởi nó liên kết với mọi người và tổ chức". Theo định nghĩa của tác giả khi mạng máy tính kết nối với con người thì nó trở thành một mạng xã hội. Nhờ vào MXH làm tăng vốn xã hội của con người, đồng thời giúp gia tăng việc liên lạc với bạn bè và người thân sống gần và xa.

Định nghĩa theo Ellison & Boyd, (2013) "Nền tảng truyền thông được kết nối mạng bởi những người dùng có (1) hồ sơ nhận dạng duy nhất bao gồm nội dung do người dùng cung cấp, nội dung do người dùng khác cung cấp và dữ liệu cấp hệ thống; (2) có thể trình bày công khai các kết nối mà người khác có thể xem và ghé xem qua; (3) có thể sử dụng, tạo ra và tương tác với các luồng nội dung trên mạng do người dùng tạo được cung cấp bởi các kết nối của họ." Theo góc nhìn của nhóm tác giả Kuss & Griffiths, (2011) đưa ra định nghĩa 8 rằng: "Mạng xã hội là một cộng đồng ảo nơi người dùng có thể tạo hồ sơ cá nhân, chia sẻ thông tin và tương tác với những người khác trên nền tảng trực tuyến. Mạng xã hội giúp cho việc kết nối giữa người dùng bất kỳ không gian và thời gian nào cũng có thể diễn ra, giúp cho con người có thể kết nối với nhau dễ dàng hơn thông qua việc theo dõi, gửi lời mời kết bạn hoặc tham gia các nhóm, trang cộng đồng". Từ đó, người dùng có thể gặp gỡ những người có sở thích chung, tìm kiếm thông tin, cập nhật tin tức và chia sẻ kinh nghiệm cá nhân. Không chỉ có thế, giờ đây MXH còn cung cấp một nền tảng để chia sẻ cảm xúc và thông điệp từ đó, trở thành một phương tiện tuyệt vời để tương tác xã hội trực tuyến (Hoadley và cộng sự, 2010; Rosen & Kluemper, 2008).

Việc con người chúng ta tương tác xã hội trực tuyến với nhau qua MXH giúp có thêm cơ hội kết nối với những người khác từ những nơi khác nhau trên thế giới. Murray & Waller, (2007) "Các mạng xã hội là các cộng đồng ảo cho phép mọi người kết nối và tương tác với nhau với một chủ đề cụ thể hoặc chỉ để giao lưu với nhau trực tuyến". Công nghệ đang phát triển không ngừng từng ngày dẫn đến việc mọi người sẽ càng ngày càng dựa vào kỹ thuật số hoặc internet, bắt nguồn từ những mong muốn tìm hiểu thông tin, giải trí, thậm chí là kết nối với nhau. Dưới cách nhìn nhận của tác giả Nguyễn Lan Nguyên, (2020) "Mạng xã hội là một sự liên kết giữa các cá nhân với nhau và giữa cá nhân với cộng đồng.

Nó cung cấp cho người dùng các công cụ để tương tác, chia sẻ thông tin và kết nối với nhau từ đó tạo ra một không gian xã hội mạnh mẽ". Với tính năng gặp gỡ người mới là điểm độc đáo của mạng xã hội, trong khi đó, những người khác có thể nhìn nhận MXH là công cụ tương tác, chia sẻ thông tin và kết nối với những người hiện có trong mạng xã hội của họ. Tóm lại, cách nhìn nhận về tính độc đáo của MXH phụ thuộc vào mỗi người và không phải là một ý kiến tuyệt đối. Nhìn chung, mạng xã hội là một công cụ rất hữu ích giúp con người kết nối và tương tác với nhau, cũng như chia sẻ thông tin, thông điệp, hình ảnh và video của mình.

Tính năng này cho phép người dùng có thể xây dựng và duy trì mối quan hệ quan trọng trong cuộc sống cũng như mở rộng mạng lưới xã hội của họ với những 9 người mới. Trong cái nhìn tổng thể, MXH góp phần quan trọng vào việc kết nối mọi người lại với nhau và tạo ra một cộng đồng xã hội trực tuyến mạnh mẽ. Mạng xã hội còn là nơi để chia sẻ ý kiến, suy nghĩ, quan điểm và sở thích của họ, cho phép họ tự do thể hiện bản thân một cách thoải mái. MXH thu hút người dùng của họ vì con người là sinh vật xã hội cần kết nối với những người khác để phát triển (Leary & Baumeister, 2000).2 Lịch sử hình thành TikTok Vào năm 2016, ByteDance là một công ty công nghệ đa quốc gia có trụ sở tại Bắc Kinh, Trung Quốc đã phát triển và thành công ra mắt ứng dụng có tên gọi đầu tiên là A.me sau đó đổi tên thành Douyin.

Ứng dụng Douyin được ra mắt với người dùng cho phép xem, tạo và chia sẻ nội dung dưới dạng video ngắn. Sau một năm ra mắt, công ty ByteDance mở rộng Douyin và chính thức ra mắt tại thị trường nước ngoài với ứng dụng mang tên TikTok. Cuối năm 2017, ByteDance quyết định mua lại Musical.ly và sáp nhập nền tảng này vào TikTok nhằm mở rộng phạm vi người dùng và công ty đã thành công khi thu hút về khoảng 30 triệu người dùng chỉ sau ba tháng có thể thấy được đà phát triển vượt bậc của ứng dụng. TikTok đã đánh dấu một cột mốc mới với lượt tải xuống đạt hơn 1 tỷ ở 150 thị trường trên toàn thế giới và 75 ngôn ngữ tính đến năm 2021, đồng thời vào năm 2020 TikTok được bình chọn là thương hiệu được đứng thứ ba trên toàn cầu về tốc độ tăng trưởng nhanh và nổi lên trước đối thủ đáng gờm như Netflix, Youtube và Facebook (Brands Vietnam, 2021).

Tính đến tháng 03/2019, TikTok tại Việt Nam đã sở hữu hơn 12 triệu người dùng hàng tháng. Gem Center tại TP.HCM đã tổ chức diễn ra lễ ra mắt chính thức của ứng dụng TikTok dưới dạng nền tảng video ngắn vào ngày 24/04/2019. Sự ra mắt này đã thu hút của các nhà sản xuất nội dung, các nghệ sĩ, ngôi sao và các nhà quảng cáo quan tâm (TikTok chính thức ra mắt tại Việt Nam và công bố chiến lược đa dạng hóa nội dung, 2019). Theo báo cáo "VietNam Digital" của Hootsuite và Wearesocial công bố vào năm 2020, nền tảng mạng xã hội TikTok thu về khoảng 39% người dùng trong thị trường các mạng xã hội Việt Nam.

Từ số liệu trên cho 10 thấy, ứng dụng TikTok đã và đang tiếp cận được nhiều người dùng đồng thời được xem là một ứng dụng giải trí mới.3 Khái quát về mạng xã hội TikTok Theo Saxena, (2020), tính đến năm 2020, TikTok đã được tải xuống hơn 2 tỷ lần trên App Store, vượt qua các mạng xã hội khác như Facebook, Instagram và Twitter. Điều này đã tạo ra một trào lưu và thu hút một cộng đồng lớn người sử dụng trên toàn cầu. Tên gọi TikTok là ứng dụng phổ biến và khá quen thuộc trong cộng đồng người dùng trực tuyến với mọi lứa tuổi. Tuy chỉ mới ra mắt vào năm 2017 nhưng TikTok đã đem lại được những kết quả phát triển vượt bậc.

TikTok được biết đến là một ứng dụng âm nhạc sáng tạo tương tác video ngắn. Người dùng ứng dụng này có thể chọn giao diện âm nhạc của họ, thêm các hiệu ứng chuyển động và làm đẹp đặc biệt, sau đó tạo video nhạc ngắn yêu thích của họ (Saxena, 2020). Trung bình mỗi video TikTok sẽ rơi vào khoảng 15 giây. Do dung lượng video với thời gian ngắn tạo nên khác biệt và TikTok tránh được cạnh tranh với Youtube hay Facebook đây là những mạng xã hội có nội dung video không giới hạn độ dài.

Hơn nữa, tác giả cũng khẳng định rằng những video ngắn gọn giúp thúc đẩy hành vi của người dùng thay vì chỉ xem một video với nội dung đầy đủ sẽ tốn vài phút thì chỉ cần một khoảng thời gian nhắn hơn họ lại có thể xem được nhiều video hơn, đồng thời khuyến khích việc sáng tạo video nhằm thể hiện bản thân của họ. Đây được xem là một điểm mạnh của TikTok. Với thao tác sử dụng dễ dàng giúp người sử dụng thỏa sức sáng tạo nội dung video đa dạng lĩnh vực cùng với các hiệu ứng chỉnh hình ảnh kết hợp nhãn dán từ vui nhộn, hài hước hay là kinh dị. Tính năng làm nên sự riêng biệt của TikTok so với hầu hết các mạng xã hội khác là nhạc nền của video, bởi vì người dùng có thể chọn nhạc nền từ với kho tàng nhạc vô cùng phong phú và đa dạng và thậm chí tạo clip âm thanh gốc.

TikTok nổi tiếng với các video ngắn giải trí và TikTok cũng cho phép người dùng tải xuống video của họ một cách dễ dàng hoặc trực tiếp tải chúng lên các nền tảng khác. Cùng với đó, TikTok mang lại tỷ lệ tương tác rất cao. Người dùng sử dụng nội dung bằng cách xem nguồn cấp dữ liệu video được tạo theo thuật 11 toán trên trang được gọi là "Dành cho bạn". Đây là nơi hạ cánh khi người dùng mở ứng dụng (Saxena, 2020).

Ngày nay, dường như TikTok là cái tên nhấn mạnh tâm trí người dùng. Từ trẻ nhỏ đến người lớn ai cũng sử dụng nó với nội dung video ngắn chỉ vài giây hoặc tối đa 60 giây nhưng một số người dùng có thể bị cuốn theo nội dung của video đó mà mất nhiều giờ để lướt xem video trên ứng dụng.