LỜI MỞ ĐẦU Lý do thực hiện đề tài Trong bối cảnh nền kinh tế vẫn còn nhiều khó khăn, hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp bị thu hẹp và đình trệ, số doanh nghiệp giải thể, ngừng hoạt động tăng cao qua các năm, việc tiếp cận nguồn vay ngân hàng đối với các doanh nghiệp trở nên hết sức khó khăn. Đặc biệt là đối với doanh nghiệp có quy mô vừa và nhỏ không có tài sản đảm bảo. Điều này không chỉ gây khó khăn cho các doanh nghiệp mà còn làm các ngân hàng bị hạn chế nguồn khách hàng đầu ra. Trước thực trạng đó thì cho vay các khách hàng cá nhân đang trở thành miếng bánh màu mỡ cho các ngân hàng để phát triển hệ khách hàng.
Trươc đây ngân hàng BIDV được xem là ngân hàng hàng đầu trong lĩnh vực bán buôn thì những năm gần đây đã tăng tốc chạy đua nhằm chiếm lĩnh thị phần phân khúc khách hàng cá nhân. Hướng đến hình ảnh một ngân hàng bán lẻ đa năng và hàng đầu. Từ đầu năm 2015 với hàng loạt gói cho vay ưu đãi, chính sách mở rộng cho vay đối với khách hàng cá nhân. Ngân hàng BIDV đã đạt được những kết quả tích cực trong mảng cho vay.
Kết quả đến nay BIDV được vinh danh 3 lần là Ngân hàng bán lẻ tiêu biểu nhất được Hiệp Hội Ngân hàng Việt Nam và Tập đoàn dữ liệu quốc tế IDG vinh danh. Việc ngân hàng BIDV nói chung và chi nhánh Bắc Sài Gòn nói riêng. Tập trung vào phát triển phân khúc khách hàng cá nhân trong bối cảnh thị trường cho vay còn nhiều khó khăn là quyết định khôn ngoan. Tuy nhiên, tăng trưởng cho vay luôn đi kèm với rủi ro nợ xấu.
Nợ xấu không chỉ ảnh hưởng đến ngân hàng mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế. Nợ xấu xuất phát từ nhiều nguyên nhân, như từ phía ngân hàng, khách hàng và các nguyên nhân khác. Hiện tại chưa có nghiên cứu nào thực hiện về đánh giá khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân tại ngân hàng TMCP Đầu Tư Và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sài Gòn. Do vậy, nghiên cứu về các yếu tố dẫn tới khả năng trả nợ của khách hàng nói chung và khách hàng cá nhân nói riêng là thực sự cần thiết đối với ngân hàng TMCP Đầu Tư Và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sài Gòn.
Xuất phát từ yêu cầu này, cùng với những kiến thức đã được tiếp thu trong trường tôi đã 2 chọn đề tài “ Các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ vay của khách hàng cá nhân tại Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sài Gòn” làm luận văn thạc sỹ của mình. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài Trên cơ sở nghiên cứu lý thuyết về khả năng trả nợ vay của khách hàng cá nhân. Những nghiên cứu về khả năng trả nợ vay và phân tích dữ liệu thực tiễn thu thập được từ các khách hàng cá nhân đang vay vốn tại BIDV - chi nhánh Bắc Sài Gòn. Để đạt được mục tiêu này luận văn đưa ra những mục tiêu cụ thể như sau: - Đánh giá thực trạng khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân đang áp dụng tại BIDV – Bắc Sài Gòn, các mô hình đánh giá các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ.
- Tìm ra các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân tại BIDV – Bắc Sài Gòn thông qua mô hình logit. - Đề xuất các giải pháp cho các yếu tố ảnh hưởng đến khả năng trả nợ của khách hàng cá nhân tại BIDV – Bắc Sài Gòn thông qua mô hình logit. - Kế hoạch thực hiện cụ thể cho những giải pháp đã được đưa ra. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu của đề tài là các yếu tố tới khả năng trả nợ vay của khách hàng Phạm vi nghiên cứu là các khách hàng cá nhân vay vốn tại Ngân hàng TMCP Đầu Tư và Phát triển Việt Nam – Chi nhánh Bắc Sài Gòn.
Nguồn dữ liệu sẽ được tác giả thu thập từ 2015 đến 2017. GIỚI THIỆU VỀ NGÂN HÀNG TMCP ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM VÀ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN KHẢ NĂNG TRẢ NỢ VAY CỦA KHÁCH HÀNG CÁ NHÂN 1.1 Giới thiệu Ngân hàng BIDV và chi nhánh Bắc Sài Gòn 1.1 Quá trình hình thành và phát triển Ngân hàng BIDV được thành lập ngày 26/4/1957 với tên gọi là Ngân hàng Kiến thiết Việt Nam. Ngân hàng BIDV từ 1981 đến 1989: mang tên Ngân hàng Đầu tư và Xây dựng Việt Nam. Từ 1990 đến 27/04/2012: mang tên Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV).
Từ 27/04/2012 đến nay: mang tên Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) Ngân hàng TMCP Đầu tư và phát triển Việt Nam có tên giao dịch quốc tế là Joint Stock Commercial Bank for Investment and Development of Viet Nam là ngân hàng trong top 10 về chỉ số sẵn sàng cho phát triển và ứng dụng công nghệ thông tin VietNam ICT Index, luôn đi đầu và thực hiện thành công các dự án có tính chất xã hội hóa theo chủ trương của Đảng và Nhà nước. Chi nhánh Bắc Sài Gòn là chi nhánh cấp 1 trực thuộc BIDV. Tại thời điểm thành lập có 48 CBNV với mô hình tổ chức gồm 6 phòng/ban và 1 PGD, đến nay, tổng số CBNV Chi nhánh là 161 người (trong đó có 01 cán bộ ESM và 12 cán bộ MHB) với 16 phòng trong đó có 03 PGD trú đóng tại các quận Tân Bình, Gò Vấp, quận 10, 01 đại lý hoàn thuế tại ga đi quốc tế sân bay Tân Sơn Nhất. Nguồn nhân lực được đào tạo bài bản, cán bộ có trình độ đại học và thạc sỹ gần 90%.
Hầu hết CBNV trong Chi nhánh đều rất năng động, sáng tạo, được bồi dưỡng kiến thức đầy đủ phù hợp với môi trường và điều kiện kinh doanh.2 Cơ cấu tổ chức và bộ máy hoạt động: BIDV – Chi nhánh Bắc Sài Gòn được tổ chức theo mô hình sau: GIÁM ĐỐC PHÓ GIÁM PHÓ GIÁM PHÓ GIÁM ĐỐC ĐỐC ĐỐC Khối Quản Khối Quản Khối tác Khối Quan Hệ Khối Đơn Vị Lý Nội Bộ Lý Rủi Ro nghiệp Khách Hàng Trực Thuộc Phòng: Phòng: Phòng: Phòng: Các PGD: - Tổ chức - Quản lý - Quản tín dụng - Quan hệ - Gò Vấp hành chính rủi ro KH cá nhân - Quản lý và - Cộng Hòa - Kế hoạch dịch vụ kho quỹ - Quan hệ – tài chính KH doanh - Nhật Tảo - Giao dịch KH nghiệp 1,2,3 Hình 1.1: Sơ đồ cơ cấu tổ chức của BIDV – Chi nhánh Bắc Sài Gòn (Nguồn: Phòng tổ chức hành chính,2017) Khối quản lý khách hàng bao gồm 3 phòng: phòng khách hàng doanh nghiệp 1,2,3 phòng khách hàng cá nhân được phân theo đối tượng khách hàng. Trong đó phòng khách hàng doanh nghiệp 1 phục vụ các khách hàng doanh nghiệp lớn như là các tập đoàn, tổng công ty. Phòng khách hàng doanh nghiệp 2 phục vụ các khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ, phòng khách hàng doanh nghiệp 3 phục vụ các sản 5 phẩm phi tín dụng cho doanh nghiệp như bảo lãnh, LC, huy động tổ chức.Phòng khách hàng cá nhân phục vụ các khách hàng là cá nhân. Khối quản lý rủi ro bao gồm 1 phòng quản lý rủi ro nhiệm vụ quản lý rủi ro tín dụng, định giá các tài sản trên 5 tỷ và trình những hồ sơ vượt thẩm quyền của phó giám đốc và giám đốc ra hội đồng tín dụng chi nhánh.
Khối tác nghiệp bao gồm nhưng phòng thực hiện theo các nghiệp vụ riêng. Trong đó phòng quản trị tín dụng thực hiện tác nghiệp kiểm tra hồ sơ giải ngân và theo dõi các khoản vay. Phòng giao dịch khách hàng cá nhân và doanh nghiệp trực tiếp giao dịch với khách hàng là các công ty, cá nhân. Phòng quản lý và dịch vụ kho quỹ chịu trách nhiệm công tác an toàn kho quỹ, an ninh tiền tệ chi nhánh.
Khối quản lý nội bộ bao gồm phòng kế hoạch tài chính. Phòng này được gộp lại từ phòng kế hoạch tổng hợp và phòng kế toán tài chính. Phòng có chứng năng xây dựng giải pháp về lãi suất, kế hoạch kinh doanh , hạch toán kế toán, công tác hậu kiểm. Phòng tổ chức hành chính là đầu mối tham mưu về công tác tổ chức và sắp xếp nhân sự trong chi nhánh.
Khối trực thuộc bao gồm 3 phòng giao dịch như Gò Vấp, Cộng Hòa, Nhật Tảo. Được đặt tại các trung tâm vị trí thuận lợi trong thành phố thuận tiện trong việc kinh doanh và phát triển của chi nhánh. Sự phân chia các đơn vị trong chi nhánh thành các khối nghiệp vụ như vậy tạo ra sự tách bạch rõ ràng trong việc thực hiện chức năng, quyền hạn và nghĩa vụ đối với từng đơn vị. Đồng thời cũng tạo ra sự thống nhất và hỗ trợ lẫn nhau giữa các phòng.3 Những hoạt động kinh doanh chủ yếu: BIDV Chi nhánh Bắc Sài Gòn hiện đang cung cấp các sản phẩm dịch vụ ngân hàng truyền thống và hiện đại, được chia thành các nhóm sản phẩm dịch vụ sau: Nhóm sản phẩm huy động vốn: BIDV Chi nhánh Bắc Sài Gòn cung cấp các sản phẩm huy động vốn đa dạng cho các định chế tài chính, tổ chức và cộng đồng dân cư với các kỳ hạn linh hoạt từ ngắn hạn đến dài hạn bằng VNĐ và ngoại tệ.
Các sản phẩm huy động của BIDV Bắc Sài Gòn được phân nhóm theo từng đối tượng 6 khách hàng và hiện nay đang cung cấp trên 14 dòng sản phẩm. Trong đó có những dòng sản phẩm được khách hàng ưa chuộng nhiều nhất vẫn là tiết kiệm linh hoạt, đầu tư tiền gửi tự động cho khách hàng là tổ chức, tiền gửi tiết kiệm dự thưởng, tiết kiệm năng đông, tiết kiệm tích luỹ bảo an, tiết kiệm dành cho trẻ em. Nhóm sản phẩm cho vay: Sản phẩm cho vay của BIDV Bắc Sài Gòn rất đa dạng và phong phú được thiết kế nhằm đáp ứng tối đa nhu cầu vay vốn của khách hàng như vay đầu tư tài sản cố định, cho vay vốn lưu động phục vụ sản xuất kinh doanh, cầm cố, chiết khấu giấy tờ có giá. Đối tượng nhóm khách hàng mà BIDV đang hướng tới là các doanh nghiệp vừa và nhỏ hoạt động xuất khẩu.
Hoạt động cho vay cá nhân như cho vay nhu cầu nhà ở (mua, xây, sửa nhà), mua ôtô, tiêu dùng. Nhóm sản phẩm dịch vụ, thanh toán: BIDV Bắc Sài Gòn cung cấp đầy đủ các dịch vụ ngân hàng truyền thống và hiện đại như dịch vụ thanh toán trong nước, thanh toán quốc tế, bảo lãnh, thanh toán hóa đơn, thu thuế nhà nước, trả lương tự động, thẻ ATM, POS, thẻ tín dụng, ngân hàng điện tử.