Chương 1: Giới thiệu tổng quan về lý do hình thành dé tài, mục tiêu nghiên cứu, câu hỏi nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu, ý nghĩa nghiên cứu. Chương 2: Tổng quan cơ sở lý thuyết về dự án BOT bao gồm: các khái niệm, các thành phan tham gia dự án, các bước để thực hiện dự án và tong hop mot vài nghiên cứu về các nhân tô thành công chính của dự án BOT ở một số nước. Tổng hợp các nghiên cứu này tác gia sẽ dé xuất các nhân t6 thành công chính của dự án BOT ở TPHCM. Chương 3: Thực trạng các dự án BOT về đầu tư cơ sở hạ tang giao thông ở TPHCM sé trình bày tổng quan các dự án BOT đã và đang triển khai ở thành phố, các vẫn đề nổi cộm các dự án đang gặp phải, các nguyên nhân thành công và thất bại của dự án.
Chương 4: Phương pháp nghiên cứu sẽ trình bày tổng quan về Nghiên cứu thử nghiệm, Nghiên cứu đánh giá mức độ quan trọng của các nhân tố và Nghiên cứu các giải pháp cải thiện các nhân tố rất quan trong. Chương 5: Phân tích kết quả khảo sát sẽ trình bày việc phân tích thống kê mô tả va các phép kiểm định từ số liệu khảo sát. Chương 6: Kết luận và kiến nghị sẽ trình bày về các phát hiện thông qua nghiên cứu, các kiên nghị vé mặt quản lý, các hạn chê và hướng nghiên cứu tiép theo. CHUONG 2: TONG QUAN CƠ SỞ LÝ THUYET 2.
Giới thiệu Chương 2 sẽ giới thiệu tổng quan về cơ sở lý thuyết có liên quan tới dự án BOT. Có bón nội dung cơ bản trong chương này: Phan dau sẽ giới thiệu về các khái niệm của dự án BOT bao gồm các định nghĩa về BOT, các thành phần chính trong dự án BOT và các bước để triển khai dự án BOT. Trong phần hai, sẽ nêu khái niệm về nhân tổ thành công, căn cứ đánh giá sự thành công cua dự án BOT. Phần ba sẽ tìm hiểu sơ bộ các nghiên cứu về nhân t6 thành công chính của dự án BOT của một số học giả trên thế giới.
Và phần bốn sẽ đề xuất các nhân tố thành công chính của dự án BOT từ cơ sở lý thuyết sẽ được kiểm định ở TP. Các khái niệm về BOT 2. Định nghĩa về BOT Có rất nhiều định nghĩa về BOT, dưới đây là một số định nghĩa thường được sử dụng: - Theo quy định tại Khoản 17, Điều 3 Luật Đầu tư thì Hợp đồng BOT là hình thức dau tư được ký giữa co quan Nhà nước có thấm quyên va nha đầu tu để xây dựng, kinh doanh công trình kết cau hạ tang trong mot thoi gian nhat dinh; hét thoi han Nha đầu tư chuyền giao không bồi hoàn công trình đó cho Nha nước Việt Nam. - Theo Tổ chức Phát triển Công nghiệp của Liên Hợp quốc (Unido), BOT là một thuật ngữ dé chi một mô hình hay một cấu trúc sử dụng dau tư tư nhân để xây dựng cơ sở hạ tang von di van được dành riêng cho khu vực nhà nước.
= Một mô hình đòi hỏi bên được nhượng quyên cung cấp tai chính, thiết kế, xây dựng, vận hành và bảo trì một dự an cơ sở ha tang tư nhân trong một thời gian cố định dé khai thác. Vào cuối năm dự án sẽ được chuyển giao miễn phí cho các chính phủ nước chủ nhà (Nassar 1996). - Việc chính phủ cấp một quyền ưu tiên dé thu hút nguồn vốn tư nhân, bộ phận tu nhân nay được gọi là người được nhượng quyền, người chịu trách nhiệm vé tài chính, xây dựng, vận hành và duy tri một cơ sở trong giai đoạn nhượng bộ cuối cùng trước khi chuyển cơ sở hoạt động day đủ cho chính phủ với chi phí bang không (Shalakany 1996). - Một khế ước được thỏa thuận và khái niệm pháp lý mới dé khuyến khích các công ty tư nhân hoặc các doanh nghiệp giúp chính phủ nỗ lực phát triển (Badran 1996).
Các thành phần chính trong dự án BOT Có 7 thành phan tham gia vao cau trúc tổ chức của một dự án BOT điền hình được thé hiện trong Hình 2. Tuy nhiên xét tổng thể thì chỉ có 5 thành phần tham gia chính được xác định trong mỗi dự án BOT. Bên ủy quyên (Chính phủ) Trong dự án BOT, bên ủy quyên thường là cơ quan quản lý nhà nước hoặc địa phương nhận thay sự can thiết của một cơ sở ha tầng công cộng nhưng không có khả năng tài chính để hỗ trợ dự án. Vì vậy, các cơ quan chính phủ buộc phải tìm kiếm các nhà đầu tư tư nhân có năng lực tài chính dé phát triển các dự án hạ tầng công cộng này.
Bên được nhượng quyên Khi nhận thấy nhu cầu cần đầu tư cơ sở hạ tầng của cơ quan quản lý nhà nước, các công ty tư nhân nhảy sẽ vào đầu tư kèm theo đó là các yêu câu về quyên lợi của nhà đầu tư nếu họ bỏ tiền ra để xây dựng hạ tầng. Các công ty tư nhân này có trách nhiệm phát triển (về thiết kế, tài chính, xây dựng), bảo trì và đưa vào hoạt động cơ sở hạ tầng dé thu phi lẫy lại khoản đầu tư ban đầu. Bên được nhượng quyên sẽ là chủ sở hữu cơ sở hạ tang trong suốt thời gian nhượng quyền và nhận được lợi nhuận dựa trên đầu tư ban đầu thông qua khai thác cơ sở hạ tang. BÊN ỦY NHIỆM CƠ QUAN CHÍNH PHỦ HỢP DONG NHƯỢNG QUYEN NHÀ BẢO TRỢ Quyền l NHÀ XÂY DỰNG được a.
HOP DONG CHIA SE khai Tang HOP DONG XAY LOI NHUAN ae thac Lượng vốn DỰNG #Œ€—————Cô “ giới han ————*> son Chi phi meen BEN ĐƯỢC xây dụng NHƯỢNG QUYEN Nợ Thời gian hoạt động Tài sản Hạ tầng ^ ˆ + CHU NO’ thé chap cơ sở >| BEN VAN HANH HỢP DONG VAN HOP DONG VAY NO HANH mon phi NGƯỜI SỬ DUNG CUÓI CÙNG Hình 2. Cau trúc tổ chức của một dự án BOT điền hình Nguồn: R. Nhà đầu tư Nguồn tài chính được cung cấp bởi bên được nhượng quyên và nhà đầu tu, bao gồm cả nhà bảo trợ (còn gọi là cổ đông) và chủ nợ (là những người cho vay). Các cổ đông đầu tư tiền để đối lấy tỷ lệ vốn chủ sở hữu trong dự án mà họ cho là tiềm năng, chủ nợ cho bên được nhượng quyên vay trong quá trình đàm phán với cơ quan chính phủ để kỳ vọng về lãi suất từ các khoản cho vay trong suốt sự phát triển của dự án.
Chủ nợ có thể bao gồm ngân hang, công ty bảo hiểm hay trái phiếu cỗ đông. Nhà xây dựng Bên được nhượng quyên sẽ cấp một lượng vốn giới hạn cho nhà xây dựng dé phát triển cơ sở hạ tầng. Trong hầu hết các trường hợp thì nha xây dựng chính là bên được nhượng quyền. Ngoài việc chịu trách nhiệm về quá trình xây dựng các dự án, nha xây dựng còn có nhiệm vụ thuê và quản lý các nhà thầu phụ, các nhà cung cấp cũng như các nhà tư vấn.
Trong giai đoạn đầu của dự án BOT, sự tham gia của nhà xây dung với bên được nhượng quyên sẽ đảm bảo hiệu quả cao nhât của dự án. Nhà vận hành Các nhà vận hành làm chức năng dịch vụ thu phí và quản lý trong suốt thời gian khai thác mà bên được nhượng quyên ký kết với co quan nha nước. Các nhà vận hành có vai trò rat quan trong trong quá trình tạo ra nguôn thu cho dự án từ việc thu phi. Các bước thực hiện dự án BOT Thời gian nhượng quyên dải hay ngăn được xác định bởi hợp đồng giữa bên được nhượng quyén và bên ủy quyển là cơ quan quản lý nhà nước.
Trong suốt thời đoạn nhượng quyên, bên được nhượng quyên phải tính toán để có khả năng thu hồi được tat cả các vốn dau tư của các đối tác và phan lợi nhuận kỳ vọng khi đầu tư. Thông thường, để thực hiện một dự án BOT sẽ gồm có 6 giai đoạn được xác định trong suốt dự án. Đánh giá sơ bộ Trong giai đoạn đánh giá sơ bộ, cơ quan quản lý nhà nước thường nêu lên các dự án cơ sở hạ tang can wu tién xay dung nhằm tạo sự quan tâm cho các nhà đầu tư. Giai đoạn này thường được cơ quan quản lý nhà nước thực hiện hoặc có một cơ quan đại diện có thâm quyền dé thực hiện.
Các nghiên cứu tiền khả thi trong giai đoạn này rất can thiết thực hiện để chứng minh được các dự báo về sự thành công của dự án nhằm mục đích thu hút nguồn vốn tư nhân dau tư vào dự án BOT. Và trong nhiều trường hợp, nghiên 11 cứu tiên khả thi được thực hiện bởi các nhà đâu tư khi nhìn ra sự tiêm năng cua dự án và họ sẽ trình lên cơ quan quản lý nhà nước xem xét và phê duyệt. Quá trình dau thấu Quá trình dau thầu sẽ phụ thuộc vào bước đánh giá sơ bộ của dự án được thực hiện bởi cơ quan quản lý nhà nước hay nhà đầu tư. Nếu bước đánh giá sơ bộ được thực hiện bởi cơ quan quản lý nhà nước thì yêu cầu về chất lượng chuyên môn của nhà dau tư được xem xét kĩ lưỡng trong quá trình dau thầu.
Sau khi nhận được các hồ sơ xin thầu, co quan quản lý nhà nước sẽ lựa chọn một vai nha đầu tư có năng lực về tai chính và quản lý dé xem xét, sau đó sẽ chọn ra một nhà đầu tư được nhượng quyên. Trong suốt quá trình thực hiện dự án, nhà đầu tư này sẽ liên kết các đối tác có cùng quan tâm đến dự án lại với nhau dựa trên yeu cầu về hiệu quả và thê mạnh của các đôi tác đê cùng thực hiện dự án. Nếu bước đánh giá sơ bộ được thực hiện bởi nhà đầu tư tư nhân, bộ phận tư nhân sẽ liên hệ với cơ quan chính phủ có thâm quyền để nhận được sự phê duyệt thực hiện dự án. Dự án này sẽ được triển khai sau khi thực hiện theo đúng các quy tắc pháp luật.
Thỏa thuận nhượng quyền Sau hai bước đầu đánh giá sơ bộ va quá trình đấu thầu, nhà dau tư được nhượng quyén được xác định. Cùng với tất cả các đối tác tham gia vào du an, công ty được nhượng quyền sẽ phát triển một chương trình chỉ tiết hơn 2 giai đoạn đầu, bao gém thiết kế sơ bộ các bản vẽ xây dựng, những cam kết phải thực hiện giữa nhà đầu tư và cơ quan quản lý nhà nước, nếu một cam kết nao có van dé phát sinh thì điều khoản nhượng quyền sẽ được ký lại.