Luận văn thạc sĩ: Nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng máy giao dịch tự động tại ngân hàng TP.HCM

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu kinh doanh các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động của khách hàng, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân,

• Tác giả: Nguyễn Thị Hạnh
• Người hướng dẫn: PGS. TS Nguyễn Minh Tuấn
• Trường học: Đại học Ngân hàng Thành phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị - Kinh doanh
• Đề tài: Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động của khách hàng tại các ngân hàng thương mại cổ phần ở Thành phố Hồ Chí Minh
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sỹ
• Năm xuất bản: 2024
• Địa điểm: Thành phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• TÓM TẮT
• ABSTRACT
• DANH MỤC VIẾT TẮT
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU ĐỀ TÀI
• 1.1. Lý do chọn đề tài nghiên cứu
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Câu hỏi nghiên cứu
• 1.4. Phạm vi và phương pháp nghiên cứu
• 1.5. Đóng góp của đề tài
• 1.6. Kết cấu nội dung nghiên cứu của đề tài
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT
• 2.1. Lý thuyết hành vi hợp lý và lý thuyết hành vi có kế hoạch TPB
• 2.2. Mô hình lý thuyết hành vi hợp lý TRA và lý thuyết hành vi có kế hoạch TPB
• 2.3. Lý thuyết chấp nhận và sử dụng công nghệ UTAUT
• 2.4. Lược khảo một số nghiên cứu
• 2.4.1. Lược khảo một số nghiên cứu trong nước
• 2.4.2. Lược khảo một số nghiên cứu nước ngoài
• 2.5. Khoảng trống nghiên cứu
• 2.6. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu và đề xuất mô hình nghiên cứu
• 2.6.1. Xây dựng giả thuyết nghiên cứu
• 2.6.2. Đề xuất mô hình nghiên cứu
• 3. CHƯƠNG 3: THIẾT KẾ NGHIÊN CỨU
• 3.1. Quy trình nghiên cứu
• 3.2. Nghiên cứu định tính
• 3.2.1. Quy trình thực hiện nghiên cứu định tính
• 3.3. Thang đo định tính của các nhân tố
• 3.4. TÓM TẮT CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Kết quả phân tích định tính
• 4.2. Kết quả phân tích định lượng
• 4.2.1. Mẫu nghiên cứu
• 4.2.2. Đánh giá độ tin cậy thang đo
• 4.2.3. Phân tích nhân tố khám phá EFA
• 4.2.4. Phân tích tương quan Pearson
• 4.2.5. Phân tích hồi quy đa biến
• 4.2.6. Kiểm định các giả thuyết của mô hình hồi quy
• 4.2.7. Kiểm định sự khác biệt về giá trị thương hiệu của khách thể về các yếu tố nhân khẩu học
• 4.3. Thảo luận kết quả nghiên cứu
• 4.3.1. Nhân tố thói quen
• 4.3.2. Nhân tố nhận thức
• 4.3.3. Nhân tố công nghệ
• 4.3.4. Nhân tố ảnh hưởng xã hội
• 4.3.5. Nhân tố bảo mật an toàn
• 5. CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ ĐỀ XUẤT HÀM Ý QUẢN TRỊ
• 5.1. Hàm ý quản trị
• 5.1.1. Nhân tố thói quen
• 5.1.2. Nhân tố nhận thức
• 5.1.3. Nhân tố công nghệ
• 5.1.4. Ảnh hưởng xã hội
• 5.1.5. Bảo mật an toàn
• 5.2. Hạn chế nghiên cứu
• 5.3. Hướng nghiên cứu tiếp theo
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC HÌNH

Tóm tắt

I. Tổng quan về máy giao dịch tự động và ngân hàng TP

Máy giao dịch tự động (ATM) đã trở thành một phần không thể thiếu trong hệ thống dịch vụ ngân hàng hiện đại. Tại ngân hàng TP.HCM, việc triển khai hệ thống này đã mang lại nhiều lợi ích, từ việc giảm thời gian giao dịch đến nâng cao trải nghiệm người dùng. Nghiên cứu này tập trung vào việc xác định các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng hệ thống này, đặc biệt trong bối cảnh công nghệ tài chính đang phát triển mạnh mẽ. Các ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM đã và đang đầu tư mạnh vào giao dịch điện tử để đáp ứng nhu cầu của khách hàng ngân hàng.

1.1. Máy giao dịch tự động và sự phát triển tại ngân hàng TP.HCM

Máy giao dịch tự động không chỉ là công cụ rút tiền mà còn tích hợp nhiều tính năng máy giao dịch như mở tài khoản, nộp tiền mặt, và làm thẻ tín dụng. Tại ngân hàng TP.HCM, hệ thống này đã giúp giảm tải cho các quầy giao dịch truyền thống, đồng thời tăng cường sự hài lòng của khách hàng. Việc áp dụng công nghệ tài chính như blockchain và AI đã thúc đẩy sự đổi mới công nghệ trong lĩnh vực này.

1.2. Ý định sử dụng và các nhân tố ảnh hưởng

Ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm tiện ích ngân hàng, tương tác khách hàng, và thói quen sử dụng dịch vụ. Nghiên cứu này nhằm xác định mức độ ảnh hưởng của các yếu tố này, từ đó đưa ra các giải pháp để cải thiện trải nghiệm người dùng và tăng cường sự hài lòng của khách hàng.

II. Các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng

Nghiên cứu đã xác định các nhân tố chính ảnh hưởng đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động, bao gồm thói quen sử dụng dịch vụ, nhận thức về công nghệ, và ảnh hưởng xã hội. Các yếu tố này được đo lường thông qua khảo sát 306 khách hàng tại ngân hàng TP.HCM, sử dụng phương pháp phân tích định lượng với phần mềm SPSS.

2.1. Thói quen sử dụng dịch vụ

Thói quen sử dụng dịch vụ là một trong những yếu tố quan trọng nhất ảnh hưởng đến ý định sử dụng. Khách hàng có thói quen sử dụng các dịch vụ ngân hàng trực tuyến thường dễ dàng chấp nhận và sử dụng máy giao dịch tự động. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc xây dựng thói quen sử dụng công nghệ trong khách hàng ngân hàng.

2.2. Nhận thức về công nghệ

Nhận thức về công nghệ cũng đóng vai trò quan trọng trong việc quyết định sử dụng máy giao dịch tự động. Khách hàng có hiểu biết về công nghệ tài chính và giao dịch điện tử thường có xu hướng sử dụng hệ thống này nhiều hơn. Điều này nhấn mạnh sự cần thiết của việc giáo dục và nâng cao nhận thức về công nghệ cho khách hàng.

III. Hàm ý quản trị và giải pháp

Nghiên cứu đã đưa ra các hàm ý quản trị nhằm cải thiện ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động tại ngân hàng TP.HCM. Các giải pháp bao gồm việc tăng cường tiện ích ngân hàng, cải thiện tương tác khách hàng, và nâng cao sự hài lòng của khách hàng thông qua việc cải tiến tính năng máy giao dịch.

3.1. Tăng cường tiện ích ngân hàng

Việc tích hợp thêm các tính năng máy giao dịch như thanh toán hóa đơn, chuyển khoản quốc tế, và hỗ trợ đa ngôn ngữ sẽ giúp tăng cường tiện ích ngân hàng, từ đó thu hút nhiều khách hàng hơn.

3.2. Cải thiện tương tác khách hàng

Cải thiện tương tác khách hàng thông qua việc cung cấp hỗ trợ trực tuyến 24/7 và hướng dẫn sử dụng chi tiết sẽ giúp khách hàng cảm thấy thoải mái và tự tin hơn khi sử dụng máy giao dịch tự động.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh nền kinh tế Việt Nam đang chuyển đổi mạnh mẽ theo hướng công nghệ hóa, ngành ngân hàng đóng vai trò xương sống và cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc từ xu thế này. Việc áp dụng hệ thống máy giao dịch tự động (R-ATM) tại các ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP) ở Thành phố Hồ Chí Minh (TP.HCM) đã trở thành một bước tiến quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch, giảm chi phí và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Theo số liệu năm 2023, Vietcombank đã triển khai 12 điểm giao dịch tự động tại các thành phố lớn, trong khi Ngân hàng Nam Á mở rộng hơn 100 điểm giao dịch tự động chỉ sau 2 năm hoạt động. Tỷ lệ giao dịch qua kênh số tại nhiều ngân hàng đã đạt khoảng 90%, cho thấy sự chuyển dịch mạnh mẽ sang các hình thức giao dịch tự động.

Tuy nhiên, việc khách hàng chấp nhận và sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là nhóm khách hàng chưa từng sử dụng. Nghiên cứu này nhằm mục tiêu xác định các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động của khách hàng tại các NHTMCP ở TP.HCM, từ đó đề xuất các giải pháp quản trị phù hợp. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào khách hàng chưa từng sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động, khảo sát thực hiện trong giai đoạn từ tháng 12/2023 đến tháng 2/2024 tại TP.HCM – trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học giúp các ngân hàng phát triển chiến lược tiếp cận khách hàng hiệu quả, đồng thời góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong ngành ngân hàng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên hai lý thuyết chính: Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) và Lý thuyết chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT2). TPB mở rộng từ Lý thuyết hành vi hợp lý (TRA) tập trung vào ba yếu tố chính ảnh hưởng đến ý định hành vi: thái độ, chuẩn mực xã hội và nhận thức kiểm soát hành vi. TPB được áp dụng để giải thích ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động dựa trên nhận thức và ảnh hưởng xã hội.

Mô hình UTAUT2 bổ sung các yếu tố như kỳ vọng hiệu quả, kỳ vọng nỗ lực, ảnh hưởng xã hội, điều kiện thuận lợi, động lực hưởng lợi, giá trị giá cả và thói quen, cùng các biến nhân khẩu học như tuổi, giới tính và kinh nghiệm. Mô hình này giúp đánh giá sự chấp nhận công nghệ trong bối cảnh ngân hàng số, đặc biệt là các dịch vụ giao dịch tự động.

Các khái niệm chính trong nghiên cứu gồm:

• Nhân tố công nghệ: Đổi mới, dễ sử dụng, tăng năng suất và cải tiến dịch vụ.
• Ảnh hưởng xã hội: Ý kiến và sự ủng hộ từ người thân, bạn bè và đồng nghiệp.
• Bảo mật an toàn: Đảm bảo an toàn thông tin tài chính và dữ liệu cá nhân.
• Nhân tố nhận thức: Sự hiểu biết và đánh giá về tiện ích và xu thế phát triển của hệ thống.
• Nhân tố thói quen: Mức độ quen thuộc và thường xuyên sử dụng hệ thống giao dịch tự động.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính và định lượng. Phương pháp định tính được thực hiện qua thảo luận nhóm với 7 chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng và dịch vụ khách hàng nhằm xác định các yếu tố và thang đo phù hợp cho mô hình nghiên cứu. Phương pháp định lượng tiến hành khảo sát 350 khách hàng chưa từng sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động tại các NHTMCP ở TP.HCM, thu về 306 mẫu hợp lệ.

Dữ liệu được phân tích bằng phần mềm SPSS 22.0 với các bước: kiểm tra độ tin cậy thang đo bằng hệ số Cronbach's Alpha, phân tích nhân tố khám phá (EFA) để đánh giá sự hội tụ và phân tích tương quan Pearson, hồi quy đa biến để kiểm định các giả thuyết nghiên cứu. Mẫu khảo sát được chọn theo phương pháp lấy mẫu thuận tiện, đảm bảo đại diện cho các nhóm khách hàng theo giới tính, độ tuổi, nghề nghiệp và trình độ học vấn. Thời gian thu thập dữ liệu kéo dài 6 tuần từ tháng 12/2023 đến tháng 2/2024.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Nhân tố công nghệ có ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng: Kết quả hồi quy cho thấy nhân tố công nghệ có hệ số beta dương và ý nghĩa thống kê (p < 0.01), khẳng định vai trò quan trọng của công nghệ trong việc thúc đẩy khách hàng sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động. Khoảng 82,9% mẫu đồng ý rằng công nghệ giao dịch tự động phù hợp với xu thế chuyển đổi số hiện nay.

2. Ảnh hưởng xã hội tác động tích cực đến ý định sử dụng: 82,3% khách hàng cho biết ý kiến của người thân, bạn bè ảnh hưởng đến quyết định sử dụng hệ thống. Hệ số tương quan giữa ảnh hưởng xã hội và ý định sử dụng đạt mức ý nghĩa cao (p < 0.05).

3. Bảo mật an toàn là yếu tố quan trọng nhưng không phải là yếu tố quyết định duy nhất: Mặc dù 78,4% khách hàng quan tâm đến bảo mật thông tin tài chính, nhưng bảo mật không phải là lý do chính để khách hàng quyết định sử dụng hệ thống. Điều này phù hợp với nghiên cứu trong nước và quốc tế về bảo mật trong dịch vụ ngân hàng số.

4. Nhân tố nhận thức và thói quen đều có ảnh hưởng tích cực: 79,1% khách hàng nhận thức rõ tiện ích và xu thế phát triển của hệ thống máy giao dịch tự động, trong khi đó thói quen sử dụng cũng đóng vai trò thúc đẩy ý định sử dụng với hệ số Cronbach's Alpha đạt 0,83.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy sự đồng thuận với các lý thuyết TPB và UTAUT2 khi các yếu tố công nghệ, xã hội, nhận thức và thói quen đều ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động. Sự phù hợp của công nghệ với xu thế chuyển đổi số và sự tiện lợi trong thao tác là động lực chính thúc đẩy khách hàng chấp nhận công nghệ mới. Ảnh hưởng xã hội thể hiện qua sự tác động của mạng lưới quan hệ cá nhân, phù hợp với các nghiên cứu trước đây về hành vi tiêu dùng và chấp nhận công nghệ.

Mặc dù bảo mật được đánh giá cao, nhưng không phải là yếu tố quyết định duy nhất, điều này cho thấy khách hàng ngày càng tin tưởng vào các biện pháp bảo mật của ngân hàng hoặc ưu tiên sự tiện lợi hơn. Kết quả này cũng phù hợp với các nghiên cứu trong nước về ngân hàng di động và thanh toán không dùng tiền mặt.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ cột thể hiện tỷ lệ đồng ý của khách hàng với từng nhân tố, bảng hồi quy đa biến minh họa mức độ ảnh hưởng và ý nghĩa thống kê của các biến độc lập đến ý định sử dụng.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư và nâng cấp công nghệ giao dịch tự động: Các ngân hàng cần liên tục cải tiến hệ thống máy giao dịch tự động để đảm bảo tính tiện lợi, dễ sử dụng và phù hợp với xu thế chuyển đổi số. Mục tiêu nâng cao tỷ lệ hài lòng khách hàng lên ít nhất 85% trong vòng 12 tháng tới. Chủ thể thực hiện: Ban công nghệ và phát triển sản phẩm.

2. Xây dựng chiến lược truyền thông và vận động xã hội: Tăng cường các chương trình giới thiệu, đào tạo và khuyến khích khách hàng sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động thông qua mạng lưới quan hệ xã hội và cộng đồng. Mục tiêu tăng tỷ lệ khách hàng mới sử dụng hệ thống lên 20% trong 6 tháng. Chủ thể thực hiện: Bộ phận marketing và chăm sóc khách hàng.

3. Nâng cao các biện pháp bảo mật và truyền thông về an toàn thông tin: Đảm bảo hệ thống bảo mật đạt chuẩn quốc tế, đồng thời truyền thông rõ ràng về các biện pháp bảo vệ dữ liệu để tăng cường niềm tin khách hàng. Mục tiêu giảm thiểu các sự cố bảo mật xuống dưới 1% trong năm đầu tiên. Chủ thể thực hiện: Ban an ninh mạng và quản lý rủi ro.

4. Phát triển các chương trình khuyến khích hình thành thói quen sử dụng: Thiết kế các ưu đãi, chương trình tích điểm hoặc dịch vụ hỗ trợ nhằm khuyến khích khách hàng sử dụng thường xuyên hệ thống máy giao dịch tự động. Mục tiêu tăng tần suất sử dụng trung bình của khách hàng lên 30% trong 1 năm. Chủ thể thực hiện: Bộ phận chăm sóc khách hàng và phát triển sản phẩm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý ngân hàng thương mại cổ phần: Giúp xây dựng chiến lược phát triển và triển khai hệ thống máy giao dịch tự động phù hợp với nhu cầu khách hàng và xu thế công nghệ.

2. Chuyên gia nghiên cứu về hành vi người tiêu dùng và công nghệ tài chính: Cung cấp cơ sở lý thuyết và dữ liệu thực nghiệm về các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng công nghệ mới trong lĩnh vực ngân hàng.

3. Nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Tham khảo để xây dựng các chính sách hỗ trợ chuyển đổi số trong ngành ngân hàng, đảm bảo an toàn và hiệu quả.

4. Các đơn vị phát triển công nghệ và cung cấp giải pháp ngân hàng số: Hiểu rõ nhu cầu và hành vi khách hàng để thiết kế sản phẩm phù hợp, nâng cao khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Câu hỏi thường gặp

1. Hệ thống máy giao dịch tự động là gì và có những chức năng nào?
   Hệ thống máy giao dịch tự động (R-ATM) là thiết bị cho phép khách hàng thực hiện các giao dịch ngân hàng như rút tiền, nộp tiền, mở tài khoản, làm thẻ mà không cần nhân viên hỗ trợ. Ngoài chức năng truyền thống, máy còn hỗ trợ mở sổ tiết kiệm và thanh toán hóa đơn.

2. Những nhân tố nào ảnh hưởng mạnh nhất đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động?
   Theo nghiên cứu, nhân tố công nghệ và ảnh hưởng xã hội có tác động tích cực và mạnh mẽ nhất đến ý định sử dụng, trong khi bảo mật an toàn cũng quan trọng nhưng không phải yếu tố quyết định duy nhất.

3. Tại sao bảo mật không phải là yếu tố quyết định chính trong việc sử dụng hệ thống?
   Khách hàng ngày càng tin tưởng vào các biện pháp bảo mật của ngân hàng và ưu tiên sự tiện lợi, nhanh chóng trong giao dịch. Do đó, mặc dù bảo mật được quan tâm, nó không phải là rào cản lớn nhất.

4. Phương pháp nghiên cứu được sử dụng trong luận văn là gì?
   Nghiên cứu kết hợp phương pháp định tính (thảo luận nhóm chuyên gia) và định lượng (khảo sát 306 khách hàng) với phân tích dữ liệu bằng phần mềm SPSS, bao gồm kiểm tra độ tin cậy, phân tích nhân tố và hồi quy đa biến.

5. Làm thế nào các ngân hàng có thể tăng cường ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động?
   Ngân hàng cần nâng cao công nghệ, truyền thông vận động xã hội, đảm bảo bảo mật và phát triển các chương trình khuyến khích hình thành thói quen sử dụng thường xuyên.

Kết luận

• Nghiên cứu xác định năm nhân tố chính ảnh hưởng tích cực đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động tại các NHTMCP ở TP.HCM: công nghệ, ảnh hưởng xã hội, bảo mật an toàn, nhận thức và thói quen.
• Mẫu khảo sát 306 khách hàng cho thấy đa số khách hàng trung niên và có trình độ học vấn cao có ý định sử dụng hệ thống giao dịch tự động.
• Kết quả phân tích thống kê cho thấy các thang đo đều đạt độ tin cậy cao với hệ số Cronbach's Alpha trên 0,78.
• Đề xuất các giải pháp quản trị nhằm nâng cao tỷ lệ sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động trong vòng 6-12 tháng tới.
• Nghiên cứu mở ra hướng đi cho các nghiên cứu tiếp theo về hành vi khách hàng trong lĩnh vực ngân hàng số và công nghệ tài chính tại Việt Nam.

Khuyến nghị các ngân hàng thương mại cổ phần tại TP.HCM áp dụng kết quả nghiên cứu để tối ưu hóa chiến lược phát triển hệ thống máy giao dịch tự động, đồng thời tiếp tục theo dõi và cập nhật xu hướng công nghệ mới nhằm nâng cao trải nghiệm khách hàng và hiệu quả hoạt động.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Tổng quan nghiên cứu đề tài Giới thiệu tính cấp thiết, thực trạng hiện nay, mục tiêu, phạm vi, đối tượng, phương pháp nghiên cứu. Chương 2: Cơ sở lý thuyết Tổng quan lý thuyết và trình bày các vấn đề lý thuyết liên quan từ đó hệ thống lại một số mô hình nghiên cứu trong nước và nước ngoài để lựa chọn ra các nhân tố ảnh hưởng đến ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động ở các Ngân hàng TMCP tại TP. Chương 3: Thiết kế nghiên cứu Trình bày quy trình nghiên cứu và phương pháp nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu: Nêu các kết quả phân tích dữ liệu bao gồm các phân tích thống kê mô tả, phân tích độ tin cậy của thang đo (Crobach’s alpha), phân tích nhân tố khám phá (EFA), 7 phân tích ma trận tương quan, phân tích hồi quy cũng như các kiểm định cần thiết.

Và cuối cùng là kết quả hồi quy của từng nhân tố chính. Chương 5: Kết luận và hàm ý quản trị: Đưa ra một số kết luận về kết quả nghiên cứu đồng thời đề xuất một số hàm ý quản trị về ý định sử dụng hệ thống máy giao dịch tự động tại các Ngân Hàng TMCP tại TP. 8 CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ THUYẾT 2. Lý thuyết hành vi hợp lý và lý thuyết hành vi có kế hoạch TPB: 2.

Khái niệm về lý thuyết hành vi hợp lý (TRA) và lý thuyết hành vi có kế hoạch TPB: Trong tâm lý học xã hội, Lý thuyết hành động hợp lý (TRA) là một khuôn khổ được sử dụng rộng rãi để hiểu và dự đoán hành vi của con người (Armitage & Conner, 2001). Với sự tự tin vào năng lực bản thân được công nhận là động lực trực tiếp của hành vi, nó đã phát triển thành Lý thuyết về hành vi có kế hoạch (TPB) và Mô hình hành động hợp lý (Armitage & Conner, 2001). Hành vi sức khỏe, ý định đạo đức và cam kết của tổ chức chỉ là một số lĩnh vực mà TRA đã được sử dụng. Ngoài ra, TRA có liên quan đến các liệu pháp thay thế vì có vấn đề về định nghĩa về thái độ.

Khả năng dự đoán của TRA đã được thể hiện trong nhiều tình huống khác nhau trong đó bao gồm ý định mua sản phẩm (Gillmore và cộng sự, 2002; Belleau và cộng sự, 2007). Nhưng người ta đề xuất rằng TPB - một phần mở rộng của TRA, có thể dự đoán ý định và hành vi chính xác hơn, đặc biệt là trong những trường hợp không có chú ý (Kurland, 1995; Ajzen, 2000). Trong bài nghiên cứu này, tác giả nghiên cứu về mô hình TRA, theo phần mở rộng để nghiên cứu hành vi, ý định sử dụng sản phẩm. Mô hình TRA tuy có những tác động qua nghiên cứu nhưng vẫn có những khó khăn khi sử dụng nó, đặc biệt so sánh nó với những mô hình khác.

Những nỗ lực nhằm nâng cao năng lực giải thích và khắc phục những thiếu sót này được thể hiện rõ trong trong mô hình TPB. Lý thuyết Lý luận (TRA), mặc dù liên tục được sửa đổi và tranh cãi, vẫn tiếp tục là khuôn khổ cơ bản để hiểu hành vi con người khi nghiên cứu về lý thuyết hành vi phát triển và phát triển. Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB)- một phần mở rộng của TRA được sử dụng rộng rãi trong nhiều lĩnh vực để hiểu và dự đoán hành vi của con người. TPB được trình bày lần đầu tiên vào năm 1985, đã phát triển thành một trong những mô 9 hình tâm lý xã hội được sử dụng rộng rãi nhất để về ý định hành vi (Faridi và cộng sự, 2020).

Ba loại niềm tin được đưa vào lý thuyết hành vi có kế hoạch là niềm tin về hành vi, quan điểm chuẩn mực được chia sẻ và niềm tin về quyền tự chủ. Lý thuyết này minh họa mối liên hệ giữa niềm tin và hành vi của một cá nhân. Khái niệm này được khởi xướng bởi Icek Ajzen năm 1991, nhằm mục đích cải thiện khả năng dự đoán của Lý thuyết về hành động hợp lý (Tiếng Anh: Theory of reasoned action) thành phần nhận thức của kiểm soát hành vi được đưa vào mô hình, mô hình này có một số lợi ích trong việc dự báo và làm sáng tỏ hành vi của một cá nhân trong một tình huống nhất định. Nó được xem là một trong những lý thuyết được áp dụng và trích dẫn rộng rãi nhất về lý thuyết hành vi.

Người ta đã quan sát thấy rằng, đặc biệt là trong các tình huống liên quan đến sức khỏe, nhận thức kiểm soát hành vi cũng quan trọng như thái độ trong việc giải thích ý định trong nhiều loại hành vi (Godin & Kok, 1996). Khả năng thích ứng của TPB đã được chứng minh bằng việc áp dụng nó trong nhiều bối cảnh khác nhau về ý định sử dụng. Lý thuyết hành vi có kế hoạch (TPB) vẫn là một mô hình hữu ích để hiểu hành vi và ý định của con người. Bất chấp những lời chỉ trích về những thiếu sót của nó, các nhà nghiên cứu vẫn đang nỗ lực cải thiện và mở rộng mô hình nhằm tăng khả năng dự đoán và sự phù hợp của nó trong nhiều tình huống khác nhau.

Mô hình lý thuyết hành vi hợp lý TRA và lý thuyết hành vi có kế hoạch TPB: Mô hình TRA cho thấy thái độ của khách hàng với đối tượng liên quan một cách có hệ thống đối với hành vi của họ. Vì vậy mô hình này khẳng định được mối quan hệ giữa thái độ, thành phần chuẩn mực, nhận thức của khách hàng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến ý định, hành vi khách hàng. 10 Cấu trúc dựa trên Thành phần thái niềm tin hành vi độ Cấu trúc dựa trên Cảm nhận chuẩn Ý ĐỊNH HÀNH VI niềm tin chuẩn mực mực Kiểm soát cấu trúc Cảm nhận khả dựa trên niềm tin năng đạt kết quả Hình 2. Mô hình thuyết hành động hợp lý TRA (Ajzen) Theo nguồn: Godin (1993) Trong đó: Thái độ: Những đánh giá mang tính đưa ra nhận định hoặc tình cảm mà mọi người dành cho người khác, sự vật hoặc khái niệm khác được gọi là thái độ.

Chúng có tác động đáng kể đến cách mọi người cư xử và đưa ra quyết định. Theo Eagly và Chaiken (1993), thái độ thường được hình thành bởi sự kết hợp của các thành phần nhận thức, tình cảm và hành vi. Được đo lường bằng nhận thức về các thuộc tính của sản phẩm. Người tiêu dùng sẽ chú ý đến những thuộc tính mang lại các lợi ích cần thiết và có mức độ quan trọng khác nhau.

Cảm nhận về chuẩn mực: Nhận thức của một người tuân thủ theo các quy tắc, hướng dẫn hoặc tiêu chí được chấp nhận để kiểm soát hành vi, hiệu suất hoặc chất lượng được gọi là cảm nhận về chuẩn mực. Ý thức về tiêu chuẩn có thể ảnh hưởng đến cách mọi người đánh giá hành động của chính họ hoặc của người khác trong bối cảnh tâm lý học và xã hội học dựa trên các chuẩn mực xã hội hoặc niềm tin cá nhân. Có thể được đánh giá bằng cách sử dụng những mối quan hệ của khách hàng (gia 11 đình, bạn bè, đồng nghiệp…). Những người này sẽ cho ý kiến về sản phẩm họ mua.

Mức độ ủng hộ hay phản đối việc mua hàng của người tiêu dùng và động lực của người tiêu dùng trong việc tuân theo mong muốn của người sở hữu sẽ quyết định mức độ ảnh hưởng của yếu tố chuẩn mực chủ quan đến xu hướng mua hàng của người tiêu dùng. Cảm nhận về khả năng đạt được kết quả: Cảm nhận khả năng đạt được kết quả là thuật ngữ tâm lý quan trọng được xem xét kỹ lưỡng trong nhiều bối cảnh khác nhau. Được định nghĩa là sự tự tin của một người vào khả năng thực hiện một nhiệm vụ và mục tiêu nhất định (Bandura, 1977). Quan điểm này có tác động lớn đến việc con người làm việc chăm chỉ như thế nào, kiên trì, kiên cường ra sao khi đối mặt với khó khăn, thất bại.

Lý thuyết chấp nhận và sử dụng công nghệ UTAUT: 2. Khái niệm lý thuyết chấp nhận và sử dụng công nghệ UTAUT: Lý thuyết chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT). Venkatesh và cộng sự (2016) đã tóm tắt nội dung nghiên cứu về UTAUT, nhấn mạnh tầm quan trọng của "UTAUT trong từng bối cảnh". Để giải quyết thách thức trong việc lựa chọn mô hình lý thuyết phù hợp, Dwivedi et al.

(2020) đã tạo ra một phiên bản sửa đổi của UTAUT, được gọi là meta-UTAUT (UTAUT2), dựa trên phân tích tổng hợp của 162 bài báo. Hơn nữa, Dwivedi et al. (2017) đã xem xét một số mô hình lý thuyết và đề xuất mô hình UTAUT, nêu bật khả năng ứng dụng rộng rãi của nó trong việc tìm hiểu việc áp dụng và sử dụng IS/IT. Mặc dù UTAUT đã được chấp nhận rộng rãi nhưng các câu hỏi vẫn được đặt ra về tính hợp lệ của nó và sự cần thiết phải nghiên cứu thêm.

Trong một phân tích tổng hợp Yuan, R. (2022) đã đặt câu hỏi về độ tin cậy của UTAUT và đề xuất một hướng điều tra. Ngoài ra, Wang và cộng sự. (2021) nhấn mạnh việc kết hợp các mối quan tâm về niềm tin, bảo mật và quyền riêng tư vào lý thuyết trong phân tích trắc lượng thư mục của họ về xu hướng nghiên cứu UTAUT.

Sự chú ý đáng kể đã được dành cho lý thuyết chấp nhận và sử dụng công nghệ (UTAUT) trong một số ngành học thuật, bao gồm khoa học máy tính, kinh tế và tâm lý học. Để đánh giá 12 việc áp dụng và sử dụng công nghệ trong nhiều tình huống khác nhau, mô hình UTAUT đã được cập nhật và sử dụng rộng rãi đã tạo ra một phiên bản sửa đổi của UTAUT, được đặt tên là meta-UTAUT, để giải quyết vấn đề lựa chọn mô hình lý thuyết phù hợp cho việc áp dụng công nghệ. Phiên bản này dựa trên sự tổng hợp các phát hiện từ 162 cuộc điều tra trước đó (Dwivedi và cộng sự, 2020). Ngoài ra, Békés và cộng sự (2021) và Vanderschaaf và cộng sự (2023) đã phát triển các biện pháp tự báo cáo để đánh giá mức độ chấp nhận liệu pháp tâm lý từ xa của các nhà trị liệu và các yếu tố ảnh hưởng đến việc áp dụng công nghệ thông tin của sinh viên, bằng cách sử dụng khung UTAUT.

Khả năng ứng dụng của mô hình trên trong một số lĩnh vực công nghệ đã được chứng minh bằng cách sử dụng nó trong việc phân tích ý định sử dụng các dịch vụ chính phủ điện tử, áp dụng sách kỹ thuật số và hệ thống kế toán đám mây được điều tra bằng UTAUT (Huang và cộng sự, 2013; Fernando, 2021).