CHƯƠNG 1 : TỔNG QUAN CÁC NGHIÊN CỨU TRƯỚC VỀ VẬN DỤNG CHUẨN MỰC KẾ TOÁN CÔNG QUỐC TẾ Các đề tài liên quan đến chuẩn mực kế toán công quốc tế thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu. Vận dụng chuẩn mực quốc tế trong cải cách kế toán công là xu hướng khách quan ở các quốc gia. Tổng quan các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước cụ thể như sau : 1.1 Tổng quan tình hình nghiên cứu ở nước ngoài Dent (1997), trong bài nghiên cứu quản lý TSCĐ khu vực công về các vấn đề định giá, đã xem xét bản chất của tài sản chính quyền địa phương trong bối cảnh các mục tiêu quản lý tổng thể. Ông đặt ra những câu hỏi về việc phân loại tài sản công và cách thức mà họ - chính quyền địa phương đang cảm nhận.
Phân tích nghiên cứu được thực hiện để kiểm tra việc lập sổ đăng ký tài sản, các phương pháp xác định giá trị của các tài sản, sự phù hợp của các phương pháp này và giải thích kết quả của giá trị. Đánh giá việc thực hiện thời gian gần đây đã hoàn thành được thực hiện bởi chính quyền Anh để ghi lại cổ phần tài sản sở hữu của họ và nhận thấy rằng, trong dài hạn, một trường hợp như vậy có thể được sửa đổi như thế nào để kết hợp các phương pháp thích hợp hơn trong việc định giá một số tài sản. Theo Chan (2006), để đạt được các mục tiêu kinh tế xã hội, các nước đang phát triển đòi hỏi năng lực thiết lập thể chế khu vực công và thực hiện các chính sách công, do đó cần thiết phải cải cách kế toán khu vực công. Các giá trị xã hội của cải cách kế toán khu vực công đóng góp vào mục tiêu phát triển, bao gồm cả mục tiêu giảm nghèo.
Lý do này đã khiến chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) phù hợp ở các nước đang phát triển. Sự đảm bảo tính toàn vẹn về tài chính và sự thay đổi theo cơ sở dồn tích có thể làm cho IPSAS hữu ích hơn trong cải cách kế toán khu vực công ở các nước đang phát triển. Hanis, Trigunarsyah và Susilawati (2011), đã thực hiện việc nghiên cứu tại tỉnh Nam Sulawesi, Indonesia với mục đích xác định những thách thức phải đối mặt cho chính quyền địa phương tại Indonesia khi áp dụng một khuôn khổ quản lý tài LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 6 sản công. Các kết quả của nghiên cứu cho thấy có những thách thức quan trọng mà chính quyền địa phương của Indonesia cần quản lý khi áp dụng một khuôn khổ quản lý tài sản công.
Những thách thức này là: sự vắng mặt của một khuôn khổ thể chế và pháp lý để hỗ trợ các ứng dụng quản lý tài sản; nguyên tắc phi lợi nhuận của tài sản công; nhiều khu vực pháp lý liên quan đến các quy trình quản lý tài sản công; sự phức tạp của các mục tiêu chính quyền địa phương; việc không có dữ liệu để quản lý tài sản công; và hạn chế nguồn nhân lực. Những phát hiện của nghiên cứu cung cấp đầu vào hữu ích cho các nhà hoạch định chính sách, các học giả và những người thực hiện quản lý tài sản ở Indonesia để thiết lập một khuôn khổ quản lý tài sản công hiệu quả dẫn đến tổ chức hiệu quả cũng như tăng cường chất lượng dịch vụ công. Ilie và Miose (2012), đã tiến hành thực hiện nghiên cứu việc áp dụng các chuẩn mực của IPSAS tại Romani. Hai tác giả cho rằng áp dụng IPSAS sẽ cung cấp cho các đơn vị khu vực công một ý nghĩa lớn hơn do sự so sánh với các quy định kế toán tổng hợp, sự công nhận quốc tế đối với báo cáo các tài khoản hàng năm.
Một sự minh bạch hơn sẽ làm tăng chất lượng quản lý tài chính, tạo điều kiện cho các mối quan hệ với các nhà tài trợ và đơn giản hóa thông tin cho những công chúng quan tâm trong nền kinh tế của Romani. Một số hoạt động kế toán từ khu vực công không cung cấp một cái nhìn sâu sắc vào tình hình thực tế của tài sản, tài chính và thu nhập. Điều này tạo sự khó khăn để đánh giá hệ thống kế toán cho cộng đồng và các chính trị gia. Sự ra đời của IPSAS trong kế toán công tại Romani cung cấp sự hỗ trợ thông qua các tiêu chuẩn thống nhất.
Quản lý công đại diện cơ sở cho quá trình kiểm soát và giám sát hiệu quả trong quản lý hành chính. IPSAS giúp quản lý công nâng cao chất lượng thông tin tài chính, đơn giản hóa việc kiểm soát nội bộ và giám sát của các tổ chức công và tăng giá trị cho các thông tin tài chính liên quan đến lợi nhuận kinh tế. Mục đích của các tác giả là trình bày so sánh tình trạng của việc thực hiện chuẩn mực kế toán quốc tế trong khu vực công và khu vực tư của các hoạt động thuộc nhà nước. LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 7 Với bài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện chuẩn mực kế toán công ở Kenya”, Hamisi (2012) cho thấy rằng cải cách trong hệ thống và các quy trình quản lý tài chính của Chính phủ đang trở nên quan trọng trong việc đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng về tính minh bạch và trách nhiệm giải trình lớn hơn trong việc quản lý tài chính của công chúng.
Nghiên cứu này đã tìm cách xác định các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện các IPSAS ở Kenya dựa trên mức độ thực hiện. Đây là một nghiên cứu mô tả. Nó được thiết kế để mô tả mức độ thực hiện IPSAS ở Bộ Tài chính. Đối tượng mục tiêu là 38 thủ trưởng các đơn vị kế toán, đại biểu cho 14 trụ sở chủ chốt.
Thủ tục lấy mẫu sử dụng phương pháp lấy mẫu phân tầng. Nghiên cứu này tập hợp dữ liệu cả sơ cấp và thứ cấp. Dữ liệu sơ cấp được thu thập tại nguồn của các nhà nghiên cứu. Dữ liệu thứ cấp là dữ liệu trước đó được thu thập bởi các nhà nghiên cứu khác cũng đã được sử dụng trong nghiên cứu này.
Nghiên cứu này sử dụng thống kê mô tả để mô tả một hiện tượng hoặc một đối tượng. Suy luận thống kê hồi quy và tương quan đã được thực hiện để thiết lập mức độ mà các yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện các chuẩn mực kế toán quốc tế khu vực công ở Kenya. Từ những phát hiện, nghiên cứu xác định được sự thất bại để giải quyết các vấn đề kế toán cụ thể, đó là việc thiếu ứng dụng các công nghệ thông tin, thiếu sự hỗ trợ tài chính quốc tế đã ảnh hưởng đáng kể đến việc thực hiện các chuẩn mực kế toán công quốc tế trong khu vực công ở Kenya. Mức độ áp dụng công nghệ thấp, cải cách quản lý tài chính công mới (NPFM) và việc áp dụng hệ thống quản lý tài chính tổng hợp (IFMIS) của Chính phủ Kenya nghèo nàn, thiếu khung pháp lý và chính trị yếu kém, thất bại của Quốc hội ban hành Luật quản lý tài chính mới năm 2004 để ghi nhận IPSAS, thiếu cán bộ được đào tạo và có thẩm quyền về việc áp dụng hệ thống IPSAS trong báo cáo tài chính là những yếu tố ảnh hưởng đến việc thực hiện IPSAS trong khu vực công.
Nghiên cứu đã đề nghị một khuôn khổ pháp lý sẽ được hỗ trợ để qui định IPSAS, tất cả các bên liên quan và các đối tác bao quát hệ thống báo cáo IPSAS để tăng cường quản lý tài chính trong khu vực công, chính phủ nâng cấp công nghệ thông tin và tăng cường áp dụng các LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com 8 công nghệ thông tin để đối phó với các yêu cầu dữ liệu tài chính của các tiêu chuẩn IPSAS. Theo nghiên cứu của Sour (2012) về việc áp dụng chuẩn mực kế toán công và cải cách kế toán khu vực công tại Mexico, việp áp dụng IPSAS và cải cách kế toán là yếu tố giúp đảm bảo chất lượng thông tin liên quan đến các hoạt động tài chính của nhà nước, giúp cung cấp các dữ liệu cần thiết cho các nghiên cứu về chi tiêu công tại Mexico. Bài nghiên cứu tập trung chủ yếu vào các chuẩn mực kế toán công số 1, 2 và 17. Mục đích của nghiên cứu này là để giải thích sự khác biệt giữa IPSAS và hệ thống kế toán Mexico thực tại để xác định mức độ áp dụng IPSAS trong cải cách hệ thống kế toán ở Mexico có thể thúc đẩy tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong tất cả các cấp chính quyền.
Bellanca và Vandernoot (2014), mục đích của bài nghiên cứu là phân tích mức độ thực hiện các chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) trong các nước thành viên của Liên minh châu Âu (EU). Sau khi giới thiệu về khung pháp lý của EU và cơ sở lý thuyết về việc thực hiện các IPSAS trong các nước thành viên EU, các tác giả tiến hành phân loại, trên cơ sở của một cuộc khảo sát, các thành viên theo mức độ thực hiện chính thức về IPSAS. Nó cũng phân tích các loại kế toán (kế toán theo cơ sở tiền mặt, kế toán theo cơ sở tiền mặt có điều chỉnh, kế toán dồn tích, và kế toán theo cơ sở dồn tích có điều chỉnh) được sử dụng bởi các quốc gia trong nghiên cứu. Cuộc khảo sát cho thấy có sự khác biệt quan trọng giữa các quốc gia thành viên, cho cả các ứng dụng của IPSAS và cho các loại hình kế toán được sử dụng.
Hơn nữa, nó xuất hiện ngay cả khi IPSAS không được thông qua một cách hợp pháp ở hầu hết các nước thành viên châu Âu, có một xu hướng sử dụng các hệ thống kế toán hiện đại dựa trên kế toán dồn tích gần IPSAS. Mukah (2016), với bài nghiên cứu “Các yếu tố ảnh hưởng đến sự chấp nhận các chuẩn mực kế toán công quốc tế ở Cameroon” cho thấy ngày càng có nhiều sự đồng thuận về việc các chính phủ phải chịu trách nhiệm tài chính và Cameroon cũng như nhiều nước đang phát triển phải đối mặt với những thách thức trong việc vận hành một hệ thống kế toán công đảm bảo trách nhiệm giải trình và tính minh LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Việc chuyển đổi từ cơ sở tiền mặt sang cơ sở dồn tích dựa trên các chuẩn mực kế toán công quốc tế (IPSAS) để khắc phục những yếu tố không thể giải trình và không rõ ràng ngày càng tăng trong việc sử dụng tài chính của khu vực công sẽ trở thành một nhiệm vụ khó khăn.