I. Toàn cảnh bồi thường tái định cư Cam Lộ giai đoạn mới
Công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư (BTHT&TĐC) tại huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị là một nhiệm vụ trọng tâm, gắn liền với quá trình phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Việc thu hồi đất để triển khai các dự án an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia và phát triển kinh tế là tất yếu, đòi hỏi một cơ chế chính sách minh bạch và hiệu quả. Quá trình này không chỉ là việc đền bù giá trị tài sản, mà còn là một bài toán phức tạp về an sinh xã hội cho người dân, đảm bảo cuộc sống người dân sau tái định cư phải bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Trong những năm gần đây, huyện Cam Lộ đã triển khai nhiều dự án lớn, từ hạ tầng giao thông như cầu Cam Hiếu, các tuyến đường dây tải điện, đến các dự án phát triển công nghiệp, đòi hỏi một diện tích đất đáng kể phải được giải phóng. Thực tiễn cho thấy, công tác giải phóng mặt bằng (GPMB) là một lĩnh vực nhạy cảm, tác động trực tiếp đến quyền lợi của người dân, chủ đầu tư và nhà nước. Một chính sách đền bù giải phóng mặt bằng hợp lý không chỉ đẩy nhanh tiến độ dự án mà còn củng cố lòng tin của nhân dân vào chủ trương của Đảng và Nhà nước. Luận văn của Hoàng Đức Dũng (2019) về thực trạng công tác này tại Cam Lộ đã cung cấp một cái nhìn sâu sắc, chỉ ra những thành tựu và cả những tồn tại cần khắc phục. Các cơ quan chức năng như Trung tâm phát triển quỹ đất và các ban quản lý dự án đóng vai trò then chốt trong việc triển khai, từ khâu kiểm đếm, lập phương án bồi thường, hỗ trợ đến việc tổ chức chi trả và bố trí tái định cư. Việc áp dụng Luật Đất đai 2013 và các văn bản hướng dẫn đã tạo ra một hành lang pháp lý tương đối hoàn chỉnh, tuy nhiên, việc vận dụng vào thực tế địa phương vẫn còn nhiều thách thức, đặc biệt là trong việc xác định giá đất bồi thường Cam Lộ sao cho sát với giá thị trường và đảm bảo hài hòa lợi ích các bên.
1.1. Khung pháp lý và chính sách đền bù giải phóng mặt bằng hiện hành
Cơ sở pháp lý cho công tác bồi thường, GPMB tại Cam Lộ được thực hiện dựa trên hệ thống văn bản pháp luật của nhà nước, đứng đầu là Luật Đất đai năm 2013. Luật này đã có nhiều điểm đổi mới quan trọng so với Luật Đất đai 2003, đặc biệt trong việc xác định giá đất bồi thường theo “giá đất cụ thể” tại thời điểm có quyết định thu hồi đất, thay vì khung giá cố định. Các Nghị định như 47/2014/NĐ-CP và Thông tư 37/2014/TT-BTNMT đã chi tiết hóa các quy định về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư. Theo đó, nguyên tắc cốt lõi là việc bồi thường phải đảm bảo người có đất bị thu hồi có chỗ ở, điều kiện sống và sản xuất bằng hoặc tốt hơn nơi cũ. Chính sách đền bù giải phóng mặt bằng không chỉ bao gồm bồi thường về đất mà còn cả tài sản trên đất, cây trồng, vật nuôi và các khoản hỗ trợ đa dạng. Các khoản hỗ trợ này bao gồm hỗ trợ di chuyển, hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất, và đặc biệt là hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm cho các hộ gia đình bị thu hồi đất nông nghiệp.
1.2. Các dự án trọng điểm thúc đẩy thu hồi đất tại Cam Lộ
Huyện Cam Lộ là địa bàn triển khai nhiều dự án quan trọng, tác động lớn đến công tác thu hồi đất. Các dự án tiêu biểu được nghiên cứu trong luận văn của Hoàng Đức Dũng (2019) bao gồm dự án Cầu Cam Hiếu và dự án Mạch 2 Đường dây 220KV Đồng Hới - Đông Hà. Ngoài ra, trong bối cảnh phát triển chung của tỉnh Quảng Trị, các dự án lớn như dự án cao tốc Cam Lộ - La Sơn và quy hoạch khu công nghiệp Quảng Trị cũng tạo ra áp lực lớn lên quỹ đất. Việc thu hồi đất cho các dự án này ảnh hưởng đến nhiều loại đất khác nhau, từ đất ở, đất vườn đến một diện tích lớn thu hồi đất nông nghiệp, vốn là tư liệu sản xuất chính của nhiều hộ dân. Mỗi dự án đều đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của chính quyền địa phương, Ban quản lý dự án và các đơn vị liên quan để đảm bảo tiến độ GPMB, đồng thời giải quyết thỏa đáng quyền lợi cho người dân bị ảnh hưởng.
II. Phân tích 4 thách thức lớn trong bồi thường đất đai Cam Lộ
Mặc dù đã có nhiều nỗ lực, công tác bồi thường, tái định cư Cam Lộ vẫn đối mặt với không ít thách thức, ảnh hưởng đến tiến độ dự án và đời sống người dân. Thách thức lớn nhất và cũng là nguyên nhân chính dẫn đến các khiếu nại về đền bù đất đai chính là sự chênh lệch giữa giá đền bù và giá thị trường. Luận văn của Hoàng Đức Dũng (2019) nhấn mạnh: “Giá bồi thường về đất có tăng nhưng vẫn chưa thực sự sát với giá thị trường dẫn đến vẫn còn một số khiếu kiện, kiến nghị”. Điều này khiến công tác GPMB khó đạt được sự đồng thuận cao. Thách thức thứ hai là công tác hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm sau khi thu hồi đất nông nghiệp chưa thực sự hiệu quả. Các chính sách hỗ trợ đôi khi chỉ dừng lại ở việc chi trả bằng tiền một lần, chưa có các chương trình đào tạo nghề, giới thiệu việc làm cụ thể, bền vững, khiến người dân, đặc biệt là lao động nông nghiệp, gặp khó khăn trong việc tìm kiếm sinh kế mới. Thứ ba, tiến độ chi trả tiền bồi thường và bố trí đất tái định cư còn chậm trễ ở một số dự án. Việc kéo dài thời gian GPMB không chỉ gây lãng phí nguồn lực xã hội, tăng chi phí đầu tư mà còn gây tâm lý hoang mang, bức xúc cho các hộ dân trong vùng dự án. Cuối cùng, việc xác định đối tượng, nhân khẩu để tính toán các khoản hỗ trợ vẫn còn nhiều vướng mắc, phức tạp, dễ dẫn đến sai sót và thiếu công bằng. Những thách thức này đòi hỏi các cấp chính quyền, từ Trung tâm phát triển quỹ đất đến UBND các cấp, cần có những giải pháp đồng bộ và quyết liệt hơn để tháo gỡ, đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dân và thúc đẩy sự phát triển bền vững.
2.1. Bất cập trong xác định giá đất bồi thường Cam Lộ so với thị trường
Vấn đề cốt lõi gây ra phần lớn các tranh chấp trong GPMB là giá đất bồi thường Cam Lộ. Mặc dù Luật Đất đai 2013 quy định giá bồi thường phải được xác định theo “giá đất cụ thể” dựa trên giá thị trường, nhưng trên thực tế, việc xác định giá này còn nhiều bất cập. Các phương pháp định giá đôi khi chưa phản ánh đầy đủ các yếu tố biến động của thị trường bất động sản. Bảng giá đất do UBND tỉnh ban hành hàng năm, dù là một căn cứ quan trọng, thường có độ trễ và thấp hơn so với giá giao dịch thực tế. Điều này dẫn đến việc người dân cảm thấy bị thiệt thòi khi nhận tiền đền bù, đặc biệt ở những vị trí đất có tiềm năng thương mại. Sự thiếu đồng thuận về giá cả là rào cản lớn nhất làm chậm tiến độ chi trả tiền bồi thường và bàn giao mặt bằng.
2.2. Khó khăn trong hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp cho người dân
Đối với các hộ dân bị thu hồi đất nông nghiệp, mất đi tư liệu sản xuất là một cú sốc lớn. Chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp được đưa ra nhằm giải quyết vấn đề này, tuy nhiên hiệu quả chưa như mong đợi. Nhiều chương trình hỗ trợ vẫn mang tính hình thức, chủ yếu là hỗ trợ bằng tiền mặt với mức hỗ trợ được đánh giá là còn thấp. Các phương án đào tạo nghề, tìm kiếm việc làm chưa được xây dựng dựa trên khảo sát nhu cầu thực tế của người lao động và thị trường việc làm tại địa phương. Do đó, nhiều người dân sau khi nhận tiền hỗ trợ vẫn loay hoay tìm sinh kế ổn định, góp phần làm gia tăng các vấn đề về an sinh xã hội cho người dân.
2.3. Chậm trễ và khiếu nại trong quá trình giải phóng mặt bằng
Sự phức tạp của công tác GPMB, từ khâu kiểm đếm, xác minh nguồn gốc đất, lập phương án bồi thường, hỗ trợ, đến thẩm định và phê duyệt, thường dẫn đến sự chậm trễ. Tình trạng này kéo theo việc chậm chi trả tiền đền bù cho người dân. Khi người dân chưa nhận được bồi thường thỏa đáng hoặc chưa được bố trí tái định cư, họ sẽ không bàn giao mặt bằng, gây ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung của dự án. Hệ quả tất yếu là sự gia tăng các đơn thư, khiếu nại về đền bù đất đai. Việc giải quyết khiếu nại kéo dài không chỉ tốn kém thời gian, công sức của các cơ quan nhà nước mà còn làm xói mòn lòng tin của người dân vào tính công bằng của chính sách.
III. Phương pháp hoàn thiện chính sách đền bù GPMB tại Cam Lộ
Để giải quyết những tồn tại trong công tác bồi thường, tái định cư Cam Lộ, việc hoàn thiện chính sách và quy trình thực hiện là yêu cầu cấp bách. Giải pháp trọng tâm đầu tiên là phải cải cách cơ chế xác định giá đất đền bù. Cần xây dựng một quy trình định giá độc lập, khách quan, có sự tham gia của các đơn vị tư vấn chuyên nghiệp và đại diện người dân. Giá đất bồi thường Cam Lộ phải được cập nhật thường xuyên, phản ánh đúng giá trị giao dịch thực tế trên thị trường, đảm bảo người dân nhận được khoản bồi thường tương xứng với giá trị tài sản đã mất. Thứ hai, cần nâng cao tính minh bạch và công khai trong toàn bộ quá trình GPMB. Mọi thông tin liên quan đến dự án, từ chủ trương đầu tư, quyết định thu hồi đất, đến dự thảo phương án bồi thường, hỗ trợ và quy hoạch khu tái định cư Cam Lộ, đều phải được công bố rộng rãi. Tổ chức các buổi đối thoại với người dân bị ảnh hưởng là một bước không thể thiếu để lắng nghe, giải trình và tiếp thu ý kiến, từ đó tạo sự đồng thuận xã hội. Thứ ba, cần chuyên nghiệp hóa đội ngũ cán bộ làm công tác GPMB. Cán bộ của Trung tâm phát triển quỹ đất và các phòng ban liên quan cần được đào tạo, bồi dưỡng thường xuyên về chuyên môn, nghiệp vụ, pháp luật và cả kỹ năng dân vận. Một đội ngũ am hiểu chính sách, có năng lực và tận tâm sẽ góp phần giải quyết các vướng mắc một cách nhanh chóng và hiệu quả, hạn chế tối đa các khiếu nại về đền bù đất đai không đáng có, qua đó đẩy nhanh tiến độ các dự án.
3.1. Xây dựng phương án bồi thường hỗ trợ minh bạch công khai
Tính minh bạch là chìa khóa để thành công. Phương án bồi thường, hỗ trợ phải được xây dựng một cách chi tiết, rõ ràng và dễ hiểu. Ngay từ khâu kiểm đếm tài sản, đo đạc diện tích, cần có sự tham gia và giám sát của người dân. Sau khi có dự thảo phương án, cần niêm yết công khai tại trụ sở UBND xã và các điểm sinh hoạt cộng đồng, đồng thời tổ chức họp dân để lấy ý kiến. Mọi thắc mắc, kiến nghị của người dân phải được ghi nhận, giải trình thỏa đáng trước khi trình cấp có thẩm quyền phê duyệt. Nghiên cứu tại Cam Lộ cho thấy, khi “người dân được biết, được kiểm tra và giám sát hoạt động của hội đồng bồi thường”, mức độ đồng thuận và ủng hộ dự án sẽ tăng lên đáng kể.
3.2. Cải thiện quy trình ban hành quyết định thu hồi đất
Quy trình thu hồi đất cần được thực hiện chặt chẽ và đúng pháp luật. Trước khi ban hành quyết định thu hồi đất, cơ quan có thẩm quyền phải có thông báo thu hồi đất gửi đến từng hộ dân, trong đó nêu rõ lý do, diện tích, kế hoạch di dời và dự kiến về chính sách bồi thường. Thời gian từ lúc thông báo đến lúc ra quyết định phải đủ dài (90 ngày đối với đất nông nghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp theo luật định) để người dân có thời gian chuẩn bị. Việc đảm bảo đúng trình tự, thủ tục không chỉ thể hiện sự tôn trọng quyền lợi của người dân mà còn là cơ sở pháp lý vững chắc để triển khai các bước tiếp theo, tránh các tranh chấp pháp lý sau này.
IV. Bí quyết đảm bảo an sinh xã hội cho người dân tái định cư
Thành công của công tác bồi thường, tái định cư Cam Lộ không chỉ đo bằng việc giải phóng được mặt bằng, mà quan trọng hơn là chất lượng cuộc sống người dân sau tái định cư. Để đảm bảo an sinh xã hội cho người dân, cần có một chiến lược toàn diện, bắt đầu từ việc quy hoạch và xây dựng các khu tái định cư. Các khu này phải được đầu tư đồng bộ về hạ tầng, không chỉ là điện, đường, trường, trạm mà còn phải tính đến các yếu tố về văn hóa, xã hội và sinh kế. Bên cạnh đó, các chính sách hỗ trợ cần được thiết kế lại theo hướng bền vững hơn. Thay vì chỉ hỗ trợ bằng tiền, cần tập trung vào các chương trình hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp thực chất. Chính quyền địa phương nên phối hợp với các doanh nghiệp, trung tâm dạy nghề để xây dựng các chương trình đào tạo sát với nhu cầu thị trường, đồng thời có chính sách ưu đãi, hỗ trợ vốn vay để người dân có thể tự tạo việc làm. Một yếu tố quan trọng khác là duy trì sự kết nối cộng đồng. Khi di dời đến nơi ở mới, các mối quan hệ làng xóm, họ hàng có thể bị phá vỡ. Việc quy hoạch khu tái định cư Cam Lộ cần cố gắng bố trí các hộ dân có cùng nguồn gốc ở gần nhau, đồng thời tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao để tạo sự gắn kết, giúp người dân nhanh chóng hòa nhập và ổn định cuộc sống. Cuối cùng, việc tăng cường đối thoại với người dân bị ảnh hưởng phải được duy trì thường xuyên, ngay cả sau khi đã hoàn thành việc di dời, để kịp thời nắm bắt và giải quyết các khó khăn phát sinh.
4.1. Đầu tư đồng bộ hạ tầng khu tái định cư Cam Lộ chất lượng cao
Chất lượng hạ tầng khu tái định cư là yếu tố quyết định việc người dân có an tâm đến nơi ở mới hay không. Một khu tái định cư lý tưởng phải đảm bảo các tiêu chí “tốt hơn hoặc bằng nơi ở cũ”. Điều này đòi hỏi sự đầu tư nghiêm túc vào hệ thống giao thông nội bộ, hệ thống cấp thoát nước, điện chiếu sáng, trường học, trạm y tế, và không gian sinh hoạt cộng đồng như nhà văn hóa, công viên. Việc quy hoạch khu tái định cư Cam Lộ cũng cần tính đến sự thuận lợi trong việc kết nối với các trung tâm kinh tế, các khu vực sản xuất để người dân dễ dàng di chuyển và tìm kiếm việc làm. Chỉ khi hạ tầng được đảm bảo, người dân mới thực sự ổn định và phát triển cuộc sống.
4.2. Tăng cường đối thoại với người dân bị ảnh hưởng để tạo đồng thuận
Đối thoại với người dân bị ảnh hưởng là một công cụ cực kỳ hiệu quả để giải quyết xung đột và xây dựng lòng tin. Đối thoại không phải là một sự kiện mang tính hình thức, mà phải là một quá trình liên tục, cởi mở và chân thành. Chính quyền và Ban quản lý dự án cần chủ động lắng nghe tâm tư, nguyện vọng và cả những bức xúc của người dân. Thông qua đối thoại, các bên có thể hiểu rõ hơn về quan điểm của nhau, cùng tìm ra giải pháp dung hòa lợi ích. Việc giải đáp kịp thời, minh bạch các thắc mắc về chính sách đền bù giải phóng mặt bằng, về quy hoạch tái định cư sẽ giúp xua tan những tin đồn thất thiệt, ngăn chặn các hành vi tiêu cực và tạo ra một môi trường hợp tác, đồng thuận cao.
V. Đánh giá cuộc sống người dân Cam Lộ sau khi thu hồi đất
Việc đánh giá tác động của chính sách bồi thường, tái định cư Cam Lộ đến cuộc sống người dân sau tái định cư là rất cần thiết để rút ra bài học kinh nghiệm. Các khảo sát thực địa tại khu vực dự án Cầu Cam Hiếu và đường dây 220KV cho thấy bức tranh đa chiều. Về mặt tích cực, nhiều hộ dân sau khi nhận tiền bồi thường và chuyển đến khu tái định cư Cam Lộ đã có điều kiện xây dựng nhà cửa khang trang hơn. Cơ sở hạ tầng tại nơi ở mới được đầu tư bài bản, giúp cải thiện điều kiện sinh hoạt. Việc người dân được bốc thăm công khai để nhận đất tái định cư đã đảm bảo tính công bằng, minh bạch, được đa số người dân đồng tình. Tuy nhiên, bên cạnh đó vẫn còn nhiều khó khăn. Thách thức lớn nhất là vấn đề việc làm và thu nhập, đặc biệt đối với các hộ bị thu hồi đất nông nghiệp. Nhiều người vẫn chưa tìm được việc làm ổn định, nguồn thu nhập chính không còn, dẫn đến đời sống bấp bênh. Một số hộ gặp khó khăn trong việc thích nghi với môi trường sống và phương thức sản xuất mới. Vai trò của các cơ quan chức năng như Trung tâm phát triển quỹ đất và Ban quản lý dự án không chỉ dừng lại ở việc hoàn thành GPMB, mà cần tiếp tục theo dõi, hỗ trợ người dân trong giai đoạn hậu tái định cư để đảm bảo mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng sống và đảm bảo an sinh xã hội cho người dân một cách bền vững. Các kết quả này cho thấy cần có sự điều chỉnh chính sách một cách linh hoạt và sát với thực tiễn hơn.
5.1. Khảo sát thực trạng đời sống các hộ dân trong khu tái định cư
Kết quả phỏng vấn các hộ dân bị ảnh hưởng bởi các dự án tại Cam Lộ cho thấy những thay đổi rõ rệt trong đời sống. Về vật chất, phần lớn các hộ đều có nhà ở mới tốt hơn. Tuy nhiên, về mặt kinh tế và xã hội, nhiều vấn đề đã nảy sinh. Tỷ lệ hộ dân cho rằng thu nhập giảm sau khi bị thu hồi đất vẫn còn đáng kể. Nguyên nhân là do họ mất đi nguồn thu ổn định từ nông nghiệp trong khi việc chuyển đổi sang các ngành nghề phi nông nghiệp gặp nhiều rào cản về vốn, kỹ năng và tuổi tác. Các mối quan hệ cộng đồng, làng xóm tại nơi ở cũ bị xáo trộn, cần thời gian để tái thiết lập tại khu tái định cư Cam Lộ. Đây là những chỉ số quan trọng để các nhà hoạch định chính sách nhìn nhận và cải thiện các chương trình hỗ trợ.
5.2. Vai trò của Ban quản lý dự án và Trung tâm phát triển quỹ đất
Ban quản lý dự án và Trung tâm phát triển quỹ đất là hai đơn vị trực tiếp triển khai công tác BTHT&TĐC. Hiệu quả công việc của hai đơn vị này có tác động quyết định đến sự thành công của toàn bộ quá trình. Thực tiễn tại Cam Lộ cho thấy, nơi nào có sự phối hợp chặt chẽ giữa các đơn vị, có sự chỉ đạo quyết liệt của chính quyền và đội ngũ cán bộ có năng lực, tâm huyết, nơi đó công tác GPMB diễn ra thuận lợi hơn. Vai trò của các đơn vị này không nên chỉ giới hạn trong các thủ tục hành chính về đất đai mà cần mở rộng sang vai trò cầu nối, điều phối giữa chủ đầu tư, chính quyền và người dân, chủ động đề xuất các giải pháp tháo gỡ vướng mắc và theo dõi, hỗ trợ người dân trong giai đoạn hậu tái định cư.
VI. Hướng đi tương lai cho công tác tái định cư Cam Lộ bền vững
Để công tác bồi thường, tái định cư Cam Lộ thực sự bền vững và nhân văn, cần có một tầm nhìn dài hạn và các giải pháp mang tính đột phá. Hướng đi trong tương lai trước hết phải đặt lợi ích và sự ổn định cuộc sống của người dân lên hàng đầu. Điều này đòi hỏi một sự thay đổi trong tư duy, xem tái định cư không phải là một chi phí bắt buộc của dự án, mà là một hợp phần đầu tư phát triển con người. Cần luật hóa và tăng cường vai trò giám sát của cộng đồng trong toàn bộ quá trình, từ khi lập quy hoạch dự án đến khi người dân đã ổn định cuộc sống tại nơi ở mới. Thứ hai, cần xây dựng một cơ sở dữ liệu về giá đất thị trường minh bạch và tin cậy để làm căn cứ cho việc xác định giá đất bồi thường Cam Lộ. Việc ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đất đai và GPMB sẽ giúp tăng cường tính chính xác, công khai và rút ngắn thời gian thực hiện. Thứ ba, chính sách đền bù giải phóng mặt bằng cần được thiết kế linh hoạt hơn, cho phép áp dụng nhiều hình thức bồi thường khác nhau ngoài tiền mặt, như bồi thường bằng đất ở vị trí khác, bằng cổ phần trong dự án, hoặc các gói hỗ trợ sinh kế dài hạn. Đặc biệt, việc đảm bảo an sinh xã hội cho người dân thông qua các chương trình đào tạo nghề chất lượng cao và kết nối việc làm phải trở thành một yêu cầu bắt buộc trong mỗi phương án bồi thường, hỗ trợ. Chỉ khi đó, công tác GPMB mới thực sự góp phần vào sự phát triển chung, tạo ra sự đồng thuận và ủng hộ từ chính những người dân bị ảnh hưởng.
6.1. Kiến nghị hoàn thiện chính sách và đảm bảo an sinh xã hội
Dựa trên thực tiễn, có một số kiến nghị cụ thể để hoàn thiện chính sách. Cần quy định rõ ràng hơn về cơ chế xác định “giá đất cụ thể”, có thể thành lập các hội đồng định giá đất độc lập cấp tỉnh. Nhà nước cần xây dựng các chương trình khung về đào tạo và chuyển đổi nghề nghiệp áp dụng thống nhất, tránh tình trạng mỗi địa phương, mỗi dự án làm một kiểu. Ngoài ra, cần có chính sách hỗ trợ đặc thù cho các nhóm đối tượng dễ bị tổn thương như người cao tuổi, phụ nữ đơn thân, hộ nghèo khi bị thu hồi đất. Việc đảm bảo an sinh xã hội cho người dân phải được xem là một chỉ tiêu đánh giá hiệu quả của công tác GPMB.
6.2. Nâng cao tính minh bạch và đối thoại để củng cố lòng tin
Niềm tin là tài sản quý giá nhất trong công tác GPMB. Để củng cố niềm tin, không có cách nào hiệu quả hơn là tăng cường sự minh bạch và đối thoại. Mọi quy trình, từ khi lập dự án cho đến tiến độ chi trả tiền bồi thường, đều phải được công khai. Chính quyền cần tạo ra nhiều kênh thông tin để người dân có thể tiếp cận và phản hồi, đồng thời thiết lập cơ chế đối thoại với người dân bị ảnh hưởng một cách định kỳ và thực chất. Khi người dân cảm thấy được tôn trọng, được lắng nghe và quyền lợi của họ được đảm bảo một cách công bằng, họ sẽ sẵn sàng hợp tác và ủng hộ các dự án phát triển chung của địa phương.
