đặt vấn đề ngược lại, nếu hệ thống biện pháp cưỡng chế hình sự không tồn tại biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" thì sẽ như thế nào? Rõ ràng sẽ là một chỗ trống lớn của pháp luật khi thực tiễn xảy ra những sự kiện pháp lý hình sự như: hành vi chiếm đoạt tài sản (trộm cắp, cướp, cướp giật tài sản…) hoặc hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ dẫn đến hậu quả chết người… Lúc này người phạm tội phải chịu một hình phạt tương xứng với tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi trên cơ sở các quy định về quyết định hình phạt trong BLHS là đương nhiên, nhưng còn các vấn đề về xử lý vật chứng, trách nhiệm bồi thường các tổn thất về vật chất và tinh thần cho người bị hại và một số người tham gia tố tụng khác do tội phạm gây ra sẽ phải căn cứ vào đâu để giải quyết và giải quyết như thế nào? 23 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Như vậy, có thể thấy bằng việc ghi nhận biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" pháp luật đã dự liệu trước những tình huống pháp lý xảy ra trên thực tế để mọi hành vi nguy hiểm cho xã hội đều được giải quyết một cách triệt để, đem lại công bằng cho xã hội và niềm tin cho người dân. Trong lĩnh vực áp dụng pháp luật, việc quy định biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" trong BLHS là căn cứ pháp lý giúp cho cơ quan tư pháp áp dụng pháp luật một cách chủ động, linh hoạt và chính xác hơn. Việc áp dụng biện pháp này sẽ củng cố, hỗ trợ và tăng cường cho hiệu quả áp dụng hình phạt điều này thể hiện rõ nhất trong trường hợp người phạm tội bị tuyên phạt các hình phạt chính không tước tự do như cảnh cáo, phạt tiền, cải tạo không giam giữ và còn bị áp dụng kèm theo biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại". Có thể nói, hình phạt là biện pháp cưỡng chế hình sự tác động trực tiếp đến quyền, tự do thân thể của người phạm tội còn biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" tác động trực tiếp đến lợi ích kinh tế của người này, cùng một lúc người phạm tội phải chịu sự tác động của các biện pháp hình sự khác nhau đến các lợi ích khác nhau sẽ có giá trị trừng trị, cải tạo và giáo dục hơn.
Mặt khác, điều đó cũng làm cho chủ thể bị thiệt hại nhận được sự công bằng, góp phần khắc phục giảm bớt những thiệt hại của họ do tội phạm gây ra. Ngoài ra, biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" còn có vai trò quan trọng trong đấu tranh phòng, chống tội phạm. Từ việc áp dụng biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" đối với chính người phạm tội không chỉ có tác dụng tích cực đến người phạm tội mà còn hướng đến cộng đồng xã hội, có tính chất răn đe và phòng ngừa - cộng đồng xã hội nhìn vào hậu quả pháp lý bất lợi mà người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội phải gánh chịu để có những sự lựa chọn cách xử sự 24 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com đúng đắn, tôn trọng pháp luật nếu không muốn phải gánh chịu những hậu quả pháp lý hình sự như người phạm tội đã phải chịu. Mặc dù biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" không có mục đích trừng trị cao như hình phạt nhưng nó thể hiện sự lên án mạnh mẽ của Nhà nước đồng thời chủ động loại trừ điều kiện tái phạm của người phạm tội, làm tăng hiệu quả của hình phạt.
Do đó, sự phối hợp nhịp nhàng giữa hình phạt với các biện pháp tư pháp nói chung và biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" nói riêng có giá trị và tầm quan trọng cao trong việc thực hiện chính sách hình sự và công cuộc đấu tranh phòng, chống tội phạm của quốc gia. PHÂN BIỆT BIỆN PHÁP TƢ PHÁP "TRẢ LẠI TÀI SẢN, SỬA CHỮA HOẶC BỒI THƢỜNG THIỆT HẠI" VỚI HÌNH PHẠT TIỀN, HÌNH PHẠT TỊCH THU TÀI SẢN VÀ VỚI BIỆN PHÁP TƢ PHÁP TỊCH THU TIỀN, VẬT TRỰC TIẾP LIÊN QUAN ĐẾN TỘI PHẠM TRONG LUẬT HÌNH SỰ VIỆT NAM 1. Phân biệt biện pháp tƣ pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thƣờng thiệt hại" với hình phạt tiền "Phạt tiền được hiểu là một trong những biện pháp cưỡng chế của Nhà nước được Tòa án quyết định trong bản án kết tội đối với người bị kết án về những tội phạm do luật hình sự quy định với nội dung là tước một khoản tiền nhất định của họ sung vào công quỹ của nhà nước" [40, tr. Hình phạt tiền trong luật hình sự của nước ta đã tồn tại từ rất lâu và luôn chiếm một vị trí quan trọng trong hệ thống hình phạt.
Cùng với trục xuất, phạt tiền là loại hình phạt lưỡng tính vừa là hình phạt chính vừa là hình phạt bổ sung. Việc áp dụng hình phạt tiền phải thỏa mãn các điều kiện nhất định và chúng ta so sánh với biện pháp tư pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" thấy được giữa hai loại biện pháp hình sự này có những điểm giống nhau và khác nhau như sau: 25 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Thứ nhất, chúng đều là biện pháp cưỡng chế hình sự do BLHS quy định, chỉ xuất hiện khi có sự việc phạm tội của cá nhân cụ thể có năng lực TNHS, đủ tuổi chịu TNHS và có lỗi trong việc thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội bị luật hình sự cấm. Thứ hai, chúng đều là những biện pháp tác động vào tài sản, kinh tế của đối tượng bị áp dụng. Thứ ba, chúng đều dẫn đến hậu quả pháp lý bất lợi nhất định đối với người bị áp dụng (đó là quyền sở hữu đối với tài sản).
Thứ tư, chúng đều là các dạng, các hình thức thực hiện TNHS, do cơ quan tiến hành tố tụng có thẩm quyền áp dụng theo một trình tự, thủ tục đặc biệt được quy định trong luật tố tụng hình sự. Thứ năm, theo pháp luật hình sự Việt Nam, chúng đều chỉ mang tính chất cá nhân và chỉ áp dụng đối với thể nhân phạm tội. Sự khác nhau của hình phạt tiền và biện pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" có thể nhận thấy qua bảng so sánh sau: Bảng 1.1: So sánh biện pháp tư pháp "Trả lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi thường thiệt hại" với hình phạt tiền Tiêu chí Biện pháp "Trả lại tài sản, sửa TT Hình phạt tiền so sánh chữa hoặc bồi thƣờng thiệt hại" Là biện pháp cưỡng chế hình sự ít Là biện pháp cưỡng chế hình sự nghiêm khắc hơn hình phạt tiền. nghiêm khắc hơn biện pháp "Trả Mức độ Việc áp dụng biện pháp này sẽ lại tài sản, sửa chữa hoặc bồi 1 nghiêm khắc không để lại án tích cho người bị thường thiệt hại".
Việc áp dụng áp dụng. hình phạt tiền sẽ để lại án tích cho người bị áp dụng. Là biện pháp hỗ trợ cho hình phạt, Là hình phạt được áp dụng độc lập Cách thức có thể được áp dụng độc lập hoặc (khi là hình phạt chính) hoặc áp 2 áp dụng áp dụng bên cạnh hình phạt. dụng bên cạnh hình phạt khác (khi là hình phạt bổ sung).
Rộng hơn, bao gồm Cơ quan điều Hẹp hơn, chỉ Tòa án mới có thẩm Chủ thể có tra, Viện kiểm sát và Tòa án đều quyền áp dụng trong giai đoạn xét xử. 3 thẩm quyền có thẩm quyền áp dụng tùy vào áp dụng giai đoạn tố tụng cụ thể. 26 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Tiêu chí Biện pháp "Trả lại tài sản, sửa TT Hình phạt tiền so sánh chữa hoặc bồi thƣờng thiệt hại" Rộng hơn, là người thực hiện hành Hẹp hơn, là người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội được luật vi nguy hiểm cho xã hội được luật hình sự quy định là tội phạm hoặc hình sự quy định là tội phạm. Xét không phải là tội phạm (do không về tư cách tố tụng, đối tượng bị áp đủ yếu tố cấu thành tội phạm).
Xét dụng chỉ là bị cáo thông qua quyết Đối tượng 4 về tư cách tố tụng, đối tượng bị áp định trong bản án. áp dụng dụng có thể là người không bị khởi tố về hình sự hoặc là người bị khởi tố về hình sự (bị can, bị cáo) thông qua quyết định xử lý vật chứng hoặc bản án. Đối tượng Quyền sở hữu hoặc chiếm hữu bất Quyền sở hữu tài sản của người 5 chịu tác động hợp pháp tài sản của người phạm tội phạm tội. Rộng hơn, áp dụng trong mọi tội Hẹp hơn, chỉ một số loại tội phạm phạm ít nghiêm trọng, nghiêm nhất định mới được áp dụng hình trọng, rất nghiêm trọng và đặc biệt phạt tiền.
Cụ thể: nghiêm trọng xâm phạm đến - Là hình phạt chính: Chỉ áp dụng quyền sở hữu tài sản, quyền tự do đối với tội phạm ít nghiêm trọng thân thể, sức khỏe, tính mạng, xâm phạm trật tự quản lý kinh tế Phạm vi danh dự, nhân phẩm của con trật tự công cộng, trật tự quản lý 6 áp dụng người. hành chính hoặc một số tội phạm khác do BLHS năm 1999 quy định. - Là hình phạt bổ sung: Chỉ áp dụng đối với người phạm các tội về tham nhũng, ma túy, hoặc những tội phạm khác do BLHS năm 1999 quy định. Áp dụng biện pháp tư pháp nhằm Hình phạt nhằm trừng trị, giáo dục loại bỏ những điều kiện phạm tội, người phạm tội và ngăn ngừa họ Mục đích ngăn ngừa họ phạm tội trong phạm tội mới; 7 áp dụng tương lai.
Hình phạt nhằm giáo dục người khác tôn trọng pháp luật, đấu tranh phòng ngừa và chống tội phạm. Khi không kèm theo hình phạt đối Người bị áp dụng phải chịu án tích. Hậu quả với người phạm tội, người bị áp dụng 8 pháp lý của không bị coi là có án tích (ví dụ: việc áp dụng khi người đó được miễn hình phạt). Nguồn: Tác giả luận văn tổng hợp từ Bộ luật hình sự năm 1999, sửa đổi bổ sung năm 2009.
27 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.