CHƯƠNG I KHÁI NIỆM, ĐẶC DIEM VE TRÁCH NHIEM PHÁP LÝ CUA HANG VẬN CHUYEN HÀNG KHÔNG 1. Khái niệm trách nhiệm của hãng vận chuyển đối với những thiệt hại phát sinh về tài sản của hành khách trong quá trình vận chuyển 1. Khải niệm Dưới góc độ ngôn ngữ, theo từ điển tiếng Việt, “Trách nhiệm” có nghĩa là diéu phải làm, phải gánh vác hoặc phải nhận lấy về mình hoặc sự ràng buộc đối với lời nói, hành vi của minh, bảo đảm đúng đắn, nếu sai trải thì phải gánh chịu phan hậu qua'. Như vậy, hiểu theo nghĩa thông thường thì “Trách nhiệm” có nghĩa là phần việc được giao, nếu kết quả làm không tốt thì phải đền bù thiệt hại do lỗi của mình.
Trong tiếng Anh, có hai thuật ngữ cùng được hiểu là “trách nhiệm”: “Liability” và “Accountability”. Hai thuật ngữ này thường được dùng thay thế cho nhau, nhưng có một sự khác biệt cơ bản giữa hai thuật ngữ này. “lrách nhiệm với nghĩa là “responsibility” thường được hiểu là việc phải làm, như là bốn phận, nghĩa vụ. Con "Accountability" có nghĩa rộng hon “Responsibility”, không chỉ có nghĩa là những việc phải làm, mà còn bao gồm việc đứng ra nhận và chịu trách nhiệm về kết quả, hậu quả thực hiện những việc đó.
Dưới góc độ pháp lý, khi đó “Trách nhiệm” đã được điều chỉnh và bảo vệ bởi các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành. Như vậy, trách nhiệm pháp lý phát sinh khi có vi phạm pháp luật và đó là hậu qua của 'Từ điển Tiếng Việt tại địa chỉ: https://vI.org/wIkUtr%C3%AIch _nhi⁄E13%BB%87m#T1.87t hành vi vi phạm. Sự gánh chịu hậu quả của hành vi vi phạm bằng việc bù đắp ton thất (có thé băng tài sản hoặc bằng tinh thần) cho người bị gánh chịu thiệt hại được hiểu là bồi thường thiệt hại (BTTH). Như vậy, có thé hiểu trách nhiệm BTTH là một loại trách nhiệm dân sự mà theo đó thì khi một người vi phạm nghĩa vụ pháp lý của mình gây ton hại cho người khác phải bồi thường những tổn thất mà mình gây ra.
Hay nói cách khác, ách nhiệm BTTH cia Hãng vận chuyển hàng không về tài sản của hành khách là trách nhiệm khi Hãng vận chuyển hàng không đó vi phạm nghĩa vụ pháp lý doi với hành khách, gây ra ton thất về tài sản cho hành khách thì phải bồi thường những tốn thất do Hãng đó gây ra’. Đặc điểm trách nhiệm của Hãng vận chuyển hàng không đối với những thiệt hại về tài sản của hành khách trong quá trình vận chuyển Là một loại trách nhiệm pháp lý nên ngoài những đặc điểm của trách nhiệm pháp lý nói chung như do Cơ quan Nhà nước có thâm quyền áp dụng, áp dụng đối với bên có hành vi vi phạm pháp luật, luôn mang đến hậu qua bat lợi cho người bi áp dung,. thì trách nhiệm bồi thường thiệt hại (BTTH) của Hãng vận chuyển hàng không còn có những đặc điểm sau đây: Thứ nhất, về cơ sở pháp lý: là một loại trách nhiệm Dân sự và chịu sự điều chỉnh của pháp luật Dân sự. Khi hãng hàng không gây thiệt hại cho khách thì họ phải bồi thường thiệt hại và bồi thường thiệt hại chính là một quan hệ tài sản do Luật Dân sự điều chỉnh và được quy định trong Bộ Luật Dân sự 2015.
Quy định trách nhiệm BTTH của Hãng van chuyên đối với ? http://www.vn/pho-bien-phap-luat/trach-nhiem-cua-cac-to-chuc-trong-hoat-dong-van-tai-hang- khong- htm hành khách được quy định tại Điều 528 Tiểu mục 1 Mục 10 của Bộ Luật Dân sự 2015 như sau: “1. Truong hop tính mạng, sức khỏe và hành lý của hành khách bi thiệt hai thì bên vận chuyển phải bồi thường theo quy định của pháp luật. Bên vận chuyển không phải bôi thường thiệt hại về tính mạng, sức khỏe và hành lý của hành khách nếu thiệt hại xảy ra hoàn toàn do lỗi của hành khách, trừ trường hop pháp luật có quy định khác. Trường hợp hành khách vi phạm diéu kiện vận chuyển đã thỏa thuận, quy định của điều lệ vận chuyển mà gay thiệt hai cho bên ván chuyển hoặc người thứ ba thì phải bôi thường ”.
Ngoài ra, trách nhiệm của Hãng vận chuyền còn được điều chỉnh bởi các công ước quốc tế về vận chuyển hàng không, luật chuyên ngành và các văn bản hướng dẫn thi hành. Bên cạnh đó, việc vận chuyên hàng không có thé xảy ra trong phạm vi lãnh thổ một quốc gia hoặc từ hai quốc gia trở lên nên khi phát sinh tranh chấp liên quan đến trách nhiệm của Hãng vận chuyên, vấn đề áp dụng luật điều chỉnh của quốc gia nào cũng là vấn đề phức tạp. Do đó, các quốc gia thường quy định cụ thé van dé này, bản thân các Hãng vận chuyền cũng quy định chi tiết trong điều lệ vận chuyên. Thứ hai, về điều kiện phát sinh: trách nhiệm BTTH nói chung chỉ đặt ra khi thoả mãn các điều kiện nhất định đó là: Có thiệt hại xảy ra, có hành vi vi phạm nghĩa vụ dân sự, có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây thiệt hại với cácthiệt hại xảy ra, có lỗi của người gây thiệt hại.
Đây là những điều kiện chung nhất để xác định trách nhiệm của một người phải bồi thường cho người khác những thiệt hại do mình gây ra. Trách nhiệm BTTH của Hãng vận chuyên cũng phát sinh với các điều kiện tương tự như 10 vậy, điều đó có nghĩa là: có thiệt hại xảy ra cho hành khách, có hành vi vi phạm nghĩa vụ giữa bên vận chuyên và hành khách, có mối quan hệ nhân quả giữa hành vi gây thiệt hại với thiệt hại xảy ra và có lỗi của bên gây thiệt hại (Hãng vận chuyên). Bên cạnh đó, do đặc tính của việc vận chuyên trên không nên khách hàng thường phải tuân thủ những quy định chặt chẽ của hãng vận chuyên khi sử dụng dịch vụ vận chuyền. Vì vậy, việc xác định lỗi của Hãng vận chuyền thường sẽ là cơ sở quan trọng dé Hãng van chuyên được miễn giảm trách nhiệm khi có thiệt hại xảy ra với hành khách.
Thứ ba, về hậu quả: trách nhiệm BTTH luôn mang đến một hậu quả bat lợi về tài sản cho hành khách. Bởi lẽ, khi Hãng vận chuyền gây ra ton thất cho hành khách thì tốn that đó phải được tính toán được băng tiền, vật chất hoặc phải được pháp luật quy định bằng một đại lượng vật chất nhất định, néu không sẽ khó trong việc xác định bồi thường thiệt hai cho hành khách. Do đó, những thiệt hại về tinh thần mặc du không thể tính toán được nhưng cũng sẽ được xác định theo quy định của pháp luật dé bù đắp lại tổn thất cho người bị thiệt hại. Và cũng chính vì vậy, thực hiện trách nhiệm bồi thường sẽ giúp khôi phục lại thiệt hại cho hành khách.
Thứ tư, về chủ thê bị áp dụng trách nhiệm BTTH: Với tính chất của quan hệ pháp luật dân sự, hoạt động vận chuyên hàng không diễn ra giữa một bên chủ thể là Hãng vận chuyển và một bên chủ thể khác là khách hàng (người thuê vận chuyển, bao gồm hành khách hoặc người có hàng hoa gửi vận chuyên trên tàu bay). Hãng vận chuyển có nhiệm vụ chuyên chở hành khách, hành lý hoặc hang hóa tới địa điểm đến hoặc địa điểm trả hàng hàng hóa cho người nhận hàng theo thỏa thuận. Trong thực tiễn hoạt động vận chuyên hàng không hiện nay, Bên vận chuyên có thê là: lãi 1. Người giao kết hợp đồng vận chuyên bằng đường hàng không với hành khách, người gửi hàng hoặc đại diện của hành khách, người gửi hàng.
Hãng vận chuyên thực tế, thực hiện toàn bộ hoặc một phan van chuyên theo sự uỷ quyền của Hãng vận chuyển theo hợp đồng nhưng không phải là Hãng vận chuyền ké tiếp theo quy định tại Điều 118 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 66/2006/QH11. Căn cứ Điều 110 của Luật Hàng không dân dụng Việt Nam số 66/2006/QH11 quy định Doanh nghiệp vận chuyên hàng không Việt Nam phải có các điều kiện như: Có Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh mà ngành kinh doanh chính là vận chuyên hàng không; Có phương án bảo đảm có tàu bay khai thác; Có tổ chức bộ máy, có nhân viên được cấp giấy phép, chứng chỉ phù hợp bao đảm khai thác tau bay, kinh doanh vận chuyên hang không: Đáp ứng điều kiện về vốn theo quy định của Chính phủ; Có phương án kinh doanh và chiến lược phát triển sản phẩm vận chuyên hàng không phù hợp với nhu cầu của thị trường và quy hoạch, định hướng phát triển ngành hàng không; Có trụ sở chính và địa điểm kinh doanh chính tại Việt Nam thì mới được cấp Giấy phép kinh doanh vận chuyển hàng không. Doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài được cấp Giấy phép kinh doanh vận chuyên hàng không khi có đủ các điều kiện quy định nêu trên kèm theo các điều kiện: Bên nước ngoài góp vốn với tỷ lệ theo quy định của Chính phủ; Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp là công dân Việt Nam 12 và không quá một phần ba tổng số thành viên trong bộ máy điều hành là người nước ngoài. Nhu vậy, mọi hoạt động vận chuyển hàng không đối với hành khách, hành lý, hàng hóa đều được tiến hành bởi các Doanh nghiệp vận chuyển hàng không được thành lập theo pháp luật Việt Nam hoặc được cho phép theo pháp luật Việt Nam.
chủ thé bị áp dụng trách nhiệm BTTH chính là Hãng vận chuyên đã ký hợp đồng với hành khách, cho dù bên vận chuyển có thé là bên được ủy quyên bởi bên ky hợp đồng thực hiện toàn bộ chuyến bay hay bên vận chuyền thực tế với hành khách thì trách nhiệm BTTH đối với tài sản của hành khách luôn được xác định bởi hợp đồng vận chuyền giữa bên thuê vận chuyên và bên vận chuyên. Thứ năm, về mục đích của trách nhiệm BTTH: việc bồi thường của Hãng vận chuyên đối với các thiệt hại phát sinh của hành khách không chỉ là việc áp dụng các biện pháp, chế tài đối với hành vi vi phạm mà còn là sự khôi phục lại tình trạng tương ứng với phần hậu quả mà Hãng vận chuyển đã gây ra đối với hành khách do không thực hiện nghĩa vụ của mình.Do đó, trách nhiệm BTTH của Hang vận chuyên mang tính đền bù. Thứ sáu, về mức bồi thường: Trách nhiệm của Hãng vận chuyên hàng không được quy định giới hạn rõ ràng và có đơn vị tính đặc biệt (SDR) do Quỹ tiền tệ quốc tế (IMF) Ỷ tính toán dựa trên giá tri của một số đồng tiền mạnh. Vận chuyên hàng không thường ít xảy ra rủi ro, nhưng khi đã xảy ra rủi ro thì hậu quả là nghiêm trọng.
Do đó, để đảm bảo thực hiện trách nhiệm của Hãng vận chuyên. Pháp luật quy định bắt buộc Hãng vận chuyên phải mua bảo hiểm trách nhiệm BTTH đối với tính mạng, sức khỏe 3 http:/nghiencuuquocte.