Luận văn thạc sĩ: Biện pháp tăng cường phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp tại Hải Phòng

Luận văn thạc sĩ đề xuất biện pháp tăng cường phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp tại Hải Phòng, hỗ trợ tăng trưởng bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Văn Nghiến
• Trường học: Trường Đại học Dân lập Hải Phòng
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Một Số Biện Pháp Tăng Cường Phát Triển Thương Mại Điện Tử Cho Doanh Nghiệp Tại Thành Phố Hải Phòng
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2017
• Địa điểm: Hải Phòng

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT VÀ KÍ HIỆU
• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
• 1.1. Tổng quan về thương mại điện tử
• 1.1.1. Khái niệm thương mại điện tử
• 1.1.2. Đặc điểm của thương mại điện tử
• 1.1.3. Lợi ích của thương mại điện tử
• 1.1.3.1. Lợi ích của thương mại điện tử đối với các tổ chức doanh nghiệp
• 1.1.3.2. Lợi ích của thương mại điện tử đối với người tiêu dùng
• 1.1.3.3. Lợi ích của thương mại điện tử đối với xã hội
• 1.1.4. Hạn chế của thương mại điện tử
• 1.1.4.1. Sự thay đổi của môi trường kinh doanh
• 1.1.4.2. Chi phí đầu tư cao cho công nghệ
• 1.1.4.3. Khung pháp lý chưa hoàn thiện
• 1.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến phát triển thương mại điện tử
• 1.3. Các tiêu chí đánh giá sự phát triển thương mại điện tử
• 1.3.1. Nhận thức về thương mại điện tử
• 1.3.2. Hành lang pháp lý
• 1.3.3. Hạ tầng cơ sở về công nghệ
• 1.3.4. Hạ tầng cơ sở về nhân lực
• 1.3.5. Vấn đề bảo mật, an toàn
• 1.4. Kinh nghiệm phát triển Thương mại điện tử tại một số quốc gia và bài học cho Việt Nam
• 1.4.4. Bài học kinh nghiệm cho Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 2.1. Giới thiệu chung về thành phố Hải Phòng
• 2.1.1. Giới thiệu chung
• 2.1.2. Tình hình phát triển kinh tế, xã hội của thành phố Hải Phòng
• 2.2. Thực trạng phát triển thương mại điện tử tại thành phố Hải Phòng
• 2.2.1. Các hoạt động hỗ trợ phát triển thương mại điện tử thành phố Hải Phòng
• 2.2.2. Kết quả phát triển TMĐT tại Hải Phòng
• 2.2.3. Tình hình ứng dụng TMĐT tại Hải Phòng
• 2.2.3.1. Ứng dụng TMĐT tại các doanh nghiệp
• 2.2.3.2. Sử dụng Internet và thương mại điện tử trong hộ gia đình và người lưu trú tại Hải Phòng
• 2.3. Những thuận lợi và khó khăn, bất cập trong việc xây dựng biện pháp tăng cường phát triển TMĐT cho doanh nghiệp tại thành phố Hải Phòng
• 2.3.1. Thuận lợi trong việc xây dựng biện pháp tăng cường phát triển TMĐT cho doanh nghiệp tại thành phố Hải Phòng
• 2.3.1.1. Sự thuận lợi từ quá trình hội nhập và toàn cầu hóa
• 2.3.1.2. Sự hỗ trợ của Đảng và Nhà nước
• 2.3.1.3. Yếu tố con người
• 2.3.1.4. Sự phát triển của các ngành liên quan
• 2.3.2. Khó khăn, bất cập trong việc xây dựng biện pháp tăng cường phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp tại thành phố Hải Phòng
• 2.3.2.1. Nhận thức về thương mại điện tử chưa cao
• 2.3.2.2. Cơ sở pháp lý về thương mại điện tử còn nhiều bất cập
• 2.3.2.3. Cơ sở hạ tầng kỹ thuật công nghệ cho thương mại điện tử chưa hiện đại
• 2.3.2.4. Quy mô nhân lực chưa đáp ứng được yêu cầu của thương mại điện tử
• 2.3.2.5. Tính an toàn bảo mật của thương mại điện tử chưa cao
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÁT TRIỂN THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ CHO DOANH NGHIỆP TẠI THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG
• 3.1. Xu hướng phát triển TMĐT tại thành phố Hải Phòng
• 3.1.1. Xu hướng phát triển TMĐT Hải Phòng
• 3.1.2. Cơ hội và thách thức đối với phát triển TMĐT Hải Phòng đến năm 2020, tầm nhìn 2030
• 3.2. Quan điểm, mục tiêu định hướng phát triển TMĐT tại thành phố Hải Phòng đến năm 2020, tầm nhìn 2030
• 3.2.1. Quan điểm phát triển
• 3.2.2. Mục tiêu tổng quát
• 3.2.3. Mục tiêu cụ thể
• 3.2.4. Định hướng xây dựng và phát triển TMĐT thành phố Hải Phòng đến năm 2020, tầm nhìn 2030
• 3.3. Một số biện pháp tăng cường phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp tại thành phố Hải Phòng
• 3.3.1. Giải pháp về xây dựng và phát triển kết cấu hạ tầng TMĐT
• 3.3.2. Giải pháp về tuyên truyền, phổ biến, nâng cao nhận thức về TMĐT
• 3.3.3. Giải pháp về đào tạo phát triển nguồn nhân lực TMĐT
• 3.3.4. Giải pháp về phát triển các sản phẩm, giải pháp TMĐT
• 3.3.5. Tư vấn xây dựng kế hoạch ứng dụng TMĐT
• 3.3.6. Giải pháp về hợp tác trong nước và quốc tế về TMĐT
• 3.3.7. Giải pháp về nâng cao năng lực quản lý và tổ chức hoạt động phát triển TMĐT
• 3.3.8. Giải pháp về tạo cơ chế chính sách hỗ trợ phát triển TMĐT thành phố Hải Phòng
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Giới thiệu về thương mại điện tử tại Hải Phòng

Thương mại điện tử (thương mại điện tử) đã trở thành một phần không thể thiếu trong hoạt động kinh doanh hiện đại, đặc biệt tại thành phố Hải Phòng. Sự phát triển của thương mại điện tử không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng thị trường mà còn tạo ra nhiều cơ hội mới cho người tiêu dùng. Theo thống kê, doanh thu từ thương mại điện tử tại Hải Phòng đã tăng trưởng đáng kể trong những năm qua, cho thấy tiềm năng lớn của lĩnh vực này. Việc áp dụng công nghệ thông tin trong kinh doanh trực tuyến đã giúp các doanh nghiệp tại Hải Phòng nâng cao hiệu quả hoạt động và tăng cường khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều thách thức cần vượt qua để phát triển thương mại điện tử một cách bền vững.

1.1. Tình hình phát triển thương mại điện tử tại Hải Phòng

Tình hình thương mại điện tử tại Hải Phòng đã có những bước tiến đáng kể. Các doanh nghiệp đã bắt đầu nhận thức rõ hơn về lợi ích của việc áp dụng thương mại điện tử trong hoạt động kinh doanh. Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương và các tổ chức liên quan cũng đã góp phần thúc đẩy sự phát triển này. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chưa thực sự đầu tư vào thương mại điện tử, dẫn đến việc chưa khai thác hết tiềm năng của thị trường. Đặc biệt, việc thiếu hụt nguồn nhân lực có kỹ năng trong lĩnh vực thương mại điện tử là một trong những rào cản lớn nhất hiện nay.

II. Các biện pháp tăng cường phát triển thương mại điện tử

Để tăng cường phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp tại Hải Phòng, cần thực hiện một số biện pháp cụ thể. Đầu tiên, việc xây dựng và phát triển hạ tầng công nghệ thông tin là rất quan trọng. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các hệ thống công nghệ hiện đại để phục vụ cho hoạt động kinh doanh trực tuyến. Thứ hai, cần có các chương trình đào tạo nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng cho nhân viên trong lĩnh vực thương mại điện tử. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp tự tin hơn khi tham gia vào thị trường thương mại điện tử. Cuối cùng, việc tạo ra các chính sách hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng rất cần thiết để khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào thương mại điện tử.

2.1. Giải pháp về hạ tầng công nghệ

Hạ tầng công nghệ là yếu tố quyết định đến sự thành công của thương mại điện tử. Doanh nghiệp cần đầu tư vào các hệ thống mạng, phần mềm và thiết bị hiện đại để đảm bảo hoạt động kinh doanh trực tuyến diễn ra suôn sẻ. Việc nâng cấp hạ tầng công nghệ không chỉ giúp doanh nghiệp cải thiện hiệu quả hoạt động mà còn tạo ra sự tin tưởng cho khách hàng khi tham gia giao dịch. Hơn nữa, việc áp dụng các công nghệ mới như trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu cũng sẽ giúp doanh nghiệp tối ưu hóa quy trình kinh doanh và nâng cao trải nghiệm khách hàng.

III. Đánh giá thực trạng và triển vọng phát triển

Thực trạng thương mại điện tử tại Hải Phòng cho thấy nhiều tiềm năng nhưng cũng không ít thách thức. Mặc dù đã có sự phát triển đáng kể, nhưng tỷ lệ doanh nghiệp tham gia vào thương mại điện tử vẫn còn thấp. Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa nhận thức đầy đủ về lợi ích của thương mại điện tử. Để khắc phục tình trạng này, cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và doanh nghiệp trong việc xây dựng các chương trình hỗ trợ và đào tạo. Triển vọng phát triển thương mại điện tử tại Hải Phòng là rất lớn, đặc biệt khi thành phố đang hướng tới việc trở thành một trung tâm kinh tế lớn của miền Bắc.

3.1. Triển vọng phát triển thương mại điện tử

Triển vọng phát triển thương mại điện tử tại Hải Phòng rất khả quan. Với sự gia tăng nhanh chóng của người dùng Internet và sự phát triển của công nghệ, thương mại điện tử sẽ tiếp tục mở rộng. Các doanh nghiệp cần nắm bắt cơ hội này để phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Hơn nữa, việc hợp tác với các đối tác trong và ngoài nước sẽ giúp doanh nghiệp Hải Phòng tiếp cận với các công nghệ tiên tiến và mở rộng thị trường tiêu thụ. Sự hỗ trợ từ chính quyền địa phương cũng sẽ là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp vượt qua các rào cản và phát triển bền vững trong lĩnh vực thương mại điện tử.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại điện tử đang trở thành động lực tăng trưởng cốt lõi của nền kinh tế số toàn cầu và Việt Nam. Năm 2015, doanh số thương mại điện tử doanh nghiệp với người tiêu dùng (B2C) tại Việt Nam đạt khoảng 4,07 tỷ USD, tăng 37% so với năm 2014 và chiếm 2,8% tổng mức bán lẻ hàng hóa, doanh thu dịch vụ tiêu dùng cả nước. Giá trị mua hàng trực tuyến bình quân đạt 160 USD/người với 62% dân số sử dụng Internet tham gia mua sắm. Tại thành phố Hải Phòng, sau 5 năm triển khai Kế hoạch phát triển thương mại điện tử giai đoạn 2011 - 2015 theo Quyết định số 984/QĐ-UBND, chỉ số thương mại điện tử (EBI) liên tục giữ vị trí thứ 4 toàn quốc trong các năm 2012, 2013, 2014 và xếp thứ 5 vào năm 2015.

Mặc dù tổng mức bán lẻ và doanh thu dịch vụ năm 2015 của thành phố đạt 80.672,71 tỷ đồng (tăng 12,69%) và kim ngạch xuất khẩu đạt 4.770 triệu USD (tăng 18,16%), quá trình ứng dụng thương mại điện tử của cộng đồng doanh nghiệp địa phương vẫn gặp nhiều rào cản. Mục tiêu của luận văn là phân tích thực trạng, nhận diện các khó khăn về hạ tầng kỹ thuật, nguồn nhân lực và khung chính sách, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả ứng dụng thương mại điện tử cho doanh nghiệp Hải Phòng đến năm 2020, tầm nhìn 2030. Nghiên cứu tập trung vào khối doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn 15 quận, huyện giai đoạn 2011 - 2015, góp phần nâng cao chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (PCI xếp thứ 28/63 năm 2015) và thúc đẩy kinh tế cảng biển bứt phá.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên nền tảng lý thuyết thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD, 1997), Diễn đàn Hợp tác Kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương (APEC, 1998) và Luật mẫu về Thương mại điện tử của UNCITRAL (1996). Luận văn tiếp cận theo mô hình MSDP tích hợp 4 công đoạn: Tiếp thị (Marketing), Bán hàng (Sales), Phân phối (Distribution) và Thanh toán (Payment) trên nền tảng thông điệp dữ liệu điện tử theo Luật Giao dịch điện tử Việt Nam 2005.

Khung phân tích tập trung vào các mô hình giao dịch cốt lõi bao gồm B2B, B2C, C2C và G2B. Mức độ phát triển thương mại điện tử được đánh giá qua 5 nhóm tiêu chí: Nhận thức của doanh nghiệp và người tiêu dùng, hành lang pháp lý, hạ tầng công nghệ thông tin, chất lượng nguồn nhân lực và hệ thống an toàn bảo mật. Đồng thời, nghiên cứu đúc kết bài học kinh nghiệm từ sự phát triển vượt bậc của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như Amazon, eBay, PayPal (Mỹ), Alibaba, Baidu (Trung Quốc với thị trường đạt hơn 450 tỷ USD năm 2009) và sàn giao dịch B2B EC21 (Hàn Quốc).

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp từ Cục Thương mại điện tử và Công nghệ thông tin (Bộ Công Thương), Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (VECOM), Sở Công Thương và Cục Thống kê thành phố Hải Phòng giai đoạn 2011 - 2015. Nguồn dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua khảo sát 450 doanh nghiệp nhỏ và vừa cùng 500 hộ gia đình, cá nhân trên địa bàn thành phố trong giai đoạn 2014 - 2015.

Phương pháp chọn mẫu phân tầng ngẫu nhiên được áp dụng dựa trên quy mô lao động của doanh nghiệp (siêu nhỏ, nhỏ, vừa) và phân bổ theo 7 quận nội thành cùng 8 huyện ngoại thành. Phương pháp này đảm bảo tính đại diện cao cho cấu trúc kinh tế địa phương. Tác giả sử dụng phương pháp thống kê mô tả, phân tích tổng hợp chỉ số EBI và so sánh đối sánh liên tỉnh giữa Hải Phòng với Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng và Cần Thơ. Lý do lựa chọn các phương pháp này nhằm phản ánh chính xác tương quan giữa mức độ trang bị hạ tầng kỹ thuật và hiệu quả kinh doanh trực tuyến thực tế.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Thứ nhất, mức độ trang bị thiết bị công nghệ thông tin cơ bản tại doanh nghiệp Hải Phòng có sự phân hóa sâu sắc theo quy mô. Nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ dưới 10 lao động có dưới 5 máy tính chiếm tỷ lệ gần 80%, cao hơn mức trung bình 72% của cả nước. Tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ sở hữu từ 25 đến 50 máy tính đạt 10,1% (so với 9% toàn quốc), trong khi tỷ lệ doanh nghiệp có trên 50 máy tính chỉ đạt 7,7%, thấp hơn đáng kể so với mức 11% bình quân cả nước.

Thứ hai, hạ tầng kết nối mạng diện rộng đã phổ cập nhưng thiếu chiều sâu công nghệ. Có 97% doanh nghiệp Hải Phòng đã kết nối Internet (đứng thứ 5 toàn quốc), với 62,8% doanh nghiệp lắp đặt mạng Wifi và 50,5% thiết lập mạng LAN nội bộ. Tuy nhiên, chỉ có đúng 1% số doanh nghiệp xây dựng mạng mở rộng Extranet phục vụ liên kết chuỗi cung ứng và đối tác kinh doanh.

Thứ ba, sự tham gia vào các sàn giao dịch điện tử và tích hợp tính năng website còn hạn chế. Mặc dù chỉ số EBI của Hải Phòng giai đoạn 2012 - 2014 giữ vững vị trí thứ 4 toàn quốc, đến năm 2015 đã tụt xuống vị trí thứ 5. Tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng phần mềm quản trị chuyên sâu như ERP, CRM và tích hợp cổng thanh toán trực tuyến vẫn ở mức rất thấp so với hai trung tâm lớn là Hà Nội và Thành phố Hồ Chí Minh.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của thực trạng trên bắt nguồn từ cơ cấu kinh tế địa phương với đa số là doanh nghiệp vừa, nhỏ và siêu nhỏ. Khả năng tài chính hạn hẹp khiến doanh nghiệp khó đầu tư đồng bộ cho hệ thống máy chủ, phần mềm bản quyền và bảo mật. Bên cạnh đó, nguồn nhân lực am hiểu cả công nghệ lẫn nghiệp vụ thương mại quốc tế tại Hải Phòng còn thiếu hụt trầm trọng. Lòng tin của người tiêu dùng đối với thanh toán trực tuyến chưa cao, phương thức giao hàng thu tiền tận nơi (COD) vẫn chiếm ưu thế tuyệt đối.

So sánh với các bài học quốc tế, nếu như Trung Quốc bứt phá nhờ hệ sinh thái thanh toán số tiện lợi Alipay và sàn giao dịch B2B Alibaba, hay Hàn Quốc đẩy mạnh sàn thương mại quốc tế EC21 với hơn 400.000 doanh nghiệp thành viên, thì doanh nghiệp Hải Phòng vẫn dừng lại ở mức sử dụng email và website quảng bá thông tin tĩnh. Để trực quan hóa các dữ liệu này, báo cáo có thể trình bày qua biểu đồ cột so sánh tỷ lệ sở hữu máy tính giữa Hải Phòng và các thành phố lớn, cùng bảng phân tích ma trận tỷ lệ hạ tầng mạng (Wifi 62,8%, LAN 50,5%, Extranet 1%) nhằm làm nổi bật điểm nghẽn chuyển đổi số của địa phương.

Đề xuất và khuyến nghị

Nâng cấp kết cấu hạ tầng kỹ thuật và viễn thông: Triển khai phủ sóng mạng cáp quang băng rộng, hỗ trợ các doanh nghiệp nâng cấp hệ thống máy chủ và bảo mật. Mục tiêu phấn đấu đạt 100% doanh nghiệp kết nối Internet tốc độ cao và nâng tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng mạng Extranet lên 15% vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là Sở Thông tin và Truyền thông phối hợp với các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ viễn thông tại địa bàn.

Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực thương mại điện tử chuyên sâu: Tổ chức các chương trình tập huấn thực chiến về marketing số, quản trị sàn giao dịch, an toàn thông tin và kỹ năng đàm phán trực tuyến. Mục tiêu đào tạo đạt 1.200 lượt cán bộ quản lý và nhân viên doanh nghiệp mỗi năm trong giai đoạn 2017 - 2020. Chủ thể chủ trì là Sở Công Thương Hải Phòng phối hợp cùng các trường đại học và Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam.

Phát triển các giải pháp phần mềm và cổng thương mại điện tử địa phương: Hỗ trợ doanh nghiệp chuẩn hóa website bán hàng tích hợp thanh toán số, liên kết hệ thống logistics cảng biển để thúc đẩy xuất nhập khẩu B2B. Mục tiêu nâng tỷ lệ website doanh nghiệp có tính năng đặt hàng trực tuyến lên 70% trước năm 2020. Chủ thể triển khai là Trung tâm Thương mại Điện tử Hải Phòng và các hiệp hội ngành nghề.

Hoàn thiện cơ chế chính sách và hành lang pháp lý: Xây dựng quỹ hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp đầu tư công nghệ số, siết chặt công tác thanh tra bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và ngăn ngừa gian lận mạng. Mục tiêu tăng tỷ lệ giao dịch an toàn và đưa chỉ số PCI của thành phố lên nhóm 20 tỉnh dẫn đầu vào năm 2020. Chủ thể thực hiện là Ủy ban nhân dân thành phố Hải Phòng và các cơ quan tư pháp liên quan.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương: Sở Công Thương, Sở Thông tin và Truyền thông thành phố Hải Phòng có thể sử dụng các số liệu khảo sát và khuyến nghị chính sách để xây dựng kế hoạch hành động phát triển kinh tế số, đề án hỗ trợ doanh nghiệp giai đoạn 2020 - 2030.

Lãnh đạo và nhà quản trị doanh nghiệp nhỏ và vừa: Cung cấp khung định hướng thực tiễn giúp doanh nghiệp tự đánh giá mức độ sẵn sàng công nghệ, lựa chọn lộ trình đầu tư hạ tầng phù hợp và từng bước chuyển đổi từ kinh doanh truyền thống sang mô hình đa kênh.

Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Quản trị kinh doanh: Làm tài liệu nghiên cứu tình huống điển hình về sự phát triển thương mại điện tử tại đô thị cảng biển, bổ sung nguồn dữ liệu tham khảo chuyên sâu về các mô hình B2B, B2C và chỉ số EBI cấp tỉnh.

Các công ty cung cấp giải pháp công nghệ và dịch vụ logistics: Nhận diện rõ nhu cầu thị trường, khoảng trống hạ tầng tại Hải Phòng (như tỷ lệ Extranet 1%) để thiết kế các gói sản phẩm phần mềm quản trị, cổng thanh toán và chuỗi cung ứng phù hợp với năng lực tài chính của doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Câu hỏi thường gặp

Vị trí xếp hạng chỉ số thương mại điện tử (EBI) của Hải Phòng trong giai đoạn nghiên cứu như thế nào? Theo báo cáo của Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam, Hải Phòng liên tục xếp thứ 4 toàn quốc về chỉ số EBI trong 3 năm liên tiếp từ 2012 đến 2014. Năm 2015, thành phố đứng ở vị trí thứ 5 cả nước, khẳng định vị thế thuộc nhóm địa phương phát triển thương mại điện tử hàng đầu.

Đặc điểm nổi bật về trang bị máy tính tại các doanh nghiệp Hải Phòng là gì? Khảo sát cho thấy gần 80% doanh nghiệp siêu nhỏ có dưới 5 máy tính, cao hơn mức 72% toàn quốc. Tỷ lệ doanh nghiệp sở hữu trên 50 máy tính chỉ đạt 7,7%, thấp hơn mức bình quân 11% của cả nước, phản ánh quy mô vốn công nghệ thông tin còn khá hạn chế.

Thực trạng phát triển hạ tầng mạng nội bộ của doanh nghiệp địa phương ra sao? Có 97% doanh nghiệp kết nối Internet với 62,8% đã trang bị Wifi và 50,5% thiết lập mạng LAN nội bộ. Tuy nhiên, chỉ có 1% doanh nghiệp xây dựng mạng Extranet, cho thấy sự thiếu hụt kết nối trực tuyến với hệ sinh thái đối tác và chuỗi cung ứng.

Bài học kinh nghiệm quốc tế nào phù hợp nhất cho doanh nghiệp Hải Phòng? Bài học xây dựng sàn B2B gắn với logistics xuất khẩu của Alibaba (Trung Quốc) và cổng thông tin EC21 (Hàn Quốc) là phù hợp nhất. Với thế mạnh cảng biển, Hải Phòng cần phát triển sàn giao dịch số liên kết xuất nhập khẩu song hành cùng dịch vụ chứng thực an toàn.

Mục tiêu đào tạo nhân lực thương mại điện tử của thành phố đến năm 2020 là gì? Thành phố đặt mục tiêu phối hợp giữa Sở Công Thương và các trường đại học để tập huấn kỹ năng số, marketing trực tuyến và quản trị thương mại điện tử cho ít nhất 1.200 cán bộ, nhân viên doanh nghiệp mỗi năm giai đoạn 2017 - 2020.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa cơ sở lý luận về thương mại điện tử theo chuẩn mực quốc tế và pháp luật Việt Nam, phân tích các mô hình B2B, B2C, C2C và G2B.
• Phản ánh trung thực thực trạng phát triển thương mại điện tử Hải Phòng giai đoạn 2011 - 2015 với vị trí Top 5 chỉ số EBI toàn quốc và 97% doanh nghiệp kết nối Internet.
• Làm rõ rào cản nội tại khi gần 80% doanh nghiệp siêu nhỏ có dưới 5 máy tính và tỷ lệ thiết lập mạng Extranet chỉ đạt 1%.
• Đề xuất hệ thống 8 nhóm giải pháp đồng bộ về hạ tầng, đào tạo nhân lực, cổng sàn giao dịch và cơ chế chính sách định hướng đến năm 2020, tầm nhìn 2030.
• Cung cấp luận cứ khoa học giá trị giúp nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp cảng biển và đóng góp vào chỉ số PCI của thành phố.

Công trình nghiên cứu mang lại giá trị thực tiễn to lớn cho tiến trình chuyển đổi số của các doanh nghiệp Hải Phòng. Các cấp quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần nhanh chóng triển khai các khuyến nghị chiến lược để đón đầu cơ hội bứt phá trong nền kinh tế số.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý luận cơ bản về thương mại điện tử. Chương 2: Thực trạng phát triển thương mại điện tử thành phố Hải Phòng Chương 3: Một số biện pháp tăng cường phát triển thương mại điện tử cho doanh nghiệp tại thành phố Hải Phòng. 4 CHƢƠNG 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ THƢƠNG MẠI ĐIỆN TỬ 1.1 Tổng quan về thƣơng mại điện tử 1. Khái niệm thƣơng mại điện tử Thương mại điện tử là một khái niệm tương đối rộng, vì vậy mà nó có nhiều tên gọi khác nhau.

Hiện nay có một số tên gọi phổ biến như: thương mại trực tuyến (online trade), thương mại không giấy tờ (paperless commerce) hoặc kinh doanh điện tử (e-business). Tuy nhiên, tên gọi thương mại điện tử (e-commerce) được sử dụng nhiều nhất, được biết đến nhiều nhất và gần như được coi là quy ước chung để gọi hình thức thương mại giao dịch qua mạng Internet. Hiện nay, định nghĩa thương mại điện tử được rất nhiều tổ chức quốc tế đưa ra song chưa có một định nghĩa thống nhất về thương mại điện tử. Nhìn một cách tổng quát, các định nghĩa thương mại điện tử được chia thành hai nhóm tùy thuộc vào các quan điểm.

Thương mại điện tử theo nghĩa hẹp có một số quan điểm như sau - Theo Ủy ban Thương mại điện tử của Tổ chức Hợp tác Kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC), 1998, “Thương mại điện tử là công việc kinh doanh được tiến hành thông qua truyền thông số liệu và công nghệ tin học kỹ thuật số” [24, tr. 17]; - Theo Cục thống kê Hoa Kỳ, 2000, “Thương mại điện tử là việc hoàn thành bất kỳ một giao dịch nào thông qua một mạng máy tính làm trung gian mà bao gồm việc chuyển giao quyền sở hữu hay quyền sử dụng hàng hóa và dịch vụ” [24, tr. Như vậy, nếu hiểu theo nghĩa hẹp, thương mại điện tử thể hiện qua việc các doanh nghiệp sử dụng các phương tiện điện tử và mạng Internet để mua bán hàng hóa, dịch vụ của doanh nghiệp mình. Các giao dịch có thể giữa doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B) như mô hình của trang web 5 www.com, giữa doanh nghiệp với khách hàng cá nhân (B2C) như mô hình của trang www.com, hoặc giữa các cá nhân với nhau (C2C) trên www.

Thương mại điện tử theo nghĩa rộng có một số khái niệm điển hình như sau - Theo OECD, 1997, “Thương mại điện tử gồm các giao dịch thương mại liên quan đến các tổ chức và cá nhân dựa trên việc xử lý và truyền đi các dữ kiện đã được số hóa thông qua các mạng mở (như Internet) hoặc các mạng đóng có cổng thông với mạng mở (như AOL). Trong đó, hàng hóa và các dịch vụ được đặt hàng qua mạng như thanh toán và phân phối thì có thể thực hiện ngay trên mạng hoặc không” [24, tr. 18]; - Theo Luật mẫu về TMĐT của Uỷ ban Liên hợp quốc về Luật Thương mại quốc tế (UNCITRAL Model Law on Electronic Commerce), năm 1996, thuật ngữ “thương mại” (commerce) cần được diễn giải theo nghĩa rộng để bao quát các vấn đề phát sinh từ mọi quan hệ mang tính chất thương mại dù có hay không có hợp đồng. Các quan hệ mang tính thương mại bao gồm, nhưng không chỉ bao gồm, các giao dịch sau đây: bất cứ giao dịch nào về cung cấp hoặc trao đổi hàng hoá hoặc dịch vụ; thoả thuận phân phối; đại diện hoặc đại lý thương mại, uỷ thác hoa hồng (factoring), cho thuê dài hạn (leasing); xây dựng các công trình; tư vấn, kỹ thuật công trình (engineering); đầu tư; cấp vốn, ngân hàng; bảo hiểm; thoả thuận khai thác hoặc tô nhượng, liên doanh và các hình thức về hợp tác công nghiệp hoặc kinh doanh; chuyên chở hàng hoá hay hành khách bằng đường biển, đường không, đường sắt hoặc đường bộ.

Với quan điểm này, Liên hợp quốc đã đưa ra định nghĩa về thương mại điện tử theo chiều ngang như sau: “thương mại điện tử là việc thực hiện toàn bộ hoạt động kinh doanh bao gồm: marketing, bán hàng, phân phối và thanh toán” [24, tr. 6 Khái niệm này đã đề cập đến toàn bộ hoạt động kinh doanh, chứ không chỉ giới hạn riêng hoạt động mua và bán, toàn bộ các hoạt động kinh doanh này được thực hiện thông qua các phương tiện điện tử. Khái niệm này được viết tắt bởi 4 chữ MSDP. Như vậy, đối với doanh nghiệp, khi sử dụng các phương tiện điện tử và mạng vào trong các hoạt động kinh doanh cơ bản như marketing, bán hàng, phân phối, thanh toán thì được coi là tham gia thương mại điện tử.

Ở Việt Nam, chúng ta hiểu “Thương mại điện tử là việc tiến hành một phần hay toàn bộ hoạt động thương mại sử dụng thông điệp dữ liệu” [20]. Trong đó, “Thông điệp dữ liệu là thông tin được tạo ra, được gửi đi, được nhận và được lưu trữ bằng các phương tiện điện tử” [19] và “Phương tiện điện tử là phương tiện hoạt động dựa trên công nghệ điện, điện tử, kỹ thuật số, từ tính, truyền dẫn không dây, quang học, điện tử hoặc công nghệ tương tự” [19]. Như vậy, về bản chất, thương mại điện tử là hoạt động thương mại, nó chỉ khác duy nhất đối với thương mại truyền thống là nó sử dụng các phương tiện điện tử vào trong hoạt động thương mại. Tóm lại, mặc dù trên thế giới có nhiều cách hiểu khác nhau về thương mại điện tử nhưng nhìn chung, đều thống nhất ở quan điểm cho rằng: thương mại điện tử là việc sử dụng các phương tiện điện tử để làm thương mại.

Nói chính xác hơn: thương mại điện tử là việc trao đổi thông tin thương mại thông qua các phương tiện điện tử mà nói chung ta không cần phải in ra giấy trong bất cứ công đoạn nào của toàn bộ quá trình giao dịch. Các phương tiện điện tử nói đến ở đây chính là các phương tiện kỹ thuật được sử dụng với mục đích 7 tạo thuận tiện, hỗ trợ cho các hoạt động trong thương mại điện tử, bao gồm điện thoại, máy điện báo (telex) và máy fax, truyền hình, thiết bị kỹ thuật thanh toán điện tử, mạng nội bộ và mạng liên nội bộ, Internet và web. Và khái niệm thông tin không chỉ là tin tức đơn thuần mà được hiểu là bất cứ thứ gì có thể truyền tải được bằng kỹ thuật điện tử, bao gồm: thư từ, các file văn bản (text based file), các cơ sở dữ liệu (database), các bảng tính (spreadsheet); các hình đồ họa (graphical image), quảng cáo, hỏi hàng, đơn hàng, bảng giá, hợp đồng, hình ảnh động (video image, avartars), âm thanh, v. Đặc điểm của thƣơng mại điện tử Tính cá nhân hoá Trong tương lai, tất cả các trang web thương mại điện tử thành công sẽ phân biệt được khách hàng, không phải phân biệt bằng tên mà bằng những thói quen mua hàng của khách.

Những trang web thương mại điện tử thu hút khách hàng sẽ là những trang có thể cung cấp cho khách hàng tính tương tác và tính cá nhân hoá cao. Chúng sẽ sử dụng dữ liệu về thói quen kích chuột của khách hàng để tạo ra những danh mục động trên “đường kích chuột” của họ. Về cơ bản, mỗi khách hàng sẽ xem và tìm ra sự khác nhau giữa các site. Đáp ứng tức thời Các khách hàng thương mại điện tử có thể sẽ nhận được sản phẩm mà họ đặt mua ngay trong ngày.

Một nhược điểm chính của thương mại điện tử doanh nghiệp người tiêu dùng (B2C) là khách hàng trên mạng phải mất một số ngày mới nhận được hàng đặt mua. Các khách hàng đã quen mua hàng ở thế giới vật lý, nghĩa là họ đi mua hàng và có thể mang luôn hàng về cùng họ. Họ xem xét, họ mua và họ mang chúng về nhà. Hầu hết những hàng hoá bán qua thương mại điện tử (không kể những sản phẩm kỹ thuật số như phần mềm) đều không thể cung cấp trực tiếp.

8 Trong tương lai, các công ty thương mại điện tử sẽ giải quyết được vấn đề này thông qua các chi nhánh ở các địa phương. Sau khi khách hàng chọn sản phẩm, các site thương mại điện tử sẽ gửi yêu cầu của người mua tới những cửa hàng gần nhất với nhà hoặc cơ quan của họ. Các site thương mại điện tử khác sẽ giao hàng từ một chi nhánh địa phương ngay trong ngày hôm đó. Giải pháp này giải quyết được 2 vấn đề đặt ra đối với khách hàng, đó là: Giá vận chuyển cao và thời gian vận chuyển lâu.

Giá cả linh hoạt Trong tương lai, giá hàng hoá trên các site thương mại điện tử sẽ rất năng động. Mỗi một khách hàng sẽ trả một giá khác nhau căn cứ trên nhiều nhân tố: Khách hàng đã mua bao nhiêu sản phẩm của công ty trước đây? Khách hàng đã xem bao nhiêu quảng cáo đặt trên trang web của công ty? Khách hàng đặt hàng từ đâu? Khách hàng có thể giới thiệu trang web của công ty với bao nhiêu người bạn của mình? Mức độ sẵn sàng tiết lộ thông tin cá nhân của khách hàng với công ty? Những điều này không khác lắm với một chuyến bay công tác: Trên chuyến bay này, mọi hành khách đều bay trên cùng một chuyến bay từ New York đến San Francisco nhưng trả các mức giá vé khác nhau. Chính sách giá của các công ty như Priceline.com và eBay.com hiện đang đi theo xu hướng này. Đáp ứng mọi nơi, mọi lúc Trong tương lai, khách hàng sẽ có thể mua hàng ở mọi nơi, mọi lúc.

Bỏ qua khả năng dự đoán về những mô hình mua. Bỏ qua yếu tố về địa điểm và thời gian. Xu hướng này sẽ được thực hiện thông qua các thiết bị truy nhập Internet di động. Các thiết bị thương mại điện tử di động như những chiếc điện thoại di động đời mới nhất có khả năng truy nhập được mạng Internet được sử dụng hết sức rộng rãi.

9 Các “điệp viên thông minh” Những phần mềm thông minh sẽ giúp khách hàng tìm ra những sản phẩm tốt nhất và giá cả hợp lý nhất. Những “điệp viên thông minh” oạt động độc lập này được cá nhân hoá và chạy 24 giờ/ngày. Khách hàng sẽ sử dụng những “điệp viên” này để tìm ra giá cả hợp lý nhất cho một chiếc máy tính hoặc một chiếc máy in. Các công ty sử dụng các “điệp viên” này thay cho các hoạt động mua sắm của con người.

Ví dụ, một công ty có thể sử dụng một “điệp viên thông minh” để giám sát khối lượng và mức độ sử dụng hàng trong kho và tự động đặt hàng khi lượng hàng trong kho đã giảm xuống ở mức tới hạn.