MỞ ĐẦU. Lý do chọn đề tài. Báo cáo chính trị của Đại hội đại biểu Đảng cộng sản Việt Nam lần thứ X đã chỉ rõ:" Nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện; đổi mới cơ cấu tổ chức, cơ chế quản lý, nội dung, phương pháp dạy và học; thực hiện " chuẩn hoá, hiện đại hoá, xã hội hoá" chấn hưng nền giáo dục Việt Nam" Luật Giáo dục năm 2005 đã nêu mục tiêu của giáo dục phổ thông là :"Mục tiêu của giáo dục phổ thông là giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mỹ và các kỹ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính năng động và sáng tạo, hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa, xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học lên hoặc đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ Tổ quốc ". Trong chiến lược phát triển giáo dục giáo dục giai đoạn 2001-2010 định hướng: giáo dục con người Việt Nam phát triển toàn diện, có đạo đức, tri thức, sức khoẻ và thẩm mỹ, phát triển năng lực cá nhân, đào tạo những người lao động có kỹ năng nghề nghiệp, năng động sáng tạo, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, có ý thức vươn lên lập thân, lập nghiệp, có ý thức công dân, góp phần làm cho dân giàu nước mạnh, xã hội công bằng dân chủ, văn minh, phục vụ sự nghiệp xây dựng và bảo vệ tổ quốc.
Đó là những giá trị đạo đức cơ bản và năng lực nghề nghiệp cần có của thời công nghiệp hoá, hiện đại hoá ở nước ta hiện nay. Những giá trị đạo đức và năng lực nghề nghiệp của người học không chỉ được hình thành bằng giờ học trên lớp mà còn được rèn luyện, củng cố và phát triển thông qua các hoạt động giáo dục, trong đó có HĐGDNGLL. Trong các hoạt động giáo dục của nhà trường phổ thông, thì HĐGDNGLL là một bộ phận quan trọng, cơ bản, vì nó tạo điều kiện, môi trường thống nhất giữa quá trình dạy học và quá trình giáo dục. Đó là những hoạt động được tổ chức ngoài giờ học các môn học trên lớp.
HĐGDNGLL là 1 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com sự tiếp nối, bổ sung, hỗ trợ dạy học trên lớp, là con đường gắn lý thuyết với thực tiễn, tạo nên sự thống nhất giữa lý thuyết và hành động, nhằm lôi cuốn đông đảo học sinh tham gia để mở rộng hiểu biết, tạo không khí vui tươi lành mạnh, tạo điều kiện để học sinh rèn luyện thói quen sống trong cộng đồng và phát huy tối đa năng lực, sở thích của từng cá nhân. HĐGDNGLL với nội dung, hình thức đa dạng và phong phú sẽ là phương thức để thực hiện nguyên lý giáo dục của Đảng : " Học đi đôi với hành, giáo dục kết hợp với lao động sản xuất, nhà trường gắn với xã hội". Thực tiễn trong nhiều năm qua cho thấy ở những trường THPT có chất lượng giáo dục tốt đều là những cơ sở giáo dục làm tốt công tác giáo dục toàn diện cho học sinh. Ngoài việc tổ chức dạy tốt các giờ học trên lớp, thì các trường này còn tổ chức, quản lý tốt HĐGDNGLL cho các em học sinh.
Trước thực tế các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong thời gian vừa qua chỉ tập trung chủ yếu cung cấp tri thức để hình thành nhận thức, thái độ. Công tác giáo dục hoạt động ngoài giờ lên lớp còn nhiều hạn chế, hiệu quả chưa cao từ đó dẫn tới một bộ học sinh học lệch, thờ ơ với thời cuộc, giảm sút về đạo đức nhân cách, bị lôi cuốn vào các tệ nạn xã hội. Chính lý do quan trọng đó đã thúc đẩy tôi nghiên cứu đề tài :" Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay", nhằm nâng cao chất lượng giáo dục đáp ứng được yêu cầu về giáo dục toàn diện, để xây dựng con người mới xã hội chủ nghĩa có đạo đức, tri thức, sức khoẻ, thẩm mĩ và nghề nghiệp, trung thành với lý tưởng độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội; hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực của công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ đất nước và địa phương. Mục đích nghiên cứu.
Trên cơ sở lý luận và thực trạng công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội, đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động ngoài giờ lên lớp ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố 2 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Hà Nội góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho các em học sinh trong giai đoạn hiện nay. Nhiệm vụ nghiên cứu. - Nghiên cứu những vấn đề lý luận cơ bản liên quan đến công tác quản lý HĐGDNGLL. - Phân tích thực trạng công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội.
- Đề xuất mốt số biện pháp chủ yếu nhằm nâng cao hiệu quả công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Khách thể và đối tƣợng nghiên cứu. Khách thể nghiên cứu: Quản lý HĐGDNGLL. Đối tượng nghiên cứu: Các biện pháp quản lý HĐGDNGLL của học sinh ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay.
Giả thuyết nghiên cứu. Công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay còn nhiều hạn chế, do đó chưa đáp ứng được yêu cầu giáo dục toàn diện cho các em học sinh. Nếu đề xuất và áp dụng các biện pháp quản lý HĐGDNGLL hiệu quả, sẽ góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện cho các em học sinh ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Phạm vi nghiên cứu.
Do điều kiện và thời gian có hạn, vì vậy luận văn tập trung nghiên cứu công tác quản lý HĐGDNGLL ở các trường THPT huyện Phúc thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay. Phƣơng pháp nghiên cứu. 3 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail. Nhóm các phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích, tổng hợp và khái quát hoá các tài liệu về lý luận quản lý, các công trình khoa học liên quan đến đề tài để xây dựng cơ sơ lý luận của đề tài.
Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: - Phương pháp tổng kết kinh nghiệm, khảo sát thực tiễn. - Phương pháp điều tra, thu thập thông tin, phân tích số liệu, dữ liệu. Xử lý và sử dụng các thông tin đã thu thập được trong quá trình nghiên cứu thuộc phạm vi của đề tài. - Phương pháp phỏng vấn lấy ý kiến chuyên gia và các nhà quản lý ở một số trường THPT.
4 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com Chƣơng 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA ĐỀ TÀI. Tổng quan vấn đề nghiên cứu. Trong quá trình phát triển của khoa học giáo dục, hoạt động dạy- học đã và đang được nghiên cứu một cách có hệ thống.
Trong các vấn đề giáo dục, giáo dục nhân cách cho học sinh đóng vai trò vô cùng quan trọng. Để hình thành và phát triển nhân cách học sinh, HĐGDNGLL là một trong những hoạt động giáo dục cực kỳ cần thiết. Tuy nhiên, vấn đề này chưa được nghiên cứu một cách có hệ thống. Rabơlen (1494- 1553) là một trong những đại biểu xuất sắc của chủ nghĩa nhân đạo Pháp và tư tưởng giáo dục thời kỳ phục hưng.
Ông đòi hỏi giáo dục phải bao hàm nội dung “ Trí dục, đức dục, thể dục và mỹ dục” và đã có sáng kiến tổ chức các hình thức giáo dục như việc học ở lớp và ở nhà, ngoài ra còn có các buổi tham quan ở xưởng chợ, các cửa hàng, tiếp với các nhà văn, các nghệ sỹ, đặc biệt là mỗi tháng một lần thầy, cô và trò về sống ở nông thôn một ngày” [ 37, tr. Phải đến tận thế kỷ XX, nhà giáo dục nổi tiến người Nga A. Makarenko vào những năm thập niên 20, 30 của thế kỷ này đã nói về tầm quan trọng của công tác giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp. Ông viết :” Tôi đã kiên trì nói rằng các vấn đề giáo dục, phương pháp giáo dục không thể hạn chế trong các vấn đề giảng dạy, lại càng không thể hạn để cho quá trình giáo dục chỉ thực hiện trên lớp học, mà đáng ra phải là trên mỗi mét vuông của đất nước chúng ta.Nghĩa là trong bất kỳ hoàn cảnh nào cũng không được quan niệm rằng công tác giáo dục chỉ được tiến hành trong lớp.
Công tác giáo dục chỉ đạo toàn bộ hoạt động của trẻ” [1, tr63]. Trong thực tiễn công tác của 5 LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.com mình, Makarenko đã tổ chức các hoạt động ngoại khoá, câu lạc bộ cho học sinh ở trại M. Gorki và công xã F. Dzerjinski như: "Tổ đồng ca, tổ văn học Nga, tổ khiêu vũ, xưởng tự do, tổ thử nghiệm khoa học tự nhiên, tổ vật lý- hoá học, tổ thể thao.Việc phân phối các em vào các tổ ngoại khoá, câu lạc bộ được tổ chức trên cơ sở hoàn toàn tự nguyện, các em có thể xin ra khỏi tổ bất cứ lúc nào, nhưng các tổ phải có kỷ luật trong quá trình hoạt động" [2, tr 173,174].
Trong cuốn sách " Giáo dục học" tập 3 của tác giả T. Ilina đã đề cập đến khái niệm, nội dung và các hình thức cơ bản của HĐGDNGLL. Trong cuốn " Tổ chức và lãnh đạo công tác giáo dục ở trường phổ thông " tác giả I. Marienco đã trình bày sự thống nhất của công tác giáo dục trong và ngoài trường học, nội dung và các hình thức tổ chức HĐGDNGLL, vị trí của người Hiệu trưởng trong việc lãnh đạo hoạt động giáo dục và các tổ chức Đoàn, Đội trong nhà trường.
Ở Việt Nam nghiên cứu về HĐGDNGLL đã thu hút được nhiều nhà nghiên cứu, các nhà giáo trong cả nước từ những năm 80 của thế kỷ trước trở lại đây. Chúng ta có thể chia làm hai giai đoạn: + Giai đoạn trước cuộc cải cách giáo dục lần thứ ba ( từ năm 1979 trở về trước): Điểm nổi bật của giai đoạn này là khái niệm " HĐGDNGLL " chưa được hình thành và chưa có tên gọi cụ thể như ngày nay. Tuy nhiên, nội hàm cơ bản của khái niệm đã được Chủ Tịch Hồ Chí Minh đề cập trong thư " Thư gửi cho học sinh nhân ngày khai trường" tháng 9 năm 1945, Bác viết ".