phần mở đầu, kết luận, mục lục và tài liệu tham khảo, nội dung luận văn được cấu trúc trong 3 chương: Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Chƣơng 2: THỰC TRẠNG ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN Ở TRƢỜNG PHỔ THÔNG CẤP 2-3 4 z TÂN SƠN, HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG TRONG THỜI GIAN VỪA QUA ( 2002 - 2006 ) Chƣơng 3: CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN CỦA HIỆU TRƢỞNG TRƢỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG TÂN SƠN, HUYỆN LỤC NGẠN, TỈNH BẮC GIANG GIAI ĐOẠN 2006 - 2010 5 z Chƣơng 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ ĐỘI NGŨ GIÁO VIÊN 1. Một số khái niệm chủ yếu đƣợc sử dụng trong luận văn Để trình bày luận văn, tác giả sẽ sử dụng những khái niệm chủ yếu sau đây: 1. Khái niệm giáo viên, giáo viên Trung học phổ thông 1. Khái niệm giáo viên Theo từ điển Tiếng Việt „„ Giáo viên là người dạy học ở bậc phổ thông hoặc tương đương‟‟ 37.
Khái niệm giáo viên Trung học phổ thông Theo Điều lệ trường Trung học: Giáo viên trường trung học là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà trường, gồm: hiệu trưởng, phó hiệu trưởng, giáo viên bộ môn, giáo viên tổng phụ trách đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh ( đối với trường THCS ). Khái niệm đội ngũ, đội ngũ giáo viên 1. Khái niệm đội ngũ Đại từ điển tiếng Việt – Nxb văn hoá thông tin năm 1999 xác định: “Đội ngũ là tập hợp gồm một số đông người cùng chức năng, nghề nghiệp được tổ chức thành một lực lượng‟‟ [37] ( như đội ngũ làm nghề dạy học, đội ngũ những người làm nghề dạy học trong một nhà trường. Khái niệm đội ngũ giáo viên Đội ngũ giáo viên là tập hợp những người được tổ chức thành lực lượng có chung một lý tưởng, mục đích, nhiệm vụ là thực hiện các mục tiêu giáo dục đề ra cho lực lượng, tổ chức đó.
Họ làm việc theo một kế hoạch thống nhất và gắn bó với nhau về mặt vật chất và tinh thần. Khái niệm quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, quản lý giáo viên 1. Khái niệm quản lý „„ Quản lý là sự tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tổ chức vận hành và đạt được mục đích của tổ chức ‟‟ 15. Quản lý là: „„ tổ chức và điều khiển các hoạt động của nhiều người theo những yêu cầu nhất định ‟‟.
Quản lý có bốn chức năng: Lập kế hoạch; tổ chức; chỉ đạo; kiểm tra. - Lập kế hoạch: Lập kế hoạch là nền tảng của quản lý, bởi vì đó là việc xây dựng các định hướng và đề ra quyết định tổ chức thực hiện trong thời gian nhất định của tổ chức. Lập kế hoạch bao gồm việc xác định sứ mệnh, chức năng, nhiệm vụ, dự báo tương lai của tổ chức trên cơ sở thu thập và phân tích thông tin về thực trạng của tổ chức, từ đó xác định mục tiêu, dựa trên tính toán các nguồn lực, các giải pháp. - Tổ chức: Là việc xác định một cơ cấu bộ máy tổ chức, xác định biên chế và tuyển chọn cán bộ vào từng bộ phận và phân công, phân nhiệm cho từng người trên cơ sở phân tích chức năng nhiệm vụ của tổ chức và của từng bộ phận; xác định quan hệ và lề lối làm việc của tổ chức, của từng bộ phận và cá nhân.
- Lãnh đạo ( chỉ đạo ): Để tổ chức hoạt động có hiệu quả, người quản lý cần thực hiện chức năng lãnh đạo, chỉ đạo. Lãnh đạo là quá trình tác động điều hành/ điều khiển con người làm cho họ nhiệt tình, tự giác nỗ lực phấn đấu đạt được các mục tiêu của tổ chức. Việc lãnh đạo không chỉ bắt đầu sau khi lập kế hoạch và 7 z thiết kế bộ máy đã hoàn tất, mà nó thấm vào, ảnh hưởng quyết định tới hai chức năng kia. - Kiểm tra: Đây là việc đo lường và điều chỉnh các hoạt động của các bộ phận phối thuộc trong tổ chức.
Kiểm tra là đánh giá kết quả của việc thực hiện các mục tiêu của tổ chức nhằm tìm ra những mặt ưu điểm, hạn chế để điều chỉnh việc lập kế hoạch, tổ chức và lãnh đạo. Các chức năng cơ bản của quản lý có quan hệ mật thiết với nhau và có thể được mô tả theo sơ đồ: Lập kế Tổ chức hoạch Kiểm tra Lãnh đạo 1. Khái niệm quản lý giáo dục „„ Quản lý giáo dục là hoạt động điều hành, phối hợp các lực lượng xã hội nhằm đẩy mạnh công tác đào tạo thế hệ trẻ theo yêu cầu phát triển của xã hội hiện nay ‟‟33. Quản lý trường học Là một chuỗi tác động hợp lý ( có mục đích, tự giác, hệ thống, có kế hoạch ) mang tính tổ chức - sư phạm của chủ thể quản lý đến tập thể giáo viên và học sinh, đến những lực lượng giáo dục trong và ngoài trường nhằm huy 8 z động họ cùng cộng tác, phối hợp tham gia vào hoạt động của nhà trường nhằm làm cho quá trình giáo dục vận hành tới đích dự kiến.
Quản lý đội ngũ giáo viên Quản lý đội ngũ giáo viên là tổ chức và điều khiển hoạt động của những người làm nhiệm vụ giáo dục và giảng dạy ở bậc học phổ thông ( hoặc tương đương ). Kế hoạch, kế hoạch xây dựng đội ngũ giáo viên 1. Kế hoạch: „„ Toàn bộ những điều vạch ra một cách có hệ thống về những việc dự định làm trong một thời gian nhất định , với cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành ‟‟ 37. Kế hoạch xây dựng đội ngũ giáo viên Toàn bộ những điều vạch ra có hệ thống về những việc dự định làm để xây dựng đội ngũ những người làm công tác giáo dục và giảng dạy ở bậc phổ thông hay một trường phổ thông trong thời gian nhất định, với cách thức, trình tự, thời hạn tiến hành.
Biện pháp, biện pháp quản lý, biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên 1. Biện pháp Cách giải quyết một vấn đề cụ thể. Biện pháp quản lý Cách giải quyết một vấn đề của công tác quản lý. Biện pháp quản lý đội ngũ giáo viên Cách giải quyết một vấn đề trong công tác tổ chức và điều khiển hoạt động của những người làm nhiệm vụ giáo dục và giảng dạy ở bậc học phổ thông ( hay ở một trường phổ thông ).
Khái niệm hiệu trưởng 9 z Tại khoản 1, điều 54, Luật giáo dục ( 2005 ) đã xác định: Hiệu trưởng là người chịu trách nhiệm quản lý các hoạt động của nhà trường, do cơ quan nhà nước có thẩm quyền bổ nhiệm, công nhận. Tổng quan về vấn đề nghiên cứu Trên thực tế, việc nghiên cứu quản lý đội ngũ những người lao động nói chung và quản lý đội ngũ giáo viên nói riêng và đưa ra những biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên đã có nhiều nhà khoa học trên thế giới và trong nước đề cập đến, nhưng đó chỉ là những biện pháp chỉ đạo chung, mang tính định hướng. Trong khi đó, thực tế ở mỗi địa phương, mỗi đơn vị với những đặc trưng riêng về kinh tế xã hội, về trình độ dân trí, về nhận thức của cộng đồng, về giáo dục, về phong tục tập quán ., ngoài những biện pháp chung, cần có những biện pháp riêng cho phù hợp. Tác giả Nguyễn Gia Quýnghiên cứu vấn đề Quản lý trường học, quản lý đội ngũ giáo viên( Bài giảng Cao học Trường CBQLGD năm 2000).
Tác giả Trần Khánh Đức nghiên cứu: Một số vấn đề quản lí và quản trị nhân sự trong giáo dục - đào tạo - Bài giảng lớp Cao học Quản lý; Tác giả Nguyễn Đức Chính - Chất lượng và quản lý chất lượng giáo dục đào tạo, Bài giảng lớp Cao học Quản lý ( 2003 ) Học viên Vũ Ngọc Báo ( 2000 ) đã nghiên cứu những biện pháp chủ yếu nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên trường Trung học kinh tế Bộ công nghiệp trong giai đoạn hiện nay và nhiều học viên ở các địa phương khác nhau cũng đã nghiên cứu vấn đề này. Nhưng qua nghiên cứu và tìm hiểu, tác giả thấy rằng ở Bắc Giang chưa có công trình khoa học nào nghiên cứu cụ thể về biện pháp nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên ở một trường Trung học phổ thông mà mới dừng lại ở việc tổng kết các Sáng kiến kinh nghiệm, ý kiến trao đổi trong các Hội nghị. Những quan điểm và chiến lƣợc của Đảng, nhà nƣớc về phát triển giáo dục và xây dựng đội ngũ giáo viên trong giai đoạn hiện nay 10 z - Nghị quyết Hội nghị lần thứ hai BCH Trung ương Đảng khoá VIIII đã xác định: „„ Thực sự coi giáo dục - đào tạo là quốc sách hàng đầu ‟‟ [ 6 ] và: „„ Giáo viên là nhân tố quyết định chất lượng giáo dục và được xã hội tôn vinh ‟‟ [6 ]. - Nghị quyết Đại hội Đảng CSVN lần thứ IX đã nêu: „„ Phát triển giáo dục - đào tạo là một trong những động lực quan trọng nhất thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước, là điều kiện tiên quyết để phát triển nguồn lực con người, yếu tố cơ bản để phát triển xã hội, tăng trưởng kinh tế nhanh và bền vững ‟‟ [3].
- Nghị quyết Đại hội Đảng CSVN lần thứ X chỉ rõ: „„ Giáo dục và đào tạo cùng khoa học công nghệ là quốc sách hàng đầu, là nền tảng và động lực thúc đẩy công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ‟‟ [ 8]. - Chỉ thị 40-CT/TW ngày 15/6/2004 của Ban bí thư về xây dựng nâng cao chất lượng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục đã đề ra: „„ Mục tiêu là xây dựng đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuẩn hoá, đảm bảo chất lượng, đủ về số lượng, đồng bộ về cơ cấu, đặc biệt chú trọng nâng cao bản lĩnh, chính trị, phẩm chất, lối sống, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông qua việc quản lý, phát triển đúng định hướng và có hiệu quả sự nghiệp giáo dục để nâng cao chất lượng đào tạo nguồn nhân lực, đáp ứng những đòi hỏi ngày càng cao của sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước ‟‟.