Luận Văn Thạc Sĩ Về Biện Pháp Ngăn Chặn Bắt Người Truy Nã Trong Tố Tụng Hình Sự Việt Nam

Luận văn thạc sĩ VNU LS phân tích biện pháp ngăn chặn bắt người truy nã trong tố tụng hình sự Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả pháp lý.

• Tác giả: Trần Quốc Toàn
• Người hướng dẫn: Gs. Võ Khánh Vinh
• Trường học: Đại học quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Hình sự
• Đề tài: Biện Pháp Ngăn Chặn Bắt Ngƣời Đang Bị Truy Nã Trong Tố Tụng Hình Sự Việt Nam
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2008
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN BẮT NGƯỜI ĐANG BỊ TRUY NÃ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 1.1. Khái niệm bắt người đang bị truy nã trong tố tụng hình sự
• 1.2. Khái niệm, đặc điểm của việc bắt người đang bị truy nã trong tố tụng hình sự
• 1.3. Yêu cầu của việc bắt người đang bị truy nã trong tố tụng hình sự
• 1.4. Nguyên tắc bắt người đang bị truy nã trong tố tụng hình sự
• 1.5. Cơ sở pháp lý của công tác bắt người đang bị truy nã trong pháp luật tố tụng hình sự
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÁC QUY ĐỊNH VÀ THỰC TRẠNG ÁP DỤNG CÁC QUY ĐỊNH VỀ BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN BẮT NGƯỜI ĐANG BỊ TRUY NÃ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ
• 2.1. Thực trạng các quy định về biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam
• 2.2. Vài nét lịch sử các quy định về biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã trong pháp luật tố tụng hình sự Việt Nam (trước khi có Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003)
• 2.3. Các quy định về biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã theo pháp luật tố tụng hình sự hiện hành (sau khi có Bộ luật tố tụng hình sự năm 2003)
• 2.4. Thực trạng áp dụng các quy định về biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã trong thực tiễn điều tra, truy tố, xét xử ở nước ta
• 2.5. Những kết quả đã đạt được
• 2.6. Nhận xét về những hạn chế, bất cập
• 2.7. Nguyên nhân của những hạn chế
• KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ ÁP DỤNG BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN BẮT NGƯỜI ĐANG BỊ TRUY NÃ
• 3.1. Yêu cầu và định hướng công tác bắt người đang bị truy nã ở nước ta hiện nay
• 3.2. Yêu cầu của công tác bắt người đang bị truy nã trong giai đoạn hiện nay
• 3.3. Định hướng nâng cao hiệu quả về công tác bắt người đang bị truy nã trong giai đoạn hiện nay
• 3.4. Một số giải pháp nâng cao hiệu quả công tác bắt người đang bị truy nã trong giai đoạn hiện nay
• 3.5. Tổ chức tốt lực lượng trong công tác bắt người đang bị truy nã
• 3.6. Hoàn chỉnh cơ chế phối hợp giữa các lực lượng trong công tác bắt người đang bị truy nã
• 3.7. Tăng cường kinh phí cho công tác bắt người đang bị truy nã
• 3.8. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về công tác bắt người đang bị truy nã
• 3.9. Tăng cường công tác hợp tác quốc tế trong thực hiện công tác bắt người đang bị truy nã
• 3.10. Thực hiện tốt công tác phát động phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Biện Pháp Ngăn Chặn Bắt Người Truy Nã Trong Tố Tụng Hình Sự

Biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã là một trong những công cụ quan trọng trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự (BLTTHS), việc bắt giữ người đang bị truy nã không chỉ nhằm mục đích điều tra, truy tố mà còn để bảo vệ an ninh trật tự xã hội. Việc nghiên cứu và áp dụng biện pháp này có ý nghĩa thiết thực trong việc đấu tranh phòng, chống tội phạm, đồng thời đảm bảo quyền lợi hợp pháp của công dân.

1.1. Khái Niệm Bắt Người Đang Bị Truy Nã Trong Tố Tụng Hình Sự

Bắt người đang bị truy nã là hành vi bắt giữ những đối tượng đã thực hiện hành vi phạm tội và đang lẩn trốn. Theo quy định của pháp luật, việc bắt giữ này phải được thực hiện theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền, nhằm đảm bảo tính hợp pháp và hiệu quả trong công tác điều tra.

1.2. Đặc Điểm Của Việc Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Việc bắt người đang bị truy nã có những đặc điểm riêng biệt, như mọi công dân đều có quyền bắt giữ đối tượng có quyết định truy nã. Điều này thể hiện tính xã hội hóa trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm, đồng thời khẳng định vai trò của cộng đồng trong việc bảo vệ an ninh trật tự.

II. Vấn Đề Và Thách Thức Trong Việc Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Mặc dù đã có nhiều nỗ lực trong việc bắt giữ người đang bị truy nã, nhưng vẫn tồn tại nhiều thách thức. Các đối tượng truy nã thường có kinh nghiệm lẩn trốn và sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi để tránh bị phát hiện. Điều này đặt ra yêu cầu cao về năng lực và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

2.1. Thực Trạng Các Quy Định Về Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Các quy định hiện hành về bắt người đang bị truy nã đã được quy định rõ ràng trong BLTTHS. Tuy nhiên, việc áp dụng thực tế vẫn gặp nhiều khó khăn do thiếu sự đồng bộ trong các quy định và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng.

2.2. Những Hạn Chế Trong Công Tác Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Một số hạn chế trong công tác bắt người đang bị truy nã bao gồm việc thiếu thông tin, sự phối hợp chưa chặt chẽ giữa các lực lượng chức năng, và sự thiếu hụt về nguồn lực. Những yếu tố này ảnh hưởng đến hiệu quả của công tác truy nã.

III. Phương Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Để nâng cao hiệu quả trong công tác bắt người đang bị truy nã, cần áp dụng nhiều phương pháp khác nhau. Việc tổ chức lực lượng, tăng cường công tác tuyên truyền và hợp tác quốc tế là những giải pháp quan trọng.

3.1. Tổ Chức Lực Lượng Trong Công Tác Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Cần tổ chức lực lượng một cách bài bản, chuyên nghiệp để thực hiện công tác bắt người đang bị truy nã. Việc đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ, chiến sĩ là rất cần thiết để đáp ứng yêu cầu công việc.

3.2. Tăng Cường Hợp Tác Quốc Tế Trong Công Tác Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Hợp tác quốc tế trong việc truy nã tội phạm là một yếu tố quan trọng giúp nâng cao hiệu quả công tác này. Việc chia sẻ thông tin và kinh nghiệm giữa các quốc gia sẽ giúp phát hiện và bắt giữ các đối tượng truy nã một cách nhanh chóng và hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm. Nhiều đối tượng truy nã đã bị bắt giữ, góp phần bảo đảm an ninh trật tự xã hội.

4.1. Kết Quả Đạt Được Trong Công Tác Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Trong những năm qua, lực lượng Công an đã đạt được nhiều kết quả đáng ghi nhận trong công tác bắt người đang bị truy nã. Số lượng đối tượng bị bắt giữ ngày càng tăng, cho thấy sự nỗ lực của các cơ quan chức năng.

4.2. Những Bài Học Kinh Nghiệm Trong Công Tác Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Các bài học kinh nghiệm từ thực tiễn công tác bắt người đang bị truy nã cho thấy tầm quan trọng của việc phối hợp giữa các lực lượng, cũng như việc sử dụng công nghệ thông tin trong việc truy tìm đối tượng.

V. Kết Luận Về Biện Pháp Ngăn Chặn Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Biện pháp ngăn chặn bắt người đang bị truy nã là một phần không thể thiếu trong hệ thống pháp luật hình sự Việt Nam. Để nâng cao hiệu quả của biện pháp này, cần có sự đồng bộ trong các quy định pháp luật và sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng.

5.1. Định Hướng Tương Lai Trong Công Tác Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Định hướng tương lai trong công tác bắt người đang bị truy nã cần tập trung vào việc hoàn thiện các quy định pháp luật, nâng cao năng lực cho lực lượng chức năng và tăng cường sự tham gia của cộng đồng.

5.2. Những Giải Pháp Đề Xuất Để Nâng Cao Hiệu Quả Bắt Người Đang Bị Truy Nã

Các giải pháp đề xuất bao gồm việc tăng cường công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức của người dân về quyền và nghĩa vụ trong việc hỗ trợ lực lượng chức năng, cũng như việc áp dụng công nghệ hiện đại trong công tác truy nã.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận văn được cấu trúc thành 3 chương: Chƣơng 1. Những vấn đề chung về biện pháp ngăn chặn bắt ngƣời đang bị truy nã trong tố tụng hình sự Chƣơng 2. Thực trạng các quy định và thực trạng áp dụng các quy định về biện pháp ngăn chặn bắt ngƣời đang bị truy nã trong tố tụng hình sự Chƣơng 3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả áp dụng biện pháp ngăn chặn bắt ngƣời đang bị truy nã 8 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] CHƢƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ BIỆN PHÁP NGĂN CHẶN BẮT NGƢỜI ĐANG BỊ TRUY NÃ TRONG TỐ TỤNG HÌNH SỰ 1.

Khái niệm bắt ngƣời đang bị truy nã trong tố tụng hình sự 1. Khái niệm, đặc điểm của việc bắt người đang bị truy nã trong tố tụng hình sự a) Khái niệm bắt người đang bị truy nã trong tố tụng hình sự Bắt người đang bị truy nã là một trong những biện pháp ngăn chặn được quy định trong BLTTHS và là một công tác nghiệp vụ quan trọng của lực lượng CAND, có ý nghĩa rất quan trọng trong quá trình điều tra, xử lý tội phạm nhằm truy bắt những đối tượng phạm tội bỏ trốn để phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự; đồng thời ngăn chặn các vụ vi phạm pháp luật khác do những đối tượng phạm tội bỏ trốn đó có thể gây ra. Bắt người đang bị truy nã là trường hợp bắt người đã thực hiện hành vi phạm tội rồi bỏ trốn hoặc trốn khỏi nơi giam giữ, nơi thi hành án và cơ quan có thẩm quyền đã ra quyết định truy nã. Theo quy định của pháp luật TTHS thì: đối tượng truy nã bao gồm những người sau đây: bị can (người đã bị khởi tố về hình sự) bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu; bị cáo (người đã bị Toà án quyết định đưa ra xét xử) bỏ trốn hoặc không biết đang ở đâu; người bị kết án (người đã bị Toà án kết án tù có thời hạn, tù chung thân hoặc tử hình đang chờ thi hành án - có thể đang bị tạm giam hoặc cho tại ngoại) bỏ trốn; phạm nhân (người đang chấp hành bản án trong các trại giam, phân trại quản lý phạm nhân, trong trại tạm giam và nhà tạm giữ) trốn trại.

Xét về hành vi thì người đang bị truy nã chỉ có thể thực hiện hành vi trốn tránh pháp luật chứ không phải là đang thực hiện tội phạm hoặc là ngay sau khi thực hiện tội phạm thì bị phát hiện hoặc bị đuổi bắt nên người đang bị truy nã không phải là người phạm tội quả tang. Song do yêu cầu cấp bách cần 9 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] ngăn chặn ngay người bị truy nã trốn tránh pháp luật, nên thủ tục, thẩm quyền bắt người đang bị truy nã cũng được áp dụng như trường hợp bắt người phạm tội quả tang. Người đang bị truy nã phải là người mà các cơ quan có thẩm quyền đã ra quyết định truy nã, trong đó ghi rõ tên, tuổi, quê quán, đặc điểm để nhận dạng, có ảnh kèm theo và tội danh. Quyết định truy nã được thông báo trên các phương tiện thông tin đại chúng và gửi tới các cơ quan có trách nhiệm, được niêm yết ở những nơi công cộng để mọi người phát hiện và bắt giữ người đang bị truy nã.

Bắt người đang bị truy nã được quy định trong nhiều văn bản quy phạm pháp luật của Nhà nước. Tuy nhiên, về mặt lý luận, cho đến nay chưa có khái niệm thống nhất về bắt người đang bị truy nã mà còn có nhiều quan niệm khác nhau về vấn đề này. Trong đó có thể phải nhắc đến các quan niệm sau: Theo Giáo trình truy nã - truy tìm, trường đại học Cảnh sát nhân dân, Hà Nội, năm 1988, thì: "Truy nã tội phạm là một công tác nghiệp vụ của cơ quan Công an được tiến hành bằng mọi biện pháp cần thiết nhằm bắt lại những người đang trốn tránh pháp luật theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền"[43]. Theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, Hà Nội, năm 1992 thì truy nã được hiểu là: "Lùng bắt ráo riết người phạm tội đang lẩn trốn theo lệnh truy nã của cơ quan có thẩm quyền"[45].

Theo Từ điển bách khoa CAND Việt Nam, Nhà xuất bản CAND, 2005 thì: "Truy nã tội phạm là truy bắt người phạm tội đang lẩn trốn theo quyết định truy nã của cơ quan có thẩm quyền. Truy nã tội phạm là một hoạt động điều tra trong TTHS, được thực hiện bằng cách áp dụng tổng hợp các biện pháp công tác, nhằm phát hiện, bắt giữ bị can, bị cáo, người bị kết án phạt tù hoặc tử hình, phạm nhân đang lẩn trốn phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án"[44]. Từ những khái niệm này có thể thấy rằng, mỗi một khái niệm được nêu trên đây, dù được tiếp cận ở những góc độ khác nhau, nhưng mỗi khái niệm 10 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] đều đã phản ánh rõ nét những đặc trưng cơ bản nhất về nội dung, bản chất của biện pháp bắt người đang bị truy nã, đó là: truy tìm, phát hiện, bắt giữ bị can, bị cáo, người có án phạt tù có hiệu lực, án tử hình trốn tránh pháp luật để phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án hình sự; bắt người đang bị truy nã là hoạt động nghiệp vụ của lực lượng Công an được tiến hành theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền… Từ những quan niệm nêu trên, qua nghiên cứu của chúng tôi, có thể đi đến hình thành khái niệm về truy nã người đang phạm tội lẩn trốn như sau: Truy nã người phạm tội lẩn trốn là một trong những hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm của lực lượng CAND được thực hiện bằng cách áp dụng tổng hợp các biện pháp mà pháp luật cho phép và các biện pháp nghiệp vụ của ngành Công an nhằm phát hiện, bắt giữ bị can, bị cáo, người bị kết án phạt tù hoặc tử hình, phạm nhân đang lẩn trốn, phục vụ cho công tác điều tra, truy tố, xét xử và thi hành án, góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội. b) Đặc điểm của việc bắt người đang bị truy nã trong TTHS Bắt người bị truy nã có nhiều nét đặc thù so với bắt các đối tượng khác trong TTHS, nhưng nhìn chung có các đặc điểm sau: - Mọi công dân đều có quyền bắt giữ đối tượng có quyết định, lệnh truy nã Bắt giữ người đang bị truy nã được quy định tại Điều 82 BLTTHS năm 2003, theo đó, khi phát hiện được đối tượng có Quyết định truy nã thì mọi công dân đều có quyền bắt giữ và tước vũ khí, hung khí của người bị bắt.

Đây là quy định thể hiện tính xã hội hoá hoạt động đấu tranh phòng, chống tội phạm; thể hiện quyết tâm đấu tranh phòng, chống tội phạm của Nhà nước ta là phát huy mạnh mẽ mọi nguồn lực để truy bắt đến cùng những đối tượng phạm tội bỏ trốn. Với ý nghĩa như vậy, lực lượng CAND cần làm tốt công tác xây dựng phong trào quần chúng bảo vệ an ninh Tổ quốc rộng khắp trong nhân dân, tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của đông đảo quần chúng nhân dân 11 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] giúp đỡ lực lượng CAND trong đấu tranh phòng, chống tội phạm nói chung, phát hiện, bắt giữ người đang bị truy nã nói riêng. Cần tiến hành các hình thức tuyên truyền phong phú để nhân dân hiểu về quyền, nghĩa vụ của mình, từ đó có ý thức tự giác, tích cực tham gia giúp đỡ lực lượng Công an trong công tác bắt người đang bị truy nã. Bên cạnh đó, các cơ quan có thẩm quyền ra quyết định truy nã cần tuân thủ đúng các quy định của pháp luật về bắt người đang bị truy nã để ra quyết định truy nã được đầy đủ, chi tiết, chính xác và thông báo rộng rãi để mọi công dân có thể dễ dàng phát hiện và bắt giữ đúng đối tượng đang bị truy nã.

- Trách nhiệm thực hiện Quyết định truy nã là của cán bộ, chiến sĩ CAND Quyết định truy nã của các cơ quan có thẩm quyền là cơ sở pháp lý để tiến hành bắt giữ kịp thời người có hành vi phạm tội lẩn trốn, đảm bảo thi hành pháp luật, đồng thời phát huy được sức mạnh tổng hợp của các lực lượng và các biện pháp được áp dụng để bắt người đang bị truy nã đạt kết quả cao. Theo quy định của Bộ Công an, quyết định truy nã là mệnh lệnh chiến đấu đối với mọi tập thể và cá nhân cán bộ chiến sĩ CAND [21], theo đó, tất cả các lực lượng, các đơn vị và cán bộ, chiến sĩ CAND khi nhận được quyết định truy nã đều phải nghiêm chỉnh chấp hành và tạo những điều kiện cần thiết để truy bắt đối tượng lẩn trốn. Điều này thể hiện rõ nét tính kỷ luật của CAND và tính đảm bảo thực hiện quyết định truy nã bằng quyền lực nhà nước. Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của mình, ở những mức độ nhất định, các đơn vị và cán bộ, chiến sĩ CAND đều phải xác định trách nhiệm của mình trong việc tổ chức thực hiện và phối hợp, tham gia công tác truy nã tội phạm.

Việc lẩn tránh, đùn đẩy trách nhiệm thực hiện công tác truy nã tội phạm có ảnh hướng rất lớn tới hiệu quả của việc tổ chức thực hiện bắt người đang bị truy nã và trái với các quy định của pháp luật hiện hành. 12 LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] - Cơ quan có quyền ra Quyết định truy nã khi bắt được đối tượng hoặc đối tượng đã chết, đã đầu thú, đã được thanh loại, cơ quan đó phải ra Quyết định đình nã và gửi tới những nơi đã gửi Quyết định truy nã Theo quy định của pháp luật TTHS thì Quyết định truy nã được coi là văn bản khởi đầu và Quyết định đình nã là văn bản kết thúc quá trình truy nã đối với một người nào đó có hành vi phạm tội bỏ trốn. Việc tuân thủ nguyên tắc này có ý nghĩa rất quan trọng, đảm bảo được tính thống nhất trong quá trình tiến hành TTHS và thi hành pháp luật, đồng thời tạo thuận lợi trong việc theo dõi, kiểm tra và đánh giá hiệu quả của công tác bắt truy nã tội phạm.