Phân tích sự biến động của đồng euro và những thách thức đối với Việt Nam

Chuyên khảo phân tích Luận văn sự biến động đồng euro và một số vấn đề đặt ra đối với việt nam, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên cứu tiếp theo.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Kinh Tế
• Đề tài: Biến Động Đồng Euro Và Tác Động Đến Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn
• Năm xuất bản: 2023
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ LIÊN MINH TIỀN TỆ CHÂU ÂU VÀ SỰ RA ĐỜI CỦA ĐỒNG EURO
• 1.1. LIÊN MINH TIỀN TỆ CHÂU ÂU
• 2. CHƯƠNG 2: TÌNH HÌNH BIẾN ĐỘNG VÀ TÁC ĐỘNG CỦA ĐỒNG EURO TỪ KHI RA ĐỜI TỚI NAY
• 3. CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM ỔN ĐỊNH GIÁ TRỊ ĐỒNG EURO VÀ MỘT SỐ VẤN ĐỀ ĐẶT RA ĐỐI VỚI VIỆT NAM
• KẾT LUẬN

Tóm tắt

I. Tổng quan về Liên minh tiền tệ châu Âu và sự ra đời của đồng euro

Liên minh châu Âu (EU) là kết quả của quá trình hợp tác kinh tế quốc tế, nhằm tạo ra sức mạnh tổng hợp từ sự liên kết giữa các quốc gia thành viên. Sự ra đời của đồng euro là một bước tiến quan trọng trong việc thống nhất chính sách tiền tệ và kinh tế của các nước châu Âu. Đồng euro không chỉ là một đồng tiền chung mà còn là biểu tượng cho sự hợp tác và liên kết chặt chẽ giữa các quốc gia trong khu vực. Theo hiệp ước Maastricht, việc thành lập đồng euro được thực hiện qua ba giai đoạn, với mục tiêu cuối cùng là tạo ra một chính sách tiền tệ thống nhất cho toàn khối. Sự ra đời của đồng euro đã tạo ra một thị trường chung, giúp các quốc gia thành viên tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường toàn cầu.

1.1. Liên minh tiền tệ châu Âu

Liên minh tiền tệ châu Âu (EMU) được hình thành từ hiệp ước Maastricht, với mục tiêu thống nhất chính sách tiền tệ và phát hành đồng euro. EMU không chỉ giúp các quốc gia thành viên giảm thiểu rủi ro từ sự biến động của các đồng tiền khác mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc cho sự phát triển kinh tế bền vững. Sự thành công của EMU phụ thuộc vào việc các quốc gia thành viên thực hiện các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về lạm phát, thâm hụt ngân sách và tỷ giá hối đoái. Điều này không chỉ đảm bảo sự ổn định của đồng euro mà còn củng cố niềm tin của các nhà đầu tư vào nền kinh tế châu Âu.

II. Tình hình biến động và tác động của đồng euro từ khi ra đời đến nay

Sự biến động của đồng euro đã có những tác động sâu sắc đến nền kinh tế toàn cầu, trong đó có Việt Nam. Biến động tỷ giá của đồng euro ảnh hưởng đến giá trị xuất khẩu và nhập khẩu của Việt Nam, đặc biệt là trong bối cảnh Việt Nam đang ngày càng hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Khi đồng euro tăng giá, hàng hóa xuất khẩu của Việt Nam có thể trở nên đắt đỏ hơn trên thị trường châu Âu, dẫn đến giảm sức cạnh tranh. Ngược lại, khi đồng euro giảm giá, hàng hóa nhập khẩu từ châu Âu có thể trở nên rẻ hơn, ảnh hưởng đến các doanh nghiệp trong nước. Điều này đặt ra thách thức cho chính sách tiền tệ và kinh tế của Việt Nam.

2.1. Tác động đến xuất khẩu

Sự biến động của đồng euro có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam trên thị trường châu Âu. Khi đồng euro mạnh lên, hàng hóa Việt Nam có thể trở nên đắt đỏ hơn, dẫn đến giảm lượng xuất khẩu sang thị trường này. Ngược lại, khi đồng euro yếu đi, hàng hóa Việt Nam có thể được ưa chuộng hơn do giá cả cạnh tranh hơn. Điều này yêu cầu các doanh nghiệp Việt Nam cần có chiến lược linh hoạt để thích ứng với sự biến động của tỷ giá, từ đó tối ưu hóa lợi nhuận và duy trì thị phần trên thị trường châu Âu.

III. Một số giải pháp nhằm ổn định giá trị đồng euro và một số vấn đề đặt ra đối với Việt Nam

Để ổn định giá trị đồng euro và giảm thiểu tác động tiêu cực đến nền kinh tế Việt Nam, cần có các giải pháp đồng bộ từ chính phủ và các doanh nghiệp. Chính phủ cần theo dõi sát sao tình hình biến động của đồng euro và có các chính sách điều chỉnh kịp thời nhằm bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp trong nước. Đồng thời, các doanh nghiệp cũng cần chủ động trong việc quản lý rủi ro tỷ giá, thông qua các công cụ tài chính như hợp đồng tương lai hay quyền chọn. Việc nâng cao năng lực cạnh tranh của hàng hóa Việt Nam cũng là một yếu tố quan trọng để giảm thiểu tác động từ sự biến động của đồng euro.

3.1. Chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ cần được điều chỉnh linh hoạt để ứng phó với sự biến động của đồng euro. Ngân hàng Nhà nước Việt Nam cần có các biện pháp can thiệp kịp thời để ổn định tỷ giá hối đoái, từ đó bảo vệ giá trị đồng tiền và hỗ trợ doanh nghiệp trong việc xuất khẩu. Việc duy trì lãi suất hợp lý cũng là một yếu tố quan trọng để thu hút đầu tư và ổn định nền kinh tế. Chính sách tiền tệ cần phải được phối hợp chặt chẽ với các chính sách kinh tế khác để đảm bảo sự phát triển bền vững cho nền kinh tế Việt Nam.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Liên minh tiền tệ châu Âu (EMU) và đồng tiền chung EURO là những thành tựu quan trọng trong tiến trình hợp tác kinh tế quốc tế của Liên minh châu Âu (EU). Từ khi ra đời vào ngày 1/1/1999, đồng EURO đã trở thành đồng tiền chính thức của 11 quốc gia thành viên EU, với GDP tổng cộng khoảng 6.600 tỷ USD, chiếm gần 78% GDP của Mỹ. Mục tiêu nghiên cứu tập trung vào sự biến động của đồng EURO từ khi ra đời đến nay, tác động của nó đối với nền kinh tế EU và các quan hệ kinh tế quốc tế, đặc biệt là với Việt Nam – một đối tác kinh tế truyền thống của EU.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm giai đoạn từ năm 1999 đến đầu những năm 2000, tập trung phân tích các biến động tỷ giá, chính sách tiền tệ của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB), cũng như các biện pháp can thiệp nhằm ổn định giá trị đồng EURO. Nghiên cứu cũng đánh giá tác động của đồng EURO đến hoạt động thương mại, đầu tư quốc tế và quan hệ kinh tế Việt Nam – EU trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu.

Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc cung cấp cái nhìn toàn diện về vai trò và ảnh hưởng của đồng EURO trong nền kinh tế khu vực và thế giới, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm ổn định giá trị đồng tiền chung, góp phần nâng cao hiệu quả hợp tác kinh tế giữa Việt Nam và EU, từ đó hỗ trợ hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô và chiến lược phát triển kinh tế quốc gia.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tiền tệ quốc tế, bao gồm:

• Lý thuyết ngang giá sức mua (Purchasing Power Parity - PPP): Giải thích sự biến động tỷ giá dài hạn dựa trên sự khác biệt về mức giá hàng hóa giữa các quốc gia.
• Mô hình cân bằng thị trường ngoại hối: Phân tích tác động của cung cầu ngoại tệ, lãi suất và chính sách tiền tệ đến tỷ giá hối đoái.
• Lý thuyết hội nhập kinh tế và tiền tệ: Trình bày các giai đoạn và tiêu chuẩn hội nhập tiền tệ, đặc biệt là các tiêu chí gia nhập khu vực đồng EURO theo Hiệp ước Maastricht.
• Khái niệm về chính sách tiền tệ độc lập và vai trò của ngân hàng trung ương: Nhấn mạnh tính độc lập của ECB trong việc điều hành chính sách tiền tệ nhằm ổn định giá cả và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Các khái niệm chính được sử dụng gồm: liên minh tiền tệ, đồng tiền chung, tỷ giá hối đoái, chính sách tiền tệ thống nhất, dự trữ ngoại hối, và hội nhập kinh tế quốc tế.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích định lượng kết hợp với phân tích định tính:

• Nguồn dữ liệu: Số liệu tỷ giá EURO/USD, lãi suất, kim ngạch xuất nhập khẩu, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), dự trữ ngoại hối được thu thập từ EUROSTAT, IMF, Ngân hàng Trung ương châu Âu, và các báo cáo kinh tế quốc tế.
• Phương pháp phân tích: Sử dụng phân tích xu hướng biến động tỷ giá, so sánh các chỉ số kinh tế trước và sau khi ra đời đồng EURO, phân tích tác động kinh tế vĩ mô và thương mại quốc tế. Phân tích chính sách tiền tệ của ECB và các biện pháp can thiệp thị trường ngoại hối.
• Cỡ mẫu và timeline: Dữ liệu được thu thập và phân tích trong giai đoạn 1999-2001, tập trung vào 11 quốc gia thành viên đầu tiên của khu vực đồng EURO và quan hệ kinh tế Việt Nam – EU trong cùng thời kỳ.

Phương pháp nghiên cứu nhằm mục đích đánh giá toàn diện sự biến động của đồng EURO và tác động của nó đến các hoạt động kinh tế quốc tế, đồng thời đề xuất các giải pháp ổn định giá trị đồng tiền chung.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Biến động tỷ giá đồng EURO:
   Từ khi ra đời, đồng EURO đã trải qua nhiều biến động mạnh. Ngày 1/1/1999, tỷ giá EURO/USD là 1,1675 USD, nhưng chỉ sau một năm đã giảm khoảng 15,5% xuống còn 0,987 USD vào cuối năm 1999. Đến tháng 10/2000, tỷ giá giảm xuống mức thấp kỷ lục 0,8228 USD, tương đương giảm gần 30% so với giá trị ban đầu. Tuy nhiên, từ cuối năm 2000 đến đầu năm 2001, đồng EURO bắt đầu có xu hướng ổn định và tăng nhẹ.

2. Chính sách tiền tệ và biện pháp can thiệp của ECB:
   ECB đã tăng lãi suất 7 lần từ năm 1999 đến 2001, nâng lãi suất trần lên 4,5% nhằm ổn định đồng EURO và kiềm chế lạm phát. Ngoài ra, ECB đã thực hiện can thiệp trực tiếp trên thị trường ngoại hối bằng cách mua EURO và bán USD khi tỷ giá giảm xuống dưới 0,85 USD/EURO. Tuy nhiên, các biện pháp này chỉ giúp đồng EURO ổn định nhẹ, không thể phục hồi hoàn toàn giá trị ban đầu.

3. Tác động đến thương mại và đầu tư quốc tế của EU:
   Sự giảm giá của đồng EURO đã kích thích xuất khẩu của EU tăng trưởng mạnh, với kim ngạch xuất khẩu tăng 8,7% trong năm 2000, cao nhất kể từ năm 1947. Đồng thời, đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) vào EU cũng tăng nhanh, với mức tăng 21,7% năm 1999 và 29,7% năm 2000. Tuy nhiên, sự biến động đồng EURO cũng làm tăng chi phí nhập khẩu và gây khó khăn cho các doanh nghiệp trong khối.

4. Ảnh hưởng đến quan hệ kinh tế Việt Nam – EU:
   Kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và EU tăng đều đặn với tốc độ trung bình 20%/năm trong giai đoạn 1995-2000. Việt Nam xuất siêu sang EU, chủ yếu qua các mặt hàng giày dép, dệt may, thủy sản và đồ mỹ nghệ. Đồng EURO giúp giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ và rủi ro tỷ giá cho các doanh nghiệp Việt Nam. Đầu tư của EU vào Việt Nam cũng tăng, với tổng vốn FDI đạt gần 5,4 tỷ USD tính đến năm 2000, chiếm 12,6% tổng FDI của Việt Nam.

Thảo luận kết quả

Sự biến động mạnh của đồng EURO trong giai đoạn đầu ra đời phản ánh sự khác biệt về kinh tế, chính sách và chu kỳ phát triển giữa các quốc gia thành viên EU. Sự không đồng nhất này khiến chính sách tiền tệ chung của ECB khó có thể đáp ứng đồng thời các nhu cầu kinh tế khác nhau, dẫn đến những khó khăn trong việc duy trì ổn định tỷ giá.

So với các nghiên cứu trước đây, kết quả cho thấy đồng EURO đã trải qua giai đoạn điều chỉnh giá trị tương tự các đồng tiền mới ra mắt trong lịch sử, nhưng với tiềm lực kinh tế lớn và sự quản lý độc lập của ECB, đồng tiền này có triển vọng ổn định và phát triển lâu dài.

Tác động tích cực của đồng EURO đến thương mại và đầu tư quốc tế của EU là rõ ràng, giúp tăng sức cạnh tranh của hàng hóa EU trên thị trường thế giới và thu hút vốn đầu tư. Đối với Việt Nam, đồng EURO tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch thương mại và đầu tư, giảm chi phí và rủi ro tỷ giá, góp phần thúc đẩy quan hệ kinh tế song phương phát triển bền vững.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ biến động tỷ giá EURO/USD, bảng thống kê kim ngạch xuất nhập khẩu Việt Nam – EU, và biểu đồ tăng trưởng FDI của EU vào Việt Nam, giúp minh họa rõ nét các xu hướng và tác động đã phân tích.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường phối hợp chính sách kinh tế và tiền tệ trong EU:
   Các quốc gia thành viên cần đẩy mạnh cải cách cơ cấu, giảm chênh lệch về chính sách thuế, trợ cấp và lao động để tạo sự đồng nhất, giúp ECB điều hành chính sách tiền tệ hiệu quả hơn, ổn định giá trị đồng EURO. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: Chính phủ các nước EU, ECB.

2. Nâng cao năng lực và vai trò của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB):
   Tăng cường quyền hạn và tính độc lập của ECB trong việc điều hành chính sách tiền tệ, đồng thời cải thiện công cụ can thiệp thị trường ngoại hối để ứng phó kịp thời với biến động tỷ giá. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể: ECB, Nghị viện châu Âu.

3. Đẩy mạnh thông tin và đào tạo về đồng EURO cho doanh nghiệp Việt Nam:
   Tổ chức các chương trình tập huấn, hội thảo nhằm nâng cao nhận thức và kỹ năng sử dụng đồng EURO trong giao dịch thương mại và đầu tư, giúp doanh nghiệp giảm thiểu rủi ro tỷ giá và tận dụng cơ hội từ đồng tiền chung. Thời gian thực hiện: 1-2 năm. Chủ thể: Bộ Công Thương, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các tổ chức tài chính.

4. Xây dựng chính sách dự trữ ngoại hối linh hoạt cho Việt Nam:
   Nghiên cứu và áp dụng cơ cấu dự trữ ngoại hối đa dạng, trong đó có đồng EURO, nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, tăng khả năng ứng phó với biến động tỷ giá quốc tế. Thời gian thực hiện: 2-3 năm. Chủ thể: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam.

5. Thiết lập cơ chế hợp tác kinh tế – tài chính song phương Việt Nam – EU:
   Tăng cường đối thoại chính sách, phối hợp trong quản lý đầu tư, thương mại và tài chính để giảm thiểu tác động tiêu cực từ biến động đồng EURO, đồng thời khai thác tối đa lợi ích từ quan hệ hợp tác. Thời gian thực hiện: liên tục. Chủ thể: Bộ Ngoại giao, Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Đại sứ quán EU tại Việt Nam.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách kinh tế vĩ mô:
   Luận văn cung cấp cơ sở phân tích về tác động của đồng EURO và chính sách tiền tệ chung EU, giúp xây dựng các chiến lược ổn định kinh tế và phát triển quan hệ quốc tế.

2. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu và đầu tư quốc tế:
   Thông tin về biến động tỷ giá và tác động của đồng EURO giúp doanh nghiệp hoạch định kế hoạch kinh doanh, giảm thiểu rủi ro tỷ giá và tận dụng cơ hội thị trường EU.

3. Ngân hàng và tổ chức tài chính:
   Nghiên cứu về chính sách tiền tệ, công cụ điều hành của ECB và biến động thị trường ngoại hối hỗ trợ các ngân hàng trong việc quản lý rủi ro và phát triển sản phẩm tài chính liên quan đến đồng EURO.

4. Các nhà nghiên cứu và sinh viên chuyên ngành kinh tế quốc tế, tài chính:
   Luận văn cung cấp kiến thức chuyên sâu về liên minh tiền tệ châu Âu, quá trình ra đời và vận hành đồng EURO, cũng như tác động kinh tế quốc tế, là tài liệu tham khảo quý giá cho nghiên cứu học thuật.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao đồng EURO lại biến động mạnh trong những năm đầu ra đời?
   Đồng EURO chịu ảnh hưởng bởi sự khác biệt về kinh tế và chính sách giữa các quốc gia thành viên, sự không đồng nhất trong chu kỳ kinh tế, cùng với áp lực từ đồng USD mạnh và các yếu tố chính trị – xã hội trong khu vực.

2. Chính sách tiền tệ của ECB ảnh hưởng thế nào đến giá trị đồng EURO?
   ECB điều hành chính sách tiền tệ độc lập với mục tiêu ổn định giá cả, sử dụng các công cụ như lãi suất và can thiệp thị trường ngoại hối để điều chỉnh tỷ giá, tuy nhiên hiệu quả còn phụ thuộc vào sự phối hợp của các quốc gia thành viên.

3. Sự biến động của đồng EURO tác động ra sao đến thương mại quốc tế của EU?
   Đồng EURO giảm giá làm tăng sức cạnh tranh của hàng hóa EU trên thị trường quốc tế, kích thích xuất khẩu và thu hút đầu tư, nhưng cũng làm tăng chi phí nhập khẩu và gây khó khăn cho doanh nghiệp trong khối.

4. Việt Nam có lợi ích gì khi sử dụng đồng EURO trong giao dịch thương mại?
   Sử dụng đồng EURO giúp giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ, giảm rủi ro tỷ giá, tạo thuận lợi trong thanh toán và kế hoạch kinh doanh, đồng thời mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường EU.

5. Việt Nam cần làm gì để ứng phó với biến động đồng EURO?
   Việt Nam nên đa dạng hóa dự trữ ngoại hối, tăng cường đào tạo và thông tin cho doanh nghiệp, xây dựng chính sách hợp tác kinh tế – tài chính với EU, đồng thời theo dõi sát sao biến động thị trường để điều chỉnh kịp thời.

Kết luận

• Đồng EURO là kết quả của quá trình hợp tác kinh tế sâu rộng trong EU, với mục tiêu tạo ra một đồng tiền chung ổn định và mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy hội nhập kinh tế khu vực.
• Từ khi ra đời, đồng EURO đã trải qua nhiều biến động mạnh, giảm giá gần 30% so với USD trong hai năm đầu, nhưng đã bắt đầu ổn định và có triển vọng phục hồi.
• Chính sách tiền tệ độc lập của ECB và các biện pháp can thiệp thị trường đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì ổn định đồng EURO.
• Đồng EURO có tác động tích cực đến thương mại, đầu tư quốc tế của EU và quan hệ kinh tế Việt Nam – EU, tạo điều kiện thuận lợi cho giao dịch và phát triển kinh tế.
• Việt Nam cần chủ động xây dựng các chính sách phù hợp để tận dụng cơ hội và giảm thiểu rủi ro từ biến động đồng EURO, đồng thời tăng cường hợp tác kinh tế với EU trong thời gian tới.

Next steps: Tiếp tục theo dõi diễn biến thị trường tiền tệ quốc tế, cập nhật chính sách tiền tệ của ECB, và triển khai các giải pháp ổn định kinh tế vĩ mô phù hợp với bối cảnh hội nhập toàn cầu.

Các nhà hoạch định chính sách, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu cần phối hợp chặt chẽ để khai thác hiệu quả vai trò của đồng EURO, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững và quan hệ hợp tác quốc tế giữa Việt Nam và EU.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho sự thống nhất về kinh tế chính trị, tiền tệ ở châu Âu. Theo hiệp ớc Maastrich ký ngày 7/2/1992 Cộng đồng châu Âu đổi tên thành liên minh châu Âu và chính thức vận hành từ ngày 1/1/1993. EU gồm 15 thành viên, mục đích chính của EU là tạo ra sự hợp tác thống nhất cao, tạo điều kiện phát triển kinh tế các nớc thành viên củng cố sức mạnh toàn khối, tiến tới thành lập khu vực tiền tệ (tạo sự liên kết thống nhất ở mức độ cao từ kinh tế đến tiền tệ) để EU có đủ sức mạnh cạnh tranh và hợp tác có hiệu quả với các nớc, các khối liên minh khác. Sau hơn 40 năm ra đời và phát triển, liên minh châu Âu đã đạt đợc những thành tựu đáng kể, đã xây dựng và củng cố mối quan hệ kinh tế quốc tế giữa các nớc thành viên và đã tạo ra đợc thị trờng chung về hàng hoá và dịch vụ.

Mục tiêu lâu dài liên minh châu Âu là nhằm thống nhất châu Âu bằng con đờng hoà bình, bằng sức mạnh của hợp tác và liên kết kinh tế quốc tế. Thực tế liên minh châu Âu đã có thị trờng chung về hàng hoá và dịch vụ, đã có sự liên kết hợp tác trong lĩnh vực tài chính tiền tệ. Song để thị trờng chung thực sự trở nên thống nhất thì các rào cản tiền tệ phải đợc loại bỏ hoàn toàn. Điều này chỉ có đợc khi có duy nhất một đồng tiền chung đợc lu hành và đợc điều hành thống nhất bằng một chính sách tiền tệ chung.

Chính vì vậy mà liên minh tiền tệ châu Âu (EMU) đợc ra đời mà nội dung chính của nó là cho ra đời và vận hành đồng tiền chung trong toàn khối. Nội dung chính của hội nghị Maastrich đã đợc chính thức hoá trong hiệp ớc Maastrich (ký ngày 7/2/1992). Cũng theo hiệp ớc này đã khẳng định công việc chuẩn bị cho ra đời đồng tiền chung duy nhất trong khuôn khổ xây dựng liên minh tiền tệ 3 giai đoạn và 5 tiêu thức gia nhập làm căn cứ cho tất cả các nớc mong muốn và có đủ điều kiện gia nhập khối đồng tiền chung (khối EURO). Liên minh tiền tệ châu Âu là tiến tới hoà nhập các chính sách kinh tế, tiền tệ của các nớc thành viên EU là khâu không thể thiếu đợc trong quá trình chuẩn bị cho ra đời đồng tiền chung châu Âu.

Liên minh tiền tệ châu Âu. Mục tiêu của liên minh tiền tệ châu Âu là thống nhất xây dựng một chính sách tiền tệ chung, phát hành đồng tiền chung để thị trờng chung châu Âu thực sự thống nhất, đồng thời tạo thế đối trọng về tài chính với các khu vực khác chủ yếu là Nhật, Mỹ từ việc thống nhất tiền tệ: 2.1 Quá trình hình thành của Liên minh tiền tệ Châu Âu. Liên minh kinh tế tiền tệ châu Âu (EMU) là sản phẩm trực tiếp của hiệp ớc Maastrich ký ngày 7-2-1992, giai đoạn mới của tiến trình liên kết châu Âu. Thực ra tiến trình xây dựng EMU đã đợc đề cập từ rất sớm, với những bớc thăng trầm nhất định.

Ngay từ hiệp ớc Rome một số điều khoản đã đợc đề cập đến có liên quan tới hợp tác các chính sách tiền tệ và các chính sách hối đoái. Ngay lúc đó, ngời ta đã tranh luận về vấn đề: Một thị trờng chung không biên giới phải đợc củng cố bằng một đồng tiền chung. Nhng trên thực tế, chỉ đến sau năm 1971 các nớc châu Âu mới thực sự quan tâm vì trớc đó tiền tệ của các nớc này vẫn đợc cố định với đồng USD trong hệ thống Bretton Woods. Năm 1971 hệ thống Bretton Woods hoàn toàn sụp đổ các đồng tiền châu Âu đợc thả nổi hoàn toàn.

Thay đổi tự do theo cung cầu trên thị trờng không làm cho tỷ giá của các nớc này ổn định hơn, mà trái lại càng thêm trao đảo mạnh (do đầu cơ tiền tệ ngày càng ra tăng và sự chu chuyển về vốn mạnh mẽ giữa các nớc xuất phát từ sự khác biệt về lãi suất) thêm vào đó là sự giảm giá của đồng USD làm các nớc châu Âu co cụm lại gần nhau trong vấn đề tiền tệ. Khi đồng USD giảm giá thì dự trữ quốc gia bằng đồng USD sẽ giảm xuống buộc các nớc phải tăng dự trữ để đảm bảo giá trị thực tế của dự trữ quốc gia cùng với sự mất giá của USD, đã thúc đẩy họ tìm một đồng tiền khác ổn định hơn làm cơ sở thay cho đồng USD ngày một mất giá. Năm 1969, một cuộc họp cấp cao của EEC đã yêu cầu những vị Bộ trởng Bộ Tài chính của mình cùng với Uỷ ban của cộng đồng phác thảo ra một kế hoạch từng bớc tiến tới liên minh kinh tế - tiền tệ. Năm 1970 nhóm làm việc dới sự lãnh đạo của thủ tớng Luxembua lúc đó là Pierre Werner đã đa ra một kế hoạch đầy tham vọng: "Thực hiện liên minh tiền tệ" trong vòng 10 năm (đợc gọi là kế hoạch Werner).

Nội dung của kế hoạch có nhiều điểm giống với Hiệp ớc Maastricht. Nhng kế hoạch này đã thiếu một tiền đề tiên quyết để thành công. Không nh hiệp ớc Maastricht, nó không đợc ký kết ràng buộc nh một hiệp ớc đợc phê duyệt và có giá trị pháp lý nh một công ớc quốc tế, trái lại trong từng công đoạn của nó với tất cả các chi tiết đều phải đợc quyết định mới. Chính vì vậy kế hoạch này đã thất bại ở giai đoạn thứ 2.

Cùng với hàng loạt các biến cố xảy ra trong tình hình kinh tế chính trị lúc đó đã làm tan kế hoạch này. Cuối những năm 1970 trớc sự suy thoái về kinh tế kéo dài đặc biệt là trớc thế sút kém của một Cộng đồng châu Âu phân tán về thị trờng tiền tệ, trong so sánh với Mỹ và Nhật, đồng thời cùng với việc đồng USD tiếp tục giảm giá trong cuối những năm 70. Các thành viên châu Âu lại một lần nữa cùng nhau thử sức trong vấn đề liên kết tiền tệ. Theo sáng kiến của Tổng thống Pháp Giseard de Stanh và thủ tớng Đức Helmut Schmidt, hệ thống tiền tệ châu Âu đã ra đời 13-3-1978 (EMS).

Mục đích của EMS là duy trì tỷ giá cố định trong toàn khối và tỷ giá của cả khối sẽ thay đổi theo thị trờng. Đó thực chất là một hệ thống thả nổi có điều tiết. Cùng với sự ra đời của EMS là sự ra đời của đơn vị tiền tệ châu Âu: đồng ECU (1978), đây thực chất là một "giỏ tiền tệ". Giá trị của đồng ECU đợc xác định trên cơ sở giá trị của "một giỏ tiền tệ" bao gồm một số lợng cố định mỗi đồng tiền trong cộng đồng.

Số lợng mỗi đồng tiền này lại đợc xác định tuỳ thuộc vào tiềm lực kinh tế của mỗi nớc. Đồng ECU cũng có chức năng nhất định nh tính toán, thanh toán, dự trữ. Song rất hạn chế trong một phạm vi nhất định, là đơn vị tính toán đồng ECU là cơ sở tính tỷ giá giữa các đồng tiền trong cộng đồng, đồng thời nó còn là cơ sở xác định ngân sách cộng đồng, thuế, giá cả nông nghiệp. Là phơng tiện thanh toán, đồng ECU là cơ sở xác định và thanh toán các khoản nợ của các ngân hàng trung ơng khi các ngân hàng này phải tiến hành các can thiệp để giữ tỷ giá trong giới hạn quy định trên thực tế đồng ECU không phải là một đồng tiền thực sự, mà là một đồng tiền nặng vô danh nghĩa.

Thành tích lớn nhất đạt đợc của EMS là tạo ra đợc một vùng tiền ổn định, giảm đợc các rủi ro do sự biến động của đồng USD, và đồng Yên Nhật, giúp các nớc châu Âu giảm đợc lạm phát. Nhng đến 1992 EMS đã xụp đổ, một mặt là do những nguyên nhân kinh tế khách quan, một mặt là do những thiếu sót về tính chất và cơ cấu trong chính bản thân EMS một trong những lý do đó là sự biến đổi kinh tế trong hệ thống rất nhanh, và sự biến đổi này không tơng ứng nhau giữa các nớc, dẫn tới mâu thuẫn với tỷ giá cố định trong hệ thống EMS và mâu thuẫn đã bùng nổ, phá vỡ thế ổn định. Hệ thống tiền tệ châu Âu bộc lộ những hạn chế trong lúc cục diện thế giới 2 cực đã chấm dứt, vấn đề chính trị đã gác lại, các thế lực đều dồn sức chuẩn bị lực lợng để giành địa vị tối u trong tơng lai, chủ yếu là chạy đua xây dựng củng cố thế lực và kinh tế, cục diện 2 cực chấm dứt, những trật tự mới đang dần hình thành xu hớng hợp tác, liên kết kinh tế quốc tế diễn ra mạnh mẽ hình thành các khu vực kinh tế. Trong bối cảnh đó, Cộng đồng châu Âu tuy đã đạt đợc những thành tựu nhất định trong quá trình liên kết, song hầu hết các mặt Cộng đồng châu Âu còn thua kém Mỹ, Nhật.

Trong cuộc cạnh tranh quyết liệt với các trung tâm, khu vực kinh tế trong giai đoạn mới. Trớc hết các nớc châu Âu phải thống nhất chặt chẽ hơn để tạo ra một sức mạnh tổng hợp, đáp ứng những cơ hội và thách thức mới. Trớc tình hình đó, vào năm 1989 báo của J.Delors - Chủ tịch uỷ ban châu Âu lúc đó đã ra đời, và vạch ra những điều kiện và chơng trình cụ thể của một liên minh kinh tế - tiền tệ. Hiệp ớc Maastricht ra đời chính thức hoá dự án về đồng tiền chung.

Khẳng định quá trình xây dựng liên minh kinh tế và tiền tệ (EMU) gồm 3 giai đoạn và xác định nội dung công việc cụ thể của từng giai đoạn. * Giai đoạn 1 từ 1-7-1990 đến 31-12-1993 nhiệm vụ của giai đoạn này là phối hợp chính sách tiền tệ và chính sách kinh tế giữa các nớc, giúp các nớc đạt đợc các chỉ tiêu để ra nhập khu vực đồng EURO cụ thể hoàn chỉnh thị trờng chung châu Âu đặc biệt là hoàn chỉnh quá trình lu thông và tự do vốn, đặt nền kinh tế quốc gia dới sự giám rất nhiều bên, phối hợp chính sách tiền tệ giữa các nớc trong phạm vi "uỷ ban thống đốc của ngân hàng trung ơng để ổn định tỷ giá giữa các đồng tiền". * Giai đoạn 2: từ 1-1-1994 đến 1-1-1999 nhiệm vụ của giai đoạn này là tiếp tục phối hợp chính sách kinh tế, tiền tệ nhng ở mức cao hơn, để chuẩn bị điều kiện cho sự ra đời của đồng EURO. Trong giai đoạn, này các tiêu thức gia nhập EMU sẽ đợc rà soát lại một cách kỹ lỡng giữa các nớc để đến cuối giai đoạn này có thể quyết định cụ thể nớc nào sẽ gia nhập EMU.