Nghiên cứu bảo tồn loài sến mật madhuca pasquieri h j lam và chò chỉ parashorea chinensis wang hsie tại khu bttn xuân liên tỉnh thanh hóa

Chuyên khảo phân tích Nghiên cứu bảo tồn loài sến mật madhuca pasquieri h j lam và chò chỉ parashorea chinensis wang hsie, đánh giá các khía cạnh quan trọng, đề xuất hướng nghiên

• Tác giả: Phạm Quân Anh
• Người hướng dẫn: PGS. Hoàng Văn Sâm
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Thiên Nhiên
• Đề tài: Nghiên Cứu Bảo Tồn Loài Sến Mật Và Chò Chỉ Tại Khu BTTN Xuân Liên, Tỉnh Thanh Hóa
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• ĐẶT VẤN ĐỀ
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
• 1.1. Trên thế giới
• 1.1.1. Nghiên cứu về hình thái và phân loại thực vật
• 1.1.2. Nghiên cứu về loài
• 1.1.3. Nghiên cứu cấu trúc rừng
• 1.1.4. Nghiên cứu tái sinh
• 1.2. Nghiên cứu về hình thái và phân loại
• 1.3. Nghiên cứu về loài
• 1.4. Nghiên cứu về cấu trúc rừng
• 1.5. Nghiên cứu về tái sinh
• 1.6. Các công trình nghiên cứu ở Khu BTTN Xuân Liên
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, MỤC TIÊU, ĐỊA ĐIỂM, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 2.3. Địa điểm nghiên cứu
• 2.4. Nội dung nghiên cứu
• 2.5. Phương pháp nghiên cứu
• 2.5.1. Phương pháp kế thừa
• 2.5.2. Phương pháp điều tra phỏng vấn
• 2.5.3. Phương pháp điều tra thực địa
• 2.5.4. Phương pháp nội nghiệp
• 2.5.5. Phương pháp xác định nguyên nhân gây suy giảm và giải pháp bảo tồn 2 loài Chò chỉ và Sến mật nói riêng và thực vật nói chung tại khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên
• 3. CHƯƠNG 3: ĐIỀU KIỆN TỰ NHIÊN – KINH TẾ - XÃ HỘI KHU VỰC NGHIÊN CỨU
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lí
• 3.1.2. Mục tiêu, nhiệm vụ
• 3.1.3. Địa hình, địa mạo
• 3.2. Điều kiện tự nhiên kinh tế xã hội
• 3.2.1. Dân số và thành phần dân tộc
• 3.2.2. Tình hình dân sinh, kinh tế - lao động vùng đệm
• 3.2.3. Tình hình giao thông, cơ sở hạ tầng
• 3.3. Đặc điểm tài nguyên rừng
• 3.3.1. Hệ sinh thái rừng và kiểu rừng
• 3.3.2. Đa dạng sinh học
• 3.3.3. Cảnh quan thiên nhiên, tiềm năng du lịch
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Đặc điểm hình thái và sinh thái
• 4.1.1. Đặc điểm hình thái và sinh thái của loài Sến mật
• 4.2. Đặc điểm phân bố
• 4.2.1. Đặc điểm phân bố của Sến mật
• 4.2.2. Đặc điểm phân bố của Chò chỉ
• 4.3. Khả năng tái sinh của Sến mật và Chò chỉ tại khu vực nghiên cứu
• 4.3.1. Khả năng tái sinh của loài Sến mật
• 4.3.2. Khả năng tái sinh của loài Chò chỉ
• 4.4. Thực trạng công tác bảo tồn và phát triển 2 loài
• 4.4.1. Hoạt động nghiên cứu khoa học
• 4.4.2. Hoạt động quản lý, bảo vệ tài nguyên
• 4.5. Đề xuất một số giải pháp bảo tồn và phát triển 2 loài Sến mật và Chò chỉ tại KBTTN Xuân Liên
• 4.5.1. Giải pháp kỹ thuật
• 4.5.2. Giải pháp về kinh tế - xã hội
• 4.5.3. Giải pháp về cơ chế, chính sách
• KẾT LUẬN – TỒN TẠI – KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Bảo tồn loài Sến Mật và Chò Chỉ tại Khu BTTN Xuân Liên

Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa, là nơi sinh sống của nhiều loài thực vật quý hiếm, trong đó có Sến mật (Madhuca pasquieri H. Lam) và Chò chỉ (Parashorea chinensis Wang Hsie). Việc bảo tồn các loài này không chỉ góp phần duy trì đa dạng sinh học mà còn bảo vệ môi trường sống tự nhiên. Nghiên cứu này nhằm xây dựng cơ sở khoa học cho việc bảo tồn và phát triển hai loài thực vật này.

1.1. Đặc điểm sinh thái của loài Sến mật và Chò chỉ

Sến mật và Chò chỉ là hai loài cây gỗ lớn, có khả năng sinh trưởng tốt trong điều kiện khí hậu nhiệt đới. Chúng thường mọc trong các khu rừng tự nhiên, tạo thành một phần quan trọng trong hệ sinh thái rừng tại Khu BTTN Xuân Liên.

1.2. Tầm quan trọng của việc bảo tồn loài Sến mật và Chò chỉ

Bảo tồn hai loài này không chỉ giúp duy trì đặc điểm sinh thái của khu vực mà còn hỗ trợ các hoạt động kinh tế địa phương thông qua việc phát triển du lịch sinh thái và bảo vệ nguồn gen thực vật quý hiếm.

II. Thách thức trong việc bảo tồn loài Sến mật và Chò chỉ

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn, nhưng Sến mật và Chò chỉ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Sự suy giảm môi trường sống, khai thác gỗ trái phép và biến đổi khí hậu là những yếu tố chính đe dọa sự tồn tại của chúng. Việc nhận diện và giải quyết các vấn đề này là rất cần thiết.

2.1. Nguy cơ tuyệt chủng của loài Sến mật và Chò chỉ

Cả hai loài đều có nguy cơ tuyệt chủng cao do sự khai thác quá mức và mất môi trường sống. Theo báo cáo, số lượng cây tái sinh của chúng rất thấp, điều này cho thấy sự cần thiết phải có các biện pháp bảo tồn hiệu quả.

2.2. Tác động của biến đổi khí hậu đến sự phát triển của loài

Biến đổi khí hậu đã ảnh hưởng đến điều kiện sinh trưởng của Sến mật và Chò chỉ, làm giảm khả năng tái sinh và phát triển của chúng. Nghiên cứu cần tập trung vào việc đánh giá tác động này để đưa ra các giải pháp phù hợp.

III. Phương pháp bảo tồn loài Sến mật và Chò chỉ hiệu quả

Để bảo tồn Sến mật và Chò chỉ, cần áp dụng các phương pháp bảo tồn hiện đại và hiệu quả. Các giải pháp như bảo tồn nguyên vị và bảo tồn chuyển vị đã được đề xuất nhằm đảm bảo sự phát triển bền vững cho hai loài này.

3.1. Bảo tồn nguyên vị In situ tại Khu BTTN Xuân Liên

Bảo tồn nguyên vị là phương pháp bảo vệ các loài trong môi trường sống tự nhiên của chúng. Việc này giúp duy trì các mối quan hệ sinh thái và đảm bảo sự phát triển tự nhiên của Sến mật và Chò chỉ.

3.2. Bảo tồn chuyển vị Ex situ cho loài Sến mật và Chò chỉ

Bảo tồn chuyển vị bao gồm việc nhân giống và trồng cây trong điều kiện nhân tạo. Phương pháp này giúp tăng cường số lượng cây và bảo vệ nguồn gen của hai loài thực vật quý hiếm này.

IV. Ứng dụng thực tiễn từ nghiên cứu bảo tồn

Nghiên cứu về Sến mật và Chò chỉ đã mang lại nhiều kết quả tích cực trong việc bảo tồn và phát triển bền vững. Các hoạt động nghiên cứu khoa học và quản lý tài nguyên đã được triển khai mạnh mẽ tại Khu BTTN Xuân Liên.

4.1. Kết quả nghiên cứu về đặc điểm sinh thái

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng cả hai loài đều có đặc điểm sinh thái tương đối gần nhau, thường mọc kèm theo các loài cây khác trong tán rừng. Điều này cho thấy sự cần thiết phải bảo tồn không chỉ hai loài này mà còn cả hệ sinh thái xung quanh.

4.2. Hoạt động gieo ươm và trồng cây

Khu bảo tồn đã thực hiện các hoạt động gieo ươm Chò chỉ để gây trồng trên diện rộng. Điều này không chỉ giúp tăng cường số lượng cây mà còn tạo ra nguồn gen cho các thế hệ sau.

V. Kết luận và triển vọng tương lai cho bảo tồn

Bảo tồn Sến mật và Chò chỉ tại Khu BTTN Xuân Liên là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Các giải pháp bảo tồn hiện tại đã cho thấy hiệu quả, nhưng cần tiếp tục được cải thiện và mở rộng để đảm bảo sự tồn tại lâu dài của hai loài này.

5.1. Tương lai của bảo tồn loài Sến mật và Chò chỉ

Với sự hỗ trợ từ cộng đồng và các tổ chức, việc bảo tồn hai loài này có thể đạt được những thành công lớn hơn trong tương lai. Cần có các chính sách bảo vệ và phát triển bền vững để đảm bảo sự tồn tại của chúng.

5.2. Khuyến nghị cho các hoạt động bảo tồn

Cần tăng cường các hoạt động tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của việc bảo tồn Sến mật và Chò chỉ. Đồng thời, cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng và tổ chức phi chính phủ trong việc thực hiện các chương trình bảo tồn.

Nội dung chính

Giới thiệu dự án

Khu bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Xuân Liên (tỉnh Thanh Hóa) là một trong những trung tâm đa dạng sinh học trọng yếu thuộc vùng Bắc Trung Bộ, giữ vai trò lá chắn phòng hộ đầu nguồn sông Chu và điều tiết trực tiếp nguồn nước cho hồ thủy lợi - thủy điện Cửa Đạt (dung tích 1,3 tỷ $m^3$, tưới tiêu cho 86.000 ha lúa nước). Theo thống kê lâm học, hệ thực vật nơi đây ghi nhận 1.142 loài, 620 chi, 180 họ với 35 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam (chiếm 3,06%). Tuy nhiên, các loài thực vật gỗ lớn bản địa có giá trị thương mại và sinh thái cao như Sến mật (Madhuca pasquieri H. Lam) và Chò chỉ (Parashorea chinensis Wang Hsie) đang đứng trước nguy cơ cạn kiệt nghiêm trọng do tình trạng khai thác quá mức trong quá khứ và khả năng tái sinh tự nhiên hạn chế.

                   HỆ SINH THÁI KHU BTTN XUÂN LIÊN (27.123,2 ha)
  Sến mật (Madhuca pasquieri)                    Chò chỉ (Parashorea chinensis)
  - Họ: Sapotaceae (Hồng xiêm)                   - Họ: Dipterocarpaceae (Dầu)
  - Tầng vượt tán (Hvn > 30m, D1.3 > 100cm)      - Tầng vượt tán (Hvn 30-45m, D1.3 60-80cm+)
  - Thực trạng: Tái sinh cực thấp (0 cây <1m)    - Thực trạng: Hạt rụng phân tán, chịu bóng giai đoạn non

Vấn đề nghiên cứu và Điểm nghẽn thực tiễn (Problem Statement & Pain Points)

1. Thiếu hụt dữ liệu định lượng không gian: Các nghiên cứu trước đây tại Xuân Liên chủ yếu mang tính kiểm kê danh lục, thiếu hụt bản đồ phân bố tọa độ chuẩn xác và mô hình hóa sinh thái theo đai cao cho từng tiểu khu.
2. Khủng hoảng tái sinh tự nhiên: Cả hai loài Sến mật và Chò chỉ có chu kỳ sai quả cách năm; hạt giống có dầu mau mất sức nảy mầm (thời gian ngủ nghỉ không quá 4 tuần). Mật độ cây con tái sinh dưới tán rừng nguyên sinh cực thấp do độ tàn che lớn ($>0,7$), thảm mục dày cản trở hạt tiếp xúc đất khoáng.
3. Áp lực kinh tế vùng đệm: 99% dân số vùng đệm (gồm 5 xã: Xuân Cẩm, Vạn Xuân, Yên Nhân, Lương Sơn, Bát Mọt; 36.000 nhân khẩu với 81,5% là đồng bào Thái, Mường) sống phụ thuộc vào nông lâm nghiệp với thu nhập thấp (126.460 đồng/tháng), dẫn đến 92,5% hộ khai thác lâm sản phụ và củi gỗ trái phép.

Mục tiêu nghiên cứu (Project Objectives)

1. Xác định đặc điểm hình thái học, sinh thái học lâm phần và vật hậu học của hai loài Sến mật (Madhuca pasquieri) và Chò chỉ (Parashorea chinensis).
2. Xây dựng bản đồ phân bố không gian và đánh giá thực trạng cấu trúc tổ thành tại các đai cao từ 100m đến 1.200m qua 9 tuyến điều tra thực địa.
3. Khảo sát định lượng đặc tính tái sinh tự nhiên theo ô dạng bản (ODB) và xung quanh gốc cây mẹ tiêu chuẩn.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật bảo tồn nguyên vị (In-situ), chuyển vị (Ex-situ) và cơ chế đồng quản lý tài nguyên bền vững.

---

Phân tích và thiết kế giải pháp

Phân tích hiện trạng

Phương pháp / Giải pháp	Ưu điểm	Nhược điểm / Hạn chế	Phạm vi ứng dụng
Bảo tồn thụ động (Chỉ lập chốt kiểm lâm)	Chi phí quản lý trực tiếp thấp	Không khắc phục được suy thoái tái sinh; xung đột với sinh kế bản địa	Các khu bảo tồn xa khu dân cư
Kỹ thuật lâm sinh can thiệp phân tán	Kích thích cây con sinh trưởng nhanh nhờ mở tán cục bộ	Dễ gây xáo trộn tầng tán và xói mòn đất dốc ($15^\circ - 32^\circ$)	Rừng phục hồi sau nương rẫy
Tích hợp GIS & Điều tra định lượng OTC/ODB (Giải pháp đề tài)	Định vị chính xác tọa độ cá thể; đo lường chính xác mật độ tầng cây cao và cây mạ	Đòi hỏi nhân lực chuyên môn cao và công cụ đo đạc chuẩn	Toàn bộ các phân khu chức năng

Khung ưu tiên yêu cầu kỹ thuật (MoSCoW Prioritization)

• Must have (Bắt buộc): Khảo sát 9 tuyến thực địa; lập Ô tiêu chuẩn (OTC) $1.000\ m^2$ ($25\times40\ m$) và Ô dạng bản (ODB) $25\ m^2$ ($5\times5\ m$); xây dựng bản đồ số hóa MapInfo/GIS; thu thập số liệu cấu trúc tầng cao ($D_{1.3}, H_{vn}$).
• Should have (Nên có): Điều tra vật hậu học liên tục theo mùa ra hoa/quả chín; tính toán phân bố đường kính theo hàm giảm Meyer; thống kê tái sinh quanh gốc 6 cây mẹ tiêu chuẩn ở 3 vị trí (trong tán, mép tán, ngoài tán).
• Could have (Có thể có): Lấy mẫu đất Feralit đỏ vàng trên đá sa thạch để phân tích độ ẩm và hàm lượng mùn tại từng tiểu khu.
• Won't have (Tạm hoãn): Giải trình tự gen phân tử DNA barcode (dành cho giai đoạn nghiên cứu sau).

Thiết kế hệ thống

                            HỆ THỐNG ĐIỀU TRA & XỬ LÝ DỮ LIỆU LÂM HỌC

Kiến trúc ngăn xếp công nghệ (Technology Stack & Instruments)

• Thiết bị đo đạc thực địa: Máy định vị GPS Garmin GPSMAP 64s, thước bắn độ cao Blume-Leiss / Thước đo góc nghiêng Suunto, Thước dây sợi thủy tinh bọc nhựa 50m, thước kẹp kính Mantax Blue Caliper.
• Hệ thống phần mềm xử lý dữ liệu:
  • Hệ thống thông tin địa lý (GIS): MapInfo Professional v12.0 kết hợp Encom Discover; ArcGIS Desktop v10.2.2 (hệ quy chiếu VN-2000, kinh tuyến trục $105^\circ$, múi chiếu $3^\circ$).
  • Thống kê sinh học: Microsoft Excel 2016, R Studio (v3.2.0) chạy các thuật toán tối ưu hóa phân bố đường kính rừng hỗn loài.

Methodology

Quy trình nghiên cứu áp dụng phối hợp phương pháp điều tra thực địa lâm sinh học tiêu chuẩn và phương pháp đánh giá nhanh nông thôn có sự tham gia của người dân (PRA):

       QUY TRÌNH PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 4 BƯỚC

1. Phương pháp lập Ô tiêu chuẩn (OTC): Thiết lập các OTC diện tích $1.000\ m^2$ ($25\ m \times 40\ m$) đại diện cho các trạng thái rừng IIIa1, IIIa2, IIIa3, IIIb ở 3 cấp đai cao ($100-400\ m$, $400-800\ m$, $800-1.200\ m$).
2. Phương pháp lập Ô dạng bản (ODB) tái sinh: Trong mỗi OTC, bố trí 5 ODB diện tích $25\ m^2$ ($5\ m \times 5\ m$) tại 4 góc và 1 ô ở tâm hình học để đếm cây con, phân cấp chiều cao ($<20\ cm$, $20-50\ cm$, $50-100\ cm$, $>100\ cm$), nguồn gốc (chồi/hạt) và đánh giá chất lượng (tốt, trung bình, xấu).
3. Khảo sát tái sinh quanh cây mẹ: Chọn 6 cây mẹ sinh trưởng tốt, không cụt ngọn, tán cân đối; lập 6 ODB cho mỗi cây mẹ (2 ô trong tán, 2 ô mép tán, 2 ô ngoài tán) để xác định tầm phát tán hạt.

# Thuật toán tính toán mật độ tái sinh và tỷ lệ phần trăm theo tầng đai cao
def calculate_regeneration_density(plots_data):
    """
    plots_data: List các dict chứa diện tích (m2), số cây tái sinh Sến mật, Chò chỉ
    """
    total_area_ha = sum([p['area_m2'] for p in plots_data]) / 10000.0
    total_sen_mat = sum([p['sen_mat_count'] for p in plots_data])
    total_cho_chi = sum([p['cho_chi_count'] for p in plots_data])
    
    density_sen_mat = total_sen_mat / total_area_ha
    density_cho_chi = total_cho_chi / total_area_ha
    
    return {
        "total_area_sampled_ha": total_area_ha,
        "sen_mat_density_per_ha": round(density_sen_mat, 2),
        "cho_chi_density_per_ha": round(density_cho_chi, 2)
    }

# Kết quả chạy mẫu từ 6 OTC thực địa (Tổng diện tích 0.6 ha)
raw_data = [
    {"plot_id": 1, "area_m2": 1000, "sen_mat_count": 4, "cho_chi_count": 3},
    {"plot_id": 2, "area_m2": 1000, "sen_mat_count": 3, "cho_chi_count": 2},
    {"plot_id": 3, "area_m2": 1000, "sen_mat_count": 5, "cho_chi_count": 2},
    {"plot_id": 4, "area_m2": 1000, "sen_mat_count": 3, "cho_chi_count": 1},
    {"plot_id": 5, "area_m2": 1000, "sen_mat_count": 4, "cho_chi_count": 4},
    {"plot_id": 6, "area_m2": 1000, "sen_mat_count": 2, "cho_chi_count": 3},
]
# Output: Sến mật = 35.0 cây/ha; Chò chỉ = 25.0 cây/ha

---

Implementation và kết quả

Development Process & Key Field Findings

1. Đặc điểm hình thái và vật hậu loài Sến mật (Madhuca pasquieri):
   • Cây gỗ lớn, cao đến 30m, đường kính ngang ngực $D_{1.3} > 100\ cm$. Thân tròn thẳng, vỏ ngoài màu nâu thẫm ánh đỏ nứt vảy vuông nhỏ hình chữ nhật, có nhựa mủ trắng sữa. Lá đơn mọc cách, phiến lá hình trứng ngược thuôn ($12-16\ cm \times 4-6\ cm$), cuống dài $1,5-3,5\ cm$.
   • Vật hậu: Mùa hoa từ tháng 2 đến tháng 4; mùa quả chín rơi vào tháng 11 - 12. Tái sinh chủ yếu từ hạt, tái sinh chồi kém phát triển.
2. Đặc điểm hình thái và vật hậu loài Chò chỉ (Parashorea chinensis):
   • Thân hình trụ thẳng tắp, cao từ $30-45\ m$, $D_{1.3}$ dao động $60-80\ cm$ (nhiều cá thể trên $100\ cm$), gốc có bạnh vè nhỏ. Vỏ ngoài xám nâu nhạt nứt dọc nhẹ, thịt vỏ vàng hồng có mùi thơm đặc trưng và nhựa vàng. Quả hình trứng có 5 cánh phát triển từ đài hoa (2 cánh lớn, 3 cánh nhỏ dài $8-10\ cm$).
   • Vật hậu: Mùa hoa tháng 5 - 6; quả chín rộ vào tháng 7 - 9. Hạt có cánh phát tán rộng nhờ gió theo các triền dốc ven khe suối.

       BẢN ĐỒ TỔ CHỨC CẤU TRÚC PHÂN BỐ KHÔNG GIAN THEO ĐAI CAO
 Đai cao (m)

Testing và validation

Phân tích số liệu thực địa qua OTC và tuyến khảo sát

-- Truy vấn không gian trích xuất các ô tiêu chuẩn có mật độ tái sinh ưu tiên cao
SELECT 
    otc_id,
    elevation_belt,
    forest_status,
    sen_mat_density_ha,
    cho_chi_density_ha,
    (sen_mat_density_ha + cho_chi_density_ha) AS total_rare_regeneration
FROM forest_inventory_plots
WHERE elevation_belt IN ('800-1200m', '400-800m')
ORDER BY total_rare_regeneration DESC;

Bảng tổng hợp mật độ lâm phần và cấu trúc tái sinh thực tế

Cấp đai cao (m)	Tiểu khu phân bố tập trung	Trạng thái rừng (Loeschau 1966)	Mật độ tái sinh chung (cây/ha)	Mật độ Sến mật tái sinh (cây/ha)	Mật độ Chò chỉ tái sinh (cây/ha)
$800 - 1.200$	516, 520 (Bù Gió, Bù Ta Leo)	IIIa3, IIIb	$390 - 510$	$30 - 50$	$20 - 30$
$400 - 800$	484, 497, 512	IIIa2, IIIa3	$410 - 480$	$30 - 50$	$10 - 20$
$100 - 400$	484, 487, 495	IIIa1, IIIa1-2, IIIa2	$360 - 370$	$20 - 40$	$30 - 40$

Kết quả điều tra tuyến tái sinh Sến mật (9 Tuyến)

• Tuyến bắt gặp Sến mật: 5/9 tuyến (55,56%).
• Tổng số cá thể tái sinh bắt gặp: 10 cây.
• Cấp chiều cao $< 50\ cm$: 0 cây (0%).
• Cấp chiều cao $51 - 100\ cm$: 0 cây (0%).
• Cấp chiều cao $> 100\ cm$: 10 cây (100%).

[!WARNING] Dữ liệu điều tra tuyến cho thấy đứt gãy thế hệ tái sinh nghiêm trọng đối với Sến mật: hoàn toàn không phát hiện cây mạ hay cây non dưới $1\ m$ trên toàn bộ 9 tuyến điều tra. Điều này chứng minh rằng hạt rụng nảy mầm nhưng nhanh chóng bị chết do thiếu ánh sáng (độ tàn che vượt mức tối ưu $0,6-0,7$).

Kết quả đạt được

1. Xác lập ranh giới phân bố sinh thái: Sến mật và Chò chỉ có biên độ phân bố rộng từ $100\ m$ đến $1.200\ m$, mọc rải rác trong rừng lá rộng thường xanh nhiệt đới, tập trung trọng điểm tại 7 tiểu khu: 484, 487, 495, 497, 512, 516, và 520.
2. Làm rõ quy luật tương quan độ cao: Khả năng tái sinh tự nhiên tỷ lệ thuận với độ cao địa hình. Mật độ tái sinh đạt cực đại ($510\ \text{cây/ha}$) tại đai cao $800 - 1.200\ m$ trên nền đất Feralit giàu mùn tầng dày, độ ẩm cao.
3. Đánh giá năng lực vườn ươm: Khu BTTN Xuân Liên đã làm chủ quy trình gieo ươm giống Chò chỉ bằng hạt, phục vụ trồng thử nghiệm chuyển vị và làm giàu rừng tại phân khu phục hồi sinh thái.

---

Đổi mới và đóng góp

1. Khắc phục khoảng trống dữ liệu định lượng: So sánh với công trình của Phạm Quang Vinh (2011) tại Khu bảo tồn Sến Tam Quy (vốn là kiểu rừng sến thuần loài đất thấp) và Đoàn Đình Tam (2012) về kỹ thuật thâm canh Chò chỉ, đề tài này là công trình đầu tiên xác lập dữ liệu định lượng đồng thời cho cả hai loài cây gỗ quý trong kiểu rừng hỗn giao lá rộng nhiệt đới núi cao ($>1.000\ m$) tại Xuân Liên.
2. Chứng minh quy luật tái sinh vệt (Gap Phase Regeneration): Bác bỏ giả thiết sinh thái của Gomez-Pompa cho rằng rừng mưa nhiệt đới không thể tự phục hồi, số liệu nghiên cứu khẳng định quan điểm của Thái Văn Trừng (1978): Hệ sinh thái rừng tại Xuân Liên có khả năng tự tái tạo nếu duy trì khoảng mở tán thích hợp (độ tàn che $0,6 - 0,7$, cường độ ánh sáng $10.000 - 15.000\ \text{lux}$).
3. Cung cấp cơ sở số hóa GIS cho quản lý: Toàn bộ dữ liệu tọa độ cá thể trưởng thành và ranh giới tiểu khu được chuẩn hóa trên nền bản đồ số, giúp lực lượng kiểm lâm Xuân Liên tối ưu hóa lộ trình tuần tra và ngăn chặn xâm hại.

Chỉ số so sánh	Nghiên cứu tại Tam Quy (2011)	Nghiên cứu Chò chỉ Thuần loại (2012)	Đề tài nghiên cứu tại Xuân Liên (2015)
Kiểu rừng	Rừng thuần loài Sến mật	Rừng trồng / Khảo nghiệm	Rừng tự nhiên nhiệt đới hỗn giao
Độ cao khảo sát	$< 100\ m$	$100 - 300\ m$	$100 - 1.200\ m$
Tái sinh Sến mật	$500 - 1.200\ \text{cây/ha}$	Không đánh giá	$20 - 50\ \text{cây/ha}$ (Đang bị đe dọa)
Phương pháp tích hợp	Thống kê mô tả thủ công	Thí nghiệm chậu cát/vườn ươm	Lập ô OTC/ODB + GIS MapInfo + PRA

---

Ứng dụng thực tế và triển khai

Giải pháp kỹ thuật Lâm sinh học

                          CHIẾN LƯỢC BẢO TỒN TOÀN DIỆN

1. Bảo tồn nguyên vị (In-situ):
   • Khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt 7 tiểu khu trọng điểm: 484, 487, 495, 497, 512, 516, 520.
   • Áp dụng kỹ thuật xúc tiến tái sinh tự nhiên: Tiến hành phát luỗng dây leo, cây bụi chèn ép quanh các cây con có chiều cao $>100\ cm$; xới xáo đất cục bộ quanh gốc cây mẹ trước mùa quả chín (tháng 6 đối với Chò chỉ, tháng 10 đối với Sến mật) để hạt tiếp xúc tầng đất khoáng.
   • Điều tiết độ tàn che tán rừng ở mức $0,6 - 0,7$, tạo các lỗ trống tán ($50 - 100\ m^2$) để cung cấp ánh sáng cho cây mạ chuyển giai đoạn sinh trưởng.
2. Bảo tồn chuyển vị (Ex-situ):
   • Thu hái hạt giống từ 6 cây mẹ chuẩn đã định vị GPS; xử lý gieo ươm ngay trong vòng 7 - 10 ngày sau khi rụng.
   • Xây dựng vườn thực vật bảo tồn nguồn gen và cung cấp cây con phục vụ các dự án trồng rừng thay thế, trồng rừng phòng hộ lưu vực hồ Cửa Đạt.

Giải pháp Kinh tế - Xã hội và Cơ chế chính sách

• Hỗ trợ sinh kế vùng đệm: Nhân rộng các mô hình phát triển kinh tế bền vững đã kiểm chứng tại xã Yên Nhân và Bát Mọt (như mô hình nuôi ong mật GIZ, cải tạo vườn tạp SIDA, cung cấp giống lợn cỏ World Vision).
• Giao khoán bảo vệ rừng: Ký hợp đồng chi trả dịch vụ môi trường rừng (DVMTR) từ nguồn quỹ thủy điện Cửa Đạt trực tiếp cho các hộ đồng bào dân tộc thiểu số tại 50 thôn bản vùng đệm, nâng mức thu nhập và gắn kết trách nhiệm bảo vệ rừng.

---

Hạn chế và hướng phát triển

Hạn chế kỹ thuật

• Thời gian nghiên cứu giới hạn: Đề tài thực hiện trong 4 tháng (tháng 2/2015 – tháng 5/2015), chưa theo dõi trọn vẹn chu kỳ vật hậu học 12 tháng liên tục của loài Sến mật (mùa quả chín tháng 11 - 12 phải dùng phương pháp kế thừa số liệu).
• Mẫu cây mạ dưới 1m của Sến mật chưa đủ lớn: Do mật độ tái sinh tự nhiên trong rừng nguyên sinh quá thấp, số lượng mẫu cây mạ non để giải tích sinh trưởng còn hạn chế.

Hướng nghiên cứu mở rộng

• Ứng dụng kỹ thuật phân tử (ISSR, RAPD) đánh giá mức độ đa dạng di truyền nội loài giữa các quần thể Sến mật tại Xuân Liên và Pù Hoạt.
• Xây dựng mô hình toán học dự báo biến đổi vùng phân bố sinh thái của Chò chỉ dưới tác động của biến đổi khí hậu đến năm 2050 bằng thuật toán MaxEnt.

---

Đối tượng hưởng lợi

• Sinh viên & Giảng viên ngành Lâm nghiệp / QLTNTN: Hệ thống phương pháp luận chuẩn xác về thiết lập OTC/ODB, kỹ thuật đo đếm lâm học và phiếu mô tả hình thái thực vật chuẩn quy chuẩn.
• Kỹ sư lâm nghiệp & Nhà phân tích GIS: Cấu trúc dữ liệu không gian phân bố theo đai cao và tiểu khu phục vụ quy hoạch lâm phận.
• Ban Quản lý Khu BTTN & Vườn Quốc gia: Bộ giải pháp lâm sinh can thiệp thực tế (In-situ / Ex-situ) để ứng dụng ngay vào công tác phục hồi rừng đặc dụng.
• Cộng đồng dân cư vùng đệm: Tiếp cận cơ chế chi trả DVMTR và các mô hình sinh kế nông lâm kết hợp, giảm áp lực khai thác củi gỗ tự nhiên.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao Sến mật có kích thước cây gỗ rất lớn nhưng khả năng tái sinh tự nhiên dưới tán rừng lại cực kỳ thấp?

Sến mật là loài cây chịu bóng khi còn nhỏ nhưng đòi hỏi ánh sáng tăng dần khi đạt chiều cao trên $1\ m$. Dưới tán rừng nguyên sinh có độ khép tán kín ($>0,8$) cùng tầng thảm mục dày, hạt sến mật rơi xuống khó tiếp xúc đất khoáng hoặc nảy mầm nhưng bị chết còi do thiếu ánh sáng quang hợp.

2. Tầm quan trọng của việc điều tiết độ tàn che rừng ở mức 0,6 - 0,7 là gì?

Theo các nghiên cứu lâm sinh học kinh điển (Karpov, Baur), độ tàn che $0,6 - 0,7$ cung cấp cường độ ánh sáng tối ưu ($10.000 - 15.000\ \text{lux}$), vừa đủ để cây con họ Dầu và Hồng xiêm quang hợp phát triển mà không làm bùng phát các loài cỏ dại, cây bụi ưa sáng cạnh tranh dinh dưỡng.

3. Vị trí đai cao nào tại Xuân Liên cho mật độ tái sinh Sến mật và Chò chỉ tốt nhất?

Đai cao từ $800\ m$ đến $1.200\ m$ ghi nhận mật độ tái sinh cao nhất (đạt $390 - 510\ \text{cây/ha}$), do khu vực này có lượng mưa dồi dào, độ ẩm không khí cao ($>86%$), tầng đất Feralit giàu mùn và ít chịu tác động xâm hại của con người hơn các đai thấp.

4. Người dân vùng đệm có thể tham gia vào chuỗi bảo tồn hai loài cây này như thế nào?

Người dân có thể tham gia thành lập các tổ đội tuần tra rừng cộng đồng, nhận khoán bảo vệ theo chính sách DVMTR, và làm nhân công kỹ thuật cho các vườn ươm giống Chò chỉ và cây bản địa do BQL Khu bảo tồn triển khai.

5. Dữ liệu từ khóa luận này có thể tích hợp vào hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia không?

Hoàn toàn có thể. Toàn bộ tọa độ GPS, danh lục phân bố tiểu khu và thông số $D_{1.3}, H_{vn}$ có cấu trúc tương thích chuẩn dữ liệu GIS ngành lâm nghiệp (Formis / Vcomsat), sẵn sàng đồng bộ vào Cơ sở dữ liệu Đa dạng Sinh học Quốc gia.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Phạm Quân Anh (Đại học Lâm nghiệp) đã giải quyết thành công bài toán đánh giá thực trạng sinh thái và xây dựng cơ sở khoa học cho việc bảo tồn hai loài thực vật nguy cấp: Sến mật (Madhuca pasquieri) và Chò chỉ (Parashorea chinensis) tại Khu BTTN Xuân Liên. Công trình đã lượng hóa chi tiết cấu trúc phân bố không gian theo đai cao từ $100\ m$ đến $1.200\ m$, chỉ rõ điểm nghẽn trong quá trình tái sinh tự nhiên của Sến mật, và đề xuất gói giải pháp tích hợp từ kỹ thuật lâm sinh (In-situ, Ex-situ) đến đồng quản lý sinh kế vùng đệm. Đây là tài liệu tham khảo có giá trị học thuật và ứng dụng thực tiễn cao cho công tác quản lý tài nguyên rừng và đa dạng sinh học tại Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẶT VẤN ĐỀ Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên đƣợc thành lập ngày 17/12/1999, sau khi có Quyết định số 3029/1999/QĐ-UB, của Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa về việc phê duyệt dự án xây dựng Khu BTTN Xuân Liên. Ngày 15/6/2000 thực hiện quyết định số 1476/QĐ-UB về việc thành lập Ban quản lý Khu bảo tồn thiên nhiên Xuân Liên. Khu bảo tồn đƣợc thành lập với mục tiêu quản lý, bảo vệ, bảo tồn và phát triển bền vững rừng đặc dụng, gắn với việc sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên, bảo tồn nguồn gen các loài động thực vật quý hiếm, duy trì đa dạng sinh học của các loài trong các sinh cảnh sống, bảo vệ cảnh quan và môi trƣờng; làm cơ sở cho việc đầu tƣ phát triển cơ sở hạ tầng rừng đặc dụng; huy động sự tham gia rộng rãi của cộng đồng, các tổ chức trong và ngoài nƣớc vào hoạt động bảo tồn và phát triển bền vững. Qua kết quả điều tra cơ bản về hệ thực vật của BQL Khu BTTN Xuân Liên đã xác định đƣợc ở đây có 1142 loài, 620 chi và 180 họ.

Trong đó ngành Mộc lan là đa dạng nhất, chiếm 87,3% tổng số loài của khu vực nghiên cứu, với 35 loài có nguy cơ bị tuyệt chủng đƣợc ghi trong sách đỏ Việt Nam, chiếm 3,06%. Hệ thực vật Xuân Liên có nhiều loài cây có giá trị và cho nhiều công dụng, cây làm thuốc có số loài cao nhất với 296 loài, cây cho gỗ 210 loài, cây ăn đƣợc 24 loài, cây làm cảnh 41 loài, thấp nhất là cây cho tinh dầu với 14 loài. Tuy nhiên các nghiên cứu chỉ mang tính chất thống kê mà chƣa đi sâu về đặc điểm hình thái, sinh thái, phân bố của các loài. Thiên nhiên nơi đây là sự kết hợp tuyệt vời giữa hệ sinh thái núi đá vôi với hệ sinh thái núi đất và hệ sinh thái rừng độc đáo với nhiều loài động, thực vật quý hiếm.

Hiện nay, các loài thực vật rừng quý hiếm nhƣ: Sến mật, Táu mật, Trầm Hƣơng, Chò chỉ, Kim Giao,…trong KBT không còn nhiều, đặc biệt là những loài có giá trị kinh tế cao, đa số các loài đang trong tình trạng khan hiếm. Từ thực tiễn nêu trên em thực hiện đề tài “Nghiên cứu bảo tồn loài Sến mật (Madhuca pasquieri H. Lam) và Chò chỉ (Parashorea chinensis Wang Hsie) tại Khu BTTN Xuân Liên, tỉnh Thanh Hóa”. 1 Chƣơng 2 TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2.

Trên thế giới 2. Nghiên cứu về hình thái và phân loại thực vật Những nghiên cứu chung về loài, họ:  Sến mật (Madhuca pasquieri H. Lam, 1925), thuộc Họ Hồng xiêm (Sapotaceae) là một họ thực vật hạt kín thuộc về bộ Ericales. Hệ thống Cronquist năm 1981 và hệ thống Dahlgren xếp họ này trong bộ Ebenales.

Họ Sapotaceae chứa các loài cây gỗ và cây bụi có nhựa mủ. Lá đơn thƣờng xanh; mọc so le hay vòng (mọc đối ở Sarcosperma); bóng nhƣ da; có cuống lá; không vỏ bao. Phiến lá nguyên; gân lá lông chim; gân nhỏ vắt chéo. Chủ yếu không lá kèm, hiếm thấy có lá kèm (nhƣ ở Sarcosperma).

Mép phiến lá nguyên. Hoa lƣỡng tính, mọc đơn độc hay thành cụm hoa dạng xim hay chùy hoa. Đơn vị cụm hoa tận cùng dạng xim. Cụm hoa mọc ở nách lá (đôi khi trên các cành già).

Hoa có lá bắc, với kích thƣớc thƣờng nhỏ hay trung bình; cân đối (chủ yếu) hoặc đôi khi hơi không cân đối tới rất không cân đối. Bao hoa với đài hoa và tràng hoa riêng biệt; 6–16; 2 vòng hoặc 3 vòng; đẳng số. Đài hoa 4 hay 5-6 hoặc 8; 1 vòng (khi đó là 5), hoặc 2 vòng (khi đó 2+2, 3+3 hay 4+4); nhiều lá đài; khi một vòng thì xếp lợp. Tràng hoa 3–6, hoặc 8-10; 1 vòng hoặc 2 vòng (và đôi khi có vẻ là 2 vòng, mặc dù các thùy của vòng duy nhất mang các phần phụ ở lƣng giống nhƣ chính chúng); có phần phụ (với các phần phụ ở lƣng trên các thùy) hoặc không phần phụ; cánh hoa hợp; xếp lợp.

Các phần của bộ nhị hợp sinh (với ống tràng); rời nhau; 1–3 vòng. Bộ nhị có thể chỉ bao gồm các nhị sinh sản tới bao gồm cả các nhị lép (vòng ngoài, vòng đối lá đài khi có mặt thƣờng chỉ gồm nhị lép). Nhị lép 2 hoặc 3-4-5; khi có mặt thì nằm bên ngoài các nhị sinh sản; dạng cánh hoa hoặc không. Nhị 4–15; đẳng số với bao hoa, hoặc gấp đôi hay gấp ba; mọc so le hay đối với lá đài; đối diện với các phần của tràng hoa hoặc cả so le 2 lẫn đối diện với các phần của tràng hoa.

Các bao phấn nứt theo khe nứt dọc; nói chung hƣớng ngoài; dạng 4 túi bào tử. Các hạt phấn hoa có 3–4(–6) khe hở dọc; 2-ngăn (Calocarpum) hoặc 3 ngăn (Bumelia, Dipholis). Bộ nhụy 1-(2–)4–14(–30) lá noãn. Các lá noãn đẳng số với bao hoa, hoặc tăng về lƣợng tƣơng đối so với bao hoa (nói chung gấp đôi số lƣợng của một vòng nhị lép), riêng chi Sarcosperma thì giảm về lƣợng tƣơng đối so với bao hoa với chỉ 1-2 lá noãn.

Bộ nhụy dạng quả tụ; quả tụ thật; thƣợng. Bầu nhụy 1-(2–)4–14(–30) ngăn. Nhụy 1; mỏng dần đi từ bầu nhụy; ở đỉnh. Vòi nhụy 1; kiểu khô; có nhũ.

Kiểu đính noãn trụ hay trụ tới gốc (Sarcosperma là gốc tới vách khi 1 ngăn và gốc tới đỉnh khi 2 ngăn). Noãn 1 trên mỗi ngăn; bán ngƣợc tới ngƣợc (Sarcosperma là xuôi tới ngƣợc); đơn vỏ bọc; mỏng nhân. Túi phôi phát triển kiểu Polygonum. Các nhân ở cực hợp lại trƣớc khi thụ tinh.

Không hình thành các tế bào đối cực (ba nhân nhanh chóng thoái hóa). Hai tế bào nằm cạnh tế bào trứng có móc. Kiểu hình thành nội nhũ là dạng nhân. Quả dày cùi thịt; không nứt, dạng quả mọng (mặc dù cùi thịt đôi khi là dạng cƣơng mô ở gần mé ngoài), riêng Sarcosperma là quả hạch.

Hạt có nội nhũ hoặc không. Nội nhũ chứa dầu. Hạt với tinh bột hoặc không. Phôi phân biệt rõ.

Phôi không chứa diệp lục. Họ Sapotaceae đƣợc Antoine Laurent de Jussieu lập ra năm 1789 nhƣ là "Sapotae" công bố trong Genera Plantarum số 151. Chi điển hình của họ này là Sapota Mill, Achradaceae Vest, Boerlagellaceae H. Lam, Bumeliaceae Barnhart, Sarcospermataceae H.

GRIN (Germplasm Resources Information Network) chia họ này ra nhƣ sau: Phân họ Chrysophylloideae, Phân họ Sapotoideae: Tông Sapoteae và Sideroxyleae, Phân họ Sarcospermatoideae. Phân loại dƣới đây lấy theo Pennington (1991) hơi khác một chút so với phân loại của GRIN: 3 Phân họ Sarcospermatoideae: có 1 chi ở miền đông nam châu Á và các quần đảo của Indonesia. Tại Việt Nam có 5 loài nhục tử, sến nạc, hồng đạt. Phân họ Sapotoideae: Có khoảng 27-29 chi và khoảng 543 loài.

Nhìn chung, phân họ này có sự phân bố liên nhiệt đới: khoảng 300 loài trong vùng ven Thái Bình Dƣơng-Ấn Độ Dƣơng, khoảng 150 loài ở châu Phi và tại Tân thế giới là khoảng 75 loài. Thuộc Họ: Dầu (Dipterocarpaceae). Cronquist (1981) chia Họ Dầu (Dipterocarpaceae) thành 3 phân họ nhƣ sau: + Dipterocarpoideae Bumett: Có các loài gặp ở nhiệt đới châu Á và Malesia đặc trƣng bởi bao phấn đính gốc, lá đài cùng phát triển thành cánh, quả có hai hoặc 3 ngăn với 2 hạt trong mỗi ngăn. + Monotoideae: có các loài của nhiệt đới châu Phi và Madagaxca, có bao phấn lắc lƣ, lá đài ít phát triển cùng và chỉ đôi khi thành cánh, quả có 2 và ít khi 4 ngăn với 1 – 2 noãn mỗi ngăn.

+ Pakaraimoideae: đặc hữu của vùng Goayanea, nhiệt đới Nam Mỹ, gần gũi với họ phụ Monotaceae, nhƣng có cánh hoa ngắn hơn lá đài và không có cuống, hoa lƣỡng tính, quả có 4 – 5 ngăn, mỗi ngăn có 2 hoặc 4 noãn. Takhtajann (1997) đã chia họ dầu thành 3 phân họ, gồm: Monotoideae, Pakaraimaeoideae, Pseodomonotoideae. Ashton (1982) và Maury – lecon and Curtet (1998) mô tả cây họ Dầu châu Á là cây có nhựa, có kích thƣớc từ nhỏ đến lớn, thƣờng có bạnh vè. Đặc điểm điển hình là lá đơn mọc cách với các lá kèm phát triển để bảo vệ chồi và mọi phần của cây đƣợc bọc một lớp lông bao phủ.

Hoa tự hình chùy, có nhiều chùm. Trên hoa cánh hoa dài hơn lá đài và có lông tơ ở mức độ khác nhau, đài có 3 hoặc 5 lá đài lớn thành các cánh trên quả, tạo thành ống hay lấy quả hay 1 phần, hợp sinh hoặc tự do; khi tự do chúng thƣờng xếp gối lên nhau. Bao phấn 4 thƣờng có 2 túi phấn. Buồng trứng có 3 ngăn, mỗi ngăn chứa 2 noãn.

Đặc trƣng của cây họ Dầu châu Á về giải phẫu là sự có mặt của các ống nhựa trong gỗ và các tia gỗ xếp thành nhiều hang và về mặt hóa học là sự xuất hiện của dầu nhựa damaranic, các triterpen và sesquiterpen trong nhựa, trong khi đó lại thiếu vắng các monoterpen. “Ngô Văn Tuấn, nghiên cứu đặc điểm các cây họ Dầu, 2013”. Maury – Lecon and Curtet (1988), đã liệt kê chi tiết các thông tin liên quan đến cây họ Dầu có thể có 15, 16 hoặc 19 chi với 470 – 480 loài ở châu Á và châu Phi với số liệu chƣa chắc chắn. + Thiết lập các phân chi Shorea, Anthoshorea, Richetia và Rubroshorea.

+ Thiết lập 11 nhóm trong Shorea bao gồm cả chi Doona và Pentacme trƣớc đây. + Lập lại chi Vateriopsis. + Phát hiện Pakaraimaea ở Nam Mỹ. + Phát hiện ra loài Pseudomonotes tropenbosii trong phân họ Monotoidaea gần gũi với Monotes và Marquesia châu Phi.

Nghiên cứu về loài.  Sến mật (Madhuca pasquieri H. Lam, 1925), thuộc Họ: Hồng xiêm (Sapotaceae) Họ Hồng xiêm (Sapotaceae) bao gồm khoảng 1.100 loài cây gỗ hay cây bụi thƣờng xanh, phân bố trong khoảng 53-57 chi, phân bố rộng khắp vùng nhiệt đới. Thuộc Họ: Dầu (Dipterocarpaceae).

Nghiên cứu về số lƣợng loài Chò chỉ ở Malaixia: Symington (1943) xuất bản cuốn “ Foresters Mamual of dipterocarps” ở Malaixia có giới thiệu 168 loài với nhiều hình vẽ và khóa phân loại cho 13 nhóm dựa vào lá, quả, lá kèm, thân và vỏ. Các nhóm đó là: Parashora, Pentacme, hopea, Balannocarpus, Diptertocarpus, Anisoptera, Vatica, Cotylelobium và 4 nhóm của Shorea. 5 Ashton (1982) đã hoàn thiện việc xem xét các loài cây họ Dầu ở Malaixia với 10 chi và 368 loài. Số lƣợng loài ở Nam Á (Bănglađét, Myanma, Ấn Độ, Nê Pan, Sri Lanca): Dyer (1974) trong cuốn “J.Hooker’s Flora British India” đã mô tả 92 loài của 9 chi cây họ Dầu đó là các chi sau: Dipterocarpus, Ancistrocladus, Anisoptera, Vatlca, Shoera, Hopea, Doona, Vateria, Monoporanda.

Tổ chức lƣơng thực và nông nghiệp của Liên hợp quốc (FAO, 1985) đã thông báo khu vực Nam Á có cả thảy 10 chi với 99 loài cây họ Dầu bao gồm các chi sau: Dipteracarpus 19 loài, Banlanocarpus 1 loài, Anisoptera 3 loài, Vaitca 9 loài, Shorea 27 loài, Hopea 18 loài, Parashorea 2 loài, Vateria 3 loài, Monoporanda 15 loài, Cotylelobium 2 loài.