Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Trên Núi Đá Vôi Tại Hà Giang

Khám phá các cây gỗ tái sinh và mô hình trồng cây trên núi đá vôi huyện Đồng Văn, Hà Giang nhằm bảo vệ môi trường và phát triển bền vững.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hằng Diệp
• Người hướng dẫn: PTS. Nguyễn Nghĩa Thìn
• Trường học: Trường Đại Học Lâm Nghiệp
• Chuyên ngành: Quản Lý Tài Nguyên Rừng Và Môi Trường
• Đề tài: Điều Tra Những Cây Gỗ Tái Sinh Và Các Mô Hình Trồng Cây Trên Núi Đá Vôi Tại Huyện Đồng Văn, Tỉnh Hà Giang Nhằm Bảo Vệ Môi Trường Và Phát Triển Bền Vững
• Loại tài liệu: Luận Văn Thạc Sĩ Khoa Học Lâm Nghiệp
• Năm xuất bản: 2009
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Đá vôi và những ảnh hưởng tới hệ thực vật
• 1.1.1. Đặc điểm của đá vôi và phân loại
• 1.1.2. Vai trò của canxi đối với thực vật phát triển trên núi đá vôi
• 1.1.3. Các vùng sinh thái trên núi đá vôi
• 1.1.3.1. Vùng Cao Bằng - Lạng Sơn
• 1.1.3.2. Vùng Tuyên Quang – Hà Giang
• 1.1.3.3. Vùng Tây Bắc – Tây Hoà Bình, Thanh Hoá
• 1.1.3.4. Vùng Trường Sơn Bắc
• 1.1.3.5. Vùng Đảo
• 1.2. Những quan điểm về tái sinh rừng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Trên Núi Đá Vôi Tại Hà Giang

Núi đá vôi tại Hà Giang là một trong những hệ sinh thái độc đáo và phong phú về đa dạng sinh học. Với diện tích lớn và điều kiện khí hậu đặc thù, nơi đây là môi trường sống của nhiều loài động thực vật quý hiếm. Việc bảo tồn đa dạng sinh học không chỉ giúp duy trì hệ sinh thái mà còn góp phần vào phát triển bền vững cho cộng đồng địa phương.

1.1. Đặc Điểm Địa Lý Và Sinh Thái Của Núi Đá Vôi Tại Hà Giang

Núi đá vôi Hà Giang có địa hình phức tạp với nhiều dãy núi cao và thung lũng sâu. Hệ sinh thái nơi đây rất đa dạng, bao gồm nhiều loài thực vật và động vật đặc hữu, tạo nên một bức tranh sinh thái phong phú.

1.2. Vai Trò Của Đa Dạng Sinh Học Trong Hệ Sinh Thái

Đa dạng sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì cân bằng sinh thái. Nó giúp cải thiện chất lượng môi trường, cung cấp nguồn tài nguyên cho con người và bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm.

II. Những Thách Thức Trong Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Tại Hà Giang

Mặc dù có nhiều nỗ lực trong việc bảo tồn, nhưng hệ sinh thái núi đá vôi tại Hà Giang đang phải đối mặt với nhiều thách thức. Khai thác tài nguyên rừng, biến đổi khí hậu và sự phát triển kinh tế là những yếu tố gây áp lực lên đa dạng sinh học.

2.1. Tác Động Của Khai Thác Tài Nguyên Rừng

Khai thác gỗ và các sản phẩm rừng không bền vững đã dẫn đến suy giảm diện tích rừng và mất mát đa dạng sinh học. Nhiều loài thực vật và động vật đang bị đe dọa tuyệt chủng do mất môi trường sống.

2.2. Biến Đổi Khí Hậu Và Ảnh Hưởng Đến Hệ Sinh Thái

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi điều kiện sống của nhiều loài, gây ra sự suy giảm về số lượng và chất lượng của các hệ sinh thái. Nhiệt độ tăng cao và lượng mưa không ổn định ảnh hưởng đến sự phát triển của thực vật và động vật.

III. Phương Pháp Bảo Tồn Đa Dạng Sinh Học Trên Núi Đá Vôi

Để bảo tồn đa dạng sinh học, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả và bền vững. Các biện pháp này bao gồm bảo vệ khu vực rừng, phục hồi hệ sinh thái và nâng cao nhận thức cộng đồng.

3.1. Bảo Vệ Khu Vực Rừng Đặc Biệt

Thiết lập các khu bảo tồn thiên nhiên và khu vực bảo vệ nghiêm ngặt là cần thiết để bảo vệ các loài động thực vật quý hiếm. Điều này giúp duy trì môi trường sống tự nhiên cho các loài đặc hữu.

3.2. Phục Hồi Hệ Sinh Thái Bị Tổn Thương

Các chương trình phục hồi rừng cần được triển khai để khôi phục lại các khu vực đã bị khai thác. Việc trồng cây và bảo vệ các loài thực vật bản địa là rất quan trọng trong quá trình này.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Và Kết Quả Nghiên Cứu Về Đa Dạng Sinh Học

Nghiên cứu về đa dạng sinh học trên núi đá vôi Hà Giang đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Các dự án bảo tồn đã giúp nâng cao nhận thức của cộng đồng và cải thiện tình trạng môi trường.

4.1. Các Dự Án Bảo Tồn Thành Công

Nhiều dự án bảo tồn đã được triển khai thành công, giúp bảo vệ các loài thực vật và động vật quý hiếm. Những nỗ lực này đã góp phần vào việc phục hồi hệ sinh thái và nâng cao chất lượng môi trường.

4.2. Tác Động Đến Cộng Đồng Địa Phương

Các chương trình bảo tồn không chỉ bảo vệ môi trường mà còn tạo ra cơ hội phát triển kinh tế cho cộng đồng địa phương thông qua du lịch sinh thái và các hoạt động bền vững khác.

V. Kết Luận Về Tương Lai Của Đa Dạng Sinh Học Tại Hà Giang

Tương lai của đa dạng sinh học trên núi đá vôi Hà Giang phụ thuộc vào các nỗ lực bảo tồn và phát triển bền vững. Cần có sự hợp tác chặt chẽ giữa chính quyền, cộng đồng và các tổ chức bảo tồn để đảm bảo sự phát triển bền vững cho hệ sinh thái này.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Hợp Tác Trong Bảo Tồn

Hợp tác giữa các bên liên quan là rất quan trọng để đạt được mục tiêu bảo tồn. Sự tham gia của cộng đồng địa phương trong các hoạt động bảo tồn sẽ tạo ra hiệu quả cao hơn.

5.2. Định Hướng Phát Triển Bền Vững

Định hướng phát triển bền vững cần được xây dựng dựa trên việc bảo vệ đa dạng sinh học. Các chính sách và chương trình phát triển cần phải cân nhắc đến yếu tố môi trường để đảm bảo sự phát triển lâu dài.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Hệ sinh thái rừng trên núi đá vôi tại Việt Nam chiếm diện tích tự nhiên khoảng 32.625 ha, tương đương 5,4% tổng diện tích đất lâm nghiệp cả nước, phân bố tập trung tại các tỉnh miền núi phía Bắc và Bắc Trung Bộ. Đây là môi trường sống đặc thù của nhiều nguồn gen quý hiếm, điển hình là 16 trong tổng số 33 loài thông bị đe dọa tuyệt chủng cấp quốc gia và quốc tế. Tuy nhiên, các sinh cảnh núi đá vôi có tính chất cực đoan với tầng đất mỏng, khả năng giữ nước kém và độ cân bằng sinh thái rất mỏng manh.

Tại huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang, tổng diện tích đất tự nhiên đạt 46.114,05 ha nhưng diện tích đất chưa sử dụng chiếm tới 49,87% (khoảng 22.995,47 ha), chủ yếu là núi đá tai mèo trơ trọc không có cây rừng. Tình trạng suy giảm thảm thực vật do khai thác kiệt quệ đã gây ra hạn hán trầm trọng và thiên tai khốc liệt. Điển hình trong năm 2006, hạn hán kéo dài đã làm 71 ha ngô mất trắng, 3,5 ha lúa không thể gieo cấy, gây thất thu 156,84 tấn lương thực và hiện tượng đá lăn làm 5 người thương vong.

Nghiên cứu được thực hiện nhằm điều tra, đánh giá thành phần các loài cây gỗ tái sinh tự nhiên và khảo sát hiệu quả kinh tế - sinh thái của các mô hình trồng cây trên núi đá vôi tại huyện Đồng Văn trong giai đoạn 2006 - 2009. Kết quả đề tài cung cấp cơ sở dữ liệu khoa học tin cậy gồm danh lục 173 loài cây tái sinh và các mô hình sinh kế nông lâm kết hợp, mở ra hướng đi mới nhằm tăng độ che phủ rừng phòng hộ, giảm thiểu rủi ro thiên tai và nâng cao thu nhập cho đồng bào các dân tộc thiểu số tại vùng cao nguyên đá.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu xây dựng trên nền tảng lý thuyết diễn thế sinh thái rừng mưa nhiệt đới và quy luật tái sinh tự nhiên theo quan điểm của Van Steenis về tái sinh phân tán liên tục và tái sinh vệt. Quá trình tái sinh rừng tự nhiên được tiếp cận theo cả nghĩa hẹp (sự phục hồi tầng cây gỗ) và nghĩa rộng (sự tái lập cân bằng trao đổi vật chất và năng lượng của toàn bộ hệ sinh thái). Trong đó, các loài cây tiên phong ưa sáng, mọc nhanh đóng vai trò tạo bóng rợp ban đầu để lớp cây gỗ lớn bản địa tái sinh thành công.

Đồng thời, đề tài áp dụng lý thuyết sinh thái học địa hình Karst, phân tích tác động của đá vôi và muối canxi cacbonat (CaCO3) đến sự phát triển của hệ thực vật ưa vôi (calciphile). Khung lý thuyết tích hợp các khái niệm cốt lõi:

• Hệ sinh thái cực đoan núi đá vôi: Cấu trúc thảm thực vật thích nghi với điều kiện khô hạn sinh lý và tầng đất mỏng giàu canxi kiềm tính.
• Cây gỗ tái sinh tự nhiên: Thế hệ cây non sinh trưởng dưới tán rừng hoặc sau nương rẫy có khả năng thay thế tầng cây mẹ.
• Mô hình nông lâm kết hợp bền vững: Giải pháp kỹ thuật tích hợp giữa phục hồi thảm phủ thực vật và tạo sinh kế kinh tế tại chỗ.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của đề tài được thu thập thông qua khảo sát thực địa kết hợp điều tra xã hội học lâm nghiệp và kế thừa tài liệu khí tượng, thổ nhưỡng của địa phương trong giai đoạn 2006 - 2009:

• Cỡ mẫu và phương pháp chọn mẫu thực vật: Do địa hình núi đá tai mèo chia cắt hiểm trở và vách đá dốc đứng, phương pháp điều tra theo tuyến được áp dụng trên 4 tuyến khảo sát với tổng chiều dài 40 km (mỗi tuyến 10 km) dọc theo các đường mòn dân sinh tiêu biểu. Trên mỗi cá thể cây gỗ tái sinh bắt gặp, tiến hành thu hái từ 3 đến 5 mẫu vật chuẩn có đầy đủ cành, lá, hoa hoặc quả.
• Phương pháp xử lý nội nghiệp: Mẫu vật được xử lý cồn, sấy khô và đối chiếu định danh theo phương pháp so sánh hình thái tại Bảo tàng Thực vật thuộc Trường Đại học Khoa học Tự nhiên Hà Nội. Khung phân loại thực vật chuẩn hóa theo hệ thống của Brummitt (1992), Thực vật chí Việt Nam và Danh lục các loài thực vật Việt Nam. Tình trạng bảo tồn được tra cứu theo Sách đỏ Việt Nam năm 2007 và Nghị định số 32/2006/NĐ-CP của Chính phủ.
• Phương pháp đánh giá mô hình kinh tế: Chọn mẫu ngẫu nhiên phân tầng để phỏng vấn sâu cán bộ lâm nghiệp và các hộ nông dân tại các xã Sủng Là, Thài Phìn Tủng, Phố Cáo và thị trấn Phố Bảng. Phương pháp phân tích chi phí - lợi nhuận được lựa chọn nhằm đo lường chính xác năng suất sinh học, chu kỳ kinh doanh và giá trị kinh tế ròng trên 1 ha canh tác.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Khảo sát thực địa đã ghi nhận bức tranh đa dạng sinh học phong phú của tập đoàn cây gỗ tái sinh cùng hiệu quả rõ rệt của các mô hình nông lâm kết hợp:

• Đa dạng bậc ngành: Tổng cộng xác định được 173 loài cây gỗ tái sinh thuộc 123 chi, 57 họ của 2 ngành thực vật bậc cao. Ngành Hạt kín (Angiospermae) chiếm ưu thế tuyệt đối với 160 loài (chiếm 92,5% tổng số loài), 111 chi (90,2%) và 51 họ (89,5%). Ngành Hạt trần (Gymnospermae) ghi nhận 13 loài (7,5%), 12 chi (9,8%) và 6 họ (10,5%), tập trung phân bố ở các đỉnh dông núi cao hiểm trở.
• Đa dạng bậc họ và chi: 9 họ thực vật giàu loài nhất chiếm tới 41,95% tổng số loài điều tra. Dẫn đầu là họ Thầu dầu (Euphorbiaceae) với 14 loài (8,05%), họ Long não (Lauraceae) với 13 loài (7,47%), họ Dâu tằm (Moraceae) với 10 loài (5,75%) và họ Cà phê (Rubiaceae) với 8 loài (4,60%). Chi đa dạng nhất là chi Ficus với 6 loài (3,45%), tiếp theo là chi Litsea và chi Elaeocarpus với 4 loài mỗi chi (2,30%).
• Đa dạng nguồn tài nguyên và giá trị bảo tồn: Trong 173 loài, có tới 156 loài có công dụng rõ rệt (chiếm 90,2%), bao gồm nhóm cho gỗ với 110 loài (70,51%), nhóm làm thuốc với 69 loài (44,23%) và nhóm làm cảnh với 13 loài (8,33%). Đặc biệt, ghi nhận 20 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007 và 6 loài thuộc danh mục thực vật nguy cấp, quý hiếm theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP như Thông Pà Cò (nhóm IA), Pơ mu, Thông đỏ Bắc, Đỉnh tùng, Trai lý và Nghiến (nhóm IIA).
• Hiệu quả các mô hình trồng cây: Mô hình hoa hồng Pháp tại Sủng Là và Phố Bảng mang lại doanh thu 140 - 180 triệu đồng/ha/năm (cao gấp 3 lần trồng ngô); mô hình Đào Vân Nam đạt năng suất 40 tấn quả/ha với giá bán từ 20.000 đồng/kg; mô hình cỏ VA06 sau 5 tháng trồng đạt năng suất sinh khối 74 tấn/ha, cung cấp thức ăn thô xanh dồi dào cho gia súc.

Thảo luận kết quả

Sự chiếm ưu thế của các họ Thầu dầu, Long não và Dâu tằm phản ánh quy luật diễn thế sinh thái thứ sinh nhân tác. Sau nhiều thập kỷ bị khai thác gỗ và đốt nương, thảm rừng nguyên sinh bị suy thoái, nhường chỗ cho các loài tiên phong ưa sáng, mọc nhanh phát triển để che chắn xói mòn và tích tụ mùn hữu cơ trong các hốc đá. Kết quả này tương đồng với các nghiên cứu của Viện Điều tra Quy hoạch Rừng tại Tuyên Quang - Hà Giang và các khảo sát của Trường Đại học Lâm nghiệp tại Cao Bằng, Lạng Sơn.

Các số liệu về phân bố taxon và giá trị kinh tế có thể được trực quan hóa hiệu quả thông qua hệ thống biểu đồ và bảng tổng hợp:

• Biểu đồ hình quạt (Pie Chart) thể hiện tỷ lệ áp đảo của ngành Hạt kín so với Hạt trần trong cơ cấu loài tái sinh.
• Biểu đồ cột nhóm (Clustered Bar Chart) so sánh doanh thu và chi phí giữa mô hình độc canh ngô truyền thống với các mô hình hoa hồng Pháp, Đào Vân Nam và Đỗ trọng.
• Bảng ma trận đối chiếu cấp độ bảo tồn (VU, EN, CR) theo chuẩn IUCN và Sách đỏ Việt Nam, hỗ trợ công tác phân vùng bảo vệ nghiêm ngặt.

Việc phát hiện các loài cây lá kim quý hiếm như Thông Pà Cò (Pinus kwangtungensis), Thông đỏ Bắc (Taxus chinensis) và Dẻ tùng sọc nâu (Amentotaxus hatuyenensis) tái sinh tại các dông núi chứng minh hệ sinh thái Karst Đồng Văn vẫn bảo lưu nguồn gen quý, đóng vai trò then chốt cho công tác phục hồi rừng bản địa.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm bảo vệ môi trường sinh thái và thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững trên cao nguyên đá Đồng Văn, các giải pháp trọng tâm cần được triển khai đồng bộ:

• Khoanh nuôi xúc tiến tái sinh tự nhiên: Ban Quản lý rừng phòng hộ huyện Đồng Văn chủ trì khoanh vùng bảo vệ nghiêm ngặt 6.761,3 ha rừng tự nhiên hiện có, kết hợp tra dặm hạt giống các loài cây bản địa như Mắc rạc, Nghiến, Dẻ và Lát hoa nhằm nâng tỷ lệ che phủ rừng phòng hộ lên 25% trong giai đoạn 2010 - 2015.
• Chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất dốc: Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện hướng dẫn người dân chuyển đổi 300 - 500 ha nương ngô độc canh kém hiệu quả sang mô hình trồng Đào Vân Nam, hoa hồng Pháp và trồng xen Đỗ trọng, đảm bảo mục tiêu tăng thu nhập hộ gia đình lên trên 80 triệu đồng/ha/năm đến năm 2015.
• Thiết lập hệ thống vườn ươm giống cây nguy cấp: Chi cục Kiểm lâm tỉnh Hà Giang phối hợp với các cơ sở nghiên cứu lâm nghiệp xây dựng 2 vườn ươm vệ tinh tại Phó Bảng và Đồng Văn, sản xuất 50.000 cây giống bản địa quý hiếm (Thông Pà Cò, Pơ mu, Thông đỏ Bắc) mỗi năm từ nguồn hom giống và hạt chất lượng cao trong giai đoạn 2011 - 2014.
• Mở rộng vùng trồng cỏ VA06 phục vụ chăn nuôi nhốt: Ủy ban nhân dân các xã quy hoạch 100 ha diện tích ven chân núi và bờ ruộng để thâm canh giống cỏ VA06, cung ứng 7.400 tấn thức ăn xanh hàng năm, đáp ứng đủ nhu cầu cho đàn gia súc 15.000 con trong mùa khô và chấm dứt việc chặt phá thảm cây bụi rừng tự nhiên giai đoạn 2012 - 2016.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Công trình nghiên cứu mang giá trị học thuật và thực tiễn sâu sắc, phù hợp cho nhiều nhóm đối tượng:

• Cán bộ quản lý lâm nghiệp và chính quyền địa phương: Tham khảo hệ thống danh lục thực vật và dữ liệu hiện trạng sử dụng đất để xây dựng quy hoạch phân khu chức năng rừng phòng hộ, kế hoạch giao đất giao rừng và chính sách chi trả dịch vụ môi trường rừng.
• Giảng viên, nghiên cứu sinh và sinh viên ngành Lâm nghiệp, Sinh thái học: Sử dụng làm tài liệu tham khảo chuẩn mực về phương pháp điều tra thảm thực vật Karst, phân loại học thực vật và quy luật tái sinh tự nhiên trong điều kiện sinh thái cực đoan.
• Ban quản lý các dự án phát triển nông thôn và tổ chức bảo tồn: Khai thác các dữ liệu về mô hình sinh kế nông lâm kết hợp để thiết kế các can thiệp hỗ trợ cộng đồng dân tộc thiểu số thích ứng với biến đổi khí hậu.
• Doanh nghiệp nông nghiệp và hợp tác xã địa phương: Ứng dụng quy trình kỹ thuật gây trồng các loài cây có giá trị kinh tế cao như Đào Vân Nam, Đỗ trọng, Atisô và hoa hồng cắt cành.

Câu hỏi thường gặp

Quá trình tái sinh tự nhiên của cây gỗ trên núi đá vôi Đồng Văn có đặc điểm gì nổi bật? Tái sinh tự nhiên tại đây diễn ra chủ yếu theo hình thức tái sinh vệt với ưu thế của các loài cây tiên phong ưa sáng thuộc họ Thầu dầu và Long não. Cây con phải chịu đựng tình trạng khô hạn sinh lý kéo dài và phát triển bộ rễ ăn sâu vào các khe nứt của đá vôi để tìm kiếm dinh dưỡng trước khi vươn lên tầng tán chính.

Những loài thực vật hạt trần quý hiếm nào tại Đồng Văn cần được ưu tiên bảo tồn nghiêm ngặt? Nghiên cứu ghi nhận 13 loài hạt trần, trong đó các loài đặc biệt nguy cấp gồm Thông Pà Cò (Pinus kwangtungensis - nhóm IA), Pơ mu (Fokienia hodginsii - nhóm IIA), Thông đỏ Bắc (Taxus chinensis - nhóm IIA) và Dẻ tùng sọc nâu (Amentotaxus hatuyenensis), vốn chỉ phân bố hẹp tại các đỉnh dông hiểm trở.

Tại sao cần thay thế dần tập quán trồng ngô độc canh trên núi đá vôi? Trồng ngô độc canh khiến đất dốc bị rửa trôi mạnh, chi phí phân bón cao và năng suất bấp bênh quanh mức 31 tạ/ha. Vào mùa khô năm 2006, hạn hán đã làm 71 ha ngô mất trắng, gây rủi ro an ninh lương thực và không đem lại hiệu quả kinh tế thặng dư cho người nông dân.

Mô hình trồng cỏ VA06 đóng góp thế nào vào công tác bảo vệ rừng? Cỏ VA06 cho sinh khối lớn đạt 74 tấn/ha chỉ sau 5 tháng trồng, chịu hạn tốt và thu hoạch liên tục trong 6 - 7 năm. Nguồn thức ăn xanh dồi dào này giúp phát triển chăn nuôi bò thịt và dê nhốt chuồng, loại bỏ hoàn toàn tập quán thả rông gia súc phá hoại cây gỗ non tái sinh.

Mô hình cây trồng nào mang lại hiệu quả kinh tế cao nhất tại khu vực khảo sát? Mô hình trồng hoa hồng Pháp tại Sủng Là và Đồng Văn cho thu nhập từ 140 đến 180 triệu đồng/ha/năm, cao gấp 3 lần trồng ngô. Tiếp theo là mô hình Đào Vân Nam đạt 40 tấn/ha với doanh thu trên 80 triệu đồng/ha, vừa tạo cảnh quan du lịch vừa giữ đất chống sạt lở.

Kết luận

• Đề tài đã lập danh lục khoa học chi tiết gồm 173 loài cây gỗ tái sinh tự nhiên thuộc 123 chi, 57 họ của 2 ngành thực vật tại huyện Đồng Văn.
• Xác định 20 loài có tên trong Sách đỏ Việt Nam năm 2007 và 6 loài thuộc danh mục bảo vệ nghiêm ngặt theo Nghị định 32/2006/NĐ-CP.
• Khẳng định tính ưu việt của các mô hình nông lâm kết hợp như hoa hồng Pháp, Đào Vân Nam, Đỗ trọng và cỏ VA06 trong việc nâng cao thu nhập gấp 2 - 3 lần so với canh tác ngô truyền thống.
• Đề xuất đồng bộ 4 nhóm giải pháp kỹ thuật lâm sinh và chính sách sinh kế nhằm phục hồi thảm phủ thực vật trên 22.995 ha đất chưa sử dụng.
• Định hướng lộ trình nghiên cứu tiếp theo trong giai đoạn 2010 - 2015 tập trung vào kỹ thuật nhân giống mô và hoàn thiện chuỗi giá trị chế biến dược liệu bản địa.

Nghiên cứu là cơ sở khoa học quan trọng phục vụ công tác quy hoạch, quản lý tài nguyên rừng và phát triển kinh tế xã hội bền vững trên Công viên Địa chất Toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Đá vôi và những ảnh hưởng tới hệ thực vật 1. Đặc điểm của đá vôi và phân loại Đá vôi có thành phần khoáng vật chính là canxit, có thể do trầm tích hóa học, tức là sự lắng đọng CaCO3, hoặc trầm tích sinh học, tức vỏ những sinh vật chứa nhiều cacbonate chết đi rồi tích lũy lại mà thành. Đá vôi thường có màu xám, trắng, đen hoặc hồng, bề mặt tương đối mịn.

Những khối lớn đá vôi được phân lớp rõ rệt phản ánh quá trình trầm tích. Vùng núi đá vôi với địa hình đặc biệt của nó, địa hình Karst, thường có những hang động ngầm và suối nước nóng. Thành phần của đá vôi chủ yếu là CaCO3, nếu lẫn thêm nguyên tố khác thì có thể hình thành các loại đá mang tên khác như: Đôlômit, đá vôi chứa silic, đá sét vôi hay túp vôi… Ở nước ta đá vôi hình thành những dải lớn ở Cao Bằng, Lạng Sơn, Tuyên Quang, Vùng Tây Bắc, Tây Nghệ An, Quảng Bình và một diện tích nhỏ ở Hà Tiên. Quá trình phong hóa đá vôi diễn ra khá chậm chạp, tùy theo thang phân loại mà người ta chia đất phong hóa từ đá vôi thành các loại khác nhau.

Theo Ban biên tập Bản đồ đất Việt Nam thì trên đá vôi có 3 loại đất chính: Đất đen cabonate (thuộc nhóm VI đất đen); đất đỏ trên đá vôi (thuộc nhóm VI đất đỏ vàng); đất mùn đỏ trên đá vôi (thuộc nhóm VIII đất mùn đỏ vàng). Tuy tầng mỏng nhưng đất hình thành trên núi đá vôi giàu dinh dưỡng, ít chua, là môi trường sống của nhiều loài gỗ quí (nghiến, trai, đinh…) và cây ăn quả nổi tiếng (đào, lê, mận…) 1.2 Vai trò của canxi đối với thực vật phát triển trên núi đá vôi Canxi là thành phần chính của đá vôi, trong đất canxi thường tồn tại 5 dưới dạng muối cacbonate (CaCO3), sulphate (CaSO4. 2H2O), phosphate, silicate… hòa tan hay không tan. Sự có mặt của canxi làm cho môi trường đất trở nên kiềm và có cấu tượng vì thế nó hỗ trợ tích cực cho sự phát triển của vi sinh vật và hệ rễ, làm cho dinh dưỡng của các muối vô cơ khác được dễ dàng hơn.

[25] Đối với thực vật bậc thấp, canxi có thể cần cho một nhóm này nhưng có thể lại gây độc cho một nhóm khác. Đối với thực vật bậc cao, muối canxi tác dụng đến sự phân bố nhóm thực vật ưa canxi. Đặc điểm này đã tạo nên một hệ sinh thái núi đá vôi rất đặc biệt ở nước ta. Các vùng sinh thái trên núi đá vôi Trên cơ sở các kết quả nghiên cứu về phân bố núi đá vôi theo các vùng địa lý và tài nguyên thực vật, rừng trên núi đá vôi được phân chia thành các vùng như sau: 1.

Vùng Cao Bằng - Lạng Sơn Đây là vùng có núi đá vôi tập trung lớn nhất trong cả nước. Hoạt động xâm nhập ở vùng Đông Bắc chủ yếu tập trung vào miền này. Vùng này ở vào vĩ độ cao của nước ta và mang dấu hiệu chuyển tiếp từ khí hậu nhiệt đới sang á nhiệt đới. Vùng núi đá vôi Cao Bằng - Lạng Sơn gồm có 2 vùng phụ núi đá vôi chủ yếu:  Vùng núi đá vôi Ngân Sơn – Trùng Khánh  Vùng núi đá vôi Bắc Sơn Kiểu núi đá vôi trung bình và thấp, bao gồm một số cao nguyên đá vôi khối uốn nếp có quá trình hoạt động Karst trên mặt và Karst ngầm.

Núi đá vôi có dạng núi sót có rất nhiều hang động, sông ngầm. Nhiều nơi quan sát thấy các dạng địa hình Karst với thung lũng xâm thực.