HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN ----------------------------- MÔN : PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ -TRUYỀN THÔNG Thành viên nhóm: Bùi Thị Hiền Trần Thanh Huế Đổng Linh Đan Phạm Thị Dinh Vũ Lâm Hạ Vi Bùi Thị Ngọc Yến Nguyễn Ngọc Ánh Nguyễn Khánh Linh Nguyễn Ngọc Huyền Lớp tín chỉ : PT02306_K42_2 Lớp hành chính : Triết học K42 1 MÔN : PHÁP LUẬT VÀ ĐẠO ĐỨC BÁO CHÍ -TRUYỀN THÔNG Câu 1: Nhìn nhận thể chế chính trị tác động tới báo chí, quản lý nhà nước với báo chí? 1.Thể chế chính trị tác động tới báo chí : 1. Mối quan hệ giữa chính trị và báo chí : Kể từ khi báo chí xuất hiện, người ta đã nói đến mối quan hệ giữa báo chí với chính trị. Sở dĩ như vậy là do ngay sau khi xuất hiện, báo chí đã tạo ra một thứ quyền năng khá mới và khá lớn, có tác động nhất định đến con người và xã hội. Vậy, mối quan hệ giữa báo chí với chính trị là như thế nào (độc lập hay phụ thuộc nhau hoàn toàn).
Về vấn đề này đã hình thành hai cách tiếp cận gần như đối lập nhau: có quan điểm cho rằng báo chí và chính trị là hoàn toàn độc lập nhau, hai bên đều có quyền năng như nhau đối với xã hội; còn quan điểm ngược (mà chủ yếu là của giới chính trị) lại cho rằng, đây là hai quyền năng mà về bản chất là lệ thuộc nhau: chính trị chi phối báo chí và báo chí phải tuân thủ và phục vụ chính trị. Đúc rút từ thực tế hoạt động của báo chí trên thế giới và trong nước, chúng tôi cho rằng, giữa báo chí và chính trị có mối quan hệ qua lại khăng khít và rất biện chứng, vừa độc lập với nhau, vừa hỗ trợ cho nhau. Chính trị tác động tới báo chí : 1. Chính trị phải định hướng cho báo chí: Với tư cách là quyền lực “cứng”, có chức năng và trách nhiệm quản lý toàn bộ đời sống xã hội (từ thiết kế, tạo lập mô hình phát triển xã hội; đến tạo điều kiện, giải phóng mọi nguồn lực, tổ chức thực hiện phát triển kinh tế - xã hội; rồi quản trị, bảo vệ, đảm bảo môi trường ổn định, hòa bình cho sự phát triển của đất nước, dân tộc.), thì chính trị thực sự có quyền năng chi phối các quyền lực khác.
Đó là quyền năng mang bản chất trách nhiệm cộng đồng do xã hội giao phó và quy định. Do vậy, lẽ đương nhiên, các quyền lực khác trong 2 xã hội đều phải chịu sự chi phối ít nhiều của quyền lực chính trị và quyền lực chính trị có trách nhiệm định hướng cho các quyền lực khác, trong đó có báo chí. Chính trị định hướng cho báo chí không phải bằng cách áp đặt, bóp nghẹt, chi phối một chiều đối với báo chí. Chính trị phải đủ tầm để nâng cao năng lực, hiệu lực, xây dựng nền báo chí chuyên nghiệp, hiện đại, nhân văn, đảm đương được việc tuyên truyền đường lối, chính sách, pháp luật, định hướng tư tưởng và thẩm mỹ, góp phần nâng cao dân trí, phát triển văn hóa và con người, tham gia vào công cuộc xây dựng đất nước, bảo vệ Tổ quốc, đáp ứng nhu cầu thông tin của nhân dân, đoàn kết toàn dân tộc, tạo đồng thuận xã hội, định hình con đường phát triển cho dân tộc.
Khi định hướng cho báo chí, chính trị phải chủ động cung cấp thông tin nhanh, kịp thời, chính xác và trước nhất, không phải và không thể đi sau giải thích, chấn chỉnh. Định hướng của chính trị phải đúng như Thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng chỉ ra: “Có mấy chục triệu người dùng internet và mạng xã hội, làm sao để thông tin chính thống cũng lên mạng xã hội. Chúng ta không ngăn và cũng không cấm được đâu, quan trọng nhất là đưa thông tin đúng, kịp thời” Đảng lãnh đạo tuyệt đối và toàn diện đối với báo chí; báo chí cách mạng Việt Nam đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, lấy việc phục vụ Đảng và Nhân dân làm mục tiêu cao cả. Báo chí cách mạng là vũ khí sắc bén, là công cụ đắc lực của Đảng trên mặt trận tư tưởng; “bài báo là tờ hịch cách mạng” tuyên truyền chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, cổ vũ, tập hợp và đoàn kết, nâng cao và bồi dưỡng nhận thức, tình cảm cho quần chúng Nhân dân thực hiện thắng lợi mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
chính trị phải tạo điều kiện cho báo chí thực hiện tốt trách nhiệm xã hội của mình. 3 Khi đã được xác định và đóng vai trò là quyền lực chủ đạo, chính trị phải có trách nhiệm tạo điều kiện cho báo chí phát triển. Khi làm như vậy, quyền lực chính trị đã được củng cố và nhân lên quyền lực của mình. Ở Việt Nam hiện nay, Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến việc tạo điều kiện cho báo chí.
Tại Hội nghị Trung ương lần thứ 10, khóa XI, trên cơ sở chỉ rõ nguyên nhân của những ưu điểm, kết quả và hạn chế, bất cập và từ thực trạng quản lý, phát triển báo chí, dự báo xu hướng phát triển thông tin, truyền thông, Đảng ta đã đưa ra các quan điểm, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp quy hoạch phát triển và quản lý báo chí toàn quốc đến năm 2025; trong đó nhấn mạnh, báo chí là phương tiện thông tin, công cụ tuyên truyền, vũ khí tư tưởng quan trọng của Đảng, Nhà nước, các tổ chức chính trị - xã hội, xã hội - nghề nghiệp, là diễn đàn của nhân dân, đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp, toàn diện của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật. Đi liền với đó, Chính phủ đã rất quan tâm để sửa Luật Báo chí nhằm tạo cơ sở và hành lang pháp lý cho báo chí hoạt động và phát triển. Đúng như lời Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã khẳng định: “Sửa luật phải đương nhiên đảm bảo nguyên tắc báo chí cách mạng. Sửa luật để báo chí phát triển mạnh mẽ hơn, đảm bảo cho báo chí góp phần để nhân dân thực hiện tốt hơn quyền của mình” Những sự chỉ đạo như vậy thực sự là điều kiện, là tiền đề để báo chí nước ta có cơ sở và nền tảng phát triển đúng hướng trong thời gian tới và có thể thực hiện tốt chức năng xã hội của mình.
Rõ ràng là, tạo điều kiện cho báo chí “không phải là để kìm hãm báo chí, mà là để tạo ra bước phát triển mới, phù hợp với thực tế của các cơ quan báo chí hiện nay” 1. chính trị phải tôn trọng tự do của báo chí Mặc dù quyền lực của chính trị rất lớn, song chính trị không bóp nghẹt các loại quyền lực khác, trong đó có quyền lực của báo chí. Được xem là quyền lực “mềm”, nhưng báo chí có sức mạnh riêng, có quy luật tồn tại và phát triển riêng; đồng thời lại có con đường hình thành rất riêng.Mác, báo chí “là 4 cái thế giới ý tưởng không ngừng trào ra từ thực tế hiện thực, lại chảy trở về hiện thực như một dòng thác đầy sinh khí”(5). Cũng chính vì lý do đó mà Napoléon đã phải thốt lên rằng: “nhà nước là cái gì? Không là cái gì cả, nếu nó không có dư luận”, mà dư luận, theo Napoléon chính là “ý chí và nguyện vọng của dân chúng”.
Rất đáng ghi nhận rằng ở nước ta, quyền tự do báo chí đã được công nhận và ghi vào Hiến pháp, chúng ta đã nhận thức rất đúng “quyền tự do báo chí là quyền cơ bản của quyền công dân, tự do báo chí là xu thế chung của thế giới”. Như vậy quyền của báo chí, dù muốn hay không, đều mang trong mình bản chất tự do. Tuy nhiên, phải thấy và phải hiểu đúng tự do của báo chí. “Tự do báo chí phải theo quy định của luật pháp để đảm bảo tự do của người này, tổ chức này không xâm phạm đến tự do và lợi ích của tổ chức và cá nhân khác” 1.
chính trị phải đồng hành cùng báo chí Do quyền lực “mềm” của báo chí là cánh tay nối dài và nhân lên của quyền lực chính trị, nên dù muốn hay không, chính trị không chỉ tạo điều kiện mà còn phải luôn sát cánh và đồng hành với báo chí, phải luôn coi báo chí là người thân thiết, đồng chí hướng của mình. Sở dĩ như vậy là vì báo chí có thể và “cần phải động viên toàn dân, tổ chức và giáo dục toàn dân, dựa vào lực lượng vĩ đại của toàn dân”. Để làm được điều đó thì yếu tố đầu tiên và quan trọng nhất trong thái độ đối với báo chí là ở chỗ chính trị phải thấu hiểu, thông cảm, sẻ chia và đồng hành thực sự cùng với báo chí. Chính trị phải luôn quan niệm, ý thức được và thực hiện chủ trương đối với báo chí “mạnh, đúng thì phát huy, hạn chế thì khắc phục, phải rất bình tĩnh trước những bất cập của hoạt động báo chí, không nên chỉ vì một vài biểu hiện tiêu cực mà giật mình, vội vàng ra ngay quy định hạn chế phát triển báo chí” 1.
Chính trị kiểm duyệt các thông tin đăng tải của báo chí : 5 Báo chí Việt Nam chịu sự kiểm duyệt của Nhà nước. Luật Báo chí quy định những nội dung bị cấm đăng tải trên báo chí (Điều 9 Luật Báo chí số 103/2016/QH13), bao gồm: Thông tin, tài liệu có nội dung chống phá Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, xâm hại lợi ích quốc gia, dân tộc; Thông tin, tài liệu có nội dung kích động bạo lực, khủng bố, phá hoại an ninh, trật tự công cộng; Thông tin, tài liệu có nội dung tuyên truyền cho các quan điểm sai trái, phản động; Thông tin, tài liệu có nội dung xúc phạm uy tín của tổ chức, danh dự, nhân phẩm của cá nhân; Thông tin, tài liệu có nội dung khiêu dâm, đồi trụy. Quản lý nhà nước với báo chí : 1. Nhận thức về quản lý nhà nước đối với báo chí Ở nước ta, từ khi báo chí cách mạng xuất hiện (21-6-1925) tới nay, mục tiêu ngày càng cao của nó là thiết thực phục vụ lợi ích ngày một nhiều của nhân dân.
Luật Báo chí (năm 1989) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Báo chí (năm 1999) quy định: “Báo chí ở nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam là phương tiện truyền thông đại chúng thiết yếu đối với đời sống xã hội; là cơ quan ngôn luận của các tổ chức Đảng, cơ quan nhà nước, tổ chức xã hội, là diễn đàn của nhân dân”.