Khóa luận: Nghiên cứu bào chế và đánh giá dầu xả theo phương pháp nhũ hoá lạnh

Khám phá khóa luận nghiên cứu bào chế và đánh giá mỹ phẩm xả dưỡng tóc bằng phương pháp nhũ hoá lạnh, khảo sát độ ổn định và hiệu quả làm mượt.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Bích
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Thị Hải Yến
• Trường học: Trường Đại học Dược Hà Nội
• Chuyên ngành: Dược sĩ
• Đề tài: Nghiên cứu bào chế và đánh giá mỹ phẩm xả dưỡng tóc áp dụng phương pháp nhũ hoá quy trình lạnh
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2025
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Khái niệm và ưu điểm của phương pháp nhũ hoá lạnh

Phương pháp nhũ hoá lạnh là một quy trình bào chế hiện đại dùng để tạo ra dầu xả dưỡng tóc chất lượng cao mà không cần sử dụng nhiệt độ cao. Phương pháp này giữ nguyên các thành phần hoạt tính, đặc biệt là tinh dầu thiên nhiên như tinh dầu bưởi, không bị phá vỡ trong quá trình chế biến. Ưu điểm chính bao gồm: bảo tồn hiệu quả dưỡng tóc, giảm mất mát các chất quý, tăng cường độ ổn định của sản phẩm, và đảm bảo an toàn cho da đầu nhạy cảm. So với các phương pháp truyền thống, nhũ hoá quy trình lạnh mang lại sản phẩm mềm mịn, không gây kích ứng, và tăng cường khả năng làm mượt tóc tự nhiên.

1.1. Đặc điểm của quy trình nhũ hoá lạnh

Nhũ hoá quy trình lạnh thực hiện ở nhiệt độ thấp (không quá 40°C), bảo vệ các thành phần nhạy cảm. Quá trình này sử dụng chất nhũ hoá để ổn định hỗn hợp dầu và nước, tạo ra một hỗn hợp đồng nhất và ổn định. Phương pháp này đặc biệt phù hợp cho dầu xả chứa tinh dầu thiên nhiên, vì nó không phá vỡ cấu trúc phân tử của các chất dưỡng quý.

1.2. Lợi ích so với phương pháp truyền thống

Phương pháp truyền thống thường yêu cầu nhiệt độ cao, dẫn đến mất mát các chất hoạt tính. Nhũ hoá lạnh giữ lại tối đa các dưỡng chất, tăng độ hiệu quả của dầu xả dưỡng tóc, nâng cao chất lượng sản phẩm cuối cùng. Sản phẩm có mùi thơm tự nhiên hơn, kết cấu mềm mịn và độ an toàn cao.

II. Thành phần và nguyên liệu sử dụng trong bào chế

Để bào chế dầu xả dưỡng tóc bằng phương pháp nhũ hoá lạnh, cần sử dụng các thành phần chính bao gồm: chất nhũ hoá (Cetearyl Alcohol, Polysorbate 80, v.v.), tinh dầu bưởi hoặc các tinh dầu thiên nhiên khác, polyquaternium-73 để tăng cường hiệu quả làm mượt tóc, nước tinh khiết, chất bảo quản, và các thành phần phụ trợ. Tinh dầu bưởi được lựa chọn vì chứa các hợp chất chống oxy hoá mạnh mẽ, giúp cải thiện độ bóng mượt và sức khỏe tóc. Tỉ lệ các thành phần phải được tính toán cẩn thận để đạt được độ nhũ hoá tối ưu và không gây kích ứng cho da.

2.1. Vai trò của chất nhũ hoá trong quy trình

Chất nhũ hoá là thành phần then chốt giúp nhũ hoá lạnh thành công. Chúng tạo một lớp bảo vệ xung quanh các giọt dầu, ngăn chúng từ việc kết tụ lại. Các chất nhũ hoá thường được sử dụng bao gồm Cetearyl Alcohol, Polysorbate 80, và các ester tổng hợp. Lựa chọn chất nhũ hoá phù hợp ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng kết cấu, độ ổn định, và khả năng làm mượt tóc.

2.2. Tác dụng của tinh dầu bưởi trong dầu xả

Tinh dầu bưởi chứa limonene và các hợp chất chống oxy hoá, cung cấp dưỡng chất cho tóc khô và hư tổn. Nó giúp tăng cường độ bóng, làm mượt tự nhiên, và bảo vệ tóc khỏi tác động của môi trường. Nồng độ tinh dầu bưởi phải được kiểm soát để đảm bảo an toàn, thường trong khoảng 0,5-2% theo khuyến nghị.

III. Quy trình bào chế chi tiết

Quy trình bào chế dầu xả bằng nhũ hoá lạnh bao gồm các bước chuẩn bị cẩn thận. Đầu tiên, chuẩn bị pha dầu bằng cách trộn các thành phần dầu (tinh dầu bưởi, dầu mineral, v.v.) với chất nhũ hoá ở nhiệt độ phòng hoặc hơi ấm nhẹ. Sau đó, chuẩn bị pha nước bằng cách hòa tan các chất tan trong nước, chất bảo quản, và polyquaternium-73. Bước quan trọng nhất là nhũ hoá: từng từng thêm pha nước vào pha dầu trong khi khuấy đều đặn ở tốc độ thích hợp, không vượt quá 50°C. Quá trình này tạo ra một hỗn hợp ổn định, mịn và đồng nhất. Sau đó làm mát sản phẩm, kiểm tra chất lượng, và đóng gói.

3.1. Chuẩn bị các pha thành phần

Trước khi nhũ hoá, phải chuẩn bị hai pha riêng biệt: pha dầu chứa các thành phần dầu và chất nhũ hoá, pha nước chứa nước tinh khiết, polyquaternium-73, chất bảo quản, và các chất tan khác. Cả hai pha phải được cân đo chính xác, không có chất lạc trong pha. Nhiệt độ của mỗi pha phải tương đương trước khi trộn để quá trình nhũ hoá lạnh diễn ra hiệu quả nhất.

3.2. Kỹ thuật nhũ hoá và kiểm soát chất lượng

Trong quá trình nhũ hoá, thêm pha nước từng từng vào pha dầu với khuấy liên tục. Tốc độ khuấy phải đủ để tạo cせん mà không tạo bọt. Kiểm tra liên tục độ dầy, màu sắc, và cảm giác sơ bộ. Sau nhũ hoá, mẫu phải trải qua các bài kiểm tra: độ pH, độ nhớt, độ ổn định, để đảm bảo chất lượng sản phẩm cuối cùng phù hợp.

IV. Đánh giá hiệu quả và an toàn sản phẩm

Sau khi bào chế xong, dầu xả dưỡng tóc cần trải qua các bài kiểm tra toàn diện để đánh giá hiệu quả và an toàn. Khả năng làm mượt tóc được đánh giá thông qua thử nghiệm độ bóng, độ mềm, và hình thái bề mặt sợi tóc dưới kính hiển vi. Độ ổn định được kiểm tra trong điều kiện lão hoá cấp tốc (nhiệt độ cao, rung lắc) để dự báo tuổi thọ sản phẩm. Đặc biệt, phải kiểm tra khả năng gây kích ứng trên thỏ để đảm bảo an toàn khi sử dụng. Các thử nghiệm về pH, độ nhớt, hàm lượng tinh dầu cũng được thực hiện theo tiêu chuẩn quốc tế để xác nhận chất lượng sản phẩm.

4.1. Đánh giá khả năng làm mượt và mềm tóc

Để đánh giá khả năng làm mượt tóc, sử dụng máy đo độ bóng và kiểm tra hình thái bề mặt sợi tóc bằng kính hiển vi quét điện tử (SEM). Mẫu tóc được xử lý bằng dầu xả và so sánh với mẫu không xử lý. Polyquaternium-73 giúp tạo ra lớp bảo vệ trên sợi tóc, tăng độ màu sắc, bóng bẩy, và khả năng chống rối tóc. Đối với khả năng làm mềm tóc, đánh giá dựa trên cảm giác chủ quan và độ đàn hồi.

4.2. Kiểm tra an toàn và độ ổn định lâu dài

Kiểm tra an toàn bao gồm thử nghiệm kích ứng da và mắt trên thỏ theo tiêu chuẩn OECD. Độ ổn định được đánh giá trong điều kiện lão hoá cấp tốc: 45°C trong 4 tuần, kiểm tra sự tách pha, thay đổi màu sắc, và mùi thơm. Sản phẩm đạt tiêu chuẩn khi không có tách pha, không gây kích ứng, và duy trì các đặc tính dưỡng tóc ổn định.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN 1. Tổng quan về dầu xả 1. Khái niệm Dầu xả là sản phẩm làm mượt và cải thiện độ bóng của tóc, giúp phục hồi tóc bị hư tổn do hoá chất (trong quá trình uốn hoặc tẩy tóc), nhiệt độ và các yếu tố khắc nghiệt từ môi trường (tia UV, nước biển, gió bụi). Cơ chế chính của sản phẩm là giảm tĩnh điện sinh ra khi tóc khô, từ đó giảm hiện tượng rối và gãy rụng tóc.

Đồng thời, dầu xả giúp cải thiện độ mượt bằng cách lấp đầy các khe hở giữa các lớp vảy biểu bì, tạo một lớp màng mỏng bao phủ sợi tóc giúp tăng độ bóng, giảm chẻ ngọn và cải thiện độ đàn hồi của tóc [1]. Phân loại Dầu xả có thể được phân loại dựa trên cách sử dụng, công dụng, thành phần và dạng bào chế. a, Theo cách sử dụng Theo cách sử dụng, dầu xả có thể được phân loại trong bảng sau: Bảng 1. Phân loại dầu xả theo cách sử dụng Phân loại Cách sử dụng Ứng dụng Tác nhân điều hoà Thoa đều trên Tức thời Sản phẩm giúp việc chải tóc ướt sau khi (Instant tóc khi ướt trở nên dễ dàng gội, ủ trong vài conditioner) hơn và phù hợp với tóc Chất diện hoạt cation phút rồi xả [2],[3] khỏe hoặc tóc ít hư tổn.

bậc bốn, chẳng hạn sạch. như behentrimonium Dùng trên tóc Sản phẩm thường ở dạng clorid, stearalkonium Tráng đã được lau lỏng, chủ yếu dành cho tóc clorid. (Hair rinses) khô sau khi gội mảnh, dầu vốn không cần [3] và xả đi sau vài nhiều dưỡng chất. năng chính là gỡ rối tóc.

Dùng sau bước Sản phẩm thường có kết gội đầu, cấu dạng kem đặc hoặc dầu Dưỡng sâu Chất diện hoạt cation thường ủ trên giúp cung cấp dưỡng chất (Deep bậc bốn với hàm lượng tóc ướt trong chuyên sâu và phục hồi cấu conditioner) cao và protein thủy khoảng 20–30 trúc tóc bị hư tổn nghiêm [2],[3] phân phút trước khi trọng do tác động của nhiệt, xả sạch tia UV và hoá chất. 2 Phân loại Cách sử dụng Ứng dụng Tác nhân điều hoà Sáp dầu khoáng Xịt dưỡng (petrolatum, silicon, Sản phẩm lưu lại trên tóc gốc dầu polyvinylpyrrolidon giúp duy trì độ ẩm, tăng độ [2] hoặc các chất tạo Xịt và thoa đều mềm mượt, hỗ trợ tạo kiểu màng khác lên tóc sau khi và bảo vệ tóc khỏi nhiệt độ gội mà không cao từ việc sấy, uốn hoặc Chất diện hoạt cation Xịt dưỡng cần xả lại. Sản phẩm đặc biệt bậc bốn, chẳng hạn hỗ trợ sấy hiệu quả với tóc khô, xoăn như behentrimonium tạo kiểu hoặc khó vào nếp clorid, stearalkonium [3] clorid. b, Theo công dụng Dầu xả cũng có thể được phân loại theo công dụng chính mà sản phẩm mang lại cho tóc.

Mỗi loại được thiết kế với thành phần hoạt tính riêng biệt nhằm tối ưu hóa hiệu quả cảm nhận và chăm sóc tóc theo từng nhu cầu cụ thể. Dầu xả làm dày tóc chứa các chất tạo màng như silicon hoặc protein thủy phân như keratin K31 để bao phủ thân tóc, làm tăng đường kính của tóc và tạo cảm giác tóc dày hơn. Chúng được thoa lên tóc đã lau khô bằng khăn trước khi tạo kiểu [3]. Dầu xả dưỡng ẩm và làm mềm có thành phần chính là behetrimonium clorid một chất hoạt động bề mặt cation, kết hợp với các alcol béo chuỗi dài như alcol oleyl và alcol behenyl , giúp cải thiện độ ẩm, làm mềm sợi tóc, mang lại cảm giác dễ chịu và bóng khỏe [4].

Dầu xả bôi trơn có bảng thành phần kết hợp giữa dicocotrimonium clorid và steartrimonium clorid nhằm tăng hiệu quả bôi trơn, giảm ma sát giữa các sợi tóc, giúp tóc dễ chải và hạn chế gãy rụng [4]. Dầu xả tạo cảm giác mượt nhẹ chứa parafin và octyldodecanol trong nền steartrimonium clorid và behetrimonium clorid mang lại kết cấu nhẹ nhàng, không gây nặng tóc, tạo cảm giác mượt mà như lụa, thích hợp cho tóc mảnh hoặc dễ bết [4]. Dầu xả tạo độ phồng có công thức bao gồm cetrimonium clorid, steartrimonium clorid, parafin, dimer dilinoleyl dimer dilinoleat glyceryl tri-rosinat hydrogen hoá và amino silicon. Sản phẩm giúp tăng độ dày thân tóc, đồng thời duy trì cảm giác mềm mại và khả năng chải mượt [4].

c, Theo thành phần chính 3 Việc phân loại theo thành phần chính giúp làm rõ vai trò và cơ chế hoạt động của từng nhóm hoạt chất trong quá trình chăm sóc và phục hồi tóc. Bảng dưới đây hệ thống các nhóm dầu xả tương ứng với thành phần chính đặc trưng trong công thức Bảng 1. Phân loại dầu xả theo thành phần chính [3] Phân loại Cơ chế dưỡng tóc Thành phần Các phân tử tích điện dương lắng Các hợp chất amoni bậc Dầu xả chứa đọng lên bề mặt tóc, giúp trung hòa bốn có thể được sử dụng chất hoạt động các điện tích âm trên tóc, từ đó làm bao gồm cetrimonium bề mặt cation giảm hiện tượng tích điện tĩnh và clorid, stearalkonium tăng độ bóng cho tóc. Tạo lớp màng mỏng bao phủ thân tóc, lấp đầy các khuyết điểm trên lớp biểu bì, giúp tạo bề mặt nhẵn mịn, tăng độ bóng cho tóc.

Các Các chất tạo màng như Dầu xả chứa polyme cũng có thể tích điện dương polyvinylpyrrolidon (PVP), chất tạo màng và làm giảm hiện tượng tĩnh điện silicon và dầu trên tóc. Sản phẩm thường được sử dụng trên tóc đã khô và không cần xả lại Protein kích thước nhỏ thẩm thấu Các acid amin và các mảnh vào thân tóc giúp phục hồi hư tổn polypeptid nhỏ của protein Dầu xả có và cải thiện độ chắc khỏe của tóc. thủy phân, từ nhiều nguồn nguồn gốc từ Các protein dư thừa được rửa sạch protein khác nhau như protein khi gội đầu, do đó tác dụng của protein động vật, trứng, chúng chỉ là tạm thời collagen, keratin, bia,… d, Theo các dạng bào chế Theo các dạng bào chế thì dầu xả được chia thành: Dầu xả dạng lotion là nhũ tương có độ nhớt thấp, hoạt động như chất lỏng nên dễ dàng được rửa trôi mà không gây cảm giác nhờn dính trên tóc [5]. Dầu xả dạng kem là nhũ tương bán rắn, có độ nhớt cao, dễ bám dính trên tóc.

Dạng kem thường được sử dụng sau bước gội đầu, giúp dưỡng ẩm, phục hồi và bảo vệ sợi tóc khỏi tác nhân gây hại [5]. Dầu xả dạng gel là dạng bào chế bán rắn có chứa chất tạo gel, thường được dùng cho tóc mỏng hoặc da đầu nhiều dầu [6] 1. Thành phần của dầu xả 4 Thành phần chính trong dầu xả là các chất dưỡng tóc, được trình bày chi tiết trong bảng sau: Bảng 1. Các thành phần chính trong dầu xả Nhóm chất Chức năng chính Thành phần phổ biến Lưu ý khi dùng dưỡng tóc Các muối amoni bậc bốn Trung hòa điện tích Muối amoni được sử dụng phổ biến Nồng độ cao có âm trên tóc, giảm bậc bốn bao gồm stearalkonium thể gây bết, xẹp tĩnh điện, tăng độ [2], [7], [8].

clorid, cetrimonium tóc, kích ứng da và suôn mượt, độ bóng clorid, behentrimonium mắt. Tạo cảm giác trơn mượt và dễ chải. Đặc biệt, polyme Nồng độ cao có Polyme cation có tính bám Các polyme thường dùng thể tích tụ trên bề (đặc biệt là dính cao, cải thiện nhất bao gồm mặt sợi tóc gây polyme đáng kể khả năng polyvinylpyrrolidon, hiện tượng bết cation) chải khi tóc ướt và polyquaternium - 10. dính và cảm giác [2], [8] làm giảm hiện tượng nặng nề trên tóc.

tóc xẹp vốn thường gặp ở các chất dưỡng cation khác. Protein có độ ổn Xâm nhập vào các định kém, dễ bị Protein được chiết xuất lỗ hổng trên sợi tóc, oxy hoá và dễ từ mô động vật, tơ tằm giúp phục hồi cấu nhiễm vi sinh vật và thực vật, sau đó được Protein trúc và tăng độ chắc nên cần chú ý thủy phân thành các đoạn [2], [8] khoẻ cho tóc, tiếp thêm chất bảo nhỏ hơn để có thể dễ xúc càng lâu trên tóc quản, chất chống dàng thẩm thấu vào sợi thì protein càng xâm oxy hoá và tránh tóc nhập sâu hơn. tiếp xúc với nhiệt độ cao. 5 Nhóm chất Chức năng chính Thành phần phổ biến Lưu ý khi dùng dưỡng tóc Tạo thành một lớp Một số loại silicon Nồng độ cao có Dimethicon màng mỏng trên tóc thường gặp có thể kể thể khiến bề mặt và các dẫn mà không làm tóc đến: cyclomethicon, tóc nhờn dính và xuất silicon trông bị nhờn và amodimethicon và dễ bám bụi.

dimethicon - Nồng độ cao có thể gây cảm giác nhờn dính. Ester béo tổng hợp Bôi trơn bề mặt tóc, - Các loại dầu tự (isopropyl myristate, làm mềm và tăng nhiên dễ bị oxy isopropyl palmitate, Este và dầu cảm giác trơn mượt. hóa nên cần chú ý caprylic/capric dưỡng Hiệu quả cao hơn thêm chất chống triglyceride) [8]. khi dùng trong sản oxy hoá hoặc dùng Các loại dầu tự nhiên phẩm dạng xịt lưu các loại dầu ít bị như dầu hạnh nhân, dầu lại trên tóc.

oxy hóa như dầu dừa, dầu jojoba hạt mắc ca, dầu ô liu, dầu jojoba [9] [10]. Ngoài các thành phần chính, trong công thức còn chứa các thành phần khác như: a. Chất làm đặc Chất làm đặc làm tăng độ nhớt tổng thể, góp phần cải thiện độ ổn định của nhũ tương. Các chất làm đặc phổ biến thường được sử dụng bao gồm polyme acrylic, các polyme tự nhiên (alginat, gôm xanhthan, chitosan), các dẫn xuất cellulose (HEC, gôm guar cation) hoặc chất làm đặc ưa dầu như sáp [11], [12].

Thành phần bổ sung Bao gồm chiết xuất thảo mộc, vitamin, chất tạo màu và hương liệu, mang lại cảm giác hoặc hình thức riêng cho sản phẩm mà không ảnh hưởng đến chức năng chính [13]. Chất bảo quản Có tác dụng ngăn chặn sự phát triển của vi sinh vật trong công thức mỹ phẩm. Các chất bảo quản này bao gồm paraben, dẫn xuất ure, isothiazolon (như methylcloroisothiazolinon) và benzalkonium clorid [13]. Chất điều chỉnh pH 6 Giúp điều chỉnh pH của sản phẩm đến gần với pH sinh lý của da là khoảng 4-6 để hạn chế kích ứng da đầu [14].

Đồng thời, một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng pH cao hơn 6 có thể làm tăng ma sát, gây xơ rối và làm gãy tóc [15]. Chất tạo phức Giúp cải thiện hoạt động của dầu xả do gắn kết với các ion kim loại như magnesi, calci có trong nước máy, ngăn chặn quá trình tạo muối không tan với dầu xả. Từ đó hạn chế hiện tượng tóc bị xỉn màu và khó chải do lắng đọng muối không tan lên tóc. Các chất tạo phức thường dùng là EDTA và dẫn xuất của nó [13].

Một số phương pháp đánh giá tác động của các công thức dưỡng tóc a. Đánh giá hiệu quả khi chải tóc Đây là phương pháp được dùng phổ biến để đánh giá hiệu quả dưỡng tóc của các sản phẩm dầu xả.